Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng ở nước ta hiện naytóm tắt tieng việt

Nhiệm vụ nghiên cứu Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu như trên, nhiệm vụ của luận án là: Thứ nhất, trình bày một cách có hệ thống những vấn đề lý luận về giáo dục thẩm mỹ, tính tất yếu c

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục thẩm mỹ là một trong những vấn đề trọng tâm của mỹ học vì nó gópphần quan trọng trong việc phát triển và hoàn thiện nhân cách của con người Vì vậy,sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất quan tâm đến việc phát triển toàn diện con

người Việt Nam trên các mặt: thể, đức, trí, mỹ Đặc biệt, Người rất chú ý đến việc

giáo dục, nhất là giáo dục thẩm mỹ cho thể hệ trẻ - tương lai của nước nhà Kế thừa

tư tưởng đó của Người, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộngsản Việt Nam rất quan tâm đến việc phát triển toàn diện con người Đảng ta cũngluôn xác định nhiệm vụ trung tâm của văn hóa, văn nghệ nước ta là góp phần xâydựng con người Việt Nam có trí tuệ, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, có nhâncách tốt đẹp, có bản lĩnh vững vàng, ngang tầm với sự nghiệp đổi mới, dân giàu,nước mạnh, xã hội văn minh

Trong suốt hơn 80 năm qua, Đảng ta cũng luôn chú trọng đến lực lượng thanh

niên và công tác phát triển thanh niên Nghị quyết 25-NQ/TW Hội nghị lần thứ 7

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã khẳng định: Thanh niên là rường cộtcủa nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủnghĩa xã hội

Đại bộ phận thanh niên nước ta có ước mơ, hoài bão cao đẹp và có ý chí phấnđấu để biến những ước mơ trở thành hiện thực; có niềm tin, bản lĩnh, nghị lực, sẵnsàng vượt qua mọi khó khăn thử thách Tuy nhiên, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, dotác động của cơ chế thị trường nên trong quá trình hình thành và hoàn thiện nhâncách, một bộ phận thanh niên có cách nhìn nhận vấn đề, giải quyết sự việc, lựa chọngiá trị văn hóa, đạo đức vẫn còn phiến diện, chủ quan Thanh niên cũng là lớpngười nhạy cảm, dễ tiếp thu cái mới kể cả mặt tích cực và tiêu cực Do đó, phải cóđịnh hướng và giáo dục cho thanh niên nói chung và giáo dục thẩm mỹ nói riêng.Thông qua giáo dục thẩm mỹ, thanh niên có thể hiểu được cái hay, cái đẹp của conngười và cuộc sống, đồng thời có tình cảm và cách ứng xử tốt đẹp, có sự lựa chọnđúng đắn và lý tưởng cao đẹp

Một trong những ngành truyền thông đại chúng có sự phát triển mạnh mẽ và

có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của xã hội, nhất là giới trẻ chính là truyền

hình Truyền hình đã thể hiện vai trò to lớn trong việc hiện đại hóa xã hội và thểhiện “quyền lực vô hình” trong việc thay đổi các mối quan hệ xã hội cũng nhưnhững tư tưởng, tình cảm, quan điểm, lối sống của tầng lớp thanh niên Ngoàinhững tác động tích cực không ai có thể phủ nhận được, truyền thông đại chúng nóichung và truyền hình nói riêng còn có những ảnh hưởng tiêu cực đến sống tinh thầncủa con người, đặc biệt là đời sống thẩm mỹ của thế hệ trẻ Do vậy, giáo dục thẩm

mỹ thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, nhất là truyền hình trở thànhmột vấn đề không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn đáp ứng những nhu cầu cấp báchcủa thực tiễn hiện nay

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, NCS chọn: “Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng ở nước ta hiện nay”

làm đề tài luận án tiến sỹ chuyên ngành Mỹ học

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận án là giáo dục

thẩm mỹ cho thanh niên qua truyền thông đại chúng, tập trung khảo sát giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên qua Truyền hình

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian nghiên cứu:

+ Vì thanh niên là đối tượng đang sống, học tập và làm việc ở tất cả cácvùng, miền trên cả nước nên đề tài không thể khảo sát tình hình giáo dục thẩm mỹcho thanh niên qua truyền thông ở tất cả mọi địa phương mà chỉ tập trung vào tầnglớp thanh niên là sinh viên sống, lao động và học tập ở Thành phố Hà Nội và Thànhphố Hồ Chí Minh Đây cũng là những địa bàn khá rộng lớn, có số lượng học sinh,sinh viên, thanh niên sinh sống, tập trung đông nên tính đại diện rất cao

+ Đề tài nghiên cứu, đánh giá vai trò của một số phương tiện truyền thông cơbản (Internet, Báo chí, Đài phát thanh, Truyền hình…) tác động đến giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên Đặc biệt, đề tài tập trung khảo sát sự tác động trực tiếp củaTruyền hình đến giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên Việt Nam

- Về thời gian nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu đối tượng trong phạm vi thời

gian từ năm 2010 đến nay.

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Luận án góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng, nhất là truyền hình ở Việt

Nam hiện nay; từ đó, dự báo về xu hướng biến đổi và đề xuất một số khuyến nghịkhoa học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông quatruyền thông đại chúng trong những năm tiếp theo.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu như trên, nhiệm vụ của luận án là:

Thứ nhất, trình bày một cách có hệ thống những vấn đề lý luận về giáo dục

thẩm mỹ, tính tất yếu của việc giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên, vai trò của truyềnthông (đặc biệt là truyền hình) với tư cách là phương thức trong giáo dục thẩm mỹcho thanh niên hiện nay

Thứ hai, phân tích những tác động của truyền thông đối với đời sống thẩm

mỹ của thanh niên nước ta hiện nay trên cả hai mặt: tác động tích cực và tác độngtiêu cực và chỉ ra một số vấn đề đặt ra đối với giáo dục thẩm mỹ cho thanh niênthông qua truyền thông đại chúng hiện nay

Thứ ba, luận án đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả của việc

giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng ở nước ta hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

- Đề tài luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về con người, về giáo dục thẩm mỹ, những quan điểm của Đảng vềvai trò của giáo dục thẩm mỹ trong việc phát triển toàn diện nhân cách con người vàvai trò của truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm mỹ nhằm phát triển conngười ở Việt Nam hiện nay

- Luận án dựa trên cơ sở lý luận về mỹ học, giáo dục học, tâm lý học lứatuổi… trong nghiên cứu mối quan hệ tương tác giữa chủ thể giáo dục thẩm mỹ vàđối tượng tiếp nhận là thanh niên

- Luận án kế thừa thành quả của những công trình nghiên cứu trước đó vềnhững vấn đề liên quan đến nội dung của luận án, nhất là các luận án và các côngtrình khoa học đã nghiên cứu về vai trò của truyền thông đại chúng với giáo dụcthẩm mỹ cho thanh niên Việt Nam hiện nay

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phương pháp lịch sử -lôgic Luận án còn sử dụng các phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh, thốngkê để nghiên cứu

- Phương pháp liên/đa ngành: nghiên cứu giáo dục thẩm mỹ cho thanh niênthông qua truyền thông đại chúng là sự thu thập, tổng hợp kết quả nghiên cứu củarất nhiều lĩnh vực khoa học chuyên ngành như Xã hội học, Tâm lý học, Sử học,Triết học thẩm mỹ và Văn hóa học thẩm mỹ….

- Luận án sử dụng những phương pháp cơ bản của Xã hội học truyền thôngnhư: Phân tích tài liệu; Phương pháp thống kê, điều tra xã hội học thông qua bảnghỏi, phương pháp chuyên gia

5 Nguồn tài liệu của luận án

- Luận án kế thừa các kết quả nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho thanhniên và giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua các phương tiện truyền thôngđại chúng ở Việt nam hiện nay

- Nguồn tài liệu chính của luận án là tài liệu thu được trong quá trình khảocứu tư liệu hiện có, điều tra xã hội học, lập phiếu điều tra, …Kế thừa số liệu của đềtài khoa học các cấp nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên qua truyềnthông đại chúng để làm rõ vấn đề luận án quan tâm

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án góp phần trình bày một cách có hệ thống những quan điểm cơ bản

về giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên, giáo dục thẩm mỹ chothanh niên thông qua truyền thông đại chúng Khẳng định vai trò của truyền thôngđại chúng trong hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên nói riêng và con ngườiViệt Nam nói chung

- Luận án khảo sát, đánh giá thực trạng tác động của truyền thông đại chúngvới đời sống thẩm mỹ của thanh niên; từ đó đưa ra một số khuyến nghị nâng caohiệu quả của truyền thông đại chúng với tư cách là một phương thức giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên ở nước ta hiện nay

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chohọc viên, sinh viên chuyên ngành triết học Mác - Lênin, chuyên ngành Mỹ học,Truyền thông đại chúng, Báo chí, Truyền hình; đồng thời có thể cung cấp cho các cơquan thông tin đại chúng, những người làm công tác phát thanh, truyền hình, xuất bảnnhững tài liệu tham khảo về những vấn đề đã nêu trên

7 Bố cục của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục công trình khoa học đã công bố vàTài liệu tham khảo, Phụ lục, luận án gồm có 4 chương, 12 tiết

Chương 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VÀ

NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.1.Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ nói chung và giáo dục thẩm mỹ cho thanhniên được các học giả, các nhà nghiên cứu mỹ học nước ngoài quan tâm sâu sắc Sựtác động của quá trình toàn cầu hóa, sự giao lưu và tiếp biến văn hóa đã tác độngkhông nhỏ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trong đó có đời sống thẩm mỹ Cáccông trình nghiên cứu đó đã tiếp cận đến giáo dục thẩm mỹ nói chung, giáo dụcthẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng nói riêng

Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài được chọn để tổngquan đều khẳng định vai trò to lớn của thẩm mỹ nói chung và giáo dục thẩm mỹ nóiriêng vì giáo dục thẩm mỹ bồi đắp cho con người những niềm tin, tình cảm, lýtưởng thẩm mỹ để chỉ đạo con người trong hoạt động Giáo dục thẩm mỹ có sứmệnh xây dựng các cảm quan của con người, làm phong phú thế giới tình cảm của

nó, dạy cho con người biết cảm thụ cái tiến bộ, cái nhân đạo, cái chính nghĩa như làcái đẹp, biết cảm thấy vẻ đẹp của điều thiện Có tác giả cũng bàn đến vai trò to lớncủa truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm mỹ cho con người vì bản chất củagiáo dục thẩm mỹ qua truyền thông đại chúng là quá trình tuyên truyền các giá trịthẩm mỹ và các loại hình nghệ thuật

Thông qua việc tổng quan các công trình nghiên cứu của các tác giả nướcngoài, tác giả luận án nhận thấy các nhà nghiên cứu nước ngoài đã có nhiều cáchkiến giải về những vấn đề thuộc về mỹ học và giáo dục thẩm mỹ, đánh giá vai tròcủa nghệ thuật đối với giáo dục thẩm mỹ và khẳng định vị trí của cái đẹp thẩm mỹtrong đời sống xã hội Mặc dù chưa nghiên cứu trực diện về giáo dục thẩm mỹthông qua truyền thông đại chúng, nhưng các học giả nước ngoài đã cung cấp trithức thẩm mỹ và những vấn đề lý luận và phương pháp luận trong nghiên cứu vềgiáo dục thẩm mỹ hiện nay

1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Dựa theo bố cục của luận án, tác giả tổng quan những nghiên cứu liên quanđến đề tài của luận án thành ba nhóm chính như sau:

1.2.1 Nhóm những công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên Việt Nam hiện nay

Giáo dục thẩm mỹ nói chung và giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên là vấn đềđược nhiều nhà nghiên cứu mỹ học quan tâm Các nhà nghiên cứu có điểm chung làcùng tiếp cận về đối tượng cần được giáo dục thẩm mỹ là lứa tuổi thanh niên Các côngtrình đã phân tích tính đặc thù của lứa tuổi thanh niên, vai trò của giáo dục thẩm mỹcho thanh niên và các hình thức, nguyên tắc giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên…Trongcác công trình đã được phân tích cho thấy, các nhà nghiên cứu đã có nhiều cách tiếpcận, kiến giải khác nhau về giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên Có nhà nghiên cứu đềcập đến giáo dục thẩm mỹ nói chung, giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên nói riêng; cónhà nghiên cứu đến giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên với sự hình thành lối sống, hìnhthành nhân cách cho thanh niên Tác giả luận án đã kế thừa những giá trị, những đónggóp của các công trình trước về giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên như là cơ sở lý luận,phương pháp luận và các lý thuyết nghiên cứu cơ bản về giáo dục thẩm mỹ nói chung

và giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên nói riêng

1.2.2 Nhóm những công trình nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ chothanh niên qua truyền thông đại chúng

Truyền thông đại chúng có vị trí vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế

-xã hội hiện đại Các phương tiện truyền thông đại chúng được ví như là quyền lựcmềm, là sức mạnh mềm của các quốc gia, dân tộc Hiện nay, nhiều nhà nghiên cứuquan tâm đến truyền thông đại chúng như là công cụ, phương tiện của giáo dục thẩm

mỹ cho thanh niên Các tác giả đều khẳng định truyền thông đại chúng có sức ảnhhưởng mạnh mẽ đến thanh niên, thể hiện qua “sức mạnh mềm” trong mọi lĩnh vựccủa đời sống xã hội trong đó có giáo dục thẩm mỹ Các tác giả đã chỉ ra được tínhhai mặt của truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm mỹ và đã đưa một sốkhuyến nghị, giải pháp nhằm nâng cao vai trò của truyền thông đại chúng trong giáodục thẩm mỹ cho giới trẻ hiện nay Những đánh giá của các tác giả về tác động haimặt của truyền thông đại chúng đối với giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên có ý nghĩatham khảo nhất định đối với tác giả luận án

1.3 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

1.3.1 Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu

Có khá nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước bàn đến những vấn

đề liên quan đến nội dung của luận án Có thể đánh giá chung về tình hình nghiêncứu ở những khía cạnh cơ bản như sau:

- Về những công trình giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên: Các tác giả đã chỉ

ra vai trò quan trọng của giáo dục thẩm mỹ đối với thanh niên Giáo dục thẩm mỹ làmột phương thức quan trọng giúp hình thành và phát triển nhân cách đối với thế hệ

trẻ Hiện nay, những nội dung cốt lõi của giáo dục thẩm mỹ như là ý thức thẩm mỹ,tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ, năng lực thẩm mỹ, giá trị thẩm mỹ… chothanh niên cũng cần được đánh giá, phân tích và có sự chắt lọc và định hướng.

- Về công trình giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên qua truyền thông đạichúng: Tài liệu nghiên cứu trực tiếp đến luận án còn rất hạn chế Tuy nhiên, các tácgiả cũng đã bước đầu nhận diện về vai trò của truyền thông với giáo dục thẩm mỹcho thanh niên Trên cơ sở phân tích những giá trị và những hạn chế của các tác giả

đi trước, chúng tôi tiếp thu và chọn lọc những giá trị đó phục vụ nghiên cứu củamình một cách toàn diện và sâu sắc

1.3.2 Nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu

Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã công bố, Luận án

nghiên cứu đề tài: "Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng ở nước ta hiện nay " tiếp tục giải quyết những vấn đề cụ thể sau:

Một là, về mặt lý luận, luận án trình bày một cách có hệ thống và lôgic

những vấn đề lý luận về giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên vàgiáo dục thẩm mỹ cho thanh niên thông qua truyền thông đại chúng ở Việt Namhiện nay Là người đi sau nên tác giả luận án có điều kiện kế thừa những nghiên cứucủa tác giả đi trước về vấn đề này, tuy nhiên, ở từng nội dung cụ thể, tác giả cũng cónhững phân tích và lý giải riêng

Hai là, về mặt thực tiễn, luận án tập trung vào các vấn đề sau đây:

- Tác giả luận án đặt vấn đề giáo dục thẩm mỹ trong bối cảnh kinh tế - xã hội

mới mà hầu như các tác giả trước đó chưa bàn tới Đó là bối cảnh toàn cầu hóakhiến các quốc gia, khu vực và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam tham gia vàoquá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa Hơn nữa, trong giai đoạn hiện nay, truyềnthông đại chúng đã phát triển rất mạnh mẽ, mang tính toàn cầu, tạo ra sự ra đời của

“kỷ nguyên truyền thông” Truyền thông đại chúng không chỉ có ảnh hưởng to lớnđến sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội mà còn trở thành một trong nhữngphương tiện, cách thức để giáo dục thẩm mỹ Về khía cạnh này, hầu như các đề tàitrước đó chưa khai thác hoặc còn khai thác ở mức độ hạn chế Bởi vậy, đây là mộttrong những điểm mới của luận án, sẽ góp phần vào việc khẳng định tính tất yếu củaviệc phải đa dạng hóa các hình thức giáo dục thẩm mỹ ở nước ta hiện nay, nhất lànhững hình thức giáo dục hiện đại, hiện đang là sự quan tâm lớn của toàn xã hội

- Tác giả Luận án tiếp cận giáo dục thẩm mỹ với đối tượng là thanh niên.

Đây là một lứa tuổi đặc biệt và có nhu cầu thẩm mỹ cao, luôn thích những cái mới,

cái lạ nên việc giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên qua truyền thông đại chúng là mộtvấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hiện nay

Tiểu kết chương 1

Có khá nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước bàn đến giáo dụcthẩm mỹ cho thanh niên Các công trình đó đã tiếp cận đến vị trí, vai trò của truyềnthông đại chúng nói chung và vai trò của truyền thông đại chúng trong giáo dụcthẩm mỹ cho thanh niên nói riêng Các tác giả đi trước cũng phân tích những tínhđặc thù, tính ưu việt của truyền thông trong giáo dục thẩm mỹ Trong thời đại ngàynay, với sức lan tỏa, sức tác động mạnh mẽ của truyền thông đã cho thấy đây là mộttrong những nguồn lực, sức mạnh trong giáo dục thế hệ trẻ Truyền thông đại chúng

là một phương tiện, công giáo dục của các xã hội hiện đại Các tác giả nghiên cứu

đã chỉ rõ được tính hai mặt của truyền thông trong phát triển xã hội và phát triểngiáo dục trong đó có giáo dục thẩm mỹ

Mặc dù những công trình nghiên cứu trực tiếp đến luận án còn rất hạn chế,chúng tôi đã có sự phân tích, đánh giá và chỉ ra những điểm mới trong nghiên cứu

và kiến giải cụ thể vấn đề được đặt ra Quá trình chuẩn bị tư liệu, phân tích và xử lý

số liệu điều tra xã hội học, làm rõ những vấn đề liên quan trong nghiên cứu là cơ sởquan trọng giúp chúng tôi triển khai và thực hiện luận án

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO THANH NIÊN THÔNG

QUA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

2.1 Giáo dục và giáo dục thẩm mỹ

2.1.1 Quan niệm về giáo dục

Trong lịch sử hình thành và phát triển Việt Nam là một trong những quốc giacoi trọng giáo dục và đề cao giáo dục đối với sự phát triển con người Truyền thốnghiếu học và tôn sư trọng đạo là một giá trị của văn hóa trong sự phát triển đất nước,con người và giáo dục ở Việt Nam Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục được coi làquốc sách hàng đầu, có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho thời

kỳ CNH - HĐH và hội nhập quốc tế Giáo dục đang đáp ứng nhiệm vụ “trồngngười” và đào tạo ra các thế hệ, những công dân “hữu ích” cho sự phát triển đấtnước và con người Việt Nam

Theo một nghĩa chung nhất, giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách

có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm chođối tượng ấy dần có được những năng lực và phẩm chất như yêu cầu đề ra Giáo dục

là sự kế thừa về mặt xã hội của những thế hệ sau đối với các thế hệ trước, là sựchuẩn bị cho các thế hệ tiếp nối tham gia tích cực vào lao động sản xuất và đời sống

xã hội

2.1.2 Quan niệm về giáo dục thẩm mỹ

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về giáo dục thẩm mỹ nhưng tựu chung lại,

có thể hiểu: Giáo dục thẩm mỹ là quá trình trang bị sự hiểu biết, cảm xúc cái đẹp vàlòng mong muốn xây dựng và thể hiện, sáng tạo cái đẹp trong hiện thực, với mụcđích mở rộng nhận thức và xây dựng thế giới tình cảm, phát triển và củng cố quan

hệ nhân đạo đối với con người và cuộc sống Giáo dục thẩm mỹ góp phần phát triểntoàn diện nhân cách, tích cực giúp cho việc thấm nhuần các tư tưởng tiên tiến củathời đại và thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa Chân - Thiện - Mỹ Giáo dục thẩm mỹ

là quá trình giáo dục để hình thành cho con người nhận thức, đánh giá, sáng tạo vàhành động theo quy luật của cái đẹp

2.1.3 Nội dung của giáo dục thẩm mỹ

Giáo dục thẩm mỹ là một bộ phận hợp thành của sự nghiệp giáo dục conngười nói chung Những nội dung cơ bản của giáo dục thẩm mỹ là:

- Giáo dục ý thức thẩm mỹ cho con người về tình cảm thẩm mỹ, nhu cầuthẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ, lý tưởng thẩm mỹ

- Giáo dục năng lực thẩm mỹ cho con người về khả năng cảm thụ, đánh giá vàsáng tạo thẩm mỹ Giáo dục thẩm mỹ nhằm mục tiêu năng lực thẩm mỹ của đốitượng của giáo dục được nâng cao, chủ thể thẩm mỹ có được các khả năng trong cảmthụ, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ

- Giáo dục tri thức thẩm mỹ Tri thức thẩm mỹ là những kiến thức trong lịch

sử mỹ học, những kiến thức trong cảm thụ, trong đánh giá và sáng tạo cái đẹp củachủ thể thẩm mỹ

- Giáo dục giá trị và những chuẩn mực thẩm mỹ Đó là giáo dục nhữngthang, bảng giá trị, chuẩn mực của giá trị thẩm mỹ trong truyền thống và trong hiệnđại Kết quả của giáo dục giá trị thẩm mỹ là chủ thể thẩm mỹ đánh giá, so sánh,nhận thức được đâu là giá trị cơ bản, giá trị cốt lõi và những chuẩn mực thẩm mỹcủa xã hội mà cá nhân phải tuân theo

2.1.4 Một số hình thức giáo dục thẩm mỹ cơ bản

Có một số hình thức giáo dục thẩm mỹ cơ bản như sau:

Thứ nhất, giáo dục thẩm mỹ bằng nghệ thuật: Là một cách thức cần thiết để

bồi đắp tình cảm thẩm mỹ tốt đẹp, nâng cao thị hiếu thẩm mỹ, định hướng lý tưởngthẩm mỹ đúng đắn cho con người Giáo dục thẩm mỹ bằng nghệ thuật là một cáchthức hữu dụng, quan trọng trong việc làm phong phú và sâu sắc đời sống thẩm mỹcho giới trẻ, nâng cao năng lực và văn hóa thẩm mỹ cho họ, giúp họ định hướngđược những giá trị thẩm mỹ đúng đắn và chuẩn mực

Thứ hai, giáo dục thẩm mỹ bằng cách nêu gương sáng về các giá trị chân

-thiện - mỹ: Là cách giáo dục có tính chất phổ cập, gắn với tình cảm và tâm lý Do

đó, nó có hiệu quả rất lớn Những tấm gương người tốt, việc tốt có tác động mạnh

mẽ đến đời sống thẩm mỹ, tạo thành một hình ảnh sâu đậm, trong sáng và có tácdụng giáo dục cái đẹp rất lớn Những gương người tốt, việc tốt thôi thúc thế hệ trẻmong muốn noi theo, cổ vũ ta hành động, gây cho ta sự say mê hứng khởi

Thứ ba, giáo dục thẩm mỹ thông qua lao động và hoạt động thực tiễn xã hội.

Lao động không chỉ giúp con người có thể thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của bảnthân như ăn, uống, ở, mặc mà còn là tiêu chuẩn để phân biệt cái đẹp, cái tốt và cáixấu, cái phản thẩm mỹ Trong quá trình lao động, những tình cảm thẩm mỹ của conngười được nảy sinh, những thị hiếu thẩm mỹ xuất hiện và những lý tưởng thẩm mỹđược hình thành

Thứ tư, giáo dục thẩm mỹ bằng mỹ học Mác - Lênin và các khoa học gần gũi:

Là hoạt động nhằm trang bị những kiến thức, những quan niệm và phương pháp luậnmácxít nhằm giúp con người nâng cao đời sống thẩm mỹ của bản thân và hình thànhnhững giá trị thẩm mỹ đúng đắn Mỹ học Mác - Lênin hướng cho giới trẻ đến sự kếthợp hài hòa giữa cái cá nhân và cái xã hội, bồi đắp những tình cảm tốt đẹp, củng cốniềm tin cho con người, khẳng định vai trò của cái đẹp trong đời sống xã hội

Thứ 5, Giáo dục thẩm mỹ qua truyền thông đại chúng Đây là hình thức giáo dục mới nhằm thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ cho nhân dân - nhất là tầng lớp thanh

niên Truyền thông đại chúng không chỉ giúp thanh niên tiếp nhận những giá trị vănhóa tinh thần tốt đẹp mà còn góp phần giúp họ nâng cao năng lực thẩm mỹ Vì vậy,

có thể nói, truyền thông đại chúng đã và đang trở thành một phương tiện cần thiết

và hữu hiệu trong việc giáo dục thẩm mỹ ở Việt Nam hiện nay

2.2 Thanh niên và giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên

2.2.1 Khái niệm thanh niên

Ở Việt Nam, theo “Luật Thanh niên” được Quốc hội khóa XI thông qua ngày

29 tháng 11 năm 2000: Thanh niên là công dân Việt Nam có độ tuổi từ 16 đến 30.

Thanh niên là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng và phát triển đất nước, đưađất nước ra khỏi nghèo nàn, lạc hậu Như vậy, có thể nhận thấy, thanh niên là lứatuổi đẹp nhất của đời người, là đơn vị tuyệt vời nhất và linh hoạt nhất của nhân loại.Thanh niên còn là lứa tuổi đang phát triển, định hướng và trưởng thành về mọi mặt:thể chất và tinh thần, về nhu cầu tình cảm và lý trí, về khả năng và nhân cách, tưduy năng động và tính sáng tạo, sự linh hoạt di động về các giá trị định hướng trongcuộc sống để tạo ra sự phát triển hài hòa về cá tính và hoàn thiện nhân cách cá nhân

2.2.2.Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên

a Khái niệm

Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên là giáo dục sự hiểu biết, cảm xúc cái đẹp

và lòng mong muốn xây dựng và thể hiện, sáng tạo cái đẹp trong hiện thực, với mụcđích mở rộng nhận thức và xây dựng thế giới tình cảm của thanh niên, phát triển vàcủng cố quan hệ nhân đạo đối với con người và cuộc sống Giáo dục thẩm mỹ chothanh niên góp phần phát triển toàn diện nhân cách, tích cực giúp cho việc thấmnhuần các tư tưởng tiên tiến của thời đại và thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa Chân -Thiện - Mỹ Nói cách khác, giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên là quá trình giáo dục

để hình thành cho thanh niên nhận thức, đánh giá, sáng tạo và hành động theo quyluật của cái đẹp

b Vai trò của giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên

Giáo dục thẩm mỹ cho thanh niên có những vai trò cơ bản sau:

Một là: bồi dưỡng tình cảm thẩm mỹ lành mạnh cho thanh niên Tình cảm

thẩm mỹ của thanh niên là một trạng thái đặc biệt của tình cảm, một yếu tố cấuthành hệ thống tình cảm của con người nói chung và thanh niên nói riêng nảy sinhtrong sự sáng tạo và thưởng thức cái đẹp, là sự phản ánh hiện thực một cách đặcthù, độc đáo trong ý thức

Hai là: Định hướng và nâng cao thị hiếu thẩm mỹ cho thanh niên Thị hiếu

thẩm mỹ là trình độ và sở thích trong lĩnh vực thẩm mỹ Thị hiếu thẩm mỹ là “khảnăng lựa chọn phổ biến của con người, là sở thích trong mọi lĩnh vực của cá nhân vàcủa tập thể Thị hiếu thẩm mỹ chính là cách đánh giá, là sự lựa chọn, là cái “gu” củacon người trước cái hay, cái đẹp; cũng như cái xấu, cái dở của đời sống xã hội

Ba là: bồi đắp lý tưởng thẩm mỹ đúng đắn cho thanh niên với khát vọng

hướng tới Chân - Thiện - Mỹ; là sự thống nhất giữa biểu tượng và quan niệm về cáiđẹp trong mối quan hệ giữa con người với con người, con người với thiên nhiên,con người với xã hội và con người với nghệ thuật

Bốn là: nâng cao năng lực thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ cho

thanh niên Nhờ có giáo dục thẩm mỹ mà con người nâng cao được năng lực thẩm

mỹ, hình thành và hoàn thiện giá trị thẩm mỹ của bản thân; có khả năng cảm nhận,thưởng thức, đánh giá, lựa chọn và làm phong phú thêm đời sống thẩm mỹ cho bảnthân; đồng thời có ý thức đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác; có sức đề kháng vớinhững hiện tượng thẩm mỹ “lệch chuẩn”, đi ngược lại với thuần phong mỹ tục vàhướng tới những giá trị thẩm mỹ tiến bộ của nhân loại

Năm là: Giáo dục và định hướng giá trị thẩm mỹ cho thanh niên Giáo dục

thẩm mỹ giúp con người hình thành năng lực sáng tạo nghệ thuật, lòng ham muốn

và khả năng đem cái đẹp vào đời sống học tập, lao động và ứng xử, có những quanniệm, chuẩn mực, niềm tin thẩm mỹ, phát triển năng lực phán đoán và đánh giáthẩm mỹ, hình thành thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ đúng đắn

2.2.3 Một số đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của thanh niên đối với giáo dục thẩm mỹ

Qua việc nghiên cứu về thanh niên, có thể nhận thấy một số đặc trưng nổi bậtcủa lứa tuổi thanh niên như sau:

Thứ nhất; thanh niên là một lứa tuổi còn trẻ, chưa được bồi đắp tình cảm

thẩm mỹ và trang bị tri thức thẩm mỹ vì đây là giai đoạn con người chuyển biến từmột đứa trẻ thành một người trưởng thành với sự hoàn thiện cơ thể về mặt sinh học

và những chuyển biến về tâm - sinh lý, tình cảm rất điển hình của tuổi dậy thì

Thứ hai; Thanh niên là lớp người vô cùng năng động, nhạy cảm trong tiếp

nhận cái mới, cái lạ bởi tính trẻ, năng động, ưa thử nghiệm và dễ tiếp thu cái mớicủa nền văn hóa khác và lạ là mẫu số chung, là đặc điểm chung của thanh niên ở

mọi thời đại, mọi quốc gia - dân tộc

Thứ ba; Thanh niên là lứa tuổi luôn mong muốn và khát khao cái đẹp Hầu

hết thanh niên đều có nhu cầu, mong muốn được khẳng định mình và vươn đến cáiđẹp trong cuộc sống Trong quá trình học tập, lao động sản xuất và hoạt động thựctiễn thanh niên luôn hướng đến, mong muốn vươn tới cái đẹp và làm cho cuộc sốngngày một đẹp hơn