1.2.Mục đớch nghiờn cứu của đề tài: - Tỡm hiểu việc rốn luyện kỹ năng nhận biết, kể chuyện cho học sinh lớp 12 giỳp học sinh, học viên ghi nhớ các nhân vật lịch sử ,các sự kiện lịch sử đ
Trang 1MỤC LỤC:
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiờn cứu 2
1.3 Đối tượng nghiờn cứu .2
1.4 Phương phỏp nghiờn cứu 2
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận 3
2.2 Thực trạng vấn đề 4
2.3 Nội dung vấn đề 5
3 KẾT LUẬN 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
Trang 21.MỞ ĐẦU:
1.1 Lớ do chọn đề tài:
Tại bất kỡ đất nước nào, những đổi mới giỏo dục ở phổ thụng mang tớnh cải cỏch giỏo dục đều bắt đầu từ việc xem xột, điều chỉnh mục tiờu giỏo dục với những
kỡ vọng mới về mẫu người học sinh cú được sau quỏ trỡnh giỏo dục Đổi mới dạy học núi chung và đổi mới dạy học Lịch sử núi riờng là một quỏ trỡnh được thực hiện thường xuyờn và kiờn trỡ, trong đú cú nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau
Dạy như thế nào, học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất là điều mong muốn của tất cả thầy cụ giỏo chỳng ta Muốn thế phải đổi mới phương phỏp, biện phỏp dạy và học Người giỏo viờn phải tổ chức một cỏch linh hoạt cỏc hoạt động của học sinh từ khõu đầu tiờn đến khõu kết thỳc giờ học, từ cỏch ổn định lớp, kiểm tra bài cũ đến cỏch học bài mới, củng cố, dặn dũ Những hoạt động đú giỳp học sinh lĩnh hội kiến thức một cỏch tự giỏc, chủ động, tớch cực, sỏng tạo và ngày càng yờu thớch, say mờ mụn học
Vậy làm thế nào để phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học lịch sử? Cú rất nhiều biện phỏp, vớ như: Phương phỏp sử dụng đồ dựng trực quan, phương phỏp hướng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện lịch sử, nắm vững và sử dụng sỏch giỏo khoa, vở bài tập, tiến hành cụng tỏc ngoại khoỏ Nhưng việc kể chuyện trong dạy học núi chung, dạy học lịch sử núi riờng là một trong những biện phỏp rất quan trọng, rất cú ưu thế để phỏt triển tư duy của học sinh Quỏ trỡnh hoạt động chung, thống nhất giữa thầy và trũ nhịp nhàng sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn những tri thức, hỡnh thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hỡnh thành nhõn cỏch cho cỏc em
Mặt khỏc nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kộm trong nhà trường và phỏt huy hết năng lực của cỏc em khỏ giỏi nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sõu hơn cỏc sự kiện, hiện tượng, nhõn vật lịch sử
Để gúp phần vào việc đổi mới phương phỏp dạy học núi chung, dạy học lịch
sử núi riờng, bản thõn chỳng tụi mặc dự là giỏo viờn trẻ chưa cú nhiều kinh nghiệm
trong giảng dạy cũng xin mạnh dạn trỡnh bày một số vấn đề về: “Phương phỏp tạo hứng thỳ cho học sinh học tập mụn lịch sử thụng qua kể chuyện nhõn vật lịch sử”
Với việc nghiờn cứu đề tài này, tụi mong muốn sẽ gúp phần giỳp giỏo viờn tiến hành một giờ dạy học hiệu quả tốt hơn, học sinh tớch cực chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức của bài học Đõy cũng là lớ do tụi chọn đề tài này
1.2.Mục đớch nghiờn cứu của đề tài:
- Tỡm hiểu việc rốn luyện kỹ năng nhận biết, kể chuyện cho học sinh lớp 12 giỳp học sinh, học viên ghi nhớ các nhân vật lịch sử ,các sự kiện lịch sử đã diễn ra trong quá khứ, công lao to lớn của anh hùnh đã hy sinh đẻ bảo vẹ nền độc lập cho dân tộc cú những biện phỏp nhằm nõng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập mụn Lịch sử
Trang 31.3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh, häc viªn khối 12 của Trung t©m GDNN- GDTX Thêng Xu©n
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Để tiến hành làm đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: + Phương pháp nghiên cứu tài liệu bổ trợ
+ Phương pháp phỏng vấn
+ Phương pháp so sánh, đối chiếu
+ Thao giảng, dự giờ, trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình dạy
+ Áp dụng kinh nghiệm, phương pháp mới trên lớp học
+ Đánh giá kết quả ban đầu và điều chỉnh bổ sung
+ Kiểm tra đánh giá cuối cùng và hoàn chỉnh công việc
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
1.1 Cơ sở lí luận:
Lịch sử có văn hoá, văn hoá gắn liền với các sự kiện lịch sử, trong các sự kiện lịch sử thường xuất hiện các nhân vật lịch sử Ngày trước, khi vô tuyến truyền hình, phim truyện chưa nhiều như bây giờ thì các tích truyện, nhân vật lịch sử trong các triều đại phong kiến, những nhà cách mạng qua hai cuộc kháng chiến chồng Pháp và chống Mỹ được đông đảo mọi người biết đến từ chính những bộ phim, vở kịch, chèo, cải lương ít ỏi đó Nhưng ngày nay công chúng hiểu biết về lịch sử dân tộc ít nhiều có giảm đi, điều này phải chăng dân chúng không yêu lÞch sử dân tộc nữa? Không đúng bởi đông đảo mọi người vẫn yêu lịch sử dân tộc với những bản hùng ca dựng nước và giữ nước, nhưng cái khó ở đây là nếu trước kia tuồng, chèo, phim ảnh, đến với công chúng vừa ít lại phần nhiều là theo các truyÖn cổ tÝch truyền thống, do vậy kiến thức về lịch sử của họ nhiều hơn, còn ngày nay nguồn thông tin đa chiều, trong khi đó các tác phẩm nghệ thuật lấy đề tài lịch sử lại không thành công, không lôi cuốn được người xem đến với mình, từ đó dẫn tới một chỗ trống qua kênh thông tin đó
Và có lẽ điểm thi môn Lịch sử của học sinh phổ thông trung häc vµ bæ tóc trung häc trong thời gian vừa qua quá thấp, đã là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm giáo dục Có nhiều ý kiến đổ lỗi do chương trình, sách giáo khoa lịch sử chưa được hoàn chỉnh Sách còn đề cập tới quá nhiều vấn đề nhưng thời gian trong một tiết học 45 phút không đủ để truyền tải Và những kiến thức trong sách giáo khoa được xem là phần cứng của giáo trình, giáo viên không được tùy tiện sửa đổi, điều này cũng khiến giáo viên thụ động hoàn toàn khi lên lớp
Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên đứng lớp ở bậc phổ thông, bæ tóc vẫn còn nhiều hạn chế Thực tế hiện nay cho thấy, giáo viên ở bậc học phổ thông, bæ tóc hầu hết đã được đào tạo chuẩn đại học, nhưng tâm huyết với quá trình giảng dạy và
sự đầu tư cho bộ môn như thế nào là điều cần phải xét lại Những lý do trên phần
Trang 4nào lý giải vì sao giờ lên lớp môn Lịch sử của giáo viên đơn điệu, thiếu hấp dẫn Nhiều người cho rằng, do thời gian, điều kiện và cũng là yêu cầu của nội dung bài giảng nên họ chỉ có thể truyền đạt lại cho học sinh những nội dung cơ bản của sách
là đủ
Một trong những nguyên nhân của việc dạy và học Lịch sử kém hiệu quả nữa
là học viªn không ham mê môn học này vµ ®a sè lµ ngêi lín tuæi Chỉ đơn cử như việc cho học viªn xem phim về lịch sử cũng là rất hạn chế chứ chưa nói đến việc đi thực tế các địa danh lịch sử Lên lớp giáo viên cũng khuyến khích học sinh đối thoại, nhưng tư liệu tham khảo thì lại quá thiếu, thế nên dù muốn, học viªn cũng khó có thể tìm đọc và thảo luận theo yêu cầu của giáo viên Bên cạnh đó, nhiều học viªn và phụ huynh vẫn coi lịch sử là môn phụ nên rất xem thường
Vả lại trong tiềm thức mỗi chúng ta ngay từ thưở ấu thơ đã thích được lắng nghe ông bà, cha mẹ kể chuyện cho nghe, nhất là chuyện kể về các vị anh hùng… Nên trong quá trình giảng dạy giáo viên nên tăng cường lồng ghép kể chuyện về nhân vật lịch sử có liên quan đến nội dung bài học cho học sinh, học viªn các nhân vật với những thành tích hay chiến công của mình sẽ gây ấn tượng mạnh với học sinh,học viªn làm các em ngưỡng mộ và ghi nhớ về nhân vật lịch sử này Từ việc ghi nhớ nhân vật lịch sử các em sẽ dễ dàng nhớ lại các sự kiện lịch sử có liên quan đến nhân vật đó và nhớ lại được nội dung bài học
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Ở Trung T©m GDNN- GDTX Thêng Xu©n đa số học sinh còn lười học, häc viªn lín tuæi và chưa có sự say mê môn học Lịch sử, cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử còn yếu Các em chưa độc lập suy nghĩ để trả lời một câu hỏi mà chỉ đọc nguyên xi trong sách giáo khoa hay chỉ nêu được diễn biến sự việc mà không lí giải được vì sao nó lại diễn ra như thế hay sự kiện đó nói lên điều gì Bởi vậy, bản thân các em nên có một phương pháp học như thế nào
để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên Mặt khác giáo viên giảng dạy
bộ môn Lịch sử ở trường một phần nào đó chưa gây được sự hứng thú, tìm tòi và khám phá cho học sinh trong việc học bộ môn, cho nên nhiều học sinh chán ghét bộ môn và học chỉ để đối phó dẫn đến chất lượng kiểm tra một số em ở một số lớp còn thấp và tỉ lệ yếu kém còn nhiều, nếu học sinh đó thực sự không thuộc bài thì không thể viết được một ý gì dù là có liên quan đến câu hỏi kiểm tra Nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kém và nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường bản thân chúng tôi đã thấy được điều đó và cố gắng đưa ra các phương pháp học tập
tích cực mà cụ thể là: “Phương pháp tạo hứng thú cho học sinh học tập môn lịch
sử thông qua kể chuyện nhân vật lịch sử”
Kết quả khảo sát năm học 2016-2017
Trang 5Năm Tổng
số HS
Lớp điểm giỏi –
khá
2.3 Nội dung vấn đề:
a Vấn đề đặt ra:
Việc kể chuyện các nhân vật lịch sử trong tiết dạy Lịch sử là điều không mới
mẻ gì đối với một giáo viên giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành một
kỹ năng và gây hứng thú cho học sinh trong quá trình học lại là một vấn đề không đơn giản Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học môn Lịch sử trong trung t©m GDNN- GDTX tôi xin nêu một vài phương pháp trong việc kể chuyện nhân vật lịch sử trong quá trình giảng dạy để việc dạy của người thầy và việc học của trò được hứng thú và học sinh tiếp thu bài tốt hơn
b/ Giải pháp, chứng minh vấn đề được giải quyết :
* Đối với giáo viên:
- Nắm chắc nội dung về nhân vật lịch sử có liên quan đến bài học
- Kể chuyện bằng giọng kể để gây hứng thú cho học sinh chứ không phải chỉ
là việc đọc lại nội dung
- Khi kể chuyện về nhân vật lịch sử cần lưu ý đến các vấn đề sau:
+ Nhân vật đó phải gắn với sự kiện lịch sử mà giáo viên đang gảng dạy.
Ví dụ 1: Bài 12 “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến năm
1925” (chương I, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần II mục 1, giáo viên giới thiệu về Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh cho học sinh nắm, để từ đó cho các em thấy 02 ông là người tiêu biểu nhất của giới sĩ phu trong phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp lúc bấy giờ
Trang 6Cô Phan Ch©u Trinh Cô Phan Béi Ch©u
Bia tưởng niệm do Phan Bội Châu dựng tại Nhật để ghi nhớ công lao của người bạn lớn Asaba Sakitaro
Bài 3 “Các nước Đông Bắc Á” (chương III, lịch sử thế giới, ban cơ bản), phần II, mục 1, giáo viên giới thiệu cho học sinh nắm về Mao Trạch Đông, là người gắn liền với sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân trung Hoa, những đóng góp của ông đối với phong trào cách mạng Trung Quốc
Trang 7+ Hoạt động nổi bật hay thành tích của nhân vật lịch sử đó là gì?
Ví dụ 2: Bài 12 “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến năm
1925” (chương I, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần II mục 1, trong phần các phong trào đấu tranh của giai cấp tư sản giáo viên giới thiệu nhân vật Phạm Hồng Thái với hành động dùng bom để ám sát Toàn quyền Đông Dương Méclanh ở Sa Diện (Quảng Châu), qua đó hướng dẫn cho học sinh thấy được sự quả cảm, gan dạ của Phạm Hồng Thái và nổi lên trên hết đó là tinh thần của một thanh niên yêu nước và từ đó đặt ngược lại vấn đề học sinh ngày nay yêu nước thể hiện như thế nào?
Trang 8Phạm Hồng Thái
( 1895 / 1896 - 1924 )
“Một tiếng lôi đình kinh vũ trụ Tấm gương trung nghĩa động thần minh.”
Bài 22 “Nhân dân 2 miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất (1965-1973)” (chương IV, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần IV mục 2, trong phần chống chiến tranh phá hoại miền Bắc lần II của Mĩ giáo viên giới thiệu về chiến công bắn rơi B-52 của anh hùng Phạm Tuân, để học sinh thấy được tài năng của các chiến sĩ ta trong công cuộc bảo vệ đất nước
Trang 9Pháo đài bay B-52 của Không lực Hoa Kỳ
+ Ảnh hưởng hay vai trò của nhân vật đó như thế nào trong sự kiện lịch sử.
Ví dụ 3: Bài 12 “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến năm
1925” (chương I, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần II mục 3, giáo viên thông qua những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc phải làm sao cho học sinh thấy sự ảnh hưởng của Nguyễn Ái Quốc đến phong trào cách mạng trong nước trong các giai đoạn tiếp theo
Tháng 2/1946, Người nói chuyện với hơn 10 vạn nhân dân thủ đô hà Nội sau cuộc tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà
Trang 10+ Có thể cho học sinh tự chuẩn bị và kể hay đóng vai nhân vật lịch sử.
Ví dụ 4: Bài 19 “Bước phát triển của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực
dân pháp (1951-1953)” (chương III, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần III, với nội dung tuyên dương các gương anh hùng trong Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán
bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, để giới thiệu những anh hùng được tuyên dương giáo viên chuẩn bị nội dung những thành tích của các chiến sĩ và giao học sinh chuẩn bị để kể chuyện Thông qua việc học sinh kể chuyện giúp các em nắm chắc về kiến thức hơn và còn nảy sinh sự cảm phục đối với các gương chiến sĩ và
nỗ lực hơn nữa trong học tập và cuộc sống
Chủ tịch Hồ Chí Minh với đại biểu tham dự Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc lần
thứ nhất, 5/1952.
Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc lần
thứ nhất tại Thái Nguyên, tháng 5/1952.
Trang 11* Đối với học sinh:
- Tìm hiểu thêm về tiểu sử của nhân vật lịch sử đã được học.
Ví dụ 5: Sau khi học xong bài 20 “Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực
dân Pháp kết thúc (1953-1954)”, với việc được giáo viên giới thiệu tài năng của Võ Nguyên Giáp trong chỉ đạo tác chiến và giành thắng lợi, học sinh về nhà sưu tầm thêm một số nội dung về nhân vật lịch sử đã được học như: tiểu sử, quá trình tham gia cách mạng đạt được những chiến công gì?
Trở lại ví dụ 5: học sinh có thể sưu tầm những tư liệu có liên quan đến nhân
vật lịch sử trên báo, ti vi, Internet…
- Có thể lưu ý tìm các công trình (đường phố), hay lưu nhớ ngày kỷ niệm
có liên quan đến nhân vật lịch sử đã được biết để khắc sâu hơn về nhân vật lịch sử.
Ví dụ 6: Trên các tuyến đường giao thông hiện nay thường gắn với tên một
nhân vật lịch sử nên giáo viên khuyến khích các học sinh khi tham gia giao thông trên các tuyến đường này nếu tên đường (nhân vật lịch sử) mà mình chưa biết thì hãy tìm hiểu cho được người đó là người như thế nào, tiểu sử… Như vậy mỗi khi đi qua lại con đường có gắn với tên nhân vật lịch sử đó thì sẽ gợi nhớ lại cho học sinh giúp học sinh khắc sâu kiến thức lịch sử
Trang 12- Phải hình thành xu hướng khi gặp một yếu tố nào đó có liên quan đến nhân vật lịch sử phải cố gắng tìm hiểu để biết nhân vật đó là người như thế nào?
Ví dụ 7: Khi xem sách báo hay ti vi… nếu bắt gặp thông tin về một nhân vật
lịch sử nào đó mà mình chưa biết hay chưa nắm rõ thì các em có thể tự tìm các nguồn thông tin trên mạng Internet để nghiên cứu kỹ hơn về nhân vật này và sau đó
để đảm bảo tính chính xác của thông tin thì các em phải hỏi giáo viên hoặc một ai
đó có chuyên môn
* Kết luận:
Nhiều năm qua bức xúc trước vấn đề học sinh Việt Nam mà không biết lịch
sử dân tộc mình và đặc biệt những năm gần đây tình trạng học sinh thi vào các trường đại học tỉ lệ điểm thấp là rất nhiều Trong khi đó lịch sử Trung Quốc thì các
em lại nhớ rất tốt và nhiều Điều này không chỉ riêng tôi mà rất nhiều giáo viên nói chung và giáo viên bộ môn lịch sử nói riêng, các cấp quản lí phải lưu tâm và suy nghĩ Do đó tôi mạo muội đưa ra một kinh nghiệm nhỏ để góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp chung Việc vận dụng kề chuyện nhân vật lịch sử vào giảng dạy lịch sử, theo kinh nghiệm của bản thân chúng tôi cùng nhiều đồng nghiệp khác
đã được tham khảo ý kiến là một việc làm rất có hiệu quả nhằm gây hứng thú cho học sinh, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi việc học lịch sử, tìm hiểu lịch sử, nhận thức lịch sử đang có chiều hướng giảm sút, xuống cấp Ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường, lối suy nghĩ, cách sống thực dụng đang tác động mạnh mẽ đến từng học sinh cùng với sự thiếu thốn phương tiện, đồ dùng dạy học cũng như thái
độ dạy học đối phó, qua loa, đại khái của không ít giáo viên đã và đang là những trở ngại không nhỏ đối với việc giảng dạy nói chung và dạy bộ môn Lịch sử nói riêng
Các nhân vật lịch sử với ưu thế của nó: dễ nhớ, dễ ấn tượng, dễ đi vào lòng người… sẽ là một thế mạnh trong việc hỗ trợ đắc lực cho việc truyền thụ kiến thức lịch sử thông qua đó góp phần giáo dục đạo đức, lòng biết ơn đối với truyền thống, lãnh tụ cũng như những anh hùng liệt sĩ đã hi sinh, đã đóng góp xương máu của mình để làm rạng rỡ thêm lịch sử nước nhà
Thông qua việc hướng dẫn học sinh khai thác sách giáo khoa trong quá trình học bộ môn Lịch sử, trải qua năm học lớp 12 kết quả bộ môn của lớp đến thời điểm này như sau:
Kết quả khảo sát năm học 2017 - 2018
số HS