Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của m
Trang 1I LỜI MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài.
Hiện nay giáo dục đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội Đặc biệt, giáo dục mầm non có một vị trí rất quan trọng, là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là nơi đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách của con người mới xã hội chủ nghĩa
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong Trường Mầm non là thực sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo
Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn
Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình Đặc biệt, trẻ biết suy nghĩ và vận dụng những điều được học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải, Từ đó, trẻ mạnh dạn, tự tin phát huy khả năng sáng tạo khi tham gia các hoạt động giáo dục và phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và thẩm mĩ
Tuy nhiên, trên thực tế việc thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vẫn tồn tại nhiều khó khăn bất cập Mỗi đơn vị, mỗi giáo viên thực hiện theo cách thức và quan điểm riêng của mình cho nên việc thực hiện chưa thật sự đi vào chiều sâu và đúng hướng Mặt khác vẫn còn một số giáo viên mầm non chưa đầu tư suy nghĩ tìm tòi, còn ngại đổi mới, ngại sáng tạo nên hiệu quả thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm chưa cao
Là một quán bộ quản lý tôi luôn trăn trở, suy nghĩ phải xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm như thế nào để trẻ được hoạt động một cách tích cực nhất, thoải mái nhất mà lại đạt được hiệu quả cao nhất
Từ những lý do trên nên tôi đã chọn đề tài “ Một số giải pháp chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở Trường Mầm non Phùng Minh năm học 2018- 2019” để nghiên cứu.
Trang 22 Mục đích nghiên cứu.
- Giúp đội ngũ giáo viên trong nhà trường nâng cao nhận thức và năng lực
tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ Thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều kiện thực tế của nhóm lớp và địa phương
- Tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên và học sinh xây dựng môi trường giáo dục mang tính mở, kích thích sự tập trung chú ý, tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ Thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt động chơi và trải nghiệm đa dạng Tạo cơ hội cho trẻ học tập mà chơi bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu hứng thú ở khả năng của bản thân trẻ
- Huy động sự tham gia của nhà trường gia đình và xã hội tạo sự thống nhất cùng tham gia xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở Trường Mầm non
3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số giải pháp chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở Trường Mầm non Phùng Minh
4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết:
Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Các quan điểm chỉ đạo của các cấp
- Vai trò, tầm quan trọng của việc Xây dựng môi trường giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Khảo sát tình hình thực tế việc xây dựng môi trường giáo dục của nhà trường Các biện pháp đã tác động, kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để từ đó lựa chọn các biện pháp phù hợp
- Phương pháp thống kê, thực nghiệm, xử lí số liệu:
Lựa chọn các biện pháp phù hợp và áp dụng vào thực tế Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp
Trang 3II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lí Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải nghiệm Môi trường giáo dục trong trường mầm non là những điều kiện tự nhiên - xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở Trường Mầm non Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực
hiện tốt Môi trường giáo dục mầm non bao gồm môi trường tự nhiên (như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, cây xanh, địa điểm trường) và môi
trường xã hội (bao gồm: Bầu không khí giao tiếp trong Trường Mầm non, phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người với con người, giữa Trường Mầm non với các tổ chức kinh tế, xã hội, …
Môi trường vật chất trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt
hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính trị, văn hóa, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành nhân cách của mình Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong
Trường Mầm non, bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh.
Chương trình giáo dục mầm non [1] (Ban hành kèm theo Thông tư ban hành Chương trình Giáo dục mầm non) đã đưa ra yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục mầm non như sau:
* Yêu cầu về nội dung
- Đảm bảo tính khoa học, tính vừa sức và nguyên tắc đồng tâm phát triển
từ dễ đến khó; đảm bảo tính liên thông giữa các độ tuổi, giữa nhà trẻ, mẫu giáo
và cấp tiểu học; thống nhất giữa nội dung giáo dục với cuộc sống hiện thực, gắn với cuộc sống và kinh nghiệm của trẻ, chuẩn bị cho trẻ từng bước hòa nhập vào cuộc sống
- Phù hợp với sự phát triển tâm sinh lí của trẻ em, hài hòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục; giúp trẻ em phát triển cơ thể cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn; cung cấp kĩ năng sống phù hợp với lứa tuổi; giúp trẻ em biết kính trọng, yêu mến, lễ phép với ông bà, cha mẹ, thầy giáo, cô giáo; yêu quý anh, chị,
em, bạn bè; thật thà, mạnh dạn, tự tin và hồn nhiên, yêu thích cái đẹp; ham hiểu biết, thích đi học
* Yêu cầu về phương pháp
- Đối với giáo dục nhà trẻ, phương pháp giáo dục phải chú trọng giao tiếp thường xuyên, thể hiện sự yêu thương và tạo sự gắn bó của người lớn với trẻ; chú ý đặc điểm cá nhân trẻ để lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp, tạo cho trẻ có cảm giác an toàn về thể chất và tinh thần; tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ được tích cực hoạt động giao lưu cảm xúc, hoạt động với đồ vật và vui chơi,
Trang 4kích thích sự phát triển các giác quan và các chức năng tâm - sinh lí; tạo môi trường giáo dục gần gũi với khung cảnh gia đình, giúp trẻ thích nghi với nhà trẻ
- Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ theo phương châm “chơi mà học, học bằng chơi” Chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ tích cực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui vẻ
Kết hợp hài hòa giữa giáo dục trẻ trong nhóm bạn với giáo dục cá nhân, chú ý đặc điểm riêng của từng trẻ để có phương pháp giáo dục phù hợp Tổ chức hợp lí các hình thức hoạt động cá nhân, theo nhóm nhỏ và cả lớp, phù hợp với
độ tuổi của nhóm/lớp, với khả năng của từng trẻ, với nhu cầu và hứng thú của trẻ và với điều kiện thực tế
Xây dựng tốt môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đó chính là phương tiện, là điều kiện để trẻ giúp trẻ mầm non phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, khả năng thẩm mĩ, tình cảm và kĩ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ bước vào các cấp học sau này
2 Thực trạng của công tác chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở Trường Mầm non Phùng Minh trước khi áp dụng sáng kiến
Năm học 2018- 2019 Trường Mầm non Phùng Minh có 18 cán bộ giáo
viên, nhân viên Trong đó: giáo viên: 16, nhân viên: 1; cán bộ quản lý: 2 Qua quá trình chỉ đạo “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
2.1 Thuận lợi:
Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm rất lớn của Đảng ủy, HĐND, Ủy ban nhân dân xã Phùng Minh, Sự chỉ đạo trực tiếp sát sao của Phòng Giáo dục
và Đào tạo Ngọc Lặc 100% giáo viên đứng lớp có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, có năng lực, khéo tay, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ Một số giáo viên đã đạt giáo viên dạy giỏi cấp huyện
Về học sinh: Phần đa trẻ nhanh nhẹ, khỏe mạnh, ngoan khi tham gia các hoạt động
2.2 Khó khăn:
Đồ dùng, đồ chơi còn thiếu chưa đáp ứng được với nhu cầu đổi mới giáo dục Kinh phí hỗ trợ cho việc đầu tư nguyên vật liệu cho giáo viên làm đồ dùng
đồ chơi còn thiếu
Kế hoạch chỉ đạo thực hiện chuyên đề “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” còn mang tính chiếu lệ, chung chung Chưa xây dựng được kế hoạch cụ thể
Thời gian giành cho việc làm đồ dùng đồ chơi của giáo viên không có nhiều Sự sáng tạo về làm đồ dùng đồ chơi của giáo viên còn hạn chế, giáo viên chưa biết tận dụng các sản phẩm của trẻ để trang trí môi trường cũng như chưa tạo được các góc mở cho trẻ hoạt động, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ
Đồ dùng đồ chơi mua sẵn không đáp ứng được việc hạc tập và vui chơi của trẻ theo chủ đề và theo hướng giáo dục Mầm non mới
Trang 5Việc thiết kế môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc Hình ảnh trên mảng tường chủ yếu để trang trí, giáo viên chưa tận dụng các hình ảnh trang trí làm phương tiện dạy học cũng như trong quá trình dạy chưa đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
Một số cháu chưa qua trường lớp mẫu giáo nên nề nếp chưa đồng đều, một số trẻ còn nhút nhát chưa chủ động tham gia vào các hoạt động
Công tác kiểm tra còn mang tính hình thức, chiếu lệ
Chưa trú trọng đến công tác tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh trong hoạt động xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
2.3 Kết quả khảo sát trước khi áp dụng sáng kiến
Cuối năm học 2017-2018 tôi đã chỉ đạo tổ chuyên môn tiến hành khảo sát
về chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” trên giáo viên và học sinh trong nhà trường; kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Tổng số giáo viên được đánh giá: 16 giáo viên
1 Giáo viên tích cực sáng tạo xây dựng môi trường trường “
3 Sử dụng linh hoạt các sản phẩm của trẻ làm đồ dùng hoạt
Khảo sát quá trình hoạt động của trẻ cuối năm học 2017-2018:
Tổng số trẻ: 182 trẻ; trong đó: - 5-6 tuổi: 68 trẻ; 4-5 tuổi: 58 trẻ; 3-4 tuổi:
56 trẻ
TT Tiêu chí đánh giá
Số trẻ %
Số trẻ %
Số trẻ %
Số trẻ %
Số trẻ %
Số trẻ %
1 Trẻ mạnh dạn tích
cực, sáng tạo khi
hoạt động
50 73 18 17 42 72 16 28 40 71 16 29
2 Trẻ có kĩ năng làm
đồ dùng đồ chơi tạo
môi trường học tập
cùng cô
48 70 20 30 40 69 18 31 38 69 19 31
3 Có kĩ năng sử dụng
đồ dùng đồ chơi 49 72 19 18 41 70 17 30 39 70 17 30 Qua khảo sát tôi thấy phần lớn giáo viên chưa có kĩ năng xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ cũng như trong quá trình dạy chưa lấy trẻ làm trung tâm
Đa số trẻ chưa có sự sáng tạo, chưa tích cực tham gia vào hoạt động Từ thực trạng trên tôi đã đi sâu tìm hiểu nguyên nhân, thực hiện một số giải pháp chỉ đạo cán bộ, giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Trang 63 Một số giải pháp chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
3.1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo cụ thể cho từng tháng.
Để công tác chỉ đạo “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đạt hiệu quả cao người quản lý phải có kế hoạch cụ thể để điều hành công việc một cách khoa học theo đúng kế hoạch đề ra Đồng thời có những điều chỉnh linh hoạt trong quá trình thực hiện công việc Căn cứ vào kế hoạch chỉ đạo chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ngọc Lặc, căn cứ vào kết quả khảo sát thực tế và chất lượng “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” năm học 2017-2018 Từ những kết quả khảo sát trên tôi cùng với Ban giám hiệu thảo luận, thống nhất xây dựng kê hoạch “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, năm học 2018- 2019” [2] cụ thể theo từng tháng như sau:
Tháng 8:
- Rà soát các điều kiện của trường, lớp đáp ứng yêu cầu của các tiêu chí trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm và xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên
đề "Xây dựng Trường Mầm non lấy trẻ làm trung tâm"
- Tham mưu các cấp các ngành đầu tư hỗ trợ kinh phí để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị để thực hiện tốt chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”
- Tổ chức tập huấn bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kĩ năng về xây dựng và
sử dụng môi trường, xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình và hướng dẫn thực hiện phương pháp tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho giáo viên
Tháng 9:
- Hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Trang trí nhóm lớp theo hướng mở
- Phối hợp với phụ huynh cải tạo khuôn viên, xây dựng vườn thuốc nam, vườn cổ tích, vườn hoa, vườn rau
Tháng 10
- Các lớp phối hợp với phụ huynh làm bộ đồ chơi phát triển vận động cho trẻ từ nguyên vật liệu sẳn có tại địa phương
- Chỉ đạo giáo viên làm tốt công tác tuyên truyền về chuyên đề tại các nhóm, lớp
Tháng11,12:
- Tổ chức hội thi "Trường Mầm non xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm" Thi giữa các lớp trong trường về tiêu chí xây dựng Trường Mầm non lấy trẻ làm trung tâm áp dụng trong các nhóm lớp
- Xây dựng nội dung tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ trẻ và cộng đồng trong việc thực hiện chuyên đề "Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm"
- Tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm
Tháng 1,2:
- Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá kết quả quá trình thực hiện, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và xếp loại
Trang 7Tháng 3,4:
- Tổ chức những hoạt động lấy trẻ làm trung tâm
- Bổ xung các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi
Tháng 5:
- Kiểm kê, bàn giao đồ dùng, thiết bị các môn học
- Tổng kết, báo cáo tình hình thực hiện chuyên đề
Hình ảnh: Triển khai kế hoạch đến toàn thể cán bộ, giáo viên
Từ việc xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng tháng, tôi đã đưa ra những biện pháp cụ thể, sát thực tế Ban giám hiệu chủ động trong công tác tham mưu với cấp ủy chính quyền địa phương để tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị Chủ động trong công tác chỉ đạo các hoạt động trong nhà trường Đây là cơ sở, tiền
đề quan trọng để thực hiện tốt chuyên đề “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
3.2: Hướng dẫn, chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường trong và ngoài nhóm, lớp.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lí Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Vì vậy môi trường đẹp, hấp dẫn sẽ tạo hứng thú và thu hút trẻ tham gia vào hoạt động Song song với việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tôi chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải nghiệm
* Xây dựng môi trường trong lớp
Trong mỗi nhóm, lớp môi trường hoạt động của trẻ được tổ chức theo nguyên tắc học mà chơi, chơi mà học Vì vậy khi xây dựng và tổ chức môi trường cho trẻ hoạt động giáo viên cần chú ý đến các yếu tố sau:
+ Không gian của lớp
+ Mục đích tổ chức các hoạt động
+ An toàn đối với trẻ
+ Các nhu cầu của trẻ đặc biệt (khuyết tật)
+ Linh hoạt, dễ thay đổi theo mục đích giáo dục và theo chủ đề
Phòng học phải đảm bảo đủ ánh sáng, nhiều không gian mở, sạch sẽ Không gian trong lớp cần phải thoáng và đủ để giáo viên đón trẻ, tiếp xúc, gặp
gỡ, trò chuyện với phụ huynh
Lớp học bố trí các trang thiết bị, đồ dùng học liệu, giá, tủ phải dễ dàng di chuyển, có không gian để trẻ hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm, cả lớp Đảm bảo không gian bố trí cho việc ăn và ngủ trưa.Với những phòng học nhỏ (nhà trẻ khu lẻ) nhà trường chỉ đạo giáo viên bố trí toàn bộ bàn ghế, xốp ngủ, tủ
tư trang ngoài hiên lớp để tạo nhiều diện tích cho trẻ hoạt động
Trang trí môi trường trong lớp, bố trí tranh ảnh ở các khu phải đảm bảo thẩm mĩ, mang tính mở, trang trí những hình ảnh gần gũi với cuộc sống của trẻ
Ở mảng chủ đề chỉ đạo giáo viên trang trí bằng những sản phẩm của cô và trẻ
Trang 8cùng làm trong quá trình khai thác chủ đề, tạo sự mới mẻ, hấp dẫn, kích thích trẻ hoạt động
Nội dung trang trí các khu chơi phải phù hợp với tên gọi của khu để trẻ dễ dàng nhận biết Tên các khu chơi cần được viết to theo đúng quy định mẫu chữ
để giúp trẻ làm quen với chữ cái Tên các khu nên chọn những tên gần gũi với trẻ và phù hợp với đặc điểm của trường, lớp và địa phương
Hình ảnh trang trí phải vừa tầm mắt của trẻ: Không quá cao, không quá thấp Các khu phải đảm bảo môi trường cho trẻ được hoạt động tích cực Nội dung và hình ảnh ở các góc phải phù hợp với chủ đề đang học, không được sử dụng hình ảnh chết từ đầu năm đến cuối năm học Tạo môi trường trong lớp phải
có sự phối hợp giữ cô và trẻ
Ví dụ: Trang trí cho chủ đề thế giới động vật: Với trẻ 4 tuổi, 5 tuổi giáo
viên có thể cho trẻ vẽ, tô màu các con vật hoặc cắt rời các con vật trên họa báo, tranh… và dán lên góc mở Với trẻ 3 tuổi thì vẽ những nét còn thiếu và tô màu hình ảnh những con vật in còn thiếu nét do giáo viên chuẩn bị, sau đó phết hồ và dán lên mảng chủ đề chính của lớp để cùng nhau trang trí chuẩn bị cho chủ đề
Mảng chủ đề chính của lớp mẫu giáo nhỡ
Các khu có khoảng rộng, cách nhau hợp lí để bảo đảm an toàn và vận động của trẻ Tạo ranh giới giữa các khu hoạt động bằng việc sử dụng giá dựng
đồ chơi quay lại tạo thành ranh giới cho khu chơi Ranh giới ở các khu không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên
Thay đổi vị trí các khu sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ Đặt tên các khu phải đơn giản, dễ hiểu, gần gũi và phù hợp với nội dung từng chủ đề đang thực hiện
Hoạt động góc là một hình thức hoạt động đặc biệt trong đời sống của trẻ mầm non, đó là nơi trẻ thỏa mãn sở thích, nhu cầu vui chơi, nhận thức và cảm nhận về thế giới xung quanh Hoạt động góc giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiến thức đã học, là nơi trải nghiệm, khám phá những cái mới và phát huy khả năng sáng tạo của trẻ
Xây dựng các khu hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với
đồ vật và rèn luyện kỹ năng
Ví dụ:
- Các lớp mẫu giáo bố trí 5 khu: Khu phân vai, khu học tập, khu xây
dựng, khu nghệ thuật, khu thiên nhiên
- Nhà trẻ bố trí 4 khu: khu thao tác vai (chơi mẹ con, nấu ăn, bán hàng…) khu hoạt động với đồ vật (chơi xâu hạt, lắp ráp, xếp hình khối, xây dựng) khu nghệ thuật (chơi với đất nặn, bút vẽ, giấy màu, hát múa) khu vận động
Sắp xếp, bố trí các khu có hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động)
Khu phân vai xa khu học tập
Trang 9Khu xây dựng và khu phân vai kề nhau tạo sự liên kết các nhóm chơi ở trong hai khu, khu xây dựng tránh nơi đi lại Đặt tên khu đơn giản, gần gũi, dễ hiểu phù hợp nội dung chủ đề đang thực hiện
Đồ dùng đồ chơi ở các khu phải phù hợp với độ tuổi và mục đích giáo dục trẻ theo từng chủ đề, kích thích trẻ phát triển các lĩnh vực vận động, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm và mối quan hệ xã hội
Hình ảnh: các khu chơi ở trong các nhóm, lớp
Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng khu được sắp xếp phải dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi
có nhiều bộ phận phải đặt theo bộ
Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn, thường xuyên vệ sinh các giá và đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ Các đồ chơi được bổ sung theo thông tư 02 của Bộ Giáo dục và Đào tạo [3] Ngoài ra tôi chỉ đạo giáo viên làm thêm đồ dùng tự tạo từ phế liệu phù hợp với từng chủ đề nhưng có thể
sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau Đồ chơi tự tạo phải đảm bảo thẩm mĩ,
an toàn, bền đẹp
Đồ dùng đồ chơi trong các khu quyết định nội dung chơi Vì vậy, đồ dùng
đồ chơi trong các khu giáo viên không bày quá nhiều, tràn lan các chủ đề mà ý định giáo viên muốn trẻ làm được gì, học được gì, ôn luyện kĩ năng gì hay khám phá điều gì thông qua chủ đề đó mới bày ra
Những đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi có nhiều bộ phận phải để rời đặt theo bộ nhằm phát huy các hoạt động tư duy ở trẻ
Đồ dùng đồ chơi để ở dạng mở, để theo từng loại, có kí hiệu riêng, vừa tầm với trẻ để trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn và dễ cất sau khi chơi xong
Màu sắc, hình dáng các đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn Thường xuyên vệ sinh các giá đồ cùng, đồ chơi sạch sẽ
Các đồ dùng cá nhân của trẻ có kí hiệu riêng giúp trẻ làm quen với số đồng thời giúp trẻ tự lấy, cất đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô Qua đó giáo dục trẻ có ý thức tự bảo quản đồ dùng của mình
* Xây dựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học:
Cảnh quan môi trường ngoài lớp học cũng vô cùng cần thiết đối với quá trình giáo dục trẻ Vì vậy ngay từ đầu năm học song song với việc xây dựng môi trường học tập trong lớp, tôi đã chỉ đạo giáo viên phải quan tâm đến việc xây dựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học cho trẻ khám phá khi hoạt động ngoài trời Yêu cầu giáo viên sưu tầm trồng các loại rau phù hợp theo mùa như mùa đông trồng bắp cải, xu hào, xà lách; mùa hè gieo rau rền, mùng tơi; Mùa thu gieo rau cải,…Mỗi một loại rau phải có biển chữ đầy đủ để khi trẻ được quan sát khám phá cây xanh cùng một lúc có thể giúp trẻ làm quen với các chữ cái trong biển
Hình ảnh khu thiên nhiên ở các nhóm, lớp
Ngoài các loại rau tôi yêu cầu giáo viên bố trí không gian trồng thêm một
số cây hoa làm cho môi trường thêm rực rỡ sắc màu Giáo viên đã sưu tầm được một số cây hoa đẹp và còn vận động phụ huynh ủng hộ thêm cây cảnh giúp tạo môi trường cho trẻ hoạt động Nhờ đó mà môi trường xung quanh lớp học của
Trang 10trường tôi có rất nhiều cây xanh, cây cảnh, không khí trường học trong lành, mát mẻ
Nhà trường cho vẽ những khẩu hiệu, hình ảnh về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, hình ảnh hướng dẫn khi tham gia giao thông, hình ảnh các trò chơi dân gian,… tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ mọi lúc, mọi nơi
Qua việc chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng môi trường hoạt động trong và ngoài nhóm, lớp Tôi nhận thấy đa số giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của của việc xây dựng môi trường trong và ngoài lớp Giáo viên linh hoạt, sáng tạo trong trang trí lớp, đồ dùng đồ chơi phong phú đa dạng Hình thức trang trí lớp, xây dựng môi trường học tập của các lớp rất phong phú, đa dạng, phù hợp với độ tuổi, với từng chủ đề Đồ dùng
đồ chơi các góc tương đối phong phú, sử dụng các nguyên vật liệu mở, đảm bảo
an toàn đối với trẻ Trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng cô trang trí môi trường lớp học cảnh quan môi trường trong và ngoài lớp học sinh động, xanh - sạch - đẹp thu hút phụ huynh đến gửi con vào trường Đặc biệt là được Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ngọc Lặc đánh giá rất cao về chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ và tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực hơn nhiều so với năm học trước
3.3 Chỉ đạo đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm “Lấy trẻ làm trung tâm”.
Ngoài việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì việc đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Đổi mới phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm, giúp cho trẻ phát huy hết khả năng của mình trong việc tự lĩnh hội kiến thức và phát triển tư duy, đồng thời tạo nên sự hứng thú, say mê và sáng tạo của trẻ Vì vậy, vai trò mới của người giáo viên trở thành nhân tố kích thích trí tò mò của học sinh, mài sắc thêm năng lực nghiên cứu độc lập, tăng cường khả năng tổ chức, sử dụng kiến thức và khả năng sáng tạo
Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, thực chất đó là sự kết hợp hài hoà nhuần nhuyễn giữa thuyết giảng và đối thoại với mục tiêu phát huy cao độ tính tích cực, năng động, độc lập, sáng tạo của trẻ Với phương pháp này yêu cầu giáo viên không chỉ nắm vững những vấn đề cần trình bày mà còn phải rất năng động nhạy bén và sáng tạo ngay trong hoạt động, trên
cơ sở đó giáo viên có thể truyền thụ những vấn đề cần thiết cơ bản đến trẻ một cách tự nhiên, sinh động và hứng thú
Để giúp cho giáo viên nắm vững kiến thức, vận dụng đổi mới phương pháp vào hoạt động Năm học 2018-2019 nhà trường triển khai đại trà chuyên đề đổi mới phương pháp, chú trọng phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở tất cả các độ tuổi Ban giám hiệu kêt hợp với tổ chuyên môn lên kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp như sau:
* Xây dựng các giờ mẫu: Qua nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới
phương pháp cơ sở giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, khi nghiên cứu nội dung chương trình kết hợp tìm hiểu nghiên cứu đặc điểm tâm- sinh lý của trẻ ở lứa tuổi mầm non Tôi đã lên kế hoạch xây dựng các giờ dạy mẫu theo đổi mới