Bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường đại học sư phạm hà nội 2 hiện nay theo tư tưởng hồ chí minh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ=====o0o===== NGUYỄN THỊ TRANG BỒI DƯỠNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI THẦY CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ TRANG

BỒI DƯỠNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI THẦY CHO SINH

VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN

NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ

MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ TRANG

BỒI DƯỠNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI THẦY CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN

NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học:

TS Phạm Thị Thúy Vân

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới TS Phạm Thị Thúy Vân đãtận tình hướng dẫn, dặn dò, chỉ bảo và tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôitrong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này

Xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô khoa Giáo dục chính trị trường Đạihọc Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốtthời gian học tập và nghiên cứu khóa luận

Cuối cùng, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã luôn ởbên động viên, khích lệ, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứukhóa luận

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Trang

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là nghiên cứu do tôi trực tiếp thực hiện cùng với

sự hướng dẫn của TS Phạm Thị Thúy Vân Tôi xin cam đoan rằng các số liệu, thông tin, trích dẫn của luận văn được chỉ dẫn nguồn gốc và nghiên cứuđầy đủ

Nếu có bất kì sự gian lận nào tôi xin hoàn chịu trách nhiệm hoàn toàn

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY 6

1.1 Một số khái niệm cơ bản 6

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy 14

Tiểu kết chương 1 25

Chương 2 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC NGƯỜI THẦY TRONG BỒI DƯỠNG ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN NAY 26

2.1 Sự cần thiết phải bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 26

2.2 Thực trạng bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh và nguyên nhân

29 2.3 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 35

Tiểu kết chương 2 41

KẾT LUẬN 42

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhấn mạnh: “Không có thầygiáo thì không có giáo dục….không có giáo dục, không có cán bộ thì khôngnói gì đến kinh tế - văn hóa” [14, tr 345] Nghề dạy học là một nghề cao quýtrong những nghề cao quý, những người thầy luôn được tôn vinh và kínhtrọng trong xã hội từ trước đến nay, Người đã nói: “Người thầy giáo tốt - thầygiáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất Dù là tên tuổi khôngđăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáotốt là những anh hùng vô danh Đây là một điều rất vẻ vang” [18, tr 402 -403] Sự nghiệp trồng người là sự nghiệp chung của toàn Đảng, Nhà nước vàtoàn xã hội, nhưng những người trực tiếp tham gia vào quá trình đó là nhữngnhà giáo Bởi vì các thầy, cô giáo là những người mang trên mình nhữngtrọng trách to lớn là những người chiến sĩ văn hóa truyền bá cho thế hệ trẻ -tương lai của đất nước, truyền bá các giá trị tinh hoa văn hóa của dân tộc vàthời đại, góp phần xây dựng nhân cách con người Chủ tịch Hồ Chí Minh luônđặc biệt quan tâm đến sự nghiệp giáo dục nói chung và xây dựng đội ngũngười thầy nói riêng, Người cũng là một người thầy vẻ vang, nhà giáo dục vĩđại của dân tộc Việt Nam Người đã có quan niệm về vai trò, nhiệm vụ, phẩmchất đạo đức, chuyên môn và phương pháp giảng dạy của người thầy; Ngườiđặc biệt quan tâm đến phẩm chất đạo đức của người thầy.

Công cuộc đổi mới toàn diện giáo dục ở Việt Nam đã phổ cập rộng rãitrong cả nước từ giáo dục mầm non, phổ thông, dạy nghề đến cao đẳng, đạihọc Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục này, đội ngũ giáo viên mà các sinhviên sư phạm ở nước ta chính là nền tảng, lực lượng nòng cốt, có vai tròquan trọng đến sự thành công của công cuộc đổi mới giáo dục Đội ngũ sinhviên sư phạm chính là những thế hệ thầy, cô giáo tương lai của đất nước, vì

vậy, để công cuộc đổi mới giáo dục thành công cần đặc biệt quan tâm giáodục sinh viên ở các trường cao đẳng, đại học sư phạm trên cả nước đảm bảo

về năng lực, chuyên môn, phương pháp giảng dạy, đặc biệt là giáo dục đạođức người thầy

Một trong hệ thống các trường Sư phạm ở nước ta là trường Đại học Sưphạm Hà Nội 2 - là một cơ sở đào tạo thế hệ thầy cô giáo tương lai, bồi dưỡnggiáo viên, cán bộ quản lí giáo dục, cán bộ khoa học trình độ đại học và sau đạihọc ở nước ta hiện nay với quy mô là 10000 sinh viên, trường được coi là mộttrong bảy trường đại học sư phạm chủ chốt của cả nước ta Hiện nay đa sốsinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 có lối sống đạo đức tốt đẹp, cólòng yêu quê hương, đất nước, có lối sống lành mạnh, tương thân, tương ái,đoàn kết với nhau, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Nhưng bên cạnh đó, một bộ phận sinh viên của trường hiện nay còn có nhữngbiểu hiện lệch lạc về đạo đức, sai lầm trong nhận thức, chạy theo lối sốngthực dụng, lười biếng, thiếu hoài bão để lập thân, lập nghiệp vì tương lai củađất nước, chạy theo những phong trào, học không phải vì muốn trau dồi kiếnthức mà chỉ chạy theo điểm số dẫn đến những biểu hiện tiêu cực như quaycóp trong giờ thi, nghỉ học thường xuyên v v.đây là những vấn đề đáng longại về sinh viên trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Vì vậy để công tác giáo dục đạo đức trong trường đạt hiệu quả cao, cầnphải phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực hiện nay, tăngcường công tác giáo dục toàn diện, đặc biệt là đạo đức cho sinh viên ở trườngĐại học Sư phạm Hà Nội 2 theo tư tưởng Hồ Chí Minh để đảm bảo chấtlượng giáo dục nhằm đào tạo thế hệ thầy cô giáo tương lai có phẩm chất chínhtrị, đạo đức, có kiến thức, năng lực thực hành nghề nghiệp đáp ứng yêu cầuxây dựng và phát triển đất nước ta hiện nay Với những lí do trên, tôi quyết

định chọn đề tài: “Bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường Đại

học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm khóa

luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên các trường Đại học Sưphạm theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một vấn đề được nhiều người quan tâmđến trong nghiên cứu khoa học Đã có một số công trình nghiên cứu đề cậpđến vấn đề bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên các trường Đại học

Sư phạm theo tư tưởng Hồ Chí Minh như:

- Ngô Văn Hà (2013), Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây

dựng đội ngũ giảng viên đại học hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

- Thành Duy (chủ biên) (1996), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

- Đinh Xuân Dũng, Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, Nxb Giáo

dục, Hà Nội

- Phạm Thị Thúy Vân (2016), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của

người thầy giáo và vấn đề nâng cao đạo đức người thầy cho đội ngũ giảng viên đại học ở nước ta hiện nay, Kỷ yếu Hội thảo khoa học sinh viên và cán

bộ trẻ các trường Đại học Sư phạm toàn quốc năm 2016, Nxb Đại học Sưphạm thành phố Hồ Chí Minh, tr.383 - 391

- Phạm Thị Thúy Vân (2017), Bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho sinh

viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh,

Đề tài Khoa học công nghệ cấp cơ sở, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2,

mã số: C2016.20

Nhìn chung, hiện nay ở mỗi khía cạnh khác nhau, nghiên cứu đạo đứccủa sinh viên sư phạm đã có rất nhiều công trình nghiên cứu tuy nhiên nghiêncứu tập trung vào bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho đến nay chưa có công

trình nào nghiên cứu Chính vì vậy, dựa trên cơ sở những vấn đề mà các nhàkhoa học đã nghiên cứu, tôi đã lựa chọn đề tài “Bồi dưỡng đạo đức ngườithầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng

Hồ Chí Minh”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là hệ thống những nội dung cơ bản trong tư tưởng

Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy; từ đó, vận dụng vào việc bồi dưỡng đạođức người thầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu, làm rõ nội dung cơ bản tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạođức người thầy

- Chỉ ra thực trạng bồi dưỡng đạo đức người thầy cho sinh viên ở trườngĐại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

- Đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng đạo đức ngườithầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng

Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu đề tài

Khóa luận tập trung nghiên cứu tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạo đứcngười thầy và sự vận dụng tư tưởng đó vào việc bồi dưỡng đạo đức ngườithầy cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy và vấn đề bồidưỡng các chuẩn mực trên cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2hiện nay, từ năm 2012 đến năm 2019

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Trong suốt quá trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng phương pháp luậncủa chủ nghĩa Mác - Lênin, cụ thể là:

- Phương pháp lịch sử cụ thể

- Phương pháp lịch sử

- Phương pháp luận duy vật biện chứng

Ngoài ra còn kết hợp các phương pháp khác như: phương pháp phântích - tổng hợp, phương pháp logic - lịch sử, phương pháp quan sát, phươngpháp thu thập tài liệu nhằm làm rõ nội dung của đề tài đã đặt ra

6 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục,khóa luận gồm 2 chương, 5 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm “đạo đức”

Thuật ngữ “đạo đức” có nguồn gốc từ tiếng Latinh là mos (moris) cónghĩa là lề thói (moralis nghĩa là có liên quan với lề thói, đạo nghĩa) Đạo đứccòn có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp là ethicos cũng có nghĩa là thói quen, tậpquán Như vậy, đạo đức là những gì liên quan đến những thói quen, tập quánsinh hoạt và ứng xử giữa con người với con người trong cộng đồng và xã hội.Như vậy, ta thấy đạo đức của con người đã được các nhà triết gia nghiên cứu

và bàn luận từ khá sớm

- Quan điểm của một số nhà triết học phương Đông:

+ Theo các học thuyết của người Trung Quốc cổ đại về đạo đức, đạonghĩa là đường đi, con đường, đường sống của con người trong xã hội Đức

có ngĩa là nhân đức, đức tính, là biểu hiện của đạo là nguyên tắc của đạo lý.Như vậy, đạo đức là những nguyên tắc, yêu cầu mà cuộc sống đặt ra và conngười phải thực hiện theo

+ Theo Khổng Tử (thế kỉ VI TCN) đã đưa ra tư tưởng “tiên học lễ, hậuhọc văn”, với mong muốn phát triển xã hội ổn định, gia đình hạnh phúc, mọingười giữ được đạo lý trong cuộc sống Để hiện thực hóa tư tưởng này,Khổng Tử đã đề ra nguyên tắc vua tôi, ông bà, cha mẹ, con cháu đều phảithực hiện theo luật nước, phép nhà Như vậy, theo ông, đạo đức là ý thức đốivới bản thân và đối với xã hội trong các mối quan hệ của con người trongcuộc sống hàng ngày, cách xử sự và hành vi của con người, phẩm chất conngười, hạnh phúc con người

+ Tư tưởng triết học Phật giáo do Thích Ca Mâu Ni sáng lập đã nêu racác vấn đề về đạo đức, trong đó, nội dung cơ bản nhất trong đạo đức của Phật

giáo là khuyên nhủ con người ta sống thiện, tránh làm điều ác, biết yêuthương, giúp đỡ nhau.

- Quan điểm của một số nhà triết học phương Tây:

+ Vấn đề đạo đức được nhiều sự quan tâm, bàn luận của những nhà tưtưởng ở phương Tây Từ trước đến giờ, mọi người vẫn coi Socrates (469 -

399 TCN) là người đặt nền móng cho khoa học về đạo đức học, cònAristoteles (384 - 322 TCN) đã viết 10 cuốn về đạo đức học, trong đó thì ôngđặt biệt quan tâm tới phẩm hạnh của con người

+ Theo quan điểm của Mác - Ph.Ăng-ghen cho rằng, đạo đức là mộthình thái ý thức xã hội phản ánh quy luật phát triển của xã hội dưới hình thứcgiá trị - giá trị đạo đức Trong xã hội có giai cấp, bên cạnh những chuẩn mựcgiá trị đạo đức chung của con người, còn có chuẩn mực đạo đức phản ánh lợiích, vị trí và vai trò của mỗi giai cấp Như vậy, từ cơ sở trên, quan điểm Mácxít khẳng định: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội phản ánh tồn tại xã hội

về mặt đạo đức

- Quan điểm đạo đức học ở Việt Nam:

+ Theo giáo trình Đạo đức học của tác giả Trần Đăng Sinh - Nguyễn

Thị Thọ, tác giả đã đưa ra định nghĩa đạo đức như sau: “Đạo đức là một hìnhthái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hộinhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ vớinhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởitruyền thông và sức mạnh của dư luận xã hội” [20, tr 6]

+ Trong sách giáo khoa Giáo dục công dân lớp 10 - Nxb Giáo dục cũng

đã đưa ra định nghĩa về đạo đức như sau: “Đạo đức là hệ thống các nguyêntắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi củamình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, xã hội” [2, tr 63]

+ Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức là cái “gốc” củangười cách mạng: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có

nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cáchmạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng khônglãnh đạo được nhân dân” [9, tr 252 - 253] hay “Có tài mà không có đức làngười vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” [9, tr 255].Theo Người, có ba tiêu chuẩn để đánh giá đạo đức của con người là ở hànhđộng, ở việc làm và ở cách đối nhân xử thế Người cho rằng đạo đức phảiđược đánh giá trong ba mối quan hệ cơ bản: mình đối với mình, mình đối vớingười và mình đối với việc.

Thứ nhất, đối với mình chớ tự kiêu, tự đại Tự kiêu, tự đại là khờ dại.

Nếu mình hay, mình giỏi thì còn nhiều người hay, giỏi hơn mình Tự kiêu, tựđại tức là thoái bộ, phải luôn luôn cầu tiến bộ vì không tiến bộ thì là dừng lại.Trong khi mình dừng lại thì người ta cứ tiến bộ, phát triển Kết quả là mìnhthoái bộ, lạc hậu, thụt lùi Phải luôn luôn tự kiểm điểm, tự phê bình những lờinói, những việc làm để khắc phục những điều xấu, sửa chữa những khuyếtđiểm, phát triển điều hay, điều tốt của bản thân mình Đồng thời cũng phảihoan nghênh người khác phê bình mình

Thứ hai, đối với người: không nịnh hót người trên, không khinh thường

người dưới Có thái độ thật thà, chân thành, đoàn kết, khiêm tốn Phải học tậpnhững điều hay, điều tốt của người khác và giúp người khác cùng tiến bộ.Thực hành chữ bác - ái

Thứ ba, đối với việc: phải đặt công việc nước lên trên, lên trước việc

riêng, việc nhà Đã phụ trách, nhận làm việc gì thì phải cố gắng làm cho kìđược, không sợ khó khăn, không sợ nguy hiểm, phải làm cho đến nơi đếnchốn Bất kì là việc to hay việc nhỏ, phải có sáng kiến, lập ra kế hoạch, tiếnhành làm cẩn thận, phải cố gắng, quyết tâm làm thành công Việc thiện thì dùnhỏ đến mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ đến mấy cũng tránh

Tóm lại, trong những quan điểm của Hồ Chí Minh, đạo đức không chỉ lànhững lí tưởng cao xa mà còn là những hành động, những việc làm, nhữngthái độ của mọi người trong cuộc sống sinh hoạt, học tập, lao động hàngngày, Bác Hồ đã nói: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời rơi xuống Nó

do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng nhưngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [9, tr 255] Mặt khác,Bác còn cho rằng “đạo đức đời thường và đạo đức cách mạng là thống nhấtvới nhau, không có đạo đức cách mạng đứng ngoài với đạo đức đời thường vàcũng không có đạo đức đời thường tách rời với đạo đức cách mạng” Do

đó, không thể ngụy biện cho khuyết điểm của bản thân mình Đạo đức chính

là cái riêng mà phù hợp với cái chung (của Đảng, của cách mạng, của Tổquốc, của nhân dân) Cái riêng mà đi ngược lại với cái chung là vi phạm đạođức hay nói cách khác là chủ nghĩa cá nhân

Như vậy, dựa trên kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thì tác giả

khóa luận đưa ra khái niệm về đạo đức như sau: đạo đức là một hình thái ý

thức xã hội phản ánh tồn tại xã hội về mặt đạo đức; là hệ thống những quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm giúp con người điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của xã hội.

1.1.2 Khái niệm “Đạo đức người thầy”

Trong trước đến nay, người thầy luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong

xã hội, được mọi người tôn vinh và quý trọng Người thầy là người không chỉtruyền đạt những tri thức, kĩ năng, kinh nghiệm cho người học mà người thầycòn giáo dục, truyền đạt cho học sinh của mình những đạo đức, lẽ sống, đạolàm người Như vậy, những người thầy chính là những tấm gương sáng đểhọc sinh noi theo Người thầy từ xưa đến nay luôn nhận thức được vai trò

“người dẫn đường” của mình và họ đã luôn tuân theo những quy tắc, chuẩnmực đạo đức để có thể hoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của một nhà giáo

dục Đó là đạo đức của người thầy - những quy tắc về phẩm chất, đạo đứcnghề nghiệp, lối sống, tác phong của nhà giáo.

Đạo đức người thầy được nhìn nhận, phân tích dựa trên những nội dung

cơ bản như sau:

+ Có ý thức kỉ luật, nghiêm túc thực hành mọi sự điều động, phân côngcủa đơn vị; luôn ý thức trong tập thể, không ngừng phấn đấu làm việc vì lợiích của cộng đồng

- Thứ hai, về đạo đức nghề nghiệp:

+ Tận tuỵ và tâm huyết với công việc; thực hiện đúng những quy định,quy chế, điều lệ nội quy của đơn vị, tổ chức, nhà trường, của ngành

+ Tâm huyết với nghề, luôn có ý thức giữ gìn danh dự, có lương tâmngười thầy; có tinh thần đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ đồng nghiệp trongcông tác và trong cuộc sống hàng ngày; có lòng bao dung, độ lượng, nhân ái,đối xử hoà nhã với người học và đồng nghiệp của mình; sẵn sàng giúp đỡ, bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người học, của đồng nghiệp và của cộngđồng xã hội

+ Thường xuyên thực hiện phê bình và tự phê bình nghiêm túc; có ýthức học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ,tin học thường xuyên để hoàn thành xuất sắc những công việc được giao, đápứng được những yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục

+ Thực hiện công bằng trong quá trình giáo dục và giảng dạy, nhận xét,đánh giá đúng năng lực của người học; thực hành tiết kiệm, kiên quyết đấutranh chống lại tham nhũng, chống lại bệnh thành tích.

- Thứ ba, về lối sống, tác phong:

+ Sống có lí tưởng, có mục đích, có ý chí vượt khó vươn lên, có tinhthần phấn đấu liên tục với động cơ trong sáng và tư duy sáng tạo; thực hànhcần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.+ Có tác phong làm việc nhanh nhẹn, khẩn trương, khoa học; có thái độvăn minh, lịch sự trong những mối quan hệ xã hội, trong giao tiếp với đồngnghiệp, với người học; giải quyết công việc khách quan, tận tình, chu đáo,phù hợp với nghề dạy học, chú ý không gây phản cảm và phân tán đến sự chú

ý của người học

+ Sống hoà nhập với cộng đồng, phù hợp với bản sắc dân tộc và thíchứng với sự tiến bộ của xã hội; ủng hộ, khuyến khích những biểu hiện, việclàm của lối sống văn minh, tiến bộ và phê phán những biểu hiện, việc làm củalối sống lạc hậu, ích kỉ

+ Xây dựng gia đình văn hoá, trong gia đình và ngoài xã hội thươngyêu, quý trọng lẫn nhau; biết quan tâm đến những người xung quanh; thựchiện nếp sống văn hoá nơi công cộng

+ Đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp cùng hoàn thành tốt những nhiệm vụđược giao, giúp đỡ học sinh học tập tốt; đấu tranh, ngăn chặn những hành vi

vi phạm pháp luật và vi phạm các quy định nghề nghiệp Có những quan hệ,ứng xử đúng mực, gần gũi với nhân dân, phụ huynh học sinh, đồng nghiệp vàngười học; kiên quyết đấu tranh với các hành vi trái pháp luật, trái với đạođức, trái với thuần phong mỹ tục

- Thứ tư, về giữ gìn, bảo vệ truyền thống đạo đức nhà giáo:

+ Không được tổ chức các hoạt động dạy thêm và học thêm trái với quyđịnh của pháp luật

+ Không gây bè phái, cục bộ địa phương, làm mất tinh thần đoàn kết

trong tập thể và trong sinh hoạt tại cộng đồng.

+ Không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện những hành vitrái pháp luật, những quy chế, những quy định; không gây khó khăn, phiền hàđối với người học, đồng nghiệp và nhân dân

+ Không được chèn ép, trù dập và có thái độ thiên vị, phân biệt đối xử,

có thành kiến đối với người học; không tiếp tay, bao che cho những hành vitiêu cực trong học tập, giảng dạy, rèn luyện của người học và đồng nghiệp.+ Không được xâm phạm, xâm hại đến thân thể, xúc phạm đến danh dự,nhân phẩm của người học, đồng nghiệp và những người khác Không làm ảnhhưởng đến công việc, sinh hoạt của người học, đồng nghiệp và người khác.+ Không được uống rượu, bia, hút thuốc lá, trong khu vực công sở,trong trường học và những nơi không được phép hoặc khi thi hành nhiệm vụgiảng dạy và tham gia các hoạt động giáo dục của nhà trường

+ Không được sử dụng bục giảng làm nơi tuyên truyền, phổ biến nhữngnội dung trái với những quan điểm, chủ trương, đường lối và chính sách củaĐảng và Nhà nước

+ Không trốn tránh trách nhiệm, trốn tránh nhiệm vụ, tự ý bỏ việc;không được đi muộn về sớm, bỏ giờ, bỏ tiết dạy, cắt xén, dồn ép chươngtrình, vi phạm những quy chế về chuyên môn làm ảnh hưởng đến kỉ cương,nội quy, nề nếp của nhà trường

+ Không được sử dụng điện thoại di động và làm việc riêng trong cáccuộc họp, trong khi lên lớp, học tập, coi thi, chấm thi

+ Không được thiếu trung thực, gian lận trong học tập, nghiên cứu khoahọc và thực hiện những nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục

+ Không tổ chức, tham gia những hoạt động liên quan đến tệ nạn xã hộinhư: cờ bạc, ma túy, mại dâm, mê tín, dị đoan; không sử dụng, lưu giữ, truyền

bá những văn hoá phẩm đồi truỵ, độc hại

Tóm lại, có thể hiểu đạo đức người thầy là hệ thống những quy tắc,

chuẩn mực về phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, tác phong của nhà giáo nhằm giúp người thầy giáo điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với nghề giáo, với lợi ích của cộng đồng, xã hội.

1.1.3 Khái niệm “Bồi dưỡng đạo đức người thầy”

Theo định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt: Bồi dưỡng là làm tăng thêm

năng lực hoặc phẩm chất

Theo các tài liệu của UNESCO, bồi dưỡng được định nghĩa như sau: Bồi

dưỡng là một quá trình bổ sung, cập nhật thêm kiến thức, kĩ năng, thái độ để

nhằm nâng cao trình độ, năng lực, phẩm chất của người lao động về một lĩnhvực hoạt động mà trong đó người học đã có một năng lực chuyên môn nhấtđịnh qua một hình thức đào tạo nào đó từ trước

Do đó, chủ thể của quá trình bồi dưỡng đã được có hoặc đã được đào tạochuyên môn từ trước; thực chất của quá trình đào tạo đó là quá trình trang bị,cập nhật, nâng cao kiến thức, kĩ năng, truyền đạt thêm, bổ túc thêm một lượngkiến thức nhất định cho một đối tượng học tập cụ thể nhưng trong quá trìnhtruyền đạt này phải là một quy trình khép kín cùng với những chuẩn mực vànhững pháp cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định; và mục đích củaquá trình bồi dưỡng là nâng cao phẩm chất hoặc năng lực chuyên môn đểngười học có cơ hội củng cố, trang bị, nâng cao những phẩm chất, những kĩnăng hoặc những tri thức đã có sẵn để giúp công việc đạt hiểu quả tốt hơn

Như vậy, bồi dưỡng đạo đức người thầy là một quá trình trang bị, làm

tăng thêm những phẩm chất đạo đức của người thầy về phẩm chất chính trị;

về đạo đức nghề nghiệp; về lối sống, tác phong; về việc giữ gìn, bảo vệ truyền thống đạo đức nhà giáo cho đối tượng học tập cụ thể (ở đây là sinh viên sư phạm) để nhằm mục đích nâng cao những phẩm chất đạo đức của người thầy

để người học có những phẩm chất đầy đủ, toàn diện để đáp ứng được công việc sau này của mình.

Vì vậy, người thầy cần phải quan tâm, chú trọng thường xuyên bồidưỡng những phẩm chất đạo đức đáng quý của nhà giáo, thậm chí đó là việccần phải bồi dưỡng suốt đời

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy

1.2.1 Các chuẩn mực đạo đức của người thầy

1.2.1.1 Phục vụ Tổ quốc gắn liền với phục vụ nhân dân

Trong cuộc sống hàng ngày, con người bao gồm có nhiều mối quan hệ,nhưng quan hệ với Tổ quốc, quan hệ với nhân dân là rõ nhất, bao trùm nhất,

mà Tổ quốc là của nhân dân, do nhân dân lao động làm chủ dưới sự lãnh đạocủa Đảng Vì vậy phẩm chất đạo đức của người thầy là phục vụ Tổ quốc gắnliền với phục vụ nhân dân là quan trọng nhất

Trong buổi nói chuyện với thầy cô giáo lớp nghiên cứu chính trị khóa 1,trường Đại học Nhân dân, Người căn dặn: “Chân lý là cái gì có lợi cho Tổquốc, cho nhân dân Cái gì trái với lợi ích của Tổ quốc của nhân dân tức làkhông phải chân lý Ra sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân - tức là phụctùng chân lý” [14, tr 378] Giải thích về tính thiện cho các thầy giáo, cô giáo,Người nói: “Trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ lợi íchcủa nhân dân” [14, tr 453]

Thứ nhất, theo quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy, phục

vụ Tổ quốc của người thầy gồm có những nội dung cơ bản sau:

Người thầy giáo phải đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết.Trong Hội nghị cán bộ Đảng ngành giáo dục (tháng 6-1957), Chủ tịch Hồ ChíMinh nói: “Phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết Mà lợi ích của Đảng không

có gì riêng tức là lợi ích của giai cấp, của dân tộc” [14, tr 594]

Trong bất kỳ tình huống nào, người thầy cũng phải thực hiện tốt nhữngđường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước đưa ra là đào tạo con em của nhân

dân thành những người công dân có ích cho Tổ quốc, đưa nền giáo dục củanước nhà đạt đến trình độ tiên tiến của thời đại, đồng thời giải quyết tốt đượcnhững vấn đề thực tiễn của Việt Nam.

Người thầy giáo phải gương mẫu thực hiện tốt những chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước, Bác nói: “Các cô, các chú đều là cán bộ, thìphải thi hành chính sách của Đảng và Chính phủ để phục vụ nhân dân” [16, tr.267]

Thứ hai, theo quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức người thầy, phục

vụ nhân dân của người thầy gồm có những nội dung cơ bản sau:

Kính trọng nhân dân, tin vào sức mạnh của nhân dân Theo quan niệmđạo đức cũ coi người dân phụ thuộc vào giai cấp cầm quyền thì theo Chủ tịch

Hồ Chí Minh người dân được đặt ở vị trí quan trọng nhất Trong lớp nghiêncứu chính trị khóa 2, Trường Đại học Nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh giảithích: “Nhân nghĩa là nhân dân Trong bầu trời không có gì quý bằng nhândân Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”[14, tr 453]

Người thầy giáo phải học hỏi nhân dân, tin ở sức mạnh nhân dân, để điđến phục vụ lợi ích của nhân dân Theo Bác Hồ, được phục vụ nhân dân là lẽsống cao đẹp của người thầy giáo Nhiệm vụ của thầy là xóa nạn mù chữ,nâng cao dân trí, thực hiện giải phóng con người, phát triển con người toàndiện về thể chất và tinh thần, gắn liền lí luận với thực tiễn, đem những trithức của trường học áp dụng vào thực tiễn, làm phát triển kinh tế, xã hộinhằm mục đích nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của nhân dân

Người thầy giáo phải học hỏi ở nhân dân Quần chúng nhân dân lànhững người làm nên lịch sử, là những người làm ra của cải vật chất và sángtạo ra giá trị tinh thần; còn “Về cách dạy thì quần chúng công nhân, nôngdân, trí thức có nhiều kinh nghiệm” [16, tr.269], thầy giáo, cô giáo phải học ởquần chúng nhân dân, “Không học nhân dân là một thiếu sót lớn” [10, tr.356]

1.2.1.2 Phải có phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Theo Hồ Chí Minh, người cách mạng nói chung, người thầy giáo nóiriêng đều cần có phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Đây là cácphẩm chất mà người thầy không thể không có Biểu hiện của các phẩm chấtđạo đức này là dù khó khăn, gian khổ thế nào cũng cần thi đua dạy tốt Sựnghiệp trồng người, nghiên cứu hoa học không hề dễ dàng, mà nó là conđường rất chông gai Do đó, vừa phải có quyết tâm, vừa phải biết tổ chức, cóphương pháp làm việc khoa học, đặt ra những kế hoạch rõ ràng để thực hiệnmục tiêu và hoàn thành nhiệm vụ khó khăn Người thầy giáo phải là tấmgương sáng về việc rèn luyện những phẩm chất đạo đức trên, từ đó có thể giáodục được học sinh và giúp họ noi theo, học tập theo

Cần, tức là làm việc chăm chỉ, siêng năng, cần cù, cố gắng, dẻo dai; làm

việc với tinh thần không lười biếng, ỷ lại, phải tự lực cánh sinh Theo nghĩakhác, cần là làm việc một cách sáng tạo, có kế hoạch, thông minh và khoahọc Người cho rằng, người nào mà có đức cần thì dù làm việc gì, dù có khókhăn đến đâu cũng sẽ hoàn thành Người lưu ý, ngược lại của đức Cần là thụđộng, lười biếng, ỷ lại Vì vậy, người thầy phải chăm chỉ, tận tụy với côngviệc, có ý chí vươn lên vượt khó, phấn đấu không ngừng, tư duy sáng tạo, làmviệc có kế hoạch cụ thể, thường xuyên rèn luyện, nâng cao trình độ chuyênmôn cũng như tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của bản thân; tránh lười biếng, ỷlại, thụ động

Kiệm, tức là tiết kiệm tiền bạc, thời gian, công sức của bản thân, của

nhân dân, của đất nước Không sử dụng hoang phí, xa xỉ, phô trương hìnhthức Phải tiết kiệm từ cái nhỏ đến cái lớn Người giải thích: tiết kiệm đúnglúc, đúng chỗ chứ không phải là keo kiệt, bủn xỉn Những việc gì có lợi, đángtiêu thì vẫn phải tiêu; còn những việc gì không có lợi, không đáng tiêu thìmột xu cũng không nên tiêu Trong cuộc sống hàng ngày, người thầy phải

luôn thực hành tiết kiệm, tiết kiệm thời gian, sức lao động, của công của nhàtrường, lên án chống lại việc xa hoa lãng phí, lợi dụng của công để tư lợi chobản thân mình, tham ô, tham nhũng.

Liêm, nghĩa là không tham tiền tài, địa vị Không tham người tâng bốc

mình, không tham sung sướng Giữ cho bản thân trong sạch, giữ gìn của công.Phải ham học hỏi, ham làm và ham tiến bộ Thực hiện được đức liêm này thìbản thân sẽ quang minh chính đại, không lạc hậu, thụt lùi, hủ hóa Người thầyrất cần có chữ “liêm”, cần giữ được sự trong sạch trong sự nghiệp của mình,không tham ô, ăn cắp lợi dụng của công của nhà trường Phải luôn công tưphân minh giữa việc riêng và việc chung, trong việc đánh giá năng lực, kếtquả của người học

Chính, nghĩa là không tà, nghĩa là đúng đắn, thẳng thắn Điều gì không

đúng đắn, thẳng thắn, tức là tà Làm việc chính là người thiện Làm việc tà làngười ác Con người cần, kiệm, liêm chưa đủ mà cần phải có chính thì conngười mới hoàn toàn văn minh, tiến bộ Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngườithầy cần thực hiện “chính” trong ba mặt: đối với mình, chính có nghĩa là luônhọc tập, không tự cao tự đại, cầu tiến bộ, rèn luyện, phát triển những ưu điểm

và tự phê bình, sửa chữa những khuyết điểm của bản thân; đối với mọi người,chính có nghĩa là yêu thương, quý trọng, tôn trọng, không nịnh hót, khôngxem thường người khác; đối với công việc, cần để việc giảng dạy lên trướcviệc nhà, việc dù to hay nhỏ đều phải cố gắng hết sức đề hoàn thành, việcthiện cho dù nhỏ mấy cũng cần phải làm, việc ác dù nhỏ mấy cũng nên tránh

Chí công vô tư, là ham làm những việc ích quốc, lợi dân, không màng

công danh, không ham địa vị, vinh hoa phú quý Chí công vô tư còn là việckhông thiên vị, công tâm trong công việc và trong việc đối xử với người khác,giải quyết công việc theo lẽ phải, luôn đứng về phía lẽ phải, không làm việc gìsai trái, có lỗi với ai, chống lại những bất công trong xã hội, phải xuất phát từ

lợi ích chung, đặt lợi ích chung lên trước những lợi ích riêng của cá nhân.Người thầy cần phải công bằng trong việc giảng dạy, không được lợi dụngchức vị, quyền hạn để làm những hành vi trái pháp luật, không chèn ép, cóthái độ thiên vị, trù dập, phân biệt đối xử đối với người học, không bao chenhững hành vi sai trái trong hoạt động giáo dục, học tập của đồng nghiệp vàhọc sinh.

1.2.1.3 Tình yêu thương học trò, yêu nghề

Phẩm chất đạo đức thương yêu học trò và yêu nghề có mối quan hệ qualại, gắn bó với nhau và tương trợ lẫn nhau đối với người thầy giáo Thươngyêu học trò sẽ dẫn đến yêu nghề và ngược lại, yêu nghề bao nhiêu thì yêungười bấy nhiêu

Chủ tịch Hồ Chí Minh, người thầy cần phải quan tâm, chăm sóc học sinhcủa mình nhưng thể hiện với từng độ tuổi và bậc học phải có những cách phùhợp Tại cấp mẫu giáo và tiểu học, người thầy cần đối xử với học trò củamình như tình cảm của cha mẹ đối với người con Người căn dặn: ở mẫu giáotức là thay cha mẹ dạy dỗ con em họ Muốn làm được như vậy thì đầu tiênphải có tình yêu trẻ, hoặc “Phải thương yêu các cháu như con em ruột thịt củamình” [13, tr 499] Ở cấp đại học và trung học chuyên nghiệp chính là nơigiáo dục, đào tạo các cán bộ khoa học - kỹ thuật, cán bộ có trình độ chuyênmôn cao cho đất nước thì tình thương của thầy đối với trò được xây dựng trênnhững nguyên tắc dân chủ, kỷ cương và trách nhiệm để phát huy tính tự chủ,sáng tạo của người học Người nói: “Thầy và trò cùng thảo luận, ai có ý kiến

gì thì thật thà phát biểu Điều gì chưa hiểu thông suốt thì hỏi, bàn cho thôngsuốt Dân chủ nhưng trò phải kính thầy, thầy phải quý trò, chứ không phải là

cá đối bằng đầu” [13, tr 266] Đó là một mối quan hệ tốt đẹp của người thầy

và học trò của mình trong một xã hội công bằng, dân chủ, có sự kế tục và pháthuy các giá trị đạo lý tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam

Gắn liền với phẩm chất đạo đức yêu thương học trò chính là phẩm chấtyêu nghề của người thầy giáo Đây là phẩm chất cần thiết của người thầy, bởivì: “Không có công tác gì vẻ vang bằng việc chăm nom, bồi dưỡng cho cáccháu là những người chủ tương lai của nước nhà” [13, tr 499].

Phẩm chất yêu nghề của người thầy đầu tiên là sự gắn bó, tận tâm vớinghề giáo trong bất kì tình huống nào Nghề giáo là một nghề cao quý trongnhững nghề cao quý nhưng lao động khó nhọc, đòi hỏi phải đầu tư nhiều cả

về thời gian và về công sức nhưng là một nghề không có thu nhập cao nhưnhững nghề khác Nên nếu không tha thiết kiên trì yêu nghề thì sẽ khó có thểlàm nghề lâu dài được trong những hoàn cảnh khó khăn Người thường căndặn: “Nên yên tâm công tác không nên đứng núi này trông núi nọ, muốn thayđổi công tác, kèn cựa vì địa vị” [13, tr 499] Vì vậy, trước những hoàn cảnhkhó khăn, người thầy phải có quyết tâm, có ý chí, có tinh thần sẵn sàng hysinh gian khổ mới vượt qua được và hoàn thành tốt được nhiệm vụ được giao