Sử dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện mục tiêu giáo dục kĩ năng sống đã được tích hợp...11 2.3.3 Tăng cường n
Trang 1MỤC LỤC
1 Mở đầu 2
1.1 Lí do chọn đề tài: 2
1.2 Mục đích nghiên cứu: 2
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu: 3
2 Nội dung 3
2.1 Cơ sở lý luận: 3
2.2 Thực trạng của vấn đề: 4
2.2.1 Thuận lợi: 4
2.2.2 Khó khăn: 5
2.3 Các giải pháp thực hiện: 6
2.3.1 Xây dựng mục tiêu, nội dung mang tính trọn vẹn thống nhất giữa giáo dục kĩ năng sống với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp : 6
2.3.2 Sử dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện mục tiêu giáo dục kĩ năng sống đã được tích hợp 11
2.3.3 Tăng cường năng lực cho các chủ thể tham gia giáo dục kĩ năng sống và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường tiểu học 14
* Phát huy vai trò chủ động chỉ đạo của giáo viên: 14
* Phát huy tối đa vai trò chủ thể học sinh: 15
* Phát huy sự tham gia ủng hộ tích cực của phụ huynh: 17
3 Kết luận, kiến nghị 18
3.2 Kiến nghị: 19
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài:
Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện có đạođức, tri thức, sức khỏe, thẫm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc
Tiểu học là bậc học đầu tiên, bậc học nền tảng cơ sở cho HS học các bậchọc tiếp theo Bên cạnh trang bị cho học sinh vốn kiến thức trong học tập thì rèn
kĩ năng sống cho các con là một việc rất cần thiết Xã hội ngày các phức tạptrong mối quan hệ, chuẩn mực đạo đức không còn, giáo dục kĩ năng sống chocác em giúp các em biết đấu tranh với những biểu hiện sai trái và có những hànhđộng theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức là việc làm cần thiết
Đối với học sinh lớp 1, vừa bước qua lứa tuổi mầm non lứa tuổi các emcòn rất non nớt, mọi thứ đều mới mẻ Những kĩ năng trong cuộc sống còn rấthạn chế Việc giúp các em có những kĩ năng cơ bản là vô cùng quan trọng Tuynhiên, việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống qua các môn học còn mang tính chất
gò ép, chất lượng hiệu quả chưa cao bị hạn chế bởi thời lượng và nội dungchương trình của môn học Hơn nữa, giáo dục kĩ năng sống phải thông qua hoạtđộng vì chỉ có thông qua hoạt động mới có thể hình thành kĩ năng, nâng caonhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năngđộng, sáng tạo ở học sinh, mà hoạt động lại là thế mạnh, đặc trưng của giáo dụcngoài giờ lên lớp Đối với mỗi người, kĩ năng sống là nhân tố quan trọng đểvươn lên gặt hái thành công Kĩ năng sống không phải tự nhiên mà có Nó là kếtquả của quá trình học tập và rèn luyện bản thân mỗi người
Chính vì thế nên tôi chọn đề tài " Một số giải pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh Lớp Một qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ".
1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Tìm hiểu tâm sinh lí lứa tuổi học sinh lớp 1
- Tìm hiểu nội dung các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp phù hợp với học sinh lớp 1
- Qua đề tài này, tôi muốn góp phần nhỏ vào việc:
+ Giúp HS có đủ kĩ năng thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ,đọc lập, tự tin khi giải quyết công việc
+ Giúp các em có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa
+ Rút ra được những bài học kinh nghiệm từ việc trải nghiệm thực tế
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu tạp chí Thế giới trong ta chuyên đề giáo dục, chuyên đềGiáo dục tiểu học của Vụ giáo dục Tiểu học
- Nghiên cứu một số giải pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 1A4 ởtrường Tiểu học Đông Thọ thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Trang 3- Theo dõi quá trình thực nghiệm để kiểm nghiệm các giải pháp đề ra.
- Học sinh Lớp 1A4 trường Tiểu học Đông Thọ
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận:
+ Thu thập những thông tin lý luận về vai trò của người Giáo viên trong
việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
- Phương pháp điều tra:
+ Trò chuyện, trao đổi với GVBM, HS, hội cha mẹ học sinh, bạn bè của
HS để biết thêm về các kĩ năng đã có và chưa có của các em
+ Tìm hiểu, tham khảo những kinh nghiệm của các giáo viên khác trongtrường mình
- Phương pháp thử nghiệm:
+ Thử áp dụng các giải pháp vào việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp
mình phụ trách thông qua việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp Hiệuquả và những điều cần rút kinh nghiệm
2 Nội dung
2.1 Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ thực tiễn của công cuộc đổi mới đất nước cần có những conngười lao động năng động sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với điều kiện đổi mớiđang diễn ra hàng ngày Trong khi đó cách dạy truyền thống như hiện nay, dù cóđổi mới song chất lượng vẫn còn thấp so với yêu cầu thực tế, thiết thực góp phầnnâng cao chất lượng dạy học cũng như thực hiện được mục tiêu giáo dục màĐảng, Nhà nước và ngành đề ra
Trong quá trình dạy học nói chung và dạy Hoạt động ngoài giờ lên lớp nóiriêng, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn hoạt động của học sinh, mọi họcsinh đều hoạt động học tập để phát triển năng lực cá nhân Giáo viên tổ chứchướng dẫn học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân để họcsinh chiếm lĩnh tri thức rồi vận dụng các tri thức đó vào thực hành Tạo cho họcsinh thói quen tự giác, chủ động, không dập khuôn máy móc, biết tự đánh giá vàđánh giá kết quả của mình, của bạn Đặc biệt là giúp học sinh có niềm tin, niềmvui trong học tập Đồng thời tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực sởtrường của mình, biết áp dụng kiến thức mới trong bài học vào thực tế đời sống
xã hội
Trang 4Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là việc làmcần thiết phù hợp nội dung giáo dục Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày22/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua
"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong các trường phổ thônggiai đoạn 2008 - 2013 đã xác định nội dung rèn luyện kĩ năng sống cho họcsinh, bao gồm ba nội dung sau:
- Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc sống,thói quan và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm
- Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kĩ năng phòng, chống tainạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác
- Rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừabạo lực và các tệ nạn xã hội Hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở Giáo dục vàĐào tạo, Phòng giáo dục - Đào tạo
Trường Tiểu học Đông Thọ tiếp tục thực hiện Chỉ thị số BGDĐT ngày 22/7/2008 và Kế hoạch số 307/KH-BGDĐT ngày 22/7/2008 của
40/2008/CT-Bộ trưởng 40/2008/CT-Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động và triển khai phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” chú trọng các hoạt động:
- Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn học,hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và xây dựng quy tắc ứng xử văn hoá Nhàtrường chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng trong giáo dục đạo đức và
kĩ năng sống cho học sinh
2.2 Thực trạng của vấn đề:
- Năm học 2017 - 2018 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 1A4 Lớp có sốlượng học sinh tương đối đồng đều Cụ thể : Sĩ số học sinh : 41 em Trong đó số
HS Nam 22 em, Nữ là: 19 em
- Là học sinh lớp Một, các em vừa chuyển cấp Lần đầu tiên các em đượcbước vào trường tiểu học Mọi thứ đều mới mẻ Các em chưa quen với môitrường giáo dục mới, nề nếp học sinh vẫn chưa ổn định Các kĩ năng cơ bản cònhạn chế Chính vì vậy tôi đã tìm ra một số thuận lợi và khó khăn trong việc hìnhthành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong lớp như sau:
2.2.1 Thuận lợi:
- Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường họcthân thiện- học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đếnđịa phương, Phòng Giáo dục - Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học vớinhững biện pháp cụ thể để rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhấtcho các bậc học, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như:Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệsức khỏe, kĩ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn
Trang 5thương tích khác; rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội.
- Có sự chỉ đạo chặt chẽ của BGH, Phụ trách đội Và có sự góp sức củaĐội cờ đỏ trong công tác theo dõi, hướng dẫn HS thực hiện các nề nếp và thamgia các hoạt động Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm và chỉ đạo tổ chứcnhiều buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp bổ ích và ý nghĩa Đây
là việc làm thiết thực để tạo điều kiện cho học sinh thể hiện mình, thể hiện cáchành vi đạo đức liên quan đến Kĩ năng sống của các em Nó giúp giáo viên nhìnthấy rõ hơn các kĩ năng học trò mình được thể hiện như thế nào để giúp các emhoàn thiện các kĩ năng cần có của bản thân trong học tập và rèn luyện
- Trường Tiểu học Đông Thọ đã chuyển về ngôi trường mới cơ sở vậtchất khang trang, khuôn viên rộng rãi để tổ chức các hoạt động ngoài giờ lênlớp
- Đa số HS trong lớp ngoan, có ý thức học tập, rèn luyện đạo đức Một số
em có kĩ năng sống rất tốt như: Diệu Anh, Trần Gia Huy, Hoàng Hải, Ngọc Hân,Thúy Thương, Hải Yến
- Đa số HS trong lớp thích hoạt động ngoài giờ lên lớp
- Đa số Phụ huynh học sinh quan tâm đến việc giáo dục con em mình
2.2.2 Khó khăn:
a) Về phía giáo viên:
- Trong thực tế hiện nay việc rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa có nhiềuchuyển biến, nguyên do chính là trong tư tưởng giáo viên còn thiên nhiều vềchú trọng dạy kiến thức Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ Ởtrường, học sinh không được tham gia lao động dẫn đến các em thường lười laođộng, không biết làm các công việc để tự rèn luyện bản thân giúp đỡ bạn bè,phục vụ tập thể Chương trình học nặng về kiến thức, phần rèn kĩ năng còn chưađược hệ thống Giáo viên thường lo lắng và dành nhiều thời gian cho việc dạykiến thức nên việc đầu tư cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn ít
b) Về phía cha mẹ học sinh:
- Hiện nay còn nhiều phụ huynh, đặc biệt là phụ huynh học sinh lớp Mộtluôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc con mình về nhà màchưa biết đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm toán thì lo lắng một cách thái quá!Đồng thời lại chiều chuộng, cung phụng con cái, không cho con làm việc gì,khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ, không được vận động
-Theo guồng quay của xã hội, một số gia đình bố mẹ chỉ quan tâm đếnlàm kinh tế mà chưa tạo ra môi trường tốt để giáo dục con cái
- Nhiều phụ huynh còn bỡ ngỡ khi lần đầu có con vào lớp Một Một sốPhụ huynh tỏ ra bất lực trước sự đòi hỏi của con
c) Về phía học sinh:
Trang 6- Đối tượng học sinh nhỏ, dễ mắc khuyết điểm, hiếu động, chóng quên…,các kĩ năng sống còn hạn chế: Đức Phúc, Bảo Nam, Đỗ Hoàng Gia Huy, DuyPhong…
- Đa số học sinh chưa biết sử dụng nhà vệ sinh như : đi vệ sinh đúng cách,đậy nắp khi đi xong, xả nước sau khi đi vệ sinh và vặn tắt vòi nước khi xả sạch.Chưa biết xếp hàng khi đi vệ sinh, các em chưa biết chờ đợi, nhường nhau khi đi
vệ sinh
- Trẻ thiếu kĩ năng làm việc nhà, kĩ năng giao tiếp với ông bà, bố mẹ
- Trẻ rụt rè trước đám đông, đọc bài nhỏ, không giơ tay phát biểu ý kiếnmặc dù biết trả lời, bị cuốn vào các trò chơi điện tử ảo trên mạng internet
- Học sinh có những biểu hiện về cách giao tiếp ứng xử hạn chế như: gặp giáo viên không chào hỏi hoặc chánh mặt để khỏi phải chào, nhìn thấy bạn bị ngã đau thản nhiên đi qua bỏ mặc bạn, có hành vi nói tục, bày tỏ thái
vi có hại
Ngay từ đầu năm, Nhà trường xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp cho năm học 2017- 2018 cụ thể đến từng khối lớp, tôi phối hợpvới khối trưởng đã chủ động xây dựng mục tiêu cho khối lớp mình Đối với lớp
1 năm học này có 2 chương trình lớn:
Trang 7Tổ chức “ Đêm hội trăng rằm”: Mục tiêu đem đến cho các em một
Trung thu truyền thống, mang đậm dấu ấn tuổi thơ, với hình thức: Rước đèn,văn nghệ chào mừng, gian hàng trung thu
Tạo cho các em cơ hội được thể hiện mình qua một số hoạt động phục vụcho Lễ hội
Học sinh lA4 vui Trung thu
Trang 8Chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp: “ Cùng học, cùng chơi, cùngtiến bộ” Mục tiêu tạo cho các em một sân chơi mới, các em tự khẳng định mìnhqua biểu diễn các bài hát Tiếng Anh, đóng hoạt cảnh, tự giới thiệu bằng TiếngAnh, giao lưu với người nước ngoài.
Học sinh tham gia “ Cùng học, cùng chơi, cùng tiến bộ”
Trong chương trình” Đêm hội trăng rằm” với mục tiêu tổ chức một trungthu truyền thống cho các em không thể thiếu các sản phẩm tự làm để trưng bàygian hàng Chính vì vậy, tôi đã tổ chức cho các em làm bánh trung thu, tô mặt nạbằng giấy bồi, xâu chuỗi vòng…
- Tổ chức cho các em được tham gia làm bánh trung thu: nhìn gương mặtngây ngô, bột dính đầy khi nặn bánh Chính tôi không ngờ hoạt động này lại lôicuốn các em đến vậy Có thể những cái bánh các em làm ra chưa tròn chưa đềunhư cái bánh trung thu khác, nhưng nó chứa đựng tình cảm của các em, niềm tựhào của các em về cái bánh mình làm ra để dành tặng cho người các em yêu quýnhất (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị , em…)
- Tô màu mặt nạ làm từ giấy bồi: Hướng em về với Trung thu xưa, về vớimột loại đồ chơi truyền thống mỗi độ Trung thu về “mặt nạ làm từ giấy bồi”
Có em còn rất ngạc nhiên từ giấy có thể làm nên những chiếc mặt nạ đẹp đếnnhư vậy Các em tự tay tô vẽ mặt nạ mà mình thích Lần đầu tiên các em đượcbiết đến sản phẩm đồ chơi làm từ giấy bồi
Trang 9Học sinh lớp 1A4 tô mặt nạ giấy bồi
Niềm vui của các em khi hoàn thành sản phẩm
Trang 10- Xâu các chuỗi vòng: Chỉ khi nhìn các em làm việc này, lần đầu tiênthấy các em tập trung cao đến thế, lần lựa lựa chọ từng hạt vòng to nhỏ, rồi màusắc của từng hạt vòng chú ý xâu thành chuỗi Nhìn sản phẩm của các em takhông khỏi ngạc nhiên đẹp một cách ngẫu nhiên từ sự kết hợp của màu sắc, củakích thước hạt vòng, những học sinh hiếu động của tôi cũng ngồi hằng giờ xâuchuỗi vòng mà con thích.
Học sinh lớp 1 A4 chăm chú xâu vòng
Trang 11Các em giới thiệu về chuỗi vòng
2.3.2 Sử dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức
tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện mục tiêu giáo dục
kĩ năng sống đã được tích hợp
Biện pháp này nhằm làm phong phú các hình thức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tạo sức hấp dẫn cho học sinh trong các hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp, bằng cách đó thực hiện tốt các nội dung giáo dục kĩ năngsống Bên cạnh đó, biện pháp này còn tăng cường tính hiệu quả của việc tích hợpmục tiêu của giáo dục kĩ năng sống với mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp Việc sử dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp không chỉ phù hợp với các yêu cầu của hoạt động
Trang 12giáo dục ngoài giờ lên lớp mà còn đáp ứng được các yêu cầu của giáo dục kĩ năngsống cho học sinh tiểu học
Việc đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động để thực hiện từng chủ đề trong chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ tạo ra điều kiện để thiết
kế các chủ đề giáo dục kĩ năng sống để tích hợp vào các hoạt động này Đổi mớicác hình thức hoạt động để thực hiện từng chủ đề của hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp bao hàm việc đa dạng hóa các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chứchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh tiểu học Các dạng hoạt độngchính làm cơ sở để thiết kế các hoạt động cụ thể nhằm thực hiện chủ đề của chươngtrình giáo dục ngoài giờ lên lớp là:
* Hoạt động văn hóa nghệ thuật: Bao gồm các thể loại: Hát, múa, thơ
ca, kịch ngắn, kịch câm, đố vui, độc tấu, đàn, sáo, kể chuyện, trình diễn thời trang …
* Hoạt động vui chơi giải trí, thể dục thể thao: bao gồm các trò chơi vận động, trò chơi dân gian, hội chợ dân gian, bày cỗ trung thu, thi làm thiệp chúc mừng, các danh lam thắng cảnh của địa phương; nghe kể chuyện vềcác anh hùng trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước…
Một số hình ảnh chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp “ Cùng học, cùng chơi cùng tiến bộ”