SKKN một số biện pháp rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi tại trường mầm non hoằng trinh – hoằng hóa – thanh hóa

Mục đích tôi nghiên cứu: Biện pháp rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi nhằm giúp trẻ có thêm kiến thức về cách ứng sử trong giao tiếp với cô giáo, với bạn bè với người lớn và với mọ

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài:

Chắc hẳn trong chúng ta ai cũng hiểu rõ câu nói: “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Đúng vậy trẻ em chính là chủ nhân tương lai của đất nước, là búp măng non đang từng ngày, từng ngày lớn lên mang theo những phẩm chất, trí tuệ, đạo đức của con người Việt Nam Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi luôn luôn được xã hội quan tâm cũng như tạo điều kiện để phát triển nhân cách một cách toàn diện

Để trẻ đạt hiệu quả cao trong việc phát triển giao tiếp thì vai trò của cô

giáo Mầm non là quan trọng nhất Vậy làm thế nào để trẻ luôn mạnh dạn, tự tin

và có kỹ năng giao tiếp tốt là điều chúng tôi không ngừng suy nghĩ trong quá trình giảng dạy

Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non được hiểu như là kỹ năng truyền tải thông tin từ người này sang người khác với những công cụ để hỗ trợ đắc lực như ngôn ngữ nói, ngôn ngữ dùng để viết, ngôn ngữ thể hiện cử chỉ Đối với trẻ mầm non, giao tiếp không chỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tư duy Đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi nhu cầu về ngôn ngữ của trẻ ở giai đoạn này là rất lớn trẻ khao khát được tìm hiểu về thế giới xung quanh, mong muốn được thể hiện mình, được thể hiện những hiểu biết mà mình có Nhưng không phải trẻ nào cũng biết cách thể hiện vì khả năng giao tiếp

và vốn từ của trẻ còn hạn chế Và nếu giáo viên không tìm ra những phương pháp mới nhằm tạo ra sự hứng thú cho trẻ và nhằm giúp trẻ cảm nhận được những lợi ích của việc phát triển khả năng giao tiếp thì dễ dàng khiến trẻ nhàm chán, không muốn tham gia vào các hoạt động mà cô đưa ra Thông qua quá trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ, cô có thể tạo cho trẻ hứng thú tìm hiểu về thế giới xung quanh, tri giác các sự vật, hiện tượng Nhờ đó, mà kích thích sự tò mò, kích thích sự ham hiểu biết của trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy và phát triển thế giới quan cho trẻ Tránh được sự thụ động, chứng tự kỉ cho trẻ không thể hòa nhập với mọi người xung quanh Việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ ngay

từ lứa tuổi mầm non là vô cùng quan trọng Qua thực tế, tôi nhận thấy khả năng giao tiếp của trẻ còn nhiều bất cập Trẻ chưa biết cách giao tiếp, ứng sử với mọi người xung quanh Một số trẻ có kỹ năng thì cũng chỉ dừng ở kỹ năng cơ bản như: chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi Với những kỹ năng khó hơn như: trao đổi, chia

sẻ, nghe và hiểu trẻ vẫn rất bất ngờ

Là một giáo viên mầm non tôi biết mình cần phải giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần Nhưng trong quá trình thực hiện, tôi và một số đồng nghiệp nhận thấy kỹ năng giao tiếp cho trẻ gặp nhiều khó khăn khi đưa vào giảng dạy Tôi luôn tâm niệm một điều rằng: Điều quan trọng không phải chúng

ta dạy trẻ em cái gì, mà là dạy các em học như thế nào để phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mầm non Xuất phát từ khó khăn và vướng mắc của bản thân

và đồng nghiệp, nên tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại Trường mầm non Hoằng Trinh ” với mong

muốn được góp một phần nhỏ bé của mình vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích tôi nghiên cứu: Biện pháp rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi nhằm giúp trẻ có thêm kiến thức về cách ứng sử trong giao tiếp với cô giáo, với bạn bè với người lớn và với mọi người xung quanh, linh hoạt trong cách sử

lý các tình huống hàng ngày của trẻ từ đó giáo dục hành vi và thói quen trong giao tiếp của trẻ

Phát huy nâng cao tính tích cực, năng động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ nhằm củng cố rèn luyện cho trẻ những kỹ năng giao tiếp cơ bản thông qua các hoạt động học, chơi, ăn, ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục nói chung

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động rèn kỹ năng giao tiếp ở trường mầm non Hoằng Trinh

1.4 Các phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Phương pháp nghiên cứu tài liệu về các vấn đề có liên quan đến bậc học mầm non là những kiến thức

bổ trợ cho việc nghiên cứu đề tài của mình

- Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động của trẻ tại lớp 5- 6 tuổi trường mầm non Hoằng Trinh

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế thu thập thông tin: Khảo sát điều tra thực tế và thu thập thông tin về kỹ năng giao tiếp của trẻ tại lớp mình

- Thống kê và sử lý số liệu: Thống kê số liệu và tính % để định lượng kết quả nghiên cứu từ đó rút ra những nhận xét khoa học về vấn đề giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lý luận:

Chủ tịch Hồ Chi Minh lúc sinh thời luôn quan tâm, dành tình cảm đặc biệt

và nhắc nhở mọi người chăm lo cho thế hệ tương lai, Bác nói “Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là người chủ tương lai của dân tộc, là người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc” Nhà nước, xã hội, gia đình và mọi công

dân đều phải có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục để các em phát triển toàn diện cả về các mặt: Đức - Trí - Thể - Mỹ

Đối với lứa tuổi mầm non là một bước ngoặt đầu đời của trẻ và là nơi trẻ được làm quen và vui chơi cùng bạn bè Đó còn là ngôi trường đầu đời cung cấp những kiến thức đầu tiên về thế giới, về con người và những sự vật hiện tượng xung quanh trẻ Nhân cách trẻ được hình thành như một dòng chảy theo định hướng của cha mẹ, cô giáo mầm non và của cả xã hội

Đặc biệt cô giáo như là người mẹ hiền thứ hai của trẻ, đã nuôi dạy, chăm

sóc trẻ trong những năm tháng đầu đời Đứa trẻ sống, hoạt động, vui chơi, ăn,

ngủ ở trường Mẫu Giáo cùng với cô giáo ít nhất từ 8 đến 10 tiếng đồng hồ/ngày, khi trẻ về nhà với gia đình trong vòng tay của người thân, chủ yếu ở trạng thái tĩnh

Do vậy, những thông tin, hiểu biết nhận thức về con người, sự vật hiện tượng chủ yếu là do trường mầm non xây dựng, trau dồi cho trẻ Nói một cách

khái quát là tình cảm của trẻ và trí tuệ của trẻ phần lớn được xây dựng trên nền tảng giao tiếp và cô giáo mầm non là người định hướng cho trẻ

Những giải pháp đề ra hướng đến kết quả mong đợi như: Các cháu chủ động, hào hứng tham gia các chương trình văn nghệ, hội thi, các buổi tổ chức chuyên đề

Trẻ mạnh dạn tự tin không rụt rè, thụ động trong các hoạt động nay đã mạnh dạn, tự tin trả lời các câu hỏi, trẻ biết chào hỏi khi có khách đến lớp

Giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non còn giúp trẻ xây dựng được thế giới tình cảm nội tâm phong phú Trẻ được dạy về tình yêu thương giữa con người với con người, tinh thần trách nhiệm đối với mỗi việc mình làm, lòng biết

ơn đối với cha mẹ, gia đình, thầy cô và những người xung quanh… Ngoài ra, những bài học bổ ích này còn giúp trẻ hiểu về cách chia sẻ, lòng bao dung đối với người khác, sự ôn hòa trong giao tiếp, sự lễ phép và cách cư xử đúng mực

Với một nền tảng toàn diện cả về sức khỏe, nhận thức và tinh thần được lĩnh hội từ chương trình giáo dục kỹ năng giao tiếp tại nhà trường, trẻ mầm non

sẽ tạo dựng được cho chính mình một tiền đề vững chắc giúp các em phát triển thành những công dân có ích cho xã hội mai sau

2.2 Thực trạng:

Năm học 2018 - 2019 bản thân tôi được nhà trường phân công giảng dạy tại lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi: có tổng số 30 trẻ, trẻ học rất ngoan, có nề nếp học tập, mỗi một hoạt động học tập trẻ rất tích cực Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ có những thuận lợi và khó khăn như sau

2.2.1 Thuận lợi

- Được Phòng Giáo Dục tổ chức các đợt chuyên đề bản thân được học tập nâng cao trình độ chuyên môn học hỏi chị em đồng nghiệp

- Được sự quan tâm của nhà trường đã đầu tư các trang thiết bị: các tài liệu chuyên môn, tập san để nghiên cứu học tập mở rộng kiến thức và cấp phát đầy đủ đồ dùng đồ chơi cần thiết cho công tác dạy và học trên lớp

- Trẻ thường có nề nếp học tập, vui chơi và tích cực tham gia vào các hoạt động

- Đa số phụ huynh nhiệt tình có nhận thức về việc học tập của con mình, sẵn sàng hỗ trợ, phối hợp với giáo viên trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ cũng như việc tìm kiếm nguyên vật liệu ủng hộ giáo viên trong việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho viêc dạy và học của cô và trẻ trên lớp

2.2.2 Khó khăn

Từ những thuận lợi cơ bản trên, song bản thân tôi còn gặp khó khăn như:

- Các cha mẹ trẻ luôn nóng vội trong việc dạy con Đa số các bậc phụ huynh đi làm kinh tế để con ở nhà với ông bà nên chưa có sự nghiêm khắc đôi khi nuông chiều thái quá để trẻ thường nhõng nhẽo chưa có tính tự lập

- Một số trẻ do được cưng chiều nên sống ỷ lại không có kỹ năng giao tiếp một số trẻ lại nhút nhát quá không dám tham gia vào các hoạt động của trường, lớp, phụ huynh thường làm thay trẻ làm tất cả mọi việc không cho trẻ có cơ hội

để thực hành

- Vẫn còn một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của rèn kỹ năng giao tiếp cho con em ở lứa tuổi mẫu giáo mà chỉ quan tâm đến việc ăn uống của

các cháu, có tâm lý thờ ơ nên không có sự tác động giáo dục cho trẻ khi trẻ về với gia đình Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi luôn trăn trở một suy nghĩ rằng mình phải có biện pháp như thế nào để hình thành nề nếp rèn kỹ năng giao tiếp tốt nhất cho trẻ

2.2.3 Kết quả khảo sát một số kĩ năng giao tiếp trên trẻ 5- 6 tuổi

Muốn giáo dục trẻ tốt trước hết ta phải hiểu được tâm, sinh lý trẻ, trẻ đang cần gì, muốn gì? Qua đó chúng ta đưa ra được những biện pháp giáo dục hiệu quả Để nắm được tình hình, khả năng của trẻ ngay đầu năm học tôi đã tiến hành xây dựng các tiêu chí đánh giá kỹ năng giao tiếp phù hợp với trẻ lớp tôi như sau:

( Thời điểm tháng 9 năm 2018)

STT Nội dung khảo sát khảo sát Số trẻ

Kết quả khảo sát Đạt Tỉ lệ % Chưa đạt Tỉ lệ %

1 Mạnh dạn tự

2 Giúp đỡ bạn

3 Chủ động

làm một số công việc

4 Có thói quen

5 Quan tâm

đến người khác

6

Hành vi giao tiếp (lễ phép, vâng, dạ, chào hỏi người lớn)

Với kết quả trên, quả là một điều đáng lo ngại và thiết nghĩ mình cần phải tìm tòi sáng tạo thiết kế ra những biện pháp thực hiện tốt và thiết thực nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp cho trẻ góp phần phát triển toàn diện con người trẻ

Sau đây là một số biện pháp tôi đã áp dụng trong quá trình thực nghiệm

để nâng cao kỹ năng giao tiếp cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi:

2.3 Các biện pháp thực hiện:

2.3.1 Biện pháp 1: Hiểu về đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.

Trước tiên cô giáo phải hiểu được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, trẻ cần gì, thích gì để từ đó tìm ra những biện pháp hay để dạy trẻ Không những thế cô giáo phải yêu thương trẻ như con của mình là khuôn mẫu, là chuẩn mực để trẻ bắt chước

Ví dụ: Những trẻ không thích ăn rau cô động viên trẻ ăn rau nhiều cung cấp nhiều vitamin, làm da dẻ đẹp và dần dần trẻ sẽ ăn nếu trẻ ăn cô nêu gương trẻ trước lớp và tặng cờ cho trẻ và cứ như thế trẻ sẽ dần dần thích ăn rau

Với trẻ niềm vui và sự động viên khen ngợi kịp thời đó là sự khích lệ trẻ

có hứng thú với mọi hoạt động khi trẻ được quan tâm đến lúc vui, lúc buồn trẻ

sẽ bộc lộ được nhu cầu giao tiếp của trẻ với cô, của trẻ với trẻ

Trong lớp tôi chú ý đến từng đặc điểm cá nhân của trẻ để sắp xếp các nhóm với nhau trong các hoạt động học, hoạt động vui chơi Trẻ nhanh nhẹn, giao tiếp tốt sẽ cùng học, cùng chơi với những trẻ chậm hơn, nhút nhát, ít nói hơn dần dần trẻ sẽ hình thành kĩ năng giao tiếp tốt, sự cảm nhận và biểu lộ cảm xúc của bản thân với người khác, với sự vật và hiện tượng gần gũi xung quanh Hình thành cho trẻ tình cảm gắn bó với bạn, biết nghe lời và làm theo sự chỉ dẫn của cô giáo

Ví dụ: Trong lớp tôi những trẻ nhút nhát tôi cho ngồi với những trẻ mạnh dạn, những trẻ tiếp thu chậm ngồi với những trẻ tiếp thu nhanh để trẻ học tốt hơn

Hình ảnh nhóm các bạn đang học cùng nhau

2.3.2 Biện pháp 2: Định hướng môi trường giao tiếp của trẻ.

Môi trường giao tiếp của trẻ trong trường mầm non là tổng hòa là tổng hòa các mối quan hệ giữa cô với trẻ, trẻ với trẻ và trẻ với đồ chơi Xuất phát từ bản thân đó mà bản thân tôi đã tìm và lựa chọn ra những cách nhằm phát triển

kỹ năng giao tiếp cho trẻ

*Môi trường giao tiếp giữa cô với trẻ

Trong môi trường sư phạm mầm non, giao tiếp sư phạm của người giáo viên mầm non có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển xúc cảm, phẩm chất và nhân cách cho trẻ Bởi trong những năm đầu đời, trẻ luôn cần có một hình mẫu để noi gương Mọi phẩm chất của trẻ đều được hình thành dần dần trong giao tiếp với người xung quanh Do đó, đòi hỏi người giáo viên mầm non khi đứng lớp phải có cách giao tiếp và ứng sử một cách khéo léo tinh tế và linh hoạt trước mọi hành động của trẻ

Các em trong độ tuổi này thường có cách cư sử dựa vào bản năng và thường chỉ hành động theo những gì bản thân muốn Chính vì vậy người giáo viên phải thông qua giao tiếp để hướng trẻ đến những suy nghĩ đúng đắn, dạy trẻ biết cách ứng xử cho phù hợp với các nguyên tắc, chuẩn mực xã hội

Ví dụ: Một số cách ứng sử và giao tiếp với trẻ mầm non mà bản thân tôi đã làm

+ Nói chuyện với trẻ trong quá trình dạy dỗ Cần thay đổi ngữ điệu và giọng nói sao cho phù hợp với nội dung và hoàn cảnh khi giao tiếp

+ Gọi tên trẻ và khuyến khích trẻ xưng tên cũng như gọi người khác khi giao tiếp

+ Khuyến khích trẻ bắt chước phát âm những từ mới Giúp trẻ mở rộng câu

+ Làm mẫu những hành động khi giao tiếp kèm theo lời nói để trẻ học theo: Chào, tạm biệt, đồng ý, cảm ơn

+ Hướng dẫn cho trẻ biết cách dùng các câu hỏi và câu trả lời khi giao tiếp như đâu? Cái gì? Con gì? Làm gì? Ai đây? Và kiên nhẫn đợi trẻ trả lời câu hỏi

Hình ảnh cô và trẻ đang giao tiếp với nhau

* Môi trường giao tiếp giữa trẻ với trẻ

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt mỗi trẻ sống trong một gia đình khác nhau ngôn ngữ giao tiếp của chúng cũng khác nhau Chính vì vậy tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ cùng nhau học tập và trò chuyện cùng nhau từ đó làm giàu vốn từ cho trẻ khi giao tiếp Tôi cho trẻ giao lưu trò chuyện với nhau bằng các cách như:

+ Cùng trẻ chơi những trò chơi dân gian, đọc các bài thơ, bài đồng dao nhằm tạo sự thân thiết giữa trẻ với trẻ

+ Cùng trẻ đọc sách, xem tranh Kết hợp với việc hỏi han và trò chuyện

về các nhân vật trong sách, trong tranh, giúp trẻ bộc lộ cảm xúc bằng điệu bộ, cử chỉ , ánh mắt,

+ Tạo nhiều cơ hội cho trẻ học theo nhóm, cùng nhau thảo luận, cùng nhau làm một công việc cô giáo giao cho

Hình ảnh trẻ đang giao tiếp với nhau

* Môi trường giao tiếp giữa trẻ với đồ chơi

Đồ chơi là phương tiện quan trọng đối với trẻ

+ Sử dụng các đồ dùng học tập, đồ chơi để làm phương tiện phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ: Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ( nét mặt, cử chỉ, các điệu bộ khi chơi, )

Ví dụ: Trẻ bế em búp bê cho em ăn, cho em ngủ, trò chuyện với em

Ví dụ: Khi búp bê bị ốm trẻ biết cho búp bê đi khám bệnh, lấy thuốc cho búp bê uống

Hình ảnh trẻ đang trò chuyện và cho búp bê ăn

+ Sử dụng các chú rối để trẻ tự trò chuyện hay kể chuyện cho trẻ nghe Có thể nói rằng: Thông qua môi trường giao tiếp cho trẻ bản thân tôi đã vạch rõ và nhìn thấy cụ thể công việc của mình trong các bước tiếp theo

Ví dụ: Tôi chào bạn, hướng trẻ chào bác gấu

2.3.3 Biện pháp 3: Rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi

Để trẻ có thể phát triển tốt về mặt kỹ năng giao tiếp thì chúng ta cần phải

có những phương pháp tiếp xúc với trẻ thật nhẹ nhàng, gần gũi và tạo sự thân thiện Tôi luôn tạo cho trẻ những không gian hoạt động để trẻ được giao tiếp với bạn bè, với cô giáo và các cô phục vụ và luôn tạo điều kiện để trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp mọi lúc mọi nơi

- Trong giờ đón trẻ: Mỗi buổi sáng khi đón trẻ tôi thường quan sát xem

trẻ có biết chào hỏi cô giáo và chào tạm biệt ba mẹ mình không? Từ đó tôi sẽ đưa ra phương pháp trò chuyện phù hợp với từng trẻ, thông qua đó tôi sẽ giáo dục cho trẻ những hành vi tốt trong giao tiếp

Ví dụ: Vào lúc đón trẻ, cô trò chuyện cùng cháu như: ai chở con đi học? con ăn sáng chưa? Con ăn gì nào? Trẻ sẽ trả lời cô, tạo cho trẻ mạnh dạn

Tiến hành các hoạt động trong ngày tôi thường chú ý nhiều hơn đến lĩnh vực mà mình đang quan tâm Khi lên kế hoạch cho một hoạt động thì phương pháp giảng dạy là quan trọng nhất

Chọn phương pháp giảng dạy: Hình thành khái niệm, rèn luyện kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm thực tế và phương pháp hỗ trợ là đánh giá

- Trong các hoạt động học: Đặc biệt là những hoạt động về thơ, chuyện

và khám phá khoa học và khám phá xã hội có tác động mạnh mẽ đến việc phát triển kỹ năng giao tiếp, nên tôi cần khai thác tốt chủ đề tư tưởng trong từng hoạt động, đề tài dạy

Khi đàm thoại tôi chú trọng đến hệ thống câu hỏi mở xoay quanh kỹ năng giao tiếp thông qua lĩnh vực tình cảm – kỹ năng xã hội: Tại sao? Như thế nào?

Vì sao?

Ví dụ: Đối với đề tài kể chuyện, trước tiên tôi phải chọn lựa câu chuyện phù hợp với chủ đề và lĩnh vực phát triển như: Truyện “Ba cô gái” (chủ đề Gia đình), truyện “Gà tơ đi học” (chủ đề Trường tiểu học), truyện “Sơn tinh, Thủy tinh” (chủ đề Quê hương – Bác Hồ)

Hình ảnh các bé tham gia đối thoại cùng cô khi dạy kể chuyện

Đối với thơ, tôi thường chọn những bài thơ mang đậm tính chất tình cảm

và ứng xử giao tiếp nhằm cho trẻ thể hiện cách ứng xử giao tiếp của trẻ và qua

đó mình có cách định hướng giao tiếp đúng cho trẻ thông qua các bài thơ như: Nàng tiên ốc, Làm anh, Giữa vòng gió thơm…

Đối với khám phá khoa học và khám phá xã hội, tôi thường chọn những hoạt động như: bé và thế giới tự nhiên, bé và những công việc gia đình, những con vật đáng yêu…

Thông qua đó làm nổi bật thêm những tình cảm của được lồng ghép trong nội dung giáo dục

- Đối với hoạt động vui chơi: Thông qua các trò chơi hình thành nơi trẻ

những hành vi giao tiếp, đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề vì đây là trò chơi có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành khái niệm tình cảm – kỹ năng xã hội cũng như rèn luyện thói quen các hành vi giao tiếp tốt

Ví dụ: Trò chơi đóng kịch theo câu chuyện, trò chơi phân vai (bác sĩ, bán hàng, mẹ - con,….)

Góc thư viện: Trẻ xem truyện tranh và cùng nhau trò chuyện về những gì trẻ đang xem (bông hoa có màu gì? Cánh như thế nào? )

Hình ảnh bé chơi góc thư viện

Góc bán hàng: Trẻ đóng vai người mua hàng thể hiện được cách nói năng

có văn hóa giữa người mua và người bán chào, giới thiệu hàng, cảm ơn, xin lỗi

Hình ảnh bé chơi góc bán hàng

Góc bác sĩ: Bác sĩ khám, dặn bệnh nhân uống thuốc, công khai bệnh cho bệnh nhân…

Hình ảnh bé chơi góc bác sĩ

- Hoạt động giáo dục lao động: Trong giáo dục lao động cũng là một

phương tiện giáo dục tình cảm – kỹ năng xã hội thông qua lao động trẻ biết làm công việc vừa sức với bản thân và cũng hình thành được những tình cảm cần thiết của con người như lòng yêu thích lao động, quý trọng người lao động, sản phẩm lao động

Ví dụ: “Chăm sóc cây xanh” hình thành đức tính yêu lao động,…

Hình ảnh bé chăm sóc hoa, cây cảnh

- Rèn Kỹ năng giao tiếp thông qua các buổi trò chuyện hàng ngày:

Trong hoạt động hàng ngày, khi trẻ đến lớp, tôi thường giành thời gian đón trẻ trong thời gian rảnh rỗi để cùng trò chuyện với trẻ Đây là cách tôi quan sát trẻ giao tiếp và quan tâm đến những trẻ giao tiếp kém Với các hoạt động khác, tôi cần bao quát toàn bộ lớp học, nhưng với hoạt động này, tôi có thể chú

ý đến những trẻ nhút nhát trong lớp Với những trẻ này tôi có thể tăng cường trò chuyện về những chủ đề xoay quanh cuộc sống của trẻ, về những việc trẻ đã làm hay về chủ đề trẻ đang thực hiện Trong quá trình trò chuyện, tôi thường lựa chọn ngôn ngữ dễ hiểu, câu hỏi đơn giản, ngắn gọn, kích thích trẻ nói

Bên cạnh việc phát triển giao tiếp qua ngôn ngữ nói, tôi cũng chú ý đến việc rèn cho trẻ ngôn ngữ giao tiếp cơ thể như cử chỉ, ánh mắt, nụ cười Khi cùng trẻ trò chuyện, tôi thường yêu cầu trẻ nhìn tôi và hỏi trẻ khi con vui sẽ làm

gì hay khi con buồn con con sẽ biểu hiện như thế nào? Ngoài ra, tôi còn làm một

bộ đồ chơi biểu cảm cho trẻ được treo ở vị trí dễ thấy để trẻ có thể quan sát và bắt chước Khi cho trẻ chơi trò chơi bắt chước, tôi sẽ nói biểu cảm và trẻ sẽ thể hiện biểu cảm giống như cô đã nói Việc trò chuyện hàng ngày, sẽ giúp nâng cao khả năng trò chuyện của trẻ với người xung quanh Trong các kỹ năng giao tiếp

cơ bản, lễ giáo là kỹ năng quan trọng và thường gắn liền với cuộc sống hàng ngày của trẻ nhưng lại là kỹ năng trẻ tiếp thu rất chậm Trẻ có thói quen chào hỏi nhưng không phải là thường xuyên, đôi khi với người lạ, người trẻ ít gặp trẻ thường không chào hỏi khi gặp, hoặc không muốn trò chuyện cùng Vì vậy, tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ, trò chuyện cùng để duy trì các kỹ năng này cho trẻ

Ví dụ: Khi có khách đến thăm lớp, tôi theo dõi cách trẻ giao tiếp với khách và nhận thấy trẻ không chào hỏi khách Hoặc có trẻ chào nhưng chỉ chào khi khách vào lớp, khi khách ra khỏi lớp, trẻ gặp khách ở sân trường hoặc hành lang lớp thì không chào nữa Nắm bắt được đặc điểm này của trẻ, tôi trò chuyện cùng trẻ thường xuyên hơn và hỏi trẻ lý do vì sao con không chào khách khi khách ra khỏi lớp Tùy vào câu trả lời của trẻ mà tôi đưa ra những biện pháp giáo dục phù hợp Điều này giúp khắc sâu cho trẻ những hiểu biết về giao tiếp,

về cách chào hỏi, cảm ơn hay xin lỗi…

Hình ảnh trẻ đang học có khách vào lớp trẻ biết chào

Việc lồng ghép các kỹ năng giao tiếp vào các hoạt động hàng ngày sẽ giúp trẻ tiếp thu và giúp trẻ nhận thức về bản thân, sự tự tin, thực hiện những quy tắc giao tiếp thông thường, biết làm một số việc đơn giản, hình thành và phát triển các kỹ năng xã hội cần thiết: thể hiện tình cảm, sự chia sẻ, hợp tác, hình thành một số kỹ năng ứng sử phù hợp với gia đình, cộng đồng, bạn bè và

xã hôi Và tạo tình huống để trẻ được thoải mái khi giao tiếp nhiều hơn, luôn khuyến khích động viên trẻ để trẻ nói ra những ngôn ngữ mạch lạc

2.3.4 Biện pháp 4: Biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp xã hội để

hình thành thói quen nhân cách cho trẻ.

Cách giao tiếp không chỉ quan trọng trong những năm trẻ đi học mà còn rất quan trọng đối với cuộc sống sau này của trẻ kỹ năng giao tiếp là một kỹ năng nền tảng giúp trẻ nhận biết giá trị sống và hình thành kỹ năng sống Vì thế cần quan tâm và giúp trẻ một cách tự nhiên từng bước một trong suốt chiều dài phát triển nhân cách của trẻ

* Kỹ năng giao tiếp với bạn bè:

Lớp học chính là một thế giới thu nhỏ của xã hội chúng ta ngày nay, là nơi đa văn hóa, đa tính cách và cũng đa sở thích Mô hình này tạo cơ hội cho giáo viên có thể dạy trẻ học cách chấp nhận và có cơ hội để khám phá những sở thích, những mối quan tâm chung của nhau

Để giúp trẻ phát triển kỹ năng chơi với các trẻ khác tôi tạo ra môi trường cho trẻ giao tiếp với nhau và tạo tình huống cho trẻ tự giải quyết Và tôi đưa ra mục tiêu, các chỉ số yêu cầu trẻ thực hiện: Không tranh giành đồ chơi với bạn, trong chỉ số này tôi lên kế hoạch rèn kỹ năng giao tiếp cho cả lớp nói chung, vào các buổi chiều bình bầu và nhận xét buổi chơi, tôi cho cả lớp nhận xét xem trong giờ chơi bạn nào còn tranh giành đồ chơi thì bạn đó không được cắm cờ, cuối tuần bạn nào nhiều cờ sẽ được tặng bé ngoan, ngoài ra các giờ chơi, giờ đón trả trẻ, trẻ nào có biểu hiện hành vi sai trái là tôi giải thích và sửa ngay cho trẻ, việc làm đó rất tốt cho trẻ vì trẻ biết được điều gì nên làm, điều gì không nên làm và nhân cách sống của trẻ sẽ được phát triển toàn diện hơn

Ngoài ra tôi còn sưu tầm một số câu chuyện, bài thơ mang tính giáo dục Giúp trẻ thấy các nhân vật trong chuyện, bài thơ khi giao tiếp với nhau như thế nào?

- Tính cách của mỗi trẻ khác nhau, có những trẻ hoạt bát, hiếu động nhưng cũng có những đứa trẻ chậm chạp thụ động hay quá nóng nảy…Vì thế giáo viên cần biết rõ tính cách của từng trẻ để có thể cho các trẻ chơi với những người bạn thích hợp nhằm tránh xảy ra va chạm về tính cách Vì vậy trước khi chơi tôi thường cho trẻ đọc bài thơ: Giờ chơi của bé

Ngoài ra tôi còn dạy trẻ “giao tiếp” bằng mắt và nở một nụ cười thân thiện, tự nhiên dạy trẻ phải luôn giữ lời hứa khiến cho buổi nói chuyện trở nên thật thoải mái thật chân thành khi tham ra các hoạt động vui chơi ở lớp

Hình ảnh trẻ đang chơi với nhau vui vẻ

* Kỹ năng giao tiếp với người lớn tuổi

Như ở phần lí do chọn đề tài tôi đã đề cập các trẻ hầu như chưa có kỹ

năng giao tiếp, kỹ năng chào hỏi…lý do phụ huynh đều là lao động tự do và

điều quan trọng là chưa có khái niệm dạy kỹ năng cho trẻ, mà chủ yếu là nuông chiều với suy nghĩ đơn giản là trẻ còn nhỏ chưa biết gì, chiều con chút cũng không sao Nhưng điều đó sẽ tạo nên những hành vi và nhận thức sai lệch của trẻ mà dần dần sẽ biến thành thói quen khó thay đổi

Vì vậy đối với trẻ người lớn cần tập cho trẻ những lời nói lễ phép và tự nhiên không quá màu mè và hình thức, không nói tự do Điều này trẻ sẽ học được một cách có hiệu quả thông qua cách giao tiếp ứng xử của bố mẹ, người thân trong gia đình, cô giáo và những người xung quanh Chúng ta sẽ không thể kiểm soát được khi người lớn trong gia đình nói năng thô lỗ và không có hành vi lịch sự tối thiểu Trong xã hội ngày nay với công nghệ tiến tiến phát triển không ngừng về mọi mặt, thì những kỹ năng giao tiếp, chào hỏi tối thiểu lại mất dần đi

Và tôi quyết định đưa ra biện pháp rèn kỹ năng chào hỏi, giao tiếp trong giờ đón, trả trẻ

Ví dụ : Thời gian đầu trẻ chưa có kỹ năng chào hỏi và giao tiếp với cô với bạn, tôi chủ động chào trẻ trước “Cô chào bạn Mai” thì lúc đó trẻ sẻ biết đáp lại câu chào “con chào cô ạ” và tôi nhắc trẻ chào bố, mẹ đi để vào lớp hoặc khi trẻ đang chơi mà có khách đến lớp tôi nhắc trẻ “các con chào các cô, các bác đi” cứ như thế dần dần trẻ có thói quen chào cô, chào bố, mẹ, chào khách, khi đến lớp, khi ra về Còn với trẻ chưa có kỹ năng giao tiếp nhiều với cô, với bạn tôi thường xuyên gần gũi trẻ hơn, trò chuyện với trẻ nhiều hơn về những người thân của trẻ,

về thế giới xung quanh từ đó trẻ mạnh dạn hơn khi tiếp xúc và giao tiếp với cô, với bạn và mọi người

Ngoài ra tôi còn sưu tầm những bài thơ, những câu chuyện, bài hát có nội dung giáo dục lễ giáo như: Bài hát “con chim vành khuyên”; Bài thơ “lời chào”,

“Phải là hai tay”, “Cảm ơn xin lỗi”… phô tô cho phụ huynh để phụ huynh nắm được và giúp trẻ học thuộc và hiểu các bài thơ đó Bên cạnh đó tôi còn cho trẻ tham ra các trò chơi đóng vai để trải nghiệm kỹ năng chào hỏi và giao tiếp tạo tình huống cụ thể giúp trẻ giải quyết, chọn cách giao tiếp với người lớn cho phù hợp

2.3.5 Biện pháp 5: Tăng cường tổ chức các hoạt động lễ hội sự kiện

Hoạt động lễ hội, vui chơi là hoạt động mà trẻ đón nhận một cách hứng thú và tích cực nhất, bởi nó đáp ứng được nhu cầu của trẻ, trong thế giới đồ vật trẻ được tha hồ vui chơi và giao tiếp với nhau Trẻ được tham gia hoạt động môi trường xã hội của trẻ em và hình thành nhân cách, 1 cách thú vị, trẻ có những cơ hội để phát triển khả năng giao tiếp của mình Việc tổ chức các hoạt động lễ hội, các trò chơi không những giúp trẻ khả năng mà còn đặt nền tảng khá vững chắc

để phát triển những kỹ năng giao tiếp cho trẻ Trong hoạt động lễ hội trẻ được thực hành trãi nghiệm với nhiều trò chơi khác nhau phản ảnh trong cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng kỹ năng giao tiếp vào các hoạt động lễ hội Qua đó trẻ được giao tiếp với nhau bằng những lời nói nhỏ nhẹ, ân cần, lễ phép, những lời cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay luôn được thể hiện Tôi theo dõi lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen văn minh trong giao tiếp, sự tự tin, sáng tạo thông qua các hội thi