SKKN một số biện pháp chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp bàn tay nặn bột vào dạy học ở trường tiểu học điện biên 1 – thành phố thanh hóa

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 32.1 Cơ sở lí luận của việc chỉ đạo tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học trong trường tiểu học.. Vì vậy nghiên cứu làm s

2.3.1 Quán triệt nhận thức về tầm quan trọng của việc áp dụng

phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học

5

2.3.2 Tổ chức triển khai hiệu quả chuyên đề sử dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột” vào dạy học

6

2.3.3 Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn

bột”

11

2.3.4 Nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào

dạy học thông qua đổi mới nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn

14

2.3.5 Đầu tư các điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp “Bàn

tay nặn bột” vào dạy học Khuyến khích sử dụng đồ dùng dạy học tự

làm

17

2.4 HIỆU QUẢ CỦA VIỆC TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP

BÀN TAY NẶN BỘT VÀO DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG. 17

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3

2.1 Cơ sở lí luận của việc chỉ đạo tổ chức áp dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột” vào dạy học trong trường tiểu học

4

2.2 Thực trạng việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào

dạy học trong nhà trường

5

2.3 Các biện pháp chỉ đạo, tổ chức việc áp dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột” vào dạy học trong nhà trường

6

2.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng

của việc đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng phương

pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học

6

2.3.2 Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc

sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy

7

2.3.3 Bồi dưỡng nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay

nặn bột” vào dạy học cho giáo viên thông qua đổi mới nội

dung các buổi sinh hoạt chuyên môn

11

2.3.4 Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn

bột”

13

2.3.5 Đầu tư các điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp “Bàn

tay nặn bột” vào dạy học Khuyến khích sử dụng đồ dùng dạy

học tự làm

15

2.3.6 Tạo động lực để giáo viên tích cực áp dụng phương pháp”bàn

tay nặn bột”vào dạy học:

16

2.4 Hiệu quả của việc sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” đối

với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà

1.1 Lí do chọn đề tài:

Hiện nay, ngành giáo dục đang triển khai thực hiện Nghị quyết hội nghịlần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệphóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế Do đó đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh là một nhiệm vụ cấp thiết và cótính thời sự

Tuy nhiên, để thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo thìvai trò của người thầy vô cùng quan trọng, có tính quyết định Do đó, đòi hỏingười giáo viên không chỉ nắm vững kiến thức và phương pháp dạy học hiện đại

mà phải biết vận dụng các phương pháp thích hợp để tổ chức dạy học cho từngnội dung kiến thức cụ thể Có như vậy mới kích thích được sự say mê, hứng thúhọc tập, sáng tạo của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứngyêu cầu mới của đất nước

Mục tiêu quan trọng của giáo dục hiện đại khi mà nền kinh tế tri thứcđang dần dần chiếm ưu thế tại các quốc gia trên thế giới là hình thành cho họcsinh một thế giới quan khoa học và niềm say mê, sáng tạo Phương pháp “Bàntay nặn bột” là một phương pháp dạy học tích cực, thích hợp cho việc giảng dạycác kiến thức khoa học tự nhiên, đặc biệt là đối với bậc tiểu học, khi học sinhđang ở giai đoạn bắt đầu tìm hiểu mạnh mẽ các kiến thức khoa học, hình thànhcác khái niệm cơ bản về khoa học Tập trung phát triển khả năng nhận thức củahọc sinh, giúp các em tìm ra lời giải đáp cho những thắc mắc trẻ thơ bằng cách

tự đặt mình vào tình huống thực tế, từ đó khám phá ra bản chất vấn đề

Chương trình “Bàn tay nặn bột” là sự quy trình hóa một cách logicphương pháp dạy học, dẫn dắt học sinh đi từ chưa biết đến biết theo một phươngpháp mới mẻ là để học sinh tiếp xúc với hiện tượng, sau đó giúp các em giảithích bằng cách tự mình tiến hành quan sát qua thực nghiệm Qua đó, học sinh

sẽ hình thành khả năng suy luận từ nhỏ và hình thành tác phong, phương pháplàm việc khi trưởng thành Đứng trước một sự vật hiện tượng, học sinh có thểđặt ra các câu hỏi, các giả thuyết từ những hiểu biết ban đầu, tiến hành thựcnghiệm nghiên cứu để kiểm chứng và đưa ra những kết luận phù hợp thông quathảo luận, so sánh, phân tích, tổng hợp kiến thức Mục tiêu của phương pháp

“Bàn tay nặn bột” là tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá và say mê khoahọc của học sinh Ngoài việc chú trọng đến kiến thức khoa học, phương pháp

“Bàn tay nặn bột” còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt thôngqua ngôn ngữ nói và viết cho học sinh

Mặc dù vậy, trong thực tế triển khai và áp dụng phương pháp “Bàn taynặn bột” nhiều đơn vị triển khai một cách qua loa, đại khái, chưa hiệu quả Việcchỉ đạo áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” của cán bộ quản lý nhà trườngcũng chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu Nhiều cán bộ, giáo viên chưa hiểu hết ýnghĩa và tác dụng tích cực của phương pháp Mặt khác khi vận dụng phươngpháp mới bao giờ cũng cần thời gian đầu tư, nghiên cứu và chuẩn bị nhưng một

bộ phận giáo viên vẫn còn e dè ngại tiếp xúc với cái mới, ngại thay đổi nên việc

áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong dạy học chưa thực sự tích cực vàphát huy hết hiệu quả Vì vậy nghiên cứu làm sao để tổ chức, chỉ đạo tốt việc ápdụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học là một việc làm hết sức cần

thiết cho nên tôi đã chọn lựa nghiên cứu đề tài Chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Tôi chọn đề tài Chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa

nhằm mục đích đề xuất một số biện pháp chỉ đạo việc áp dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột” với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện chủtrương đổi mới phương pháp dạy học của ngành Giáo dục và đào tạo, nâng caohiệu quả quản lí cho cán bộ quản lí trường tiểu học, khẳng định những kết quảhoạt động tại cơ sở, đồng thời góp thêm kinh nghiệm để giúp cho việc áp dụngphương pháp”bàn tay nặn bột”trong trường tiểu học ngày một phát triển cả về bềrộng và chiều sâu

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu thực trạng việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặnbột”, các giải pháp để việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy họcđạt hiệu quả và những kết quả đạt được sau khi áp dụng các giải pháp vào thực

tế dạy học tại Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm tôi đã vận dụngnhững phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp điều tra, thu thập thông tin

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

Trên cơ sở lí luận và thực tiễn kết hợp trên nền móng những giải pháp đã

áp dụng của những năm trước, năm học 2016 – 2017 tôi đã triển khai bổ sungmột số những giải pháp nhằm chỉ đạo, tổ chức việc áp dụng phương pháp “Bàntay nặn bột” ngày càng hiệu quả hơn như sau:

- Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mớiphương pháp dạy học và áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học

- Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc sử dụngphương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy

- Bồi dưỡng nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạyhọc cho giáo viên thông qua đổi mới nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn

- Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Tạo động lực để giáo viên tích cực áp dụng phương pháp”bàn tay nặn bột” vàodạy học

2 NỘI DUNG

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC, CHỈ ĐẠO ÁP DỤNG PHƯƠNGPHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” VÀO DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG.

Dạy học khoa học dựa trên tìm tòi nghiên cứu là một phương pháp dạy vàhọc khoa học xuất phát từ sự hiểu biết về cách thức học tập của học sinh, bảnchất của nghiên cứu khoa học và sự xác định các kiến thức khoa học cũng như

kĩ năng mà học sinh cần nắm vững Phương pháp “Bàn tay nặn bột” cũng dựatrên sự tin tưởng rằng điều quan trọng là phải đảm bảo học sinh thực sự hiểunhững gì được học Không phải là một quá trình học tập hời hợt với động cơ họctập dựa trên sự hài lòng từ việc khen thưởng mà là dạy học khoa học dựa trêntìm tòi nghiên cứu đi sâu với động cơ học tập được xuất phát từ sự hài lòng củahọc sinh khi đã học và hiểu được một điều gì đó dẫn đến sự hiểu biết ngày càngsâu hơn cùng với sự lớn lên của học sinh

“Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học tích cực dựa trên thínghiệm, nghiên cứu, áp dụng giảng dạy cho các môn học tự nhiên Phương phápnày chú trọng tới việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệmtìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ratrong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệuhoặc điều tra, trao đổi, thảo luận nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên Vớimột vấn đề khoa học, học sinh có thể đặt ra câu hỏi, giả thiết từ hiểu biết banđầu, tiến hành thí nghiệm, nghiên cứu, kiểm chứng, so sánh, phân tích, thảo luận

và đưa ra kết luận phù hợp Phương pháp này kích thích sự tò mò, ham mê khámphá của học sinh

Với phương pháp “Bàn tay nặn bột”, thầy cô giáo sẽ nêu vấn đề để họcsinh tự đi tìm tình huống cần giải quyết thông qua hoạt động thực hành, thínghiệm do chính các em tự làm, hoạt động thảo luận nhóm để đưa ra những giảthiết Thầy cô sẽ giúp học sinh chứng minh những giả thiết của các em và cùngcác em tìm ra câu trả lời đúng

Tiến trình tìm tòi nghiên cứu khoa học trong phương pháp “Bàn tay nặnbột” là một vấn đề cốt lõi, quan trọng Tiến trình tìm tòi nghiên cứu của học sinhkhông phải là một đường thẳng đơn giản mà là một quá trình phức tạp Học sinhtiếp cận vấn đề đặt ra qua tình huống; nêu các giả thuyết, các nhận định ban đầucủa mình, đề xuất và tiến hành các thí nghiệm nghiên cứu; đối chiếu các nhậnđịnh (giả thuyết đặt ra ban đầu); đối chiếu cách làm thí nghiệm và kết quả vớicác nhóm khác; nếu không phù hợp học sinh phải quay lại điểm xuất phát, tiếnhành lại các thí nghiệm hoặc thử làm lại các thí nghiệm như đề xuất của cácnhóm khác để kiểm chứng; rút ra kết luận và giải thích cho vấn đề đặt ra banđầu Trong quá trình này, học sinh luôn luôn phải động não, trao đổi với các họcsinh khác trong nhóm, trong lớp, hoạt động tích cực để tìm ra kiến thức Conđường tìm ra kiến thức của học sinh cũng đi lại gần giống với quá trình tìm rakiến thức mới của các nhà khoa học

2.2 THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶNBỘT” Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1 – THÀNH PHỐ THANH HÓA

2.2.1 Cán bộ quản lí

Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa luôn đi đầu trongviệc đổi mới phương pháp giảng dạy Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm

và có các giải pháp để giáo viên áp dụng có hiệu quả các phương pháp, kĩ thuậttích cực vào giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đặc biệt đối vớiphương pháp “Bàn tay nặn bột” cán bộ quản lí nhà trường đã có sự chỉ đạo hếtsức sát sao vì vậy việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” ở nhà trườngtrong những năm qua đã có nhiều sự chuyển biến rõ nét Hệ thống văn bản chỉđạo cũng đã đề cập nhiều đến việc tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặnbột” vào dạy học

Đội ngũ cán bộ quản lý của trường đều nhiệt tình, có trình độ đào tạo đạtchuẩn, nhiều đồng chí có năng lực chuyên môn vững vàng, ham học hỏi, tíchcực thúc đẩy việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào trong dạy họccác môn Tự nhiên và xã hội (Lớp 1,2,3) và môn Khoa học (Lớp 4,5) trong nhàtrường

2.2.2 Giáo viên:

Giáo viên đã tiếp thu rất nhanh phương pháp “Bàn tay nặn bột” Nhiềugiáo viên đã tự nghiên cứu, tìm hiểu về phương pháp này trước đó nên việc lĩnhhội những điều cơ bản của “Bàn tay nặn bột” không có gì khó khăn Mặt khác,giáo viên có thể lựa chọn một số bài dạy để sử dụng phương pháp này chứkhông phải là tất cả bài dạy của bộ môn phải thực hiện

Tuy nhiên, giáo viên đã hiểu biết về phương pháp “Bàn tay nặn bột”nhưng chưa mạnh dạn áp dụng phương pháp này vào dạy học dẫn đến chưa thực

sự nắm vững các bước thực hiện và kĩ năng vận dụng phương pháp “Bàn tay nặnbột” còn hạn chế Trong phương pháp “Bàn tay nặn bột”, vai trò tổ chức vàhướng dẫn của người thầy rất quan trọng, có tính quyết định Để thực hiệnphương pháp này, người giáo viên phải có kiến thức khoa học tự nhiên vữngvàng và khả năng linh hoạt để ứng phó với mọi tình huống bất ngờ xảy ra trongtiết học nhưng hai điều này không phải giáo viên nào cũng có được

Trình độ giáo viên chưa đồng đều cả về chuyên môn và năng lực sưphạm Kiến thức về khoa học của một bộ phận giáo viên còn chưa sâu Vì vậyviệc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” chưa thực sự đáp ứng đầy đủ nhucầu thực tế Một số giáo viên còn chưa mạnh dạn hoặc ngại đầu tư thời gianchuẩn bị cho tiết dạy nên không áp dụng hoặc áp dụng không thường xuyên.Giáo viên thường gặp nhiều khó khăn trong việc trả lời, giải đáp các câu hỏicũng như khó khăn trong việc lí giải thấu đáo các thắc mắc của học sinh nêu ratrong quá trình học Đây là một trở ngại rất lớn trong việc áp dụng các phươngpháp dạy học tích cực nói chung và phương pháp “Bàn tay nặn bột” nói riêng

Tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” đòi hỏi giáo viên phảilinh hoạt xử lí, nếu tổ chức không tốt không những không mang lại lợi ích màcòn ảnh hưởng chất lượng hoạt động dạy và học trên lớp nên giáo viên chưa tíchcực áp dụng hoặc áp dụng nhưng chưa hợp lí, kém hiệu quả

2.2.3 Học sinh:

Nhìn chung các em học sinh ngoan, ham học, biết chủ động học tập vànăng động, tích cực tìm tòi kiến thức, nhưng còn nhiều học sinh có vốn kiến

thức thực tế chưa phong phú, chưa thực sự mạnh dạn, tự tin trong việc phát biểu

ý kiến thể hiện quan điểm của mình, chưa tích cực tư duy khám phá vấn đề

Bo một số giáo viên chưa áp dụng thường xuyên nên dẫn đến một bộ phậnhọc sinh chưa quen với các bước hoạt động của phương pháp “Bàn tay nặn bột”

Bên cạnh đó số học sinh trên một lớp đông nên việc tổ chức học tập theonhóm gặp nhiều khó khăn

2.3 CÁC BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO, TỔ CHỨC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP

“BÀN TAY NẶN BỘT” VÀO DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆNBIÊN 1 – THÀNH PHỐ THANH HÓA

Đế thực hiện có hiệu quả việc vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”vào dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, gắn giáodục kiến thức kĩ năng với năng lực, phẩm chất, giúp học sinh chủ động tìm tòikhám phá kiến thức, tích cực tham gia các hoạt động học tập và giúp hình thành

và khắc sâu kiến thức cho học sinh, nhà trường đã thực hiện một số giải phápnhư sau:

2.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học.

Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng nhu cầu giáo dụchiện nay, việc tiếp thu, chọn lọc và triển khai các phương pháp dạy học tích cựcmới cho giáo viên là một việc làm cần thiết Không còn tồn tại hình thức dạyhọc theo kiểu trò thụ động ngồi chờ thầy truyền đạt kiến thức mà dạy học hiệnnay hoàn toàn để học sinh làm chủ tiết học, các em tự nghiên cứu, thực hành,trao đổi, thảo luận so sánh đối chiếu để tự tìm ra kiến thức, người thầy chỉ đóngvai trò tổ chức định hướng cho học sinh Cùng với các phương pháp dạy họctích cực khác, phương pháp “Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học mớiđáp ứng được các yêu cầu trên Nhưng trong việc thực hiện đổi mới phươngpháp dạy học thì vai trò của giáo viên là rất quan trọng bởi khó mà chỉ đạo hoạtđộng đổi mới phương pháp dạy học đạt kết quả cao khi giáo viên không muốnđổi mới Vì vậy người cán bộ quản lí cần nắm vững tầm quan trọng của phươngpháp “Bàn tay nặn bột” và thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:

- Cán bộ quản lí cần có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc ápdụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học và triển khai việc đưa phươngpháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học một cách cụ thể, tránh qua loa, đại khái

- Tổ chức các buổi sinh hoạt tư tưởng, chính trị như tổ chức cho cán bộgiáo viên được nghe thời sự, được đọc sách báo, để nắm được sự biến chuyểncủa xã hội, sự phát triển về kinh tế, văn hoá giáo dục của địa phương của đấtnước, nắm vững đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, để giúp mọi thànhviên trong nhà trường nâng cao nhận thức hiểu biết về chính trị- xã hội, làm cho

họ có ý thức quan tâm đến những vấn đề cấp thiết của cuộc sống, của thời đại

- Tổ chức cho cán bộ, giáo viên học tập các văn bản pháp quy Giáo dục vàđào tạo Giúp cán bộ giáo viên hiểu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của mình và mọingười, ý thức được trách nhiệm của mình trong mỗi công việc được giao, xâydựng tập thể sư phạm đoàn kết, nhất trí cộng đồng trách nhiệm, cùng nhau thực

hiện nhiệm vụ, phấn đấu vì mục đích chung Giúp giáo viên có nhận thức đúngđắn về đổi mới phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu, mục tiêu giáo dụchiện đại và đào tạo con người lao động năng động, tự tin, linh hoạt, sáng tạo phùhợp với làn sóng đổi mới kinh tế và xã hội hiện nay

- Tổ chức cho cán bộ quản lí và giáo viên cốt cán đi tiếp thu chuyên đề doPhòng giáo dục và đào tạo triển khai một cách đầy đủ, nghiêm túc

- Xây dựng kế hoạch triển khai phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạyhọc, bàn bạc thống nhất trong đội ngũ cán bộ cốt cán rồi triển khai đến tất cả cáccán bộ giáo viên trong nhà trường, nhằm thống nhất nội dung thực hiện, bànbiện pháp thực hiện tích cực và từng bộ phận có kế hoạch cụ thể

- Xây dựng cụ thể kế hoạch áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vàodạy học phù hợp với tình hình của trường và của địa phương trên cơ sở hướngdẫn của Sở GD&ĐT và Phòng GD&ĐT thành phố Thanh Hóa

- Giao cho tổ trưởng chuyên môn thống nhất trong tổ khối căn cứ vào điềukiện thực tế, lựa chọn nội dung trong các bài dạy của từng môn học ở khối lớpmình giảng dạy có thể áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” phù hợp

- Tập trung chỉ đạo tốt việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vàodạy học ở các lớp có hiệu quả

- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá việc áp dụng phương pháp “Bàn taynặn bột” vào dạy học

2.3.2 Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy.

2.3.2.1 Đối với cán bộ quản lí:

Tổ chức cho giáo viên tham gia học tập các chuyên đề về đổi mới phươngpháp, tiếp cận với các phương pháp dạy học tích cực đặc biệt là phương pháp

“Bàn tay nặn bột” nhằm làm cho giáo viên thấy rõ ưu điểm nổi bật của phươngpháp này: Học sinh là người chủ động trong các hoạt động học tập, tự xây dựngkiến thức thông qua khám phá, thử nghiệm, thảo luận, hợp tác với bạn, dưới sựđịnh hướng, giúp đỡ của giáo viên Qua đó học sinh nắm vững kiến thức, pháttriển năng lực nhận thức và tư duy sáng tạo; phát triển năng lực quan sát, thựchành; kĩ năng làm việc hợp tác theo nhóm, Góp phần phát triển năng lực tựhọc, hình thành được ở học sinh tác phong và thói quen làm việc khoa học, thóiquen độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong hành động Bởi vậy, ngay sau khi tiếp thuchuyên đề áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học do PhòngGD&ĐT tổ chức thì Ban giám hiệu nhà trường bắt tay ngay vào việc thực hiệntriển khai và vận dụng phương pháp dạy học mới một cách hết sức nghiêm túc

a Xây dựng kế hoạch triển khai chuyên đề: Ban giám hiệu nhà trường

lên kế hoạch triển khai chuyên đề với những yêu cầu cụ thể như sau:

* Mục đích:

- Nâng cao kiến thức và kĩ năng của giáo viên trong công tác dạy học; tạođiều kiện cho giáo viên từng bước làm quen và vận dụng phương pháp “ Bàn taynặn bột” để thực hiện đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học

- Thiết thực góp phần nâng cao chất lượng dạy học các môn Khoa học, Tự

nhiên và Xã hội qua việc từng bước xây dựng và hình thành cho học sinh hứngthú khám phá và thực hành khoa học; kĩ năng nắm bắt, tái tạo và tiếp thu kiếnthức một cách bền vững, góp phần phát triển tư duy khoa học, tư duy ngôn ngữ

và kĩ năng hợp tác trong học tập

- Đẩy mạnh phong trào đổi mới hình thức tổ chức hoạt động dạy học; tạođiều kiện cho giáo viên vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” để tổ chức dạyhọc gắn với kinh nghiệm sống của học sinh

* Thời gian: 1 ngày

* Nội dung: Tổ chức triển khai và áp dụng việc sử dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột” vào dạy học môn học Khoa học lớp 4,5 và môn TN&XH lớp

1, 2, 3

* Cách tiến hành: Để mang lại hiệu quả thiết thực trong việc tổ chứcchuyên đề, chúng tôi đã đổi mới cách triển khai Trước đây, ở mỗi chuyên đề,người báo cáo trình bày lí thuyết người nghe chỉ nghe và ghi chép Ở hình thứcnày, giáo viên thụ động tiếp nhận kiến thức dẫn đến hiệu quả chuyên đề khôngcao Để có được hiệu quả cao trong việc tổ chức chuyên đề, cần phải phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo của giáo viên, giáo viên phải thực sự đượcnghiên cứu, được suy nghĩ Vì vậy, tôi đã tiến hành tổ chức chuyên đề vềphương pháp “Bàn tay nặn bột” theo các bước sau:

- Gửi toàn bộ tài liệu tập huấn về phương pháp “Bàn tay nặn bột” qua mailcho giáo viên nghiên cứu trước

- Giáo viên thảo luận trong tổ chuyên môn

- Triển khai và thảo luận tập trung

- Tổng kết và vận dụng

b Tiến hành triển khai chuyên đề:

Bước 1: Cung cấp tài liệu, băng hình,… về phương pháp “Bàn tay nặnbột” trước cho giáo viên và yêu cầu giáo viên nghiên cứu; xem băng hình mộttiết dạy minh họa có sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” Trong bước nàytôi yêu cầu giáo viên ghi lại những thông tin mới và những băn khoăn thắc mắc

có liên quan đến phương pháp “Bàn tay nặn bột” Đồng thời phân công cho giáoviên cốt cán chuẩn bị dạy một tiết minh họa theo phương pháp “Bàn tay nặnbột” (Người phụ trách chuyên đề giúp đỡ giáo viên lựa chọn bài dạy minh họa,chuẩn bị bài dạy; bố trí địa điểm dạy minh họa có đủ chỗ ngồi cho người dựquan sát thuận lợi)

Bước 2: Giáo viên thảo luận trong tổ chuyên môn về phương pháp “Bàntay nặn bột”, về nội dung tiết xem băng đĩa Định hướng cho giáo viên tập trungvào các vấn đề cụ thể như: Cách nêu tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề;mức độ phù hợp và hấp dẫn của tình huống xuất phát; Cách gợi ý để học sinhđưa ra các câu hỏi thắc mắc; Cách hợp tác học tập của học sinh trong nhóm;Cách hướng dẫn học sinh thảo luận, cách ghi vở thí nghiệm và thời điểm ghi vởthí nghiệm…

Bước 3: Triển khai và thảo luận tập trung:

Cán bộ quản lí phụ trách chuyên đề sẽ triển khai đến giáo viên một số nộidung cơ bản như sau:

- Khái niệm phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Sự ra đời và phát triển của phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Bản chất của phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Mục tiêu của phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Các nguyên tắc của phương pháp “Bàn tay nặn bột”

- Tiến trình dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”

Cần chú trọng triển khai chi tiết và kĩ càng về tiến trình dạy học theophương pháp “Bàn tay nặn bột” kèm theo những vấn đề trọng tâm cần lưu ý vìđây là phần khá nhiều giáo viên gặp lúng túng trong quá trình thực hiện Ví dụ:

* Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề: Câu hỏi nêu vấn đề cần

đảm bảo yêu cầu phù hợp với trình độ, kích thích tính tò mò, thích tìm tòi củahọc sinh

* Bộc lộ biểu tượng ban đầu: Khi yêu cầu học sinh trình bày biểu tượng

ban đầu, giáo viên có thể yêu cầu qua nhiều hình thức: có thể bằng lời nói, bằngcách viết hay vẽ để biểu hiện suy nghĩ

* Đề xuất câu hỏi và phương án thí nghiệm: Từ những khác biệt về biểu

tượng ban đầu của học sinh, giáo viên giúp học sinh đề xuất các câu hỏi, chú ýxoáy sâu vào những sự khác biệt liên quan đến kiến thức trọng tâm của bài học

Từ các câu hỏi được đề xuất, giáo viên đề nghị các em đề xuất thí nghiệm tìmtòi - nghiên cứu để tìm câu trả lời cho các câu hỏi

* Tiến hành thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu: Khi tiến hành thực hiện thí

nghiệm, giáo viên nêu rõ yêu cầu và mục đích thí nghiệm hoặc yêu cầu học sinhcho biết mục đích thí nghiệm chuẩn bị tiến hành Khi học sinh làm thí nghiệm,giáo viên bao quát lớp, quan sát từng nhóm

* Kết luận, hợp thức hóa kiến thức: Sau khi thực hiện thí nghiệm tìm tòi

-nghiên cứu, các câu trả lời dần dần được giải quyết, kiến thức được hình thành.Giáo viên có nhiệm vụ tóm tắt, kết luận và hệ thống lại

Sau khi triển khai lí thuyết sẽ chuyển sang tổ chức luôn hoạt động dạyminh họa cho giáo viên dự Trước khi tổ chức dạy minh họa thì định hướng chogiáo viên quan sát theo dõi và yêu cầu có sổ sách ghi chép lại toàn bộ tiến trìnhcủa hoạt động dạy học cùng những nhận xét hay băn khoăn thắc mắc của mình.Lưu ý để người dự giờ tập trung quan sát hoạt động học tập của học sinh, địnhhướng quan sát để trả lời những câu hỏi như: Tình huống xuất phát có phù hợpkhông? Câu hỏi nêu vấn đề có gần gũi và dễ hiểu? Mọi thành viên trong nhóm

có hoạt động tích cực không? Tiến trình có hợp lí và đảm bảo hay không?

Dự hoạt động minh họa xong sẽ tổ chức trao đổi, thảo luận Yêu cầu giáoviên xác định các bước theo tiến trình gắn với nội dung minh họa Trao đổinhững băn khoăn thắc mắc sau khi dự hoạt động dạy minh họa

Đại diện của giáo viên trong từng tổ, nhóm nêu ý kiến sau khi đã thốngnhất trong nhóm và những điều còn băn khoăn, thắc mắc về phương pháp “Bàntay nặn bột” Các nhóm khác bổ sung hoặc đưa ra ý kiến của riêng nhóm mình

Các giáo viên dự giờ cùng nhau chia sẻ và suy ngẫm về tiết dạy minh họa trên

cơ sở lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau

Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên đề sẽ giải đáp các thắc mắc cho giáoviên và chốt lại những vấn đề nổi bật qua thảo luận và các vấn đề cần suy ngẫm,các vấn đề trọng tâm cần lưu ý khi áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” đểvận dụng thực hiện các hoạt động dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”đạt hiệu quả tốt hơn Một điều cần chú ý là không tập trung đánh giá tiết dạyhoặc giáo viên dạy mà chủ yếu phân tích các tình huống quan sát được từ cáchoạt động học và kết quả học tập của học sinh trong giờ học Trước hết cần nhấnmạnh những điểm thành công của giờ học; bên cạnh đó có thể chỉ ra nguyênnhân học sinh chưa tích cực và tìm ra giải pháp phù hợp để tạo cơ hội cho mọihọc sinh tích cực tham gia vào quá trình học tập nhằm nâng cao chất lượng bàihọc

Bước 4: Tổng kết và vận dụng: Phó Hiệu trưởng phụ trách tổng kết cácvấn đề nổi bật qua thảo luận và các vấn đề cần suy ngẫm để hoạt động học củahọc sinh theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” được tốt hơn Dựa trên kết quảthảo luận và và những điều được rút ra sau buổi chuyên đề, mỗi giáo viên cầnxác định rõ phương hướng áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy họcmôn Tự nhiên và Xã hội (với giáo viên lớp 1- 2- 3), môn Khoa học (với giáoviên lớp 4-5) sao cho phù hợp với thực tiễn lớp mình

b Đối với các tổ khối chuyên môn trong nhà trường:

Tổ khối chuyên môn có vai trò rất quan trọng trong nhà trường đặc biệt làtrong việc triển khai áp dụng các phương pháp dạy học mới vì đây là nơi giáoviên có thể trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, trình bày đóng góp ý kiến thảo luậncác vấn đề chuyên môn Vì vậy, ngay khi bắt tay vào triển khai việc áp dụngphương pháp “Bàn tay nặn bột”, chúng tôi yêu cầu tổ khối chuyên môn thựchiện các công việc sau:

- Các tổ chuyên môn nhận và nghiên cứu toàn bộ tài liệu tập huấn về phươngpháp “Bàn tay nặn bột”, xem băng hình các tiết dạy minh họa, ghi lại nhữngthông tin mới, trao đổi thống nhất những băn khoăn thắc mắc có liên quan như:những bài dạy hoặc hoạt động dạy học như thế nào có thể áp dụng phương pháp

“Bàn tay nặn bột”, những thuận lợi và khó khăn sẽ gặp khi tiến hành các bướcdạy theo phương pháp này,…

- Tổ chuyên môn thống nhất các tiết dạy có áp dụng phương pháp “Bàntay nặn bột” ở môn Tự nhiên và Xã hội (lớp 1- 2- 3) và môn Khoa học (lớp 4-5)

- Tổ chuyên môn hỗ trợ giáo viên được phân công dạy minh họa chuẩn bịchu đáo để thực hiện hoạt động dạy học đạt hiệu quả

- Sau khi tiếp thu chuyên đề các tổ khối chuyên môn tổ chức trao đổi, thảo

luận về các nội dung của chuyên đề để đi đến thống nhất rút kinh nghiệm thựchiện và lên kế hoạch thực hiện áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trongquá trình dạy học Chẳng hạn như trao đổi về cách nêu tình huống xuất phát vàcâu hỏi nêu vấn đề; mức độ phù hợp và hấp dẫn của tình huống xuất phát; Cáchgợi ý để học sinh đưa ra các câu hỏi thắc mắc; Cách hợp tác học tập của học