Quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên hệ dân sự tại học viện kỹ thuật mật mã

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM VĂN KIÊN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ LUẬN VĂN

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN KIÊN

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ

TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM VĂN KIÊN

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ

TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC :

PGS.TS NGUYỄN KHẮC BÌNH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan công trình này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào

Tác giả

Phạm Văn Kiên

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GDQP – AN TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG 7

1.1 Các khái niệm cơ bản 7

1.2 Dạy học môn GDQP&AN trong trường Đại học, Cao đẳng 10

1.3 Quản lý dạy học môn GDQP&AN trong trường Đại học, Cao đẳng 15

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn GDQP-AN trong trường Đại học, Cao đẳng 22

Tiểu kết chương 1 26

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GDQP – AN CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ 28

2.1 Lược sử hình thành và phát triển của Học viện Kỹ thuật Mật mã 28

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 30

2.3 Thực trạng dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã 31

2.4 Thực trạng Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên hệ dân sự tại Học viện kỹ thuật mật mã 39

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học GDQP-AN cho Sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã 49

Tiểu kết chương 2 51

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GDQP&AN CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ 52

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 52

3.2 Một số biện pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên hệ dân sự tại Học viện kỹ thuật mật mã 53

3.3 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 63

Tiểu kết chương 3 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 72 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Các ngành nghề đào tạo hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã 29

Bảng 2.2 Số lượng mẫu khảo sát thực trạng dạy học GDQP-AN 30

Bảng 2.3 Tiêu chí và thang đánh giá kết quả khảo sát 31

Bảng 2.4 Kết quả khảo sát đội ngũ GV dạy GDQP-AN 32

Bảng 2.5 Kết quả đánh giá thực trạng, nội dung giảng dạy 33

Bảng 2.6 Kết quả đánh giá thực trạng hoạt động dạy của GV 35

Bảng 2.7 Kết quả đánh giá Hoạt động học tập và rèn luyện của SV 36

Bảng 2.8 Kết quả đánh giá thực trạng Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 38

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát hoạt động Kiểm tra đánh giá 39

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát quản lý mục tiêu, chương trình dạy học 40

Bảng 2.11 Kết quả đánh giá thực trạng lý đội ngũ GV 42

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động dạy của GV 43

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động học của SV 45

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý kiểm tra đánh giá 46

Bảng 2.15 Kết quả đánh giá thực trạng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 48

Bảng 3.1 Đối tượng khảo nghiệm 63

Bảng 3.2 Mức độ và tiêu chí đánh giá 64

Bảng 3.3 Kết quả đánh giá mức độ cấp thiết của các biện pháp 64

Bảng 3.4 Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp 66

Bảng 3.5 Đánh giá tương quan các biện pháp đề xuất 67

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Kết quả khảo sát quản lý mục tiêu, nội dung đào tạo 41

Biểu đồ 2.2 Kết quả khảo sát quản lý chương trình, kế hoạch đào tạo 41

Biểu đồ 2.3 CB-GV đánh giá về kế hoạch phát triển đội ngũ 42

Biểu đồ 2.4 Kết quả khảo sát việc quản lý thái độ học tập của SV 45

Biểu đồ 2.5 Kết quả đánh giá việc quản lý nề nếp học tập của SV 46

Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 68

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục quốc phòng - an ninh (GDQP-AN)

“là bộ phận của nền giáo dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; là môn học chính khoá trong chương trình giáo dục, đào tạo trung học phổ thông đến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn thể Việc học tập, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh là quyền lợi và nghĩa vụ của cán bộ, công chức và của toàn dân ” [4, tr18]

GDQP-AN là nội dung học tập đặc thù trong các trường học nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Tầm quan trọng của GDQP - AN trong trường phổ thông, cao đẳng, đại học là ở chỗ đây

là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, tạo cho thế hệ trẻ có điều kiện tu dưỡng phẩm chất, rèn luyện năng lực, góp phần giáo dục thế hệ tương lai của đất nước có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường Môn học này còn có tác dụng rèn luyện tác phong nghiêm túc, tinh thần đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật trong nhà trường.Thông qua các giờ học lí luận, học sinh, sinh viên đã nhận thức đầy đủ hơn quan điểm, đường lối quốc phòng toàn dân,

an ninh nhân dân của Đảng, có nhận thức rõ hơn về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch Bên cạnh đó, những giờ học thực hành lại trang bị cho các

em những hiểu biết và những kỹ năng về đội ngũ đội hình, các chiến thuật cũng như một số loại vũ khí, khí tài, thông qua đó có thể biết cách phân biệt, sử dụng và trang

bị cho mình những kỹ thuật cơ bản để sử dụng được một số loại vũ khí thông thường và biết cách phòng tránh khi kẻ thù sử dụng vũ khí tấn công Cùng với đó môn học GDQP-AN còn rèn luyện cho cho các em học sinh, sinh viên một số kỷ luật trong môi trường quân đội, hướng cho các em làm việc theo nguyên tắc, kỷ cương Tạo cơ sở cho các em tu dưỡng và hoàn thiện kỹ năng sống của bản thân

Học viện Kỹ thuật Mật mã là một trường đại học công lập trực thuộc Ban

Cơ yếu Chính phủ, được thành lập ngày 17 tháng 2 năm 1995 có chức năng đào

tạo cán bộ có trình độ đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học kỹ thuật mật

mã của ngành Cơ yếu Việt Nam Học viện cũng được chính phủ Việt Nam lựa chọn là một trong tám cơ sở trọng điểm đào tạo nhân lực an toàn thông tin Việt Nam theo Đề án đào tạo và phát triển nguồn nhân lực an toàn, an ninh thông tin đến năm 2020 Hiện nay, nhiệm vụ giảng dạy bộ môn GDQP-AN trong học viện

đã được Ban giám đốc quan tâm, chỉ đạo thực hiện sát sao, tuy nhiên công tác giảng dạy môn GDQP-AN cho học viên nói chung, sinh viên hệ dân sự nói riêng còn nhiều bất cập, chất lượng dạy và học chưa cao, nguyên nhân là do công tác quản lý chưa đồng bộ, điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học còn lạc hậu, kỹ năng giảng dạy của đội ngũ giảng viên (GV) còn hạn chế … Xuất phát từ những

lý do trên, là GV trong bộ môn GDQP-AN của Học viện, tôi lựa chọn đề tài

nghiên cứu “Quản lý dạy học môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh cho sinh viên hệ dân sự tại học viện Kỹ thuật mật mã”

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

+ Nghiên cứu văn bản của Nhà nước về giảng dạy GDQP-AN

Mục tiêu của GDQP-AN cho học sinh, sinh viên (HS-SV) là chuẩn bị cho HS-SV hoàn thiện về tinh thần và thể chất, tự giác tham gia và thực hiện tốt nhiệm

vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh, đất nước ổn định phát triển kinh tế, xã hội Là quá trình truyền thụ lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc và lĩnh hội đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quốc phòng và an ninh; những hiểu biết, kiến thức, kỹ năng về quân sự, an ninh cho học sinh, sinh viên đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình mới

Năm 1961, Hội đồng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 219/CP trong đó xác định huấn luyện quân sự là một môn học chính trong nhà trường Năm 1966, Bộ

Đại học và Trung học chuyên nghiệp ban hành Chương trình Huấn luyện quân

sự thống nhất trong các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp, với

nội dung chủ yếu là truyền đạt, huấn luyện kiến thức quân sự phổ thông và kỹ năng quân sự cơ bản cho học sinh, sinh viên nhằm rút ngắn thời gian huấn luyện quân sự khi thanh niên nhập ngũ, đáp ứng yêu cầu của chiến tranh

Sau khi nước nhà được thống nhất, nhất là trong công cuộc đổi mới, nhận thức, tư duy lý luận của Đảng về vai trò của giáo dục quốc phòng càng thể hiện rõ hơn, đầy đủ hơn Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VII), nêu rõ: “Tăng cường công tác giáo dục về quốc phòng cho toàn dân, trước hết là đối với cán bộ các ngành, các cấp của Đảng và Nhà nước” Đặc biệt, để đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ CNH,HĐH, Bộ Chính trị (khóa IX) đã ra Chỉ thị số 62-CT/TW, ngày 12-02-

2001 về Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng toàn dân trong tình hình

mới [4] Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới nêu rõ: “Thể chế hóa kịp thời các chủ trương, chính sách về xây dựng

nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân; từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ Tổ quốc, trước hết tập trung hoàn chỉnh pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại” Tiếp đó, ngày 03-5-2007, Bộ Chính trị (khóa X) ra Chỉ thị số 12-

CT/TW về Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc

phòng, an ninh trong tình hình mới Chỉ thị nhấn mạnh: “Giáo dục quốc phòng, an

ninh là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, việc phổ cập và tăng cường giáo dục quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ chung của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội, phải được chỉ đạo, tổ chức thực hiện thống nhất từ Trung ương đến địa phương bằng các hình thức phù hợp với từng đối tượng…,”[5] Như vậy có thể thấy, tư duy

lý luận của Đảng về giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc cho cán bộ, nhân dân, học sinh, sinh viên luôn có sự phát triển phù hợp với từng giai đoạn của cách mạng, từ huấn luyện quân sự phổ thông cho học sinh, sinh viên, giáo dục quốc phòng đến giáo dục

quốc phòng, an ninh cho toàn dân

+ Nghiên cứu về giảng dạy quốc phòng an ninh trong nhà trường

Có nhiều tác giả tập trung nghiên cứu về giảng dạy môn GDQP-AN cho HS-SV Tác giả Nguyễn Viết Huấn nghiên cứu về “Đổi mới tổ chức, phương pháp giảng dạy môn Điều lệnh đội ngũ ở Trường ĐHSP Hà Nội”, Đề tài cấp Trường - mã số: SP-05-160; và đề tài “Đổi mới tổ chức, phương pháp giảng dạy môn Bắn súng tại trường ĐHSP Hà Nội” [26];

Nghiên cứu của Nguyễn Văn Vọng về “Giáo dục quốc phòng - an ninh cho

học sinh, sinh viên trong giai đoạn mới”, Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, số 2/2001 Nghiên cứu đã khái quát bối cảnh mới của đất nước, vị trí của công tác giáo dục quốc phòng - an ninh, thực trạng giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên thời gian qua và đề xuất các giải pháp về giáo dục nâng cao nhận thức, đổi mới chương trình, giáo trình tài liệu, đào tạo, về bồi dưỡng giáo viên,

về củng cố mở rộng các trung tâm giáo dục quốc phòng, về nghiên cứu khoa học và tăng cường đầu tư cho nhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an ninh [37]

Tác giả Nguyễn Nghĩa có bài viết đăng trên Tạp chí Giáo dục, số 27/2002 về

“Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng trong các trường phổ thông ở Hà nội hiện nay” Bài viết này tập trung nghiên cứu đề xuất các giải pháp như đổi mới tăng cường sự lãnh đạo, đổi mới nội dung chương trình, hình thức phương pháp, tăng cường đội ngũ giáo viên, bảo đảm chế độ chính sách, đổi mới cơ chế quản lý điều hành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng ở các trường trung học phổ thông [31]

Tác giả Lê Văn Nghệ, Nghiên cứu, đề xuất giải pháp đồng bộ hóa công tác quốc phòng, an ninh ở các trường đại học, cao đẳng và trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh sinh viên, Đề tài khoa học cấp Bộ, Mã số B2009-18-16NV, tháng 9 năm 2011.[30]

Tác giả Nguyễn Thành Công: Thực trạng, giải pháp nâng cao chất lượng môn học GDQP-AN cho học sinh, sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh Đà Nẵng, Tạp chí Dân quân tự vệ Giáo dục quốc phòng, quý II, năm 2012.[14]

Tác giả Bùi Văn Ga: Kết quả, kinh nghiệm đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng - an ninh (2002-2012), giải pháp phát triển giáo dục quốc phòng - an ninh những năm tiếp theo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tạp chí Dân quân tự vệ Giáo dục quốc phòng, số 58 (102), tháng 7/2012.[22]

Tác giả Nguyễn Thiện Minh: Những vấn đề cơ bản cần tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy, học giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên năm học 2012-2013 và những năm tiếp theo, Tạp chí Dân quân tự vệ Giáo dục quốc phòng, tháng 8, năm 2012, số 59 (103).[29]

Tóm lại, các công trình nghiên cứu về giáo dục quốc phòng - an ninh của các tác giả, đã thể hiện các hướng và nội dung nghiên cứu chính sau:

Một số tác giả tập trung nghiên cứu lĩnh vực nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng - an ninh về nội dung, chương trình, phương pháp…;

Một số tác giả nghiên cứu vấn đề quản lý mà chủ yếu là đồng bộ hóa phục vụ cho việc nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng - an ninh Đây cũng là một trong những gợi ý để luận văn này nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý giáo dục quốc phòng - an ninh;

Một số tác giả nghiên cứu giáo dục quốc phòng với phạm vi rộng và trong mối quan hệ với chiến lược quân sự, quốc phòng của quốc gia;

Một số tác giả nghiên cứu việc tổ chức, quản lý công tác giáo dục quốc phòng - an ninh nói chung và tổ chức các trung tâm giáo dục quốc phòng

Tuy nhiên, mỗi đơn vị đào tạo lại có những đặt thù riêng, hiện nay chưa có tác giả nào nghiên cứu về quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng an ninh tại Học viện kỹ thuật mật mã

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài nhằm đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và năng lực quản lý đào tạo của Học viện

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, luận văn sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã

- Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã

-Phạm vi nghiên cứu

+ Phạm vi không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu tại Học viện Kỹ thuật

mật mã và đơn vị liên kết giảng dạy môn GDQP-AN

+ Phạm vi thời gian: 8/2018 – 8/2019

+ Giới hạn nội dung: Nội dung nghiên cứu chủ yếu: quản lý dạy học môn

GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã Các số liệu nghiên cứu được giới hạn trong 2 năm học (từ năm 2016 đến hết năm học 2017-2018)

5 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Thu thập số liệu, thông tin tư liệu, các bài báo khoa học, các nghiên cứu đã công bố liên quan đến nội dung luận văn: sử dụng các phương pháp quy nạp, diễn dịch, phân tích, tổng hợp để nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi để thu thập ý kiến góp phần đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã; phỏng vấn sâu CBQL, GV …

vụ quan trọng đối với việc GDQP-AN cho sinh viên trong tình hình hiện nay

Nghiên cứu của luận văn đã góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về dạy học

và quản lý dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên ở các trường Đại học, Cao đẳng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị thực tiễn đối với việc quản lý, giảng dạy môn GDQP-AN cho sinh viên hệ dân sự tại học viện Kỹ thuật mật mã; qua đó chất lượng giảng dạy được nâng cao, thực hiện đúng mục tiêu giáo dục và đào tạo

Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trong quá trình học tập, nghiên cứu của sinh viên, học viên chuyên ngành quản lý giáo dục

Kết quả nghiên cứu là tài liệu nghiên cứu, ứng dụng của các nhà quản lý, các chuyên gia giảng dạy, nghiên cứu GDQP-AN trong các Nhà trường

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về Quản lý dạy học môn GDQP-AN trong trường

Cao đẳng, Đại học

Chương 2: Thực trạng Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên hệ

dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã

Chương 3: Biện pháp Quản lý dạy học môn GDQP-AN cho Sinh viên hệ

dân sự tại Học viện Kỹ thuật mật mã

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GDQP - AN

TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục

1.1.1.1 Khái niệm Quản lý

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất và lâu đời của con người Nó phát triển không ngừng theo sự phát triển của xã hội Quản lý cho tất

cả các lĩnh vực của đời sống con người và là một nhân tố của sự phát triển xã hội

Lý luận về quản lý vì vậy được hình thành và phát triển qua các thời kỳ và trong lý

luận về chính trị, kinh tế xã hội Tuy nhiên, chỉ mới gần đây người ta mới chú ý đến

“chất khoa học” của quá trình quản lý và dần hình thành các “lý thuyết quản lý”

Có nhiều tác giả trong nước và nước ngoài nghiên cứu về khoa học quản lý

và đưa ra các quan niệm, có thể tổng hợp một số quan niệm như sau:

Theo từ điển Tiếng Việt, quản lý là “tổ chức, điều khiển, hoạt động của một

đơn vị, một cơ quan”, là “trông coi, gìn giữ và theo dõi công việc” Nghĩa Hán Việt của “quản” là trông coi, gìn giữ theo những yêu cầu nhất định, duy trì sự vật ở trạng thái ổn định; “lý” là sửa sang, sắp đặt công việc, đổi mới, đưa hệ thống đó có thể phát triển Trong “quản” phải có “lý”, trong “lý” phải có “quản” thì toàn hệ mới đạt thế cân bằng động, tồn tại và phát triển phù hợp trong mối tương tác với các yếu tố bên trong và bên ngoài.[36]

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [28, tr 6]

Quan điểm của tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là

tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lí) đến khách thể quản lý (người bị quản lí) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục đích của tổ chức” [9, tr 8]

Dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, tuy nhiên căn cứ vào những điểm chung về bản chất của quản lý có thể hiểu: Quản lý là cách thức tổ chức - điều khiển (cách thức tác động) của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu đã xác định

1.1.1.2 Quản lý giáo dục

Khái niệm Quản lý giáo dục (QLGD) có thể được hiểu ở nhiều cấp độ khác nhau tùy theo sự xác định đối tượng QL Quản lý GD là QL mọi hoạt động GD trong xã hội Như vậy khái niệm QL giáo dục sẽ được hiểu theo nghĩa rộng nhất Tuy nhiên, hiện nay có nhiều khái niệm và định nghĩa về QLGD khác nhau

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và các cộng sự: “Trong thực tế, Quản lý giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của cơ quan quản lý giáo dục

các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học - giáo dục nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra.[10]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý làm cho hệ vận hành theo đường lối nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà Trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy – học thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”[32]

Trên cơ sở những quan niệm và khái niệm trên, có thể khái quát như sau: Quản lý GD là hệ thống những tác động có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp độ khác nhau đến tất cả các khâu, các bộ phận của hệ thống nhằm đảm bảo cho các cơ quan trong hệ thống giáo dục vận hành tối ưu, đảm bảo sự phát triển mở rộng cả mặt số lượng cũng như chất lượng để đạt mục tiêu GD Như vậy, bản chất của QLGD là quá trình tác động có ý thức của chủ thể QL tới khách thể

QL và các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động GD nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục

1.1.2 Khái niệm dạy học và quản lý dạy học

1.1.2.1 Khái niệm dạy học

Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là con đường quan trọng nhất để thực hiện mục đích giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đồng thời là phương thức để đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội

Dạy học bao gồm hoạt động dạy và học của thầy và trò trong nhà trường, với mục tiêu là giúp HS nắm vững hệ thống kiến thức khoa học, hình thành hệ thống kĩ năng, kĩ xảo và thái độ tích cực đối với học tập và cuộc sống

1.1.2.2 Khái niệm quản lý dạy học

Quản lý dạy học là quản lý quá trình truyền thụ tri thức của đội ngũ GV và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của HS và quản lý các điều kiện vật chất, kỹ thuật, phương tiện phục vụ hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học của thầy thể hiện ở việc như: Quản lý thực hiện chương trình, quản lý hồ sơ, bài soạn, giảng bài, dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm,

đánh giá kết quả dạy học thông qua việc chấm, chữa bài, cho điểm theo các văn bản hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo

Quản lý hoạt động học của trò là tạo ra ý thức tốt trong học tập để lĩnh hội kiến thức, hình thành kĩ năng, kỹ xảo trên cơ sở đó xây dựng nền nếp học tập và phương pháp học tập đúng đắn nhằm đạt chất lượng và hiệu quả cao nhất

1.1.3 Giáo dục quốc phòng và an ninh

Giáo dục quốc phòng - an ninh toàn dân, trong đó giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên là một nội dung quan trọng của nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân, là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân Nghị định 15/2001/NĐ-

CP ngày 01 tháng 05 năm 2001 của Chính phủ về giáo dục quốc phòng - an ninh nêu rõ: Giáo dục quốc phòng - an ninh thuộc nội dung của nền giáo dục quốc gia, là nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa Giáo dục quốc phòng - an ninh là môn học chính khóa trong các trường, lớp đào tạo bậc đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề, trung học phổ thông thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, các trường hành chính và đoàn thể [13]

Dạy học môn GDQP-AN được xác định là một bộ phận, một nội dung quan trọng của quá trình dạy học trong hệ thống giáo dục Do đó, để đảm bảo chất lượng dạy học môn học này, cần thiết phải nắm vững và tuân thủ theo những quy luật, nguyên tắc, quy tắc sư phạm, đồng thời phải tính đến những đặc điểm của giáo dục quốc phòng - an ninh để vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo có hiệu quả

Môn học GDQP-AN có quan hệ chặt chẽ với các môn học khác như: toán,

lý, hóa, giáo dục chính trị, giáo dục thể chất, lịch sử,… đặc biệt các nội dung cơ bản

về công tác quốc phòng, về các quân binh chủng có liên quan mật thiết với nhiều chuyên ngành đào tạo của các trường đại học, cao đẳng trung học chuyên nghiệp

1.2 Dạy học môn GDQP&AN trong trường Đại học, Cao đẳng

1.2.1 Vị trí, vai trò của môn GDQP&AN trong trường Đại học, Cao đẳng

Điều 30 Luật Nghĩa vụ quân sự năm 1960 quy định “Đối với sinh viên, học sinh các trường đại học, các trường trung cấp chuyên nghiệp thì việc huấn luyện quân

sự thuộc chương trình giáo dục do Chính phủ quy định”[8] Từ đó việc học tập quân

sự (Huấn luyện quân sự phổ thông) trước đây, nay là giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên trong những năm đất nước có chiến tranh đã góp phần bồi dưỡng kiến thức quân sự, rút ngắn thời gian huấn luyện chiến sĩ mới, đáp ứng yêu cầu của chiến tranh chống Mỹ cứu nước và chiến tranh bảo vệ biên giới Tổ quốc

Khi đất nước hoà bình, lớp lớp thanh niên, sinh viên tình nguyện đến những nơi khó khăn, gian khổ cùng sát vai với bộ đội và nhân dân thực hiện các nhiệm vụ chính trị - xã hội của đất nước Trong hội nhập nền kinh tế thế giới, đội ngũ trí thức trẻ đang làm chủ khoa học kỹ thuật luôn ý thức nhiệm vụ xây dựng đất nước phải gắn liền với bảo vệ Tổ quốc Ngoài việc nâng cao dân trí về quốc phòng, giáo dục quốc phòng - an ninh góp phần giáo dục chính trị, tư tưởng sâu sắc cho học sinh, sinh viên trong phòng chống chiến lược "Diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ, xây dựng ý thức trách nhiệm của mỗi công dân đối với Tổ quốc; giáo dục lòng tự hào về truyền thống vẻ vang của dân tộc

Qua mỗi giai đoạn cách mạng và sự phát triển của giáo dục đào tạo, chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên đã được đổi mới cả nội dung và hình thức giảng dạy Năm 1991, chuyển đổi chương trình từ huấn luyện quân sự phổ thông sang môn học giáo dục quốc phòng đã có sự thay đổi cơ bản nội dung cho phù hợp với giáo dục thời bình, theo hướng tăng cường tri thức về quốc phòng - quân sự, giảm bớt thực hành kỹ năng

Đặc biệt, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII ban hành Chỉ thị số 62-CT/TW ngày 12 tháng 02 năm 2001 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, cho thấy tầm quan trọng, vị trí, yêu cầu giáo dục quốc phòng - an ninh toàn dân, trong đó có nhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên Thực hiện Chỉ thị

số 12-CT/TW ngày 03 tháng 5 năm 2007 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng - an ninh trong tình hình mới

và Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ về giáo dục quốc phòng - an ninh, môn học Giáo dục quốc phòng được chính thức đổi

tên thành môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh (kiến thức giáo dục an ninh được lồng ghép trong giáo dục quốc phòng)

Các trường đại học, cao đẳng tự bảo đảm giảng dạy các nội dung giáo dục quốc phòng - an ninh tại trường hoặc liên kết giảng dạy theo phần luồng của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Vị trí, mục tiêu môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh được quy định tại Điều 2 Thông tư liên tịch 18/2015/TTLT-BGDĐT-BLĐTBXH quy định tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội ban hành như sau:

1 GDQP-AN là nội dung cơ bản trong việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, là môn học chính khóa thuộc chương trình giáo dục của các

cơ sở giáo dục

2 Môn học GDQP-AN trang bị cho học sinh, sinh viên những hiểu biết cơ bản về nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước về quốc phòng và an ninh; truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc, lực lượng vũ trang nhân dân và nghệ thuật quân sự Việt Nam; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, lực lượng vũ trang nhân dân; có kiến thức cơ bản, cần thiết về phòng thủ dân sự, kỹ năng quân sự; sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc

1.2.2 Nội dung dạy học môn GDQP&AN cho Sinh viên

* Nội dung giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên

Nội dung, chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên quy định hệ thống các kiến thức, kỹ năng có liên quan đến lĩnh vực hoạt động quân sự, công tác quốc phòng đòi hỏi người học phải nắm vững để vận dụng trong thực tiễn công tác, góp phần giáo dục toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa Nội dung giáo dục giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên chứa đựng các kiến thức cả về khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật quân sự Giáo dục quốc phòng - an ninh là môn học có tỷ lệ lý thuyết chiếm trên 70% chương

trình, nhằm tăng cường nhận thức lý luận về chiến tranh, quân đội và những hiểu biết về công tác quốc phòng cho học sinh, sinh viên, giúp cho họ sau khi rời ghế nhà trường nhanh chóng làm quen với các nhiệm vụ quốc phòng nơi mình công tác

Nội dung giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên gồm:

Truyền thống chống giặc ngoại xâm, tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc; đường lối, quan điểm cơ bản của Đảng, Nhà nước về quốc phòng, an ninh;

những hiểu biết cần thiết về độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của

Tổ quốc; âm mưu, thủ đoạn hoạt động chống phá của các thế lực thù địch; nhiệm vụ quốc phòng - an ninh trong từng thời kỳ; trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; công tác quốc phòng, an ninh; các văn bản pháp luật về quốc phòng, an ninh; phổ cập những kiến thức cần thiết về lực lượng vũ trang nhân dân; nghệ thuật quân sự Việt Nam; kiến thức cơ bản cần thiết về kỹ thuật, chiến thuật quân sự, phòng thủ dân sự

Tuyên truyền, giáo dục bảo vệ an ninh quốc gia: Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo công tác tuyên truyền, giáo dục bảo vệ an ninh quốc gia Cơ quan thông tin, tuyên truyền có trách nhiệm tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao ý thức bảo vệ an ninh quốc gia cho toàn dân Cơ quan, tổ chức trong phạm

vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục, vận động công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài bảo vệ an ninh quốc gia

* Chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên

Chương trình môn học giáo dục quốc phòng - an ninh trình độ đại học, cao đẳng được ban hành theo Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 09 năm

2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Thời lượng môn học giáo dục quốc phòng - an ninh là 08 tín chỉ, tương ứng 11 đơn vị học trình (165 tiết)

Nội dung cụ thể các học phần:

Học phần 1: Đường lối quân sự của Đảng (3 tín chỉ)

Học phần 2: Công tác quốc phòng, an ninh (2 tín chỉ)

Học phần 3: Quân sự chung và chiến thuật, kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK,

CKC (3 tín chỉ)

Hình thức tổ chức và phương pháp giảng dạy GDQP-AN rất đa dạng và mang tính đặc thù Quá trình thực hiện nội dung có thể tổ chức học xen kẽ, học rải các nội dung hoặc học tập trung theo từng giai đoạn, từng học phần, học tập trung từng đợt

* Cán bộ quản lý, giảng viên, giáo viên giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên

Tổ chức, sắp xếp biên chế cán bộ quản lý các trung tâm giáo dục quốc phòng

- an ninh sinh viên thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cơ sở giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh thuộc Bộ Quốc phòng Cán bộ quản lý, giảng viên môn GDQP-AN của các trung tâm giáo dục quốc phòng - an ninh sinh viên và các trường đại học trước mắt do sĩ quan quân đội làm nòng cốt, kết hợp với giảng viên trong biên chế của ngành giáo dục và đào tạo đảm nhiệm Giáo viên, giảng viên được đào tạo trình độ chuẩn theo quy định tại Mục c, đ, e Khoản 1, Điều 77, Luật Giáo dục năm 2005

* Phương thức quản lý giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên

Về mặt tổ chức phương pháp dạy học, giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên là môn học được thực hiện dưới sự chỉ đạo, bảo đảm của nhiều bộ, ngành nhưng chủ yếu là của Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục và Đào tạo Về mặt quản lý giáo dục, trong tổ chức thực hiện cần hết sức chú trọng sự liên kết, phối hợp của các

cơ quan quân sự địa phương, các đơn vị, nhà trường quân đội và các cơ quan, ngành khác Ngay trong một trung tâm hay nhà trường cũng cần có sự hợp đồng chặt chẽ giữa các khoa, bộ môn, các phòng, ban chức năng, giữa các nguồn, các giảng viên chuyên trách, kiêm nhiệm, hợp đồng thỉnh giảng,… đặt dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của đảng ủy, ban giám hiệu, hiệu trưởng nhà trường Quản lý giáo dục quốc phòng - an ninh về tiến trình dạy học, lịch huấn luyện, địa điểm huấn luyện thường phân tán, lực lượng giảng viên phải giảng nhiều nơi, trong nhà, ngoài giảng đường; do đó, phương thức quản lý chủ yếu dựa trên kế hoạch, sự điều hành khoa học, chặt chẽ, cụ thể của

cơ quan đào tạo và phát huy cao sự chủ động của giảng viên Quá trình thực hiện có

sự kiểm tra thường xuyên của cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, quản lý các trung tâm

1.3 Quản lý dạy học môn GDQP&AN trong trường Đại học, Cao đẳng

1.3.1 Quản lý kế hoạch, mục tiêu dạy học môn học GDQP-AN cho sinh viên

Quản lý quá trình thực hiện mục tiêu chất lượng GDQP-AN là quản lý quá trình thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học - giáo dục Kế hoạch đào tạo toàn khoá là văn bản thể hiện các hoạt động dạy học môn học trong toàn bộ khoá học, phân chia thời gian từng học học phần theo từng học kỳ và thể hiện logic các học phần trong toàn môn học Trên cơ sở kế hoạch đào tạo toàn khoá, nhà trường triển khai lịch huấn luyện theo học kỳ, quý, tháng, tuần Kế hoạch tổ chức toàn khoá do giám đốc, hiệu trưởng ký chịu trách nhiệm, cấp quản lý trực tiếp phê chuẩn

Kế hoạch đào tạo toàn khoá phải xác định rõ các nội dung về: khoá, ngành

đào tạo; thời gian; số lượng học viên, lớp; mục tiêu đào tạo; yêu cầu đào tạo; tính toán thời gian chung; lịch huấn luyện toàn khoá; phân phối thời gian học; thực tập, diễn tập; chuyên đề, tiểu luận môn học; thi tốt nghiệp, đồ án, khoá luận; huấn luyện bổ sung

Quản lý mục tiêu, chương trình và kế hoạch dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên được xác định ngay từ đầu khoá học, thực hiện trên cơ sở các văn bản quy định của Bộ GD&ĐT và Bộ Quốc phòng, các quy định của các Nhà trường

về quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học và thực hiện quản lý trong phạm vi cấp mình

1.3.2 Quản lý nội dung, chương trình dạy học môn học GDQP-AN cho sinh viên

Quản lý nội dung dạy học môn GDQP-AN bao gồm toàn bộ hệ thống kiến thức quân sự, chính trị, kỹ thuật, điều lệnh , các giá trị chuẩn mực, kỹ xảo, kỹ năng cần trang bị cho sinh viên để góp phần hình thành các phẩm chất nhân cách cần thiết Quản lý nội dung dạy học đặc biệt chú ý quản lý về chất lượng, số lượng thông tin trong dạy học, trên cơ sở đó nắm vững thực trạng để kịp thời điều chỉnh,

bổ sung nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu thực tế

Thực hiện trương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu của Nhà trường, là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành

Yêu cầu đối với các Khoa và đội ngũ GV là phải nắm vững chương trình, tổ chức cho giảng viên tuân thủ một cách nghiêm túc, không được tuỳ tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học (nếu có thay đổi, bổ sung phải theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục& Đào tạo)

Sự nắm vững chương trình dạy học là việc đảm bảo để Nhà trường quản lý thực hiện tốt chương trình dạy học, bao gồm:

- Nắm vững những nguyên tắc cấu tạo chương trình, nội dung và phạm vi kiến thức dạy học của môn học

- Nắm vững phương pháp dạy học của môn học, từng khối lớp trong giáo dục quốc phòng, an ninh

- Không được giảm nhẹ, nâng cao hoặc mở rộng so với yêu cầu nội dung, phạm vi kiến thức quy định của từng chương trình môn học

- Phương pháp dạy đặc trưng của bộ môn, của bài học phù hợp với từng loại bài của cấp học

- Vận dụng các hình thức tổ chức dạy học khác nhau, kết hợp giữa các hình thức dạy học trên lớp, ngoài lớp, thực hành, tham quan… một cách hợp lý

- Cần coi trọng tất cả các môn học theo quy định của phân phối chương trình- nghiêm cấm việc cắt xén, dồn ép bài học, thêm bớt tiết học với bất cứ học phần nào, lớp học nào, dưới bất kỳ hình thức nào

Để việc quản lý thực hiện chương trình dạy học đạt kết quả, đảm bảo thời gian cho việc thực hiện chương trình dạy học, cần phải chú ý sử dụng kế hoạch giảng dạy của từng khoá như là công cụ để theo dõi, điều khiển và kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình dạy học, để thường xuyên, kịp thời điều chỉnh những lệch lạc trong quá trình thực hiện chương trình dạy học

1.3.3 Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên

Quản lý công tác chuẩn bị lên lớp: Việc chuẩn bị bài lên lớp có chất lượng

cần chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên cụ thể các yêu cầu về chuyên môn, nội dung, quy trình và các bước cần thiết của việc soạn giáo án nhằm hỗ trợ giáo viên chuẩn

bị giờ lên lớp có hiệu quả, cần bố trí thời khoá biểu của từng lớp một cách khoa học, phù hợp chuyên môn và khung chương trình quy định Việc sắp xếp thời khoá biểu

hợp lý sẽ giúp giảng viên chủ động công việc và có thời gian chuẩn bị giáo án, bài giảng tốt nhất

Soạn bài là khâu quan trọng nhất trong việc chuẩn bị của giáo viên cho giờ lên lớp, tuy nó chưa dự kiến hết các tình huống trong qua trình lên lớp nhưng soạn bài thực sự là lao động sáng tạo của từng giảng viên, nó thể hiện sự suy nghĩ, lựa chọn, quyết định của GV về nội dung, phương pháp giảng dạy, hình thức lên lớp phù hợp với đối tượng người học và đúng với yêu cầu của chương trình

Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp phải đảm bảo những yêu cầu cần thiết đó là:

- Đảm bảo tính tư tưởng, tính giáo dục của bài giảng

- Thực hiện soạn bài phải đúng quy chế, soạn bài chu đáo trước khi lên lớp, chống việc soạn bài để đối phó với kiểm tra

- Đảm bảo nội dung, tri thức khoa học Đưa việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp vào nề nếp, nghiêm túc và phải đảm bảo chất lượng

- Chỉ đạo không rập khuôn máy móc, đảm bảo và khuyến khích tính tích cực,

tự giác và sáng tạo của giáo viên

Để soạn bài chuẩn bị lên lớp của giảng viên có thể thực hiện theo một kế hoạch đồng bộ và có hiệu quả, Nhà trường cần phải phân công trách nhiệm cụ thể cho cán bộ, giảng viên, tạo mọi điều kiện để họ thực hiện tốt việc soạn bài và chuẩn

bị lên lớp, có kế hoạch thường xuyên kiểm tra, theo dõi để khuyến khích kịp thời, đồng thời điều chỉnh những sai lệch nhằm thực hiện đúng những quy định đề ra

Thông qua bộ môn, khoa, chỉ đạo giảng viên nghiên cứu và xác định yêu cầu trọng tâm của từng chương trình đào tạo; mục đích và nội dung chuyên môn của từng phân môn… nhằm giúp giảng viên chủ động lựa chọn phương pháp tổ chức dạy học phù hợp trong việc chuẩn bị, thiết kế bài giảng

Quản lý giờ lên lớp: Chất lượng giờ lên lớp có ý nghĩa quan trọng, quyết

định chất lượng dạy học Giờ lên lớp phản ánh trình độ, khả năng, phương pháp và hiệu quả dạy học của mỗi giảng viên Cần quan tâm chỉ đạo đối với hoạt động giảng dạy của giảng viên thông qua việc nắm bắt tình hình dạy học, kiểm tra sổ đầu bài,

dự giờ, lắng nghe ý kiến phản hồi của học viên thông qua các kênh thông tin khác nhau như đối thoại, gặp trực tiếp sinh viên, qua phiếu điều tra, thùng thư góp ý… từ

đó tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp thời

Khi lên lớp, giảng viên phải nghiên cứu những quan điểm cơ bản có tính chất

lý luận của Đảng về đường lối quân sự, bao gồm những vấn đề cơ bản của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; những nội dung cơ bản về xây dựng nền quốc phòng toàn dân - an ninh nhân dân, chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, xây dựng lực lượng

vũ trang nhân dân - an ninh nhân dân; kết hợp xây dựng kinh tế với củng cố quốc phòng; nghệ thuật quân sự Việt Nam qua các thời kỳ; có nhận thức và tư duy mới

về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới

Học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa manh tính cách mạng khoa học và sâu sắc, đó là cơ

sở khoa học để Đảng ta đề ra chủ trương đường lối chiến lược xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, và tiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay không chỉ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển, hải đảo mà còn phải bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ nền văn hoá của dân tộc Các quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, tiến hành chiến tranh nhân dân đều có tính kế thừa và phát triển những truyền thống quân sự độc đáo của dân tộc "cả nước một lòng chung sức đánh giặc”, "lấy ít địch nhiều”, "lấy nhỏ chống lớn” Đó cũng chính là đặc trưng nghệ thuật quân sự Việt Nam đã chiến thắng những kẻ thù hung hãn nhất, Nghiên cứu đường lối quân sự của Đảng góp phần hình thành niềm tin khoa học, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng và lý tưởng cho sinh viên

Nghiên cứu những nội dung cơ bản về nhiệm vụ nội dung công tác quốc phòng, an ninh của Đảng ta hiện nay, bao gồm; xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, tăng cường tiềm lực cơ sở vật chất kỹ thuật quốc phòng, phòng chống chiến tranh công nghệ cao, đánh bại chiến lược: ‘‘Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam; xây

dựng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển đảo, an ninh quốc gia; đấu tranh phòng chống tội phạm và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội

Nghiên cứu hệ thống văn bản quy phạm, pháp luật của nhà nước về bảo vệ

Tổ quốc, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và an ninh chính trị Mọi công dân đều có trách nhiệm tham gia công tác quốc phòng, luyện tập quân sự, giữ gìn bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội Nghiên cứu và thực hiện tốt công tác quốc phòng, an ninh để xây dựng lòng tin chiến thắng trước mọi âm mưu, thủ đoạn của kể thù đối với cách mạng Việt Nam

Nghiên cứu các kiến thức, kỹ năng chiến thuật, kỹ thuật quân sự cần thiết như: Những kiến thức cơ bản về bản đồ, địa hình quân sự, các phương tiện chỉ huy chiến thuật và chiến đấu; tính năng, tác dụng, cấu tạo, sử dụng, bảo quản các loại vũ khí bộ binh AK, CKC, RPD, RPK, B40, B41; tính năng kĩ thuật sử dụng thuốc nổ; phòng chống vũ khí hạt nhân, hoá học, vũ khí lửa; vết thương chiến tranh và phương pháp

xử lý; một số vấn đề về điều lệnh đội ngũ và chiến thuật chiến đấu bộ binh

Hoạt động dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở các Nhà trường hiện nay được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp, với những giờ lên lớp

và hệ thống bài học cụ thể Nói cách khác, giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản

và chủ yếu nhất của quá trình dạy học ở trung tâm để thực hiện mục tiêu dạy học

Chính vì vậy trong quản lý dạy học môn học này phải có những biện pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt để nâng cao chất lượng giờ lên lớp của giảng viên, là trách nhiệm của người quản lý

Quản lý giờ lên lớp của giáo viên phải đảm bảo các yêu cầu chủ yếu là:

- Xây dựng được “chuẩn” giờ lên lớp để quản lý tốt giờ lên lớp của giảng viên

- Phải xây dựng nề nếp giờ lên lớp cho thầy và trò nhằm đảm bảo tính nghiêm túc trong mọi hoạt động hết sức nhịp nhàng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học

- Phải tác động đến giờ lên lớp một cách tích cực và càng trực tiếp càng tốt

để mọi giờ lên lớp góp phần thực hiện mục tiêu

- Phải yêu cầu cụ thể từng đối tượng thực hiện đầy đủ, nghiêm túc những quy

Để đảm bảo được những yêu cầu quản lý giờ lên lớp, Nhà trường quy định rõ chế độ thực hiện và kiểm tra, kế hoạch giảng dạy, kiểm soát các giờ lên lớp, duy trì

nề nếp dạy học, điều khiển nhịp điệu dạy học và tạo nên bầu không khí sư phạm trong nhà trường

Để việc quản lý giờ lên lớp và phân tích sư phạm bài học có hiệu quả, Nhà trường, Khoa và bộ môn cần phải quán triệt đầy đủ những yêu cầu cơ bản sau đây:

- Phải nắm vững được lý luận dạy học và lý thuyết về bài học, nắm vững những quan điểm trong phân tích sư phạm bài học

- Nắm vững các bước trong việc dự giờ và phân tích sư phạm bài học để chỉ đạo tất cả giáo viên thực hiện

- Tổ chức tốt việc dự giờ trong từng khoa, có chế độ dự giờ rõ ràng, có kế hoạch cụ thể, đặc biệt phải có chuẩn đánh giá phù hợp, có đầy đủ hồ sơ dự giờ và có thái độ cầu thị khách quan để đánh giá đúng tình hình giờ lên lớp cũng như đánh giá đúng chất lượng giờ lên lớp, trên cơ sở đó, tìm ra những biện pháp thích hợp cho công tác quản lý giờ lên lớp của mình

Để nâng cao chất lượng dự giờ, phân tích sư phạm bài học, cần tổ chức các chuyên đề về giờ lên lớp, như trao đổi về nội dung và phương pháp giảng dạy, xây dựng giờ dạy mẫu, tổ chức dạy thử, tổ chức kiến tập, thao giảng… nhằm giúp giảng viên nắm vững lý thuyết, rút kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy, về các bước trong dự giờ và phân tích sư phạm bài học… Trên cơ sở đó khuyến khích sự sáng tạo của giáo viên và đây cũng chính là hoạt động đặc trưng cho nghề nghiệp của giảng viên, trung tâm GDQP cần phải tổ chức tốt để tạo điều kiện cho giảng viên phát huy khả năng của mình nhằm nâng cao chất lượng dạy học

Quản lý công tác kiểm tra đánh giá: Chỉ đạo việc thực hiện nghiêm túc quy

chế và các văn bản hướng dẫn về công tác kiểm tra, đánh giá của Bộ, Ngành và các

cấp quản lý Chỉ đạo từ khâu tổ chức xây dựng đến thực hiện các quy trình và tiêu

chí kiểm tra, đánh giá bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ, khách quan

Chỉ đạo khâu ra đề thi: Đề thi cần bám sát nội dung chương trình quy định,

bảo đảm các yêu cầu và chất lượng chuyên môn của từng phân môn Cơ cấu đề thi

phải hợp lý về thời gian và mức độ khó dễ nhằm đánh giá đúng thực chất kiến thức

và kỹ năng của sinh viên Công tác coi thi, chấm thi cần thực hiện nghiêm túc, đúng quy chế nhằm bảo đảm cho sinh viên độc lập làm bài và phát huy được những năng lực vốn có của bản thân

Công tác kiểm tra đánh giá nếu được tổ chức chặt chẽ, chính xác sẽ giúp cho nhà quản lý nắm chắc được thực trạng tình hình dạy học để có các biện pháp quản

lý kịp thời để nâng cao chất lượng giáo dục

1.3.4 Quản lý hoạt động học của sinh viên

Hầu hết sinh viên tuổi đời còn rất trẻ từ 18 đến 23 tuổi, mang đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi thanh niên, mang nhiều hoài bão lớn lao, lí tưởng sống cách mạng, có nhiều mong muốn được đóng góp cho quê hương, đất nước Tuy nhiên đời sống tinh thần của sinh viên luôn nhạy cảm với cái mới, dễ bị lôi kéo bởi những tác động xã hội, còn nhiều hạn chế về vốn sống, kinh nghiệm và chưa được rèn luyện qua thực tiễn, đặc biệt là thực tiễn hoạt động quân sự

Những đặc điểm trên có ảnh hưởng sâu sắc đến việc quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên, các chủ thể quản lý cần nắm chắc số lượng, chất lượng và các mối quan hệ chính trị xã hội khác, tổ chức tốt các hoạt động nhằm xây dựng động cơ, thái độ học tập Xây dựng nề nếp, kỷ cương trong hoạt động học tập của sinh viên theo quy trình thống nhất, đồng bộ; tăng cường giáo dục ý thức, động cơ

và mục đích học tập đúng đắn cho sinh viên từ đó tạo cho các em sự hứng thú, say

mê trong học tập Thường xuyên quan tâm, chỉ đạo việc theo dõi tình hình học và mức độ tiến bộ của sinh viên trong suốt quá trình học tập như: tự học, chuẩn bị bài tập ở nhà, xây dựng bài mới, kết quả thực hiện các bài kiểm tra định kỳ Quản lý việc giúp đỡ sinh viên yếu kém, bồi dưỡng sinh viên giỏi Thường xuyên nắm bắt thông tin, ý kiến phản hồi của sinh viên về thuận lợi, khó khăn, về chất lượng dạy học

1.3.5 Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ cho dạy học môn GDQP-AN

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, môi trường và các điều kiện hỗ trợ dạy học đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học - giáo dục

Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học môn GDQP-AN đảm bảo được 3

yêu cầu liên quan mật thiết với nhau đó là:

- Đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ dạy và học

- Sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất - kỹ thuật trong việc dạy và học

- Tổ chức quản lý, bảo dưỡng tốt cơ sở vật chất - kỹ thuật

Nội dung quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy học môn GDQP-AN ở trung tâm bao gồm:

- Quản lý trường lớp, phòng học, bàn ghế, bảng

- Quản lý các trang thiết bị phục vụ dạy học, hoạt động của các phòng bộ môn, phòng chức năng

- Quản lý thư viện trường học với các sách báo, tài liệu

- Quản lý đồ dùng học tập của học sinh, sinh viên

Cần quản lý tốt cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện có về mặt số lượng, chất lượng và chủng loại để có kế hoạch khai thác, sử dụng hợp lý trong phục vụ dạy học Kế hoạch hoá công tác bổ sung, nâng cấp, khai thác cơ sở vật chất, thiết bị dạy học theo hướng lâu dài, gắn với yêu cầu và nhiệm vụ giáo dục đào tạo, định hướng

và chiến lược phát triển Thường xuyên tiến hành kiểm tra việc duy trì, bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học để kịp thời sửa chữa, bổ sung, uốn nắn những bất cập trong quá trình sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đặc biệt là các loại khí tài nhằm bảo đảm phục vụ tốt nhất chất lượng dạy học Triển khai các biện pháp đồng bộ: tổ chức hình thức thi đua, khen thưởng nhằm động viên, khuyến khích các cá nhân, tập thể thường xuyên sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học trong nâng cao chất lượng dạy học Đồng thời, xây dựng các biện pháp chế tài đa dạng, phù hợp như phương pháp tổ chức hành chính, phương pháp giáo dục (phê bình, nhắc nhở, kỷ luật hoặc thưởng phạt…) đối với các cá nhân, tập thể chưa

có ý thức cao trong công tác giữ gìn và bảo vệ thiết bị dạy học đặc biệt là khí tài

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn GDQP-AN trong trường Đại học, Cao đẳng

1.4.1 Các yếu tố chủ quan

* Đội ngũ giảng viên dạy môn GDQP-AN

GDQP-AN là bộ môn đặc thù trong các Nhà trường, đội ngũ giảng viên rất

đa dạng, đến từ nhiều đơn vị khác nhau: sĩ quan biệt phái, bộ đội chính quy; cán bộ giáo viên được cử đi học …., vì vậy trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của mỗi giảng viên được rèn luyện, huấn luyện khác nhau Trong khi đó, Đội ngũ giảng viên luôn luôn đóng vai trò quyết định trong hoạt động dạy và học, trong đổi mới và nâng cao chất lượng môn học Từ năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng ngắn hạn và dài hạn tại các trường đại học

và liên kết ở địa phương Theo đó, các trường đã bước đầu tự chăm lo xây dựng đội ngũ giáo viên trong biên chế cơ hữu và thực hiện hợp đồng, thỉnh giảng

Để đáp ứng từng bước chuẩn hoá đội ngũ giáo viên GDQP-AN cả về số lượng và chất lượng, đáp ứng quy mô giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên ngày càng tăng, năm 2010 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo giáo viên chuyên ngành GDQP-AN cho các trường trung học phổ thông và trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề Bộ Giáo dục và Đào tạo đang mở rộng đề

án này để phát triển đội ngũ giáo viên giáo dục quốc phòng - an ninh cho các trường đại học, cao đẳng và trung tâm giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên

Đội ngũ giảng viên là sĩ quan do Bộ Quốc phòng biệt phái ra các trường đại học đang từng bước được kiện toàn về tổ chức và chất lượng Sự phối hợp có hiệu quả của Bộ Quốc phòng với Bộ Giáo dục và Đào tạo trong những năm qua đã hình thành đội ngũ cán bộ giảng dạy là sĩ quan biệt phái, lực lượng nòng cốt tham gia giảng dạy môn học GDQP-AN và quản lý chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này tại các trung tâm GDQP, với chức năng của cơ quan chuyên môn và quản lý trung tâm GDQP cho sinh viên

Tuy vậy, có một thực tế hiện nay, số sĩ quan biệt phái sang dạy học môn GDQP-AN đang có nhiều loại; một số sĩ quan gần hết tuổi phục vụ quân đội hoặc còn ít “cơ hội” thăng tiếng trong quân đội nên “bị điều” đi; một số cán bộ giảng viên tuổi quân còn quá trẻ, vốn sống và kinh nghiệm hoạt động thực tiễn quân sự còn hạn chế ; một số khác chỉ ở trình độ cao đẳng quân sự, tính lý luận và nhận thức còn ở mức độ Mặt khác giữa Bộ GD&ĐT với Bộ Quốc phòng chưa có cơ chế

liên thông phối hợp một cách cụ thể đối với việc đào tạo cán bộ và giảng viên Trong khi đó, chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ giảng viên GDQP-AN còn thấp; cơ sở vật chất phục vụ cho quá trình giảng dạy, và nơi ở, sinh hoạt cho giảng viên và sinh viên cũng còn gặp nhiều khó khăn Điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ

đến chất lượng dạy học môn học GDQP-AN cho sinh viên ở trung tâm GDQP

* Đặc điểm học tập của Sinh viên

Sinh viên theo huấn luyện và học tập môn GDQP-AN rất đa dạng, đến từ nhiều trường, nhiều khoa khác nhau, họ mang theo những nét văn hoá vùng miền, truyền thống gia đình, phong phú và đang theo học ở nhiều ngành nghề khác nhau

Đa số Sinh viên có trách nhiệm, ham hiểu biết, có chí tiến thủ, thích cái mới, năng động, yêu nước và đôi khi bồng bột Đối với môn GDQP-AN, bên cạnh nhiều sinh viên có nhận thức đúng, có nhiều cố gắng và đạt kết quả cao trong học tập thì cũng có một bộ phận sinh viên coi môn GDQP-AN là môn học 3K (khó, khô, khổ),

và một số nữ sinh viên xem là môn vô bổ họ phải học vì là môn học bắt buộc Chính

vì vậy, thời gian dành cho hoạt động tự học môn GDQP-AN của sinh viên chưa đáp ứng yêu cầu chung hiện nay Một số sinh viên không làm đầy đủ bài tập, không thường xuyên chuẩn bị bài trước, không đặt câu hỏi cho giảng viên, không đến thư viện để tham khảo và không ghi lại bài giảng theo cách học riêng Người học vẫn mang nguyên phương pháp học ở bậc phổ thông là thụ động và ỉ lại vào giáo viên khi đã lên bậc học cao hơn Hơn nữa, phần lớn sinh viên các trường lớn và chuyên ngành khó xem thời gian học môn GDQP-AN là thời gian xả hơi nên học không nghiêm túc

* Cơ sở vật chất, điều kiện sân bãi

Giảng dạy bộ môn GDQP-AN rất cần thiết về sân bãi, vũ khí, thiết bị dạy học Việc trang bị các thiết bị, cơ sở vật chất dạy học còn gặp nhiều khó khăn do vậy ảnh hưởng không nhỏ đến công tác quản lý Nguyên nhân chính là do tính nhạy cảm của các thiết bị dạy học, việc quản lý súng, đạn, trang phục, thao trường, sân bãi tập bắn … mang tính chất đặc thù, luôn luôn phải quản lý nghiêm ngặt

1.4.2 Các yếu tố khách quan

* Tác động từ tình hình kinh tế - xã hội, văn hóa giáo dục

Công cuộc CNH- HĐH đất nước đang tác động và làm thay đổi một cách căn bản kinh tế - xã hội Nó không chỉ tạo điều kiện cho sự phát triển của sự nghiệp GD&ĐT theo hướng hiện đại mà còn đặt ra những yêu cầu, thách thức mới Trong điều kiện cuộc cách mạng công nghệ 4.0, dưới sự ảnh hưởng của công nghệ số hóa, ảnh hưởng của internet có tính chất hai mặt đã tác động trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động dạy học nói chung, dạy học bộ môn GDQP – AN nói riêng Chính vì lẽ

đó, GD&ĐT cũng đòi hỏi sự bổ sung, đổi mới thường xuyên về nội dung, chương trình, phương pháp và đặc biệt là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy cùng với công tác quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên

Kinh tế xã hội và văn hóa giáo dục ảnh hưởng không nhỏ đến công tác quản

lý phát triển đội ngũ giáo viên, giáo viên giảng dạy bộ môn GDQP-AN ở các trường Đại học, cao đẳng, đây là việc làm hết sức quan trọng và là hoạt động nằm trong kế hoạch phát triển tổng thế của nhà trường, đồng thời cũng là hoạt động chịu sự tác động của nền giáo dục nước nhà

Với những mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đã xác định, trên cơ sở đó các Nhà trường cần có những cách làm cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục Trong quản lý công tác GDQP nói chung và dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên cần phải tính đến những tác động từ đặc điểm, tình hình phát triển kinh tế, xã hội, quan điểm về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

* Tác động từ quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về bảo vệ quốc phòng

- an ninh trong tình hình mới

Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa là mục tiêu xuyên suốt của chính sách quốc phòng Việt Nam Thực hiện chính sách quốc phòng mang tính chất hoà bình, tự vệ, thể hiện ở chủ trương không sử dụng vũ lực hoặc đe doạ sử dụng vũ lực trong các quan

hệ quốc tế, giải quyết mọi bất đồng và tranh chấp với các quốc gia khác bằng biện pháp hoà bình

Phát triển kinh tế - xã hội đồng thời tăng cường khả năng quốc phòng, phối hợp chặt chẽ hoạt động quốc phòng, an ninh với hoạt động đối ngoại thành một thể thống nhất để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phát triển kinh tế nhanh, bền vững Việt Nam xây dựng nền quốc phòng toàn dân dựa trên truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm của toàn dân tộc, chăm lo xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh, xây dựng nghệ thuật quân sự Việt Nam đáp ứng các yêu cầu của chiến tranh hiện đại Tích cực, chủ động ngăn ngừa và đẩy lùi nguy cơ chiến tranh là một trong các nhiệm vụ trọng yếu của quốc phòng Việt Nam trong thời bình

Quán triệt phương châm phòng thủ toàn diện, chủ động, bảo vệ Tổ quốc từ

xa, quốc phòng Việt Nam sử dụng các biện pháp tổng hợp nhằm giữ vững ổn định bên trong, ngăn ngừa các nguy cơ can thiệp từ bên ngoài Thực hiện chính sách quốc phòng độc lập, tự chủ, xây dựng sức mạnh quốc phòng bằng nguồn lực mọi mặt của đất nước và con người Việt Nam

Chính vì vậy, sự nghiệp củng cố quốc phòng - an ninh dựa trên chiến lược quốc phòng - an ninh theo đường lối độc lập, tự chủ của Đảng đã tác động tới chủ trương, chính sách, kế hoạch, nội dung, thời gian dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên Từ đó xác định mục tiêu dạy học môn học này là nhằm trang bị kiến thức cơ bản về quốc phòng - an ninh, kỹ năng quân sự cần thiết, góp phần đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tiểu kết chương 1

Dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên là một nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện chiến lược xây dựng nền Quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân Sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học là một lực lượng hùng hậu, nguồn nhân lực chất lượng cao trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bên cạnh việc được trang bị kiến thức

văn hoá, khoa học, công nghệ thiết thực phục vụ cho xây dựng và phát triển đất nước còn phải được học tập môn GDQP-AN Có như vậy, sinh viên mới đủ khả năng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên ở các trường Đại học, Cao đẳng mang tính đặc thù về cả nội dung chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp giảng dạy lẫn đội ngũ cán bộ, giảng viên và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Để nâng cao chất lượng dạy học môn học này đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ, khoa học Tuy nhiên, công tác quản lý dạy học môn học này bị chi phối bởi cơ chế, chính sách; trách nhiệm và năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, giảng viên; đặc điểm, ý thức của sinh viên và các mặt bảo đảm Kết quả nghiên cứu những vấn đề cơ bản trên là những cơ sở sát thực để đánh giá đúng thực trạng, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn GDQP-AN cho sinh viên

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GDQP - AN

CHO SINH VIÊN HỆ DÂN SỰ TẠI HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ

2.1 Lược sử hình thành và phát triển của Học viện Kỹ thuật Mật mã

2.1.1 Lược sử hình thành

Học viện Kỹ thuật Mật mã, tiền thân là Trường Cán bộ Cơ yếu Trung ương thành lập ngày 15 tháng 4 năm 1976, năm 1985 đổi tên thành Trường Đại học Kỹ thuật Mật mã Ngày 17 tháng 2 năm 1980, Viện Nghiên cứu Khoa học Kỹ thuật Mật

mã được thành lập

Ngày 17 tháng 2 năm 1995, Học viện Kỹ thuật Mật mã được thành lập trên

cơ sở sáp nhập Trường Đại học Kỹ thuật Mật mã và Viện Nghiên cứu Khoa học Kỹ thuật Mật mã

Học viện Kỹ thuật Mật mã là một trường đại học công lập trực thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, Học viện là cơ sở duy nhất của Việt Nam có chức năng đào tạo cán bộ

có trình độ đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học kỹ thuật mật mã của ngành Cơ yếu Việt Nam Đây còn là nơi đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ yếu, sĩ quan chỉ huy kỹ thuật mật mã cho quân đội nhân dân Việt Nam, Lào và Campuchia

Hiện nay Học viện đào tạo thêm đại học chính quy hệ dân sự nhiều chuyên ngành, Tiến sĩ ngành Mật mã và Thạc sĩ chuyên ngành An toàn thông tin Học viện cũng được chính phủ Việt Nam lựa chọn là một trong tám cơ sở trọng điểm đào tạo nhân lực an toàn thông tin Việt Nam theo Đề án đào tạo và phát triển nguồn nhân lực an toàn, an ninh thông tin đến năm 2020

- Khoa An toàn thông tin

- Khoa Điện tử - Viễn thông

- Khoa Công nghệ thông tin

- Khoa Lý luận chính trị

- Khoa Cơ bản

- Khoa Quân sự và Giáo dục thể chất

+ Các trung tâm

- Trung tâm Thực hành Kỹ thuật mật mã

- Trung tâm Thông tin - Thư viện

2.1.3 Các ngành nghề đào tạo hệ dân sự

Học viên kỹ thuật mật mã tuyển sinh và đào tạo các nhóm ngành nghề và chỉ tiêu đào tạo hệ dân sự hàng năm như sau:

Bảng 2.1 Các ngành nghề đào tạo hệ dân sự tại

Học viện Kỹ thuật Mật mã Ngành đào tạo Mã số Số lượng

SV/năm Ghi chú Ngành An toàn thông tin

2.2.2 Nội dung khảo sát

+ Khảo sát thực trạng dạy học chương trình GDQP-AN cho SV hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã

+ Khảo sát thực trạng Quản lý dạy học chương trình GDQP-AN cho SV hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Mật mã

2.2.3 Đối tượng khảo sát

Bảng 2.2 Số lượng mẫu khảo sát thực trạng dạy học GDQP-AN

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

+ Xây dựng công cụ nghiên cứu: tác giả xây dựng công cụ nghiên cứu

- Công cụ 1(PL1) dành cho toàn thể cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên

- Công cụ 2 (PL2) dành cho cán bộ quản lý và giảng viên

+ Phát phiếu toàn bộ đối với đội ngũ CBQL, GV khoa Quân sự và GDTC, lựa chọn ngẫu nhiên sinh viên năm thứ 2,3 đã được học môn GDQP-AN

+ Thu bảng hỏi, phân loại, thống kê và xử lí số liệu bằng phần mềm SPSS 22.0

- Phương pháp phỏng vấn, trò chuyện:

Chúng tôi tiến hành trò chuyện, phỏng vấn một số CBQL và GV đang trực tiếp giảng dạy tại Khoa Quân sự và GDTC và Sinh viên trong Học viện về tình hình giảng dạy, học tập môn GDQP-AN

Trong quá trình trò chuyện, phỏng vấn, tôi xin phép được ghi âm các ý kiến góp ý, đề xuất và tiến hành phân tích làm rõ các nội dung nghiên cứu

2.2.5 Tiêu chí và thang đánh giá

Sau khi hoàn thành công việc khảo sát, điều tra bằng bảng hỏi, chúng tôi tiến hành phân tích và xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 22.0

Theo tôi lượng hóa số liệu thu được bằng 2 hình thức:

+ Đếm số lượng trả lời từng phương án và tính tỷ lệ % kết quả thu được + Tính điểm trung bình theo quy ước:

Quy ước về thang điểm khảo sát và cách xác định mức độ đánh giá:

Thang điểm khảo sát: Việc đánh giá cho điểm theo 4 mức độ (min = 1, max

= 4), ta có thể xác định và so sánh các nội dung thông qua giá trị trung bình là: x

Chúng tôi tính điểm trung bình, đánh giá kết quả theo mức trung vị ở bảng 2.3 như sau:

Bảng 2.3 Tiêu chí và thang đánh giá kết quả khảo sát STT Tiêu chí đánh giá Điểm đạt được Chuẩn đánh giá

2.3.1 Thực trạng đội ngũ giảng viên môn GDQP-AN

Đội ngũ GV có vai trò quyết định trong việc xây dựng chất lượng giáo dục, việc đánh giá phẩm chất đạo đức, năng lực tổ chức dạy học, các điều kiện đảm bảo

về chuyên môn nghiệp vụ, hồ sơ theo quy định của Bộ GD&ĐT là nhiệm vụ thường xuyên và rất quan trọng trong mỗi nhà trường

Căn cứ vào kết quả đánh giá hàng năm và kết quả khảo sát, các Nhà trường nói chung, Học viện Kỹ thuật Mật mã nói riêng có cơ sở để xây dựng các kế hoạch phát triển đội ngũ cũng như kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ GV

Kết quả khảo sát năng lực đội ngũ GV được tác giả phân tích và trình bày trên bảng 2.4

Bảng 2.4 Kết quả khảo sát đội ngũ GV dạy GDQP-AN

Năng lực N Min Max Độ lệch

chuẩn

Đảm bảo yêu cầu về bằng cấp, chứng

Năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả

Nhận xét: qua kết phân tích trên bảng 2.4 cho thấy, đội ngũ CBQL-GV và

SV đánh giá năng lực, tác phong Nhà giáo của đội ngũ GV môn GDQP-AN ở mức

độ Tốt, điểm trung bình đạt được là 3,455

Tuy nhiên, đánh giá về năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ chỉ đạt mức Trung bình khá, điểm trung bình đạt được là 2,448 Nguyên nhân đánh giá là do đội ngũ chủ yếu là các GV các ngành khoa học khác, được cử đi học nghiệp vụ và được phân công giảng dạy, không phải bộ đội chính quy Tương tự, nội dung “Đảm bảo yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ sư phạm” cũng không được đánh giá cao, bằng cấp của GV đều đạt chuẩn nhưng bằng cấp đúng chuyên ngành GDQP lại thiếu

Đánh giá về năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên cũng chỉ đạt mức Khá

Từ kết quả trên, tác giả nhận thấy rất cần thiết thực hiện các biện pháp nhằm phát triển đội ngũ và bồi dưỡng cho đội ngũ GV giảng dạy GDQP-AN tại Học viện

Kỹ thuật Mật mã

2.3.2 Thực trạng các nội dung, chương trình giảng dạy môn GDQP-AN

Nội dung, chương trình GDQP-AN cho sinh viên quy định hệ thống các kiến thức, kỹ năng có liên quan đến lĩnh vực hoạt động quân sự, công tác quốc phòng đòi hỏi người học phải nắm vững để vận dụng trong thực tiễn công tác, góp phần giáo dục toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa Vị trí, mục tiêu môn học, nội dung GDQP-AN được quy định tại Điều 2 Thông tư liên tịch 18/2015/TTLT-BGDĐT-BLĐTBXH quy định tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học do

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội ban hành Do vậy, trong phạm vi nghiên cứu, tác giả khảo sát việc thực thi các nội dung giảng dạy ở mức độ như thế nào, kết quả đánh giá thể hiện trên bảng 2.5

Bảng 2.5 Kết quả đánh giá thực trạng, nội dung giảng dạy

Nội dung N Min Max Độ lệch chuẩn

Truyền thống chống giặc

ngoại xâm, tinh thần yêu

nước, lòng tự hào, tự tôn

dân tộc; đường lối, quan

điểm cơ bản của Đảng, Nhà

nước về quốc phòng, an ninh