Là một giáo viên Tổng phụ trách Đội chuyên trách, người hằng năm lập kếhoạch dạy học hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho nhà trường nhận thức rõtầm quan trọng và sự cần thiết của vi
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài.
Hiện nay, ngành Giáo dục và Đào tạo cả nước đang tiếp tục triển khaichương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hànhTrung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trườngđịnh hướng XHCN và hội nhập quốc tế Mục tiêu tổng quát của của Nghị quyết
được xác định đó là: “Giáo dục và đào tạo là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”.
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhậpquốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đangđược đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là
cách tiếp cận kĩ năng sống; đó là: “Học để biết, Học để làm, Học để sống và Học để tự khẳng định mình ”
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn
tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống
có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… KNS đơn giản làtất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng vớinhững thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống Nhiều nghiên cứu đã chophép đi đến kết luận là trong các yếu tố quyết định sự thành công của con người,
kỹ năng sống đóng góp đến khoảng 85% Vì vậy, KNS sẽ là hành trang khôngthể thiếu Biết sống, làm việc, và thành đạt là ước mơ không quá xa vời, là khátkhao chính đáng của những ai biết trang bị cho mình những Kĩ năng sống cầnthiết và hữu ích KNS tốt thúc đẩy thay đổi cách nhìn nhận bản thân và thế giới,tạo dựng niềm tin, lòng tự trọng, thái độ tích cực và động lực cho bản thân, tựmình quyết định số phận của mình KNS giúp giải phóng và vận dụng năng lựctiềm tàng trong mỗi con người để hoàn thiện bản thân, tránh suy nghĩ theo lốimòn và hành động theo thói quen trên hành trình biến ước mơ thành hiệnthực Quá trình hội nhập với thế giới đòi hỏi phải nâng cao chất lượng nguồnnhân lực, ngoài kiến thức chuyên môn, yêu cầu về các KNS ngày càng trở nênquan trọng Thiếu kỹ năng sống con người dễ hành động tiêu cực, nông nổi.Giáo dục cần trang bị cho người học những kỹ năng thiết yếu như ý thức về bảnthân, làm chủ bản thân, đồng cảm, tôn trọng người khác, biết cách hợp tác vàgiải quyết hợp lý các mâu thuẫn, xung đột Nghiên cứu gần đây về sự phát triểncủa não trẻ cho thấy rằng khả năng giao tiếp với mọi người, khả năng biết tựkiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cách ứng xử phù hợp với cácyêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập có những ảnh hưởngrất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tại trường
KNS chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi
và thói quen tích cực, lành mạnh Do đó, việc dạy trẻ kĩ năng sống là điều rấtcần thiết, đặc biệt với trẻ tiểu học vì các em chính là chủ nhân tương lai của đấtnước, là những người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm
Trang 2tới Nếu không có KNS các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối vớibản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đanghình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết thích tìm tòi,khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệmsống, dễ bị lôi kéo kích động… Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và
cơ chế thị trường hiện nay, thế hệ trẻ hiện nay thường xuyên chịu tác động đanxen của những yếu tố tích cực và tiêu cực Nếu không được giáo dục kĩ năngsống, nếu thiếu kĩ năng sống các em dễ bị lôi kéo vào những hành vi tiêu cựcbạo lực, vào lối sống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách.Khi bắt đầu đi học cũng là lúc trẻ bắt đầu tiếp xúc với xã hội rất cần hoàn thiện
và phát triển các KNS cho riêng mình Chính những KNS các em tiếp nhận đượcnhững năm đầu tiên đi học sẽ theo các em suốt cả cuộc sống sau này Ngay từTiểu học các em đã có những kĩ năng tốt, cuộc sống sau này sẽ rộng mở với các
em hơn Nếu ngược lại, sau này các em sẽ rất khó khăn để sửa chữa những kĩnăng sống không tốt và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống
Là một giáo viên Tổng phụ trách Đội chuyên trách, người hằng năm lập kếhoạch dạy học hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho nhà trường nhận thức rõtầm quan trọng và sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổthông nói chung, học sinh Tiểu học nói riêng Để góp phần thực hiện nhiệm vụ
năm học, tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục Kĩ năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Thành phố Thanh Hóa”.
ra kết luận và khuyến nghị cần thiết
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Kỹ năng sống của học sinh trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Thành phố
Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ có liên quan
- Nghiên cứu các văn bản, nghị quyêt, các tài liệu có liên quan đến sángkiến kinh nghiệm
1.4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phỏng vấn.
- Phương pháp điều tra
Trang 3- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm.
KNS là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứngcác nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Kĩnăng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong bộ não củacon người Kĩ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáodục hoặc rèn luyện của con người
Vậy vì sao phải rèn luyện KNS cho học sinh? Vì khi trẻ bắt đầu đi học tiểuhọc, các em được học thêm những điều chưa hề có trong sáu năm đầu đời Các
em chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động chủ đạo là học, chắc chắn trẻkhông tránh khỏi bỡ ngỡ vì thế phải chuẩn bị cho các em tâm thế sẵn sàng đihọc Việc rèn KNS cho học sinh tiểu học cũng được bắt đầu từ những buổi đầucác em đến trường Đối với học sinh tiểu học việc hình thành các kĩ năng cơ bảntrong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách sau này của các em
Đặc điểm nhân cách của trẻ tiểu học gồm có: tính cách, nhu cầu, nhận thức,tình cảm, sự phát triển của năng khiếu Sự nhận thức của trẻ ảnh hưởng rất lớnđến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến sự hình thành và rèn luyện KNS Sựnhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có được kiến thức vận dụng trong cuộc sống,sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp với yêu cầu chuẩn mực xã hội Một đặcđiểm quan trọng trong lứa tuổi tiểu học là tính hay bắt chước Tính bắt chước là
con dao "hai lưỡi", vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng nhiều, cái xấu cũng lắm.
Những tính cách, hành vi xung quanh là môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến tínhcách, hành vi ứng xử của trẻ Ở trường, các em thường bắt chước những cử chỉ,tác phong của thầy giáo, cô giáo mình và các hành vi ứng xử của bạn bè, tập thểnhóm bạn, tổ, lớp Chính vì vậy, hoạt động tập thể cũng ảnh hưởng không ít đếnviệc hình thành, phát triển nhân cách, rèn luyện KNS của trẻ
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang hội nhập với các nước trên thếgiới từng bước phát triển vươn lên Những mặt tốt của xã hội được phát triểnmạnh song những vấn đề mặt trái của xã hội cũng xuất hiện nhiều ảnh hưởngđến sự tồn tại, phát triển của mỗi tập thể, cá nhân trong đó có một bộ phận làhọc sinh tiểu học Theo guồng quay của xã hội, một số gia đình bố mẹ chỉ mải lođến làm kinh tế, quên mất gia đình là chiếc nôi của trẻ, quên đi cần tạo sự đầm
ấm trong gia đình, người lớn phải gương mẫu, quan tâm dạy dỗ trẻ Một số giađình phó mặc việc dạy dỗ trẻ cho nhà trường Cũng có nhiều gia đình có điềukiện kinh tế, quá chiều chuộng con dẫn đến trẻ thiếu sự sáng tạo, luôn ỷ lại, phụthuộc vào người lớn; mỗi khi gặp tình huống trong thực tế lúng túng không biết
xử lí thế nào, hạn chế trong việc tự bảo vệ bản thân mình
Trang 4Giáo dục KNS cho học sinh là giáo dục cho các em có cách sống tích cựctrong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở các em các hành vi theohướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người họctrên cơ sở giúp học sinh có tri thức, thái độ và kĩ năng phù hợp Bên cạnh họccác môn văn hóa, nếu trẻ được chú ý giáo dục đạo đức, được rèn KNS, biết phânbiệt cái tốt, cái xấu, biết từ chối cám dỗ, biết ứng xử, biết tự quyết định đúngtrong một số tình huống thì chính trẻ sẽ là người tác động tốt đến gia đình và xãhội.
2.2 Thực trạng việc rèn kỹ năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Thành phố Thanh Hóa.
* Về phía nhà trường:
Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi nằm ngay trung tâm thành phố ThanhHóa, cùng với bề dày thành tích dạy và học, mục tiêu của nhà trường là giáo dụchọc sinh một cách toàn diện Năm học 2017-2018, nhà trường có 35 lớp với tổng
số 1456 học sinh Trong hoạt động chuyên môn, nhà trường thường xuyênnghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tínhtích cực của học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung
chương trình Và đặc biệt chú trọng đến việc " Rèn kỹ năng sống" cho học sinh.
Nhà trường coi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việcthực hiện mục tiêu giáo dục Chính vì thế ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạođưa nội dung giáo dục KNS lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến hành triển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộgiáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Đẩy mạnh
thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Yêu cầu mỗi thầy, cô giáo cần tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việc giáo
dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trường không chỉnâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đếnđời sống, tâm tư tình cảm của học sinh Yêu cầu là như vậy nhưng kết quả củaviệc rèn KNS cho HS tuy có nhiều tiến bộ nhưng thực sự vẫn chưa đáp ứng vớiyêu cầu của xã hội hiện nay
* Về phía giáo viên:
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục KNS chohọc sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa đầu tưthời gian tìm tòi nghiên cứu các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạtđộng rèn kĩ năng sống nên chưa tạo được sự hứng thú học tập cho học sinh
- Vẫn còn một bộ phận GV chưa nắm chắc về nội dung giáo dục KNS theotừng khối lớp, chưa biết vận dụng từ những kế hoạch định hướng chung của nhàtrường để đưa vào kế hoạch cụ thể rèn kĩ năng sống cho học sinh của lớp mình
Trang 5- Kỹ năng giao tiếp của một số học sinh vẫn còn hạn chế, vẫn còn hiệntượng nói tục, chửi bậy ở một số học sinh.
*Về phía phụ huynh:
- Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.Có phụhuynh nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc dạy con mình biếtđọc, biết viết, hoặc biết làm toán mà không cần quan tâm đến việc con học đượcKNS nào khi đến trường
- Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm tòi kiến thức mà quênhướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cáchứng xử trong gia đình
- Một bộ phận phụ huynh chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kĩ năng
tự phục vụ
Khi tiến hành khảo sát học sinh khối 3 tôi thu được kết quả như sau:
Tổng số học sinh được khảo sát : 200 em
Kĩ năng giao tiếp 42 21.0 55 27.5 58 29.0 45 22.5
Kĩ năng phòng chống tai nan
Kĩ năng xử lý tình huống 45 22.5 60 30.0 53 26.5 42 21.0
Kĩ năng thể hiện sự tự tin 67 33.5 54 27.0 47 23.5 32 16.0
Kĩ năng tự phục vụ… 50 25.0 55 27.5 65 32.5 30 15.0
Kết quả thống kê khảo sát đã cho thấy số học sinh có KNS ở mức độ tốt
và khá còn chiếm tỷ lệ thấp, số học sinh có KNS chưa đạt yêu cầu chiếm tỷ lệcao
2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Thành phố Thanh Hóa.
2.3.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức trong cán bộ giáo viên về giáo dục kĩ năng sống.
- Nhà trường cần triển khai đầy đủ các văn bản, hướng dẫn của Sở GD &
ĐT Thanh Hóa, Phòng GD & ĐT Thành phố Thanh Hóa về thực hiện giáo dục
kĩ năng sống tại các cơ sở giáo dục phổ thông
- Thông qua sinh hoạt chuyên môn, các tổ chuyên môn nhấn mạnh tầmquan trọng của việc giáo dục KNS cho học sinh thể hiện ở các nội dung sau :+ KNS thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội
+ Giáo dục KNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ
+ Giáo dục KNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
Trang 6+ Đội ngũ giáo viên là bộ phận không thể thiếu trong quá trình giáo dục vàrèn luyện KNS cho học sinh.
+ Liệt kê những môn học, bài học, có thể lồng ghép tích hợp việc giáo dụcKNS cho học sinh
- Tiếp tục nâng cao nhận thức trong đội ngũ để giáo viên xác định giáo dục
kĩ năng sống là một trong 5 nội dung chủ yếu của phong trào thi đua“ Xây dựngtrường học thân thiên, học sinh tích cực.”
Nếu làm tốt công tác tuyên truyền thì mỗi giáo viên mới ý thức được tráchnhiệm cũng như vai trò của mình trong giáo dục KNS cho học sinh Giáo dụcKNS chỉ thật sự có hiệu quả khi người thầy có tâm huyết, sự kiên nhẫn và thờigian
2.3.2 Xây dựng văn hoá giao tiếp, ứng xử, chào hỏi trong nhà trường.
“Tiên học lễ, hậu học văn” Để rèn học sinh có những kỹ năng trong giaotiếp, ứng xử với bạn bè, thầy cô một cách chuẩn mực, phù hợp nhà trường cần tổchức phát động xây dựng văn hóa giao tiếp, ứng xử, văn hóa chào hỏi ngay từđầu năm học và là một trong những tiêu chí thi đua để xây dựng “trường họcthân thiện, học sinh tích cực” Vai trò của nhà trường thực sự quan trọng trongviệc quy định các vấn đề : Chào như thế nào? thưa như thế nào? xưng hô rasao ? ứng xử với nhau như thế nào trong một số tình huống ….Nhà trường sẽ lựachọn và quy định dựa trên những chuẩn mực chung về đạo đức của xã hội.Chính vì vậy việc xây dựng chuẩn mực về lời nói, hành vi trong giao tiếp, ứng
xử, chào hỏi một cách mẫu mực trong trường tôi được quy định cụ thể như sau:
* Xưng hô giữa các đồng nghiệp trong nhà trường: GV trong giao tiếpxưng hô thầy/cô + tên, khi cần phải giới thiệu thì thầy / cô + tên+ chức danh
* Xưng hô giữa giáo viên với học sinh : Dùng cách xưng hô phổ biến nhấtbiểu hiện mối quan hệ xã hội giữa hai chủ thể giao tiếp trong quá trình dạy học
là : “Thầy”, “Cô” – “Em”
* Xưng hô giữa học sinh với học sinh: ngay tuần đầu của năm học, học sinhđược học tập nội quy trường, lớp trong đó có nội dung quy định xưng hô tronggiao tiếp giữa học sinh với nhau như sau: học sinh học lớp lớn xưng với các emlớp nhỏ hơn mình là anh/chị Nếu cùng khối lớp xưng là bạn/ mình/, cậu/ tớhoặc gọi tên Nếu lớp nhỏ hơn thì xưng bằng em.Trong giao tiếp phải luôn có cửchỉ thân thiện, sử dụng “Lời hay, ý đẹp”, không nói tục, chửi bậy Phải đoàn kếtbạn bè, quan tâm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, giữ bình tĩnh trong giao tiếp, khi cóvướng mắc, thấy những biều hiện khác thường phải thưa với thầy/ cô để giảiquyết Nghiêm cấm mọi hành vi trêu chọc, gây gỗ, đánh nhau làm mất đoàn kếttrong và ngoài nhà trường
* Việc chào hỏi của học sinh được quy định “Chào em” với lớp dưới và
“Em chào anh/ chị với” lớp trên Khi chào các thầy cô và người lớn tuổi phảiđứng ngay ngắn, khoanh tay và hơi cúi đầu nói “ Em chào thầy/cô ạ” hoặc “Cháu chào cô/chú/bác ạ” Khi giáo viên vào lớp lớp trưởng sẽ hô cho cả lớpđứng dậy và đồng loạt đứng nghiêm, đầu hơi cúi xuống để chào các thầy, cô.Các thầy cô cũng làm tương tự đối với các em
Trang 7Việc xây dựng văn hóa giáo tiếp, ứng xử chào hỏi trong nhà trường là mộtnhiệm vụ của mỗi giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Điều này cần thựchiện thường xuyên để trở thành kỹ năng với mỗi học sinh Việc này không táchrời bài giảng, bởi khi dạy học, giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà còn phảigiáo dục nhân cách cho học sinh nhằm đảm bảo mục tiêu đào tạo thế hệ trẻthành những con người giỏi về năng lực, tốt về đạo đức.
Muốn học sinh giao tiếp và ứng xử có văn hoá, trước hết thầy, cô giáo phảigương mẫu, phải chuẩn mực trong từng lời nói, cử chỉ trước học sinh để các
em noi theo Mỗi CBGV cần chú trọng việc giao tiếp, ứng xử giữa giáo viênvới giáo viên, giữa giáo viên với phụ huynh, giữa giáo viên với học sinh vì mỗilời nói của thầy cô giáo có tác động trực tiếp đến học sinh nhất là học sinh tiểuhọc các em rất dễ bắt chước làm theo Đối với học sinh tiểu học, người giáoviên là thần tượng, là tấm gương soi lớn nhất, là lí tưởng nhất Học trò tiểu học
là một bản sao của các thầy cô giáo Trong rất nhiều trường hợp điều thầy nói
là chân lí, điều thầy làm là chuẩn mực Học sinh tiểu học rất tin vào lời dặn dò,vào việc làm của giáo viên hơn cả điều in trong sách, hơn cả điều cha mẹ dặn
dò khuyên nhủ
Mỗi giáo viên cần phải xây dựng một thái độ trung thực, thẳng thắn trongcách đối xử với học sinh, phải công bằng và đặc biệt khi đứng trước học sinh,giáo viên phải thực sự gương mẫu từ cách ăn mặc đến cử chỉ, lời nói
2.3.3 Tăng cường giáo dục kĩ năng sống qua các môn học
Nhà trường chỉ đạo sát sao việc giáo viên giáo dục KNS cho học sinh trongthông qua dạy các môn học Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (khối1,2,3) Khoa học ( lớp 4,5) nhưng không phải lồng ghép, tích hợp thêm kĩ năngsống vào nội dung các môn học mà đó là việc sử dụng các phương pháp và kĩthuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trảinghiệm kĩ năng sống trong quá trình học tập Vì vậy, để thực hiện tốt được điềunày, thiết nghĩ cần đảm bảo các yêu cầu sau:
Đưa nội dung giáo dục KNS vào sinh hoạt tổ chuyên môn ngay từ đầu nămhọc Yêu cầu giáo viên đi sâu thảo luận, trao đổi kinh nghiệm trong việc vậndụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực có tác dụng giáo dục kĩ năngsống để cùng nhau vận dụng
Để giáo dục KNS cho học sinh trong các môn học: Tiếng Việt; Đạo đức;Khoa học ( lớp 4,5); TN và XH ( lớp 1,2,3) có hiệu quả thì giáo viên phải có sựđầu tư trong việc xây dựng kế hoạch bài học, đồng thời đòi hỏi người lãnh đạo,quản lí phải giám sát chặt chẽ việc thực hiện các quy định về giáo dục KNStrong các môn học của giáo viên thông qua việc kí duyệt kế hoạch bài học và dựgiờ thăm lớp báo trước và đột xuất
Trong chương trình môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục KNScho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Viết tự thuật; Lập danh sáchhọc sinh; Lập thời khóa biểu; Viết thiệp chúc Tết; Viết thư; Điền vào giấy tờ insẵn; Viết đơn; làm báo cáo hoạt động; Làm biên bản cuộc họp; Làm biên bản vụviệc; Làm biên bản vụ việc; Giới thiệu địa phương; Kể chuyện được chứng kiếnhoặc tham gia được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Để hình thành
Trang 8những kiến thức và rèn luyện KNS cho học sinh qua môn Tiếng Việt, giáo viêncần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo của học sinh như: Thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương phápnêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháphỏi đáp, Thông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩnăng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai, Học sinh có được cơ hội rènluyện, thực hành nhiều KNS cần thiết.
Việc giáo dục KNS trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học nhằm giúp học sinhbước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các KNS cần thiết, phù hợp vớilứa tuổi, giúp các em nhận biết được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, biết
tự nhìn nhận, đánh giá đúng về bản thân để các em tự tin, tự trọng và khôngngừng vươn lên trong cuộc sống; biết ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ vớingười thân, với cộng đồng và với môi trường tự nhiên; biết sống tích cực, chủđộng trong mọi điều kiện, hoàn cảnh
Ở môn Đạo đức, chương trình môn đạo bao gồm một hệ thống các chuẩnmực hành vi đạo đức và pháp luật xã hội cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinhTiểu học trong các mối quan hệ của các em với bản thân, với người khác, vớicông việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và với môi trường tự nhiên Bảnthân nội dung môn Đạo đức đã chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kĩ năngsống như: kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bè,thầy cô giáo và mọi người xung quanh); kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kĩnăng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi (trong các tìnhhuống đạo đức ở gia đình, nhà trường và xã hội); kĩ năng giữ gìn vệ sinh cánhân, kĩ năng tự phục vụ và quản lí thời gian, kĩ năng thu thập và xử lí thông tin
về các vấn đề trong thực tiễn đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quanđến chuẩn mực hành vi đạo đức,
Khả năng giáo dục KNS của môn Đạo đức không những thể hiện ở nộidung môn học mà còn được thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng của mônhọc Để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềm tin,hành vi và thói quen của học sinh thì yêu cầu giáo viên phải sử dụng các phươngpháp, kĩ thuật dạy học tích cực, học sinh sẽ được tạo cơ hội để thực hành, trảinghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Qua việc giáo dụcKNS cho học sinh trong môn đạo đức, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợptrong các mối quan hệ với người thân trong gia đình, với thầy cô, bạn bè vànhững người xung quanh; với cộng đồng, quê hương đất nước với môi trường tựnhiên Từ đó, giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích,
có kế hoạch, tự trong, tự tin, có kỉ luật biết hợp tác,giản dị, tiết kiệm, gọn gàng,ngăn nắp, vệ sinh, nói lời đẹp, biết chăm sóc bố mẹ, ông bà, giúp đỡ, chia sẻ vớibạn…
Do các đặc trưng trên nên có thể khẳng định Đạo đức là môn học có vai trò
to lớn trong việc giáo dục KNS cho học sinh Tiểu học
Ở môn Tự nhiên và xã hội (Lớp 1,2&3) hay môn Khoa học (Lớp 4&5) giúphọc sinh tìm hiểu các kiến thức khoa học đơn giản, cơ bản về con người và sứckhỏe, về tự nhiên, con người với thế giới tự nhiên; chú trọng đến việc hình thành
Trang 9và phát triển các kĩ năng như quan sát, dự đoán, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, tìmkiếm thông tin, phân tích, so sánh để giải đáp thắc mắc, đặc biệt chú trọng đến
kĩ năng vận dụng kiến thức để ứng xử thích hợp trong cuộc sống
Với những đặc điểm về đối tượng và phương pháp nghiên cứu như vậy,môn Tự nhiên và xã hội hay môn Khoa học ở Tiểu học có khả năng lớn tronggiáo dục KNS cho học sinh Giáo dục KNS là mục tiêu quan trọng trong dạy họcmôn Tự nhiên và xã hội hay môn Khoa học Thực hiện tốt giáo dục KNS trongdạy học môn này sẽ góp phần chuyển kiến thức thành thái độ và hành vi tíchcực, phù hợp; giúp học sinh có thể xử trí có hiệu quả các tình huống thực tếtrong cuộc sống; giúp cho việc học tập môn Tự nhiên và xã hội hay môn Khoahọc có ý nghĩa; mặt khác giúp các em nắm vững các kiến thức khoa học
Nói tóm lại việc giáo dục KNS g trong các môn học là vô cùng quan trọng,nhà trường yêu cầu mọi giáo viên phải tuân thủ và thực hiện tốt theo quy địnhcủa chương trình đã đề ra
2.3.4 Tổ chức giáo dục sức khỏe, hướng dẫn học sinh vui chơi đúng cách, phòng tránh tai nạn thương tích.
Là một trường tiểu học có số lượng học sinh đông, việc lan truyền bệnhdịch, vui chơi xô đẩy gây thương tích ở HS có nguy cơ cao hơn nhiều so vớinhững trường ít học sinh Do đó giáo dục sức khỏe, phòng chống tai nạn thươngtích cho học sinh là nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà trường đối với các em họcsinh và cha mẹ của các em Một số nội dung trọng tâm được trường Tiểu họcNguyễn Văn Trỗi - TPTH đặc biệt quan tâm thực hiện giáo dục các em trong cácnăm qua đó là:
- Thực hiện văn hóa xếp hàng khi tập trung nơi đông người, vào lớp và ra
về đến vị trí tập trung cho cha mẹ đưa đón là tiêu chí thi đua của tập thể lớp vàcủa mỗi cá nhân HS Nếu đi bộ phải đi đúng phần đường quy định và khôngchơi la cà sau khi tan học Yêu cầu phụ huynh phối hợp đón con đúng giờ quyđịnh và gắn camera giám sát khu vực cổng trường, sân trường và các tầng cao đểthuận tiện theo dõi các hoạt động của học sinh nhằm tránh những sự cố đáng tiếcxảy ra
- Phối hợp với Hội cựu chiến binh phường Ngọc Trạo thành lập đội trật tựcổng trường: hàng ngày các bác cựu chiến binh cùng các đồng chí công anphường điều tiết và nhắc nhở mọi người thực hiện tốt văn hóa giao thông, vănhóa ứng xử, không làm ùn tắc cổng trường đặc biệt trong các giờ cao điểm trướcgiờ vào học và khi tan học; hỗ trợ đưa học sinh qua đường hay nhắc nhở các emđứng đúng phần đường quy định để đảm bảo an toàn
- Giao nhiệm vụ cho bảo vệ thường trực và thực hiện công tác ổn định trật
tự giao thông khu vực cổng trường vào giờ đưa, đón học sinh Lắp đặt điện thoạitại phòng bảo vệ để học sinh có thể liên lạc khi bố mẹ đón muộn hoặc xác nhậnngười nhà đón con tránh tình trạng bắt cóc trẻ em
- Tham mưu cho lãnh đạo nhà trường phối hợp với các bệnh viện, trungtâm y tế, TTTDTT làm tốt việc phòng chống bệnh tật và rèn sức khỏe cho HSthông qua việc khám sức khỏe định kì cho học sinh như khám mắt, khám sàng
Trang 10lọc tim bẩm sinh, tiêm phòng sởi, uống thuốc giun, phun thuốc phòng dịch sởi,phòng muỗi
- Tổ chức các câu lạc bộ TDTT cuối giờ buổi chiều nhằm mục đích học sinhđược rèn luyện các bộ môn thể thao yêu thích để nâng cao sức khỏe đồng thờiđảm bảo an toàn cho học sinh khi có những gia đình vì điều kiện không thể đóncon đúng giờ tan học như Cầu lông, bóng đá, cờ vua, khiêu vũ và phòng tránhđuối nước hữu hiệu cho HS CLB bơi tại bể bơi thông minh đặt ở sân trường vàomùa hè
- Đội TNTP Hồ Chí Minh nhà trường thực hiện việc tuyên truyền, giáo dục
và tổ chức cho đội viên, nhi đồng cam kết thực hiện tốt ATGT, ANTT ngay từđầu năm học, theo dõi việc thực hiện đồng thời nhận xét, đánh giá thi đua vànhắc nhở thường xuyên trong các buổi chào cờ, sinh hoạt Sao, Đội
Ngoài việc chú trọng thực hiện nội dung trên thì nhà trường cũng thườngxuyên hướng dẫn các em kỹ năng vui chơi, sinh hoạt đúng cách để không để xảy
ra tai nạn Công việc này được giao cho Tổng phụ trách Đội và giáo viên chủnhiệm phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn, nhắc nhở các em thực hiện
Ví dụ: Nhắc nhở học sinh không mua quà vặt không rõ nguồn gốc; khôngleo lên lan can của nhà cao tầng; không xô đẩy nhau khi đi lên xuống cầu thang;không chơi dao, kéo và các đồ vật sắc nhọn …
Học sinh học khiêu vũ cuối giờ và tham gia chương trình " An toàn giao thông
cùng Doraemon"
2.3.5 Tổ chức tốt các hoạt động Đội và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
2.3.5.1 Nâng cao vai trò của Đội thiếu niên, Tổng phụ trách.
Để hoạt động giáo dục KNS cho học sinh có hiệu quả thì vai trò của ngườiphụ trách Đội, đặc biệt là tổng phụ trách Đội là rất quan trọng Cùng với nhàtrường, tổng phụ trách Đội lên kế hoạch tổ chức các hoạt động trong nhà trường
sao cho phong phú đa dạng, đúng chủ điểm, phù hợp với học sinh Ngay từ đầu
năm học, giáo viên tổng phụ trách xây dựng kế hoạch hoạt động, đề ra tiêu chíthi đua, và triển khai đến từng chi đội, lớp nhi đồng, từng cá nhân để các em
đăng kí thực hiện Yêu cầu các em thực hiện nghiêm túc các nề nếp, nội quy của
trường lớp, như: không đi học muộn, chăm sóc công trình măng non, thể dục
Trang 11giữa giờ, múa hát tập thể Đặc biệt chú trọng tới tiêu chí 3 không: “ không ăn
quà vặt, không vứt rác bừa bãi, không nói tục chửi bậy” Các hoạt động của Đội
trong năm học gắn với các phong trào như “ Nói lời hay, làm việc tốt” phong trào ‘‘Nghìn việc tốt’, “Mua, đọc và làm theo báo đội”, “Giữ gìn vệ sinh trường lớp”, phong trào‘‘Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực’’ hoặc qua
chủ điểm từng tháng, với các ngày lễ lớn 20/11, ngày thành lập Đảng 3-2; ngàyquốc tế phụ nữ 8/3, ngày sinh nhật Bác 19/5, Các hoạt động nhân đạo Đội và
Hội CTĐ phát động ‘Lá lành đùm lá rách”“ Tết vì người nghèo”, ủng hộ giúp
đỡ bạn nghèo, đồng bào bị thiên tai lũ lụt, ủng hộ các bạn ở vùng sâu, vùng xa , vùng núi, vùng khó khăn, giao lưu văn nghệ với TT nghệ thuật tình thương…
Thông qua các hoạt động nhằm giáo dục các em về truyền thống của Đội đồngthời tạo môi trường thuận lợi cho các em luyện tập, thực hành những điều tốt,những việc làm nhân ái, những chuẩn mực đạo đức đã học trong sách vở và thực
tế các em đã được làm trong cuộc sống
Đại hội Liên đội và Lễ kết nạp Đội viên mới