Dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT kim anh, TP hà nội hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ=== === NGUYỄN THỊ LÝ DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI HIỆN NAY KHÓA LUẬN TỐT N

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=== ===

NGUYỄN THỊ LÝ

DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân

ở trường THPT

HÀ NỘI, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=== ===

NGUYỄN THỊ LÝ

DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân

ở trường THPT

Người hướng dẫn khoa học ThS NGUYỄN QUANG THUẬN

HÀ NỘI, 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận, tôi nhận được sự giúp đỡ, sự

động viên, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và chu đáo của thầy giáo ThS.

Nguyễn Quang Thuận và những ý kiến đóng góp của các thầy cô trong khoa.

Tôi xin bày tỏ long biết ơn chân thành và sâu sắc tới các thầy giáo, côgiáo trong khoa Giáo dục Chính trị, đặc biệt là sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình

của thầy giáo ThS Nguyễn Quang Thuận.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy giáo, cô giáo, các em học sinhtrường THPT Kim Anh, thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoànthành khóa luận của mình

Do điều kiện thời gian, năng lực còn hạn chế nên khóa luận không tránhkhỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của cácthầy cô và các bạn để khóa luận của tôi được hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, 05 tháng 05 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Lý

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của thầy

giáo, Ths Nguyễn Quang Thuận Tôi xin cam đoan rằng:

Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi Không trùng lặp với bất cứ côngtrình nghiên cứu nào

Trong quá trình làm khóa luận, tôi đã kế thừa những thành tựu của cácnhà khoa học với sự trân trọng và biết ơn

Hà Nội, 05 tháng 5 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Lý

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

3 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI 7

1.1 Cơ sở lý luận của dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT 7

1.2 Cơ sở thực tiễn của dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Tp Hà Nội 18

Chương 2 NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI 26

2.1 Một số nguyên tắc trong dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động 26

2.2 Biện pháp dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh Tp Hà Nội 39

Chương 3 THỰC NGHIỆM DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI 44 3.1 Kế hoạch thực nghiệm 44

3.2 Nội dung thực nghiệm 46

3.3 Kết quả thực nghiệm 61

3.4 Kết luận thực nghiệm 64

KẾT LUẬN 67

TÀI LIỆU THAM KHẢO 69 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Kết quả học tập môn GDCD ở lớp thực nghiệm và lớp đối

chứng của HS trước khi thực nghiệm 45Bảng 3.1: Kết quả học tập môn GDCD ở lớp thực nghiệm và lớp đối

chứng của HS trước khi thực nghiệm 61Bảng 3.2: Kết quả chất lượng bài thu hoạch môn GDCD của lớp thực

nghiệm và lớp đối chứng sau khi thực nghiệm 62

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Kết quả học tập môn GDCD ở lớp thực nghiệm và lớp đối

chứng của HS trước khi thực nghiệm 62Biểu đồ 3.2: Kết quả chất lượng bài thu hoạch môn GDCD của lớp thực

nghiệm và lớp đối chứng sau khi thực nghiệm 63

1 Lý do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Lịch sử nhân loại đã bước sang một kỉ nguyên mới - kỉ nguyên của thôngtin tri thức, việc giáo dục công tác giảng dạy nói riêng cần phải đổi mới vàphù hợp với xu hướng của thời đại Nhiệm vụ quan trọng của việc dạy học làgiúp các em tìm lại hứng thú, đam mê với môn học Đồng thời giáo viên phảirèn cho học sinh khả năng độc lập, hình thành kĩ năng, thao tác tiếp cận trithức thích ứng với một xã hội học tập thường xuyên, học tập suốt đời GDCD

là một môn học có những kiến thức phong phú, sâu rộng mà lại trừu tượngnên nếu GV không sử dụng các phương pháp dạy học thích hợp thì sẽ làm chomôn học trở nên khô khan và kém hấp dẫn với HS Tuy nhiên việc vận dụngcác phương pháp tích cực nhằm phát huy vai trò tự giác, chủ động của HStrong việc tiếp thu bài học lại không được quan tâm đúng mức Do đó, để giúpngười học đáp ứng yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học là hết sứccần thiết thì việc dạy học theo chuỗi các hoạt động đáp ứng được yêu cầu đổimới Trong quá trình giảng dạy các môn học ở trường THPT nói chung vàmôn GDCD nói riêng GV biết kết hợp và sử dụng các chuỗi hoạt động sẽnâng cao hiệu quả giảng dạy của cả GV và HS Vì theo phương pháp này GVkhông chỉ đơn giản truyền thụ kiến thức mà còn là người phát huy tính tíchcực, tự giác, phát triển tư duy độc lập logic và sáng tạo làm cho HS nắm kiếnthức vững chắc và sâu sắc

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đềlớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung,phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện đảm bảo thực hiện Nhận thứcđược việc đổi mới phương pháp dạy học theo chuỗi các hoạt động là mộttrong những vấn đề bức thiết hiện nay ở nước ta, Đảng và Nhà nước cũng nhưBGD & ĐT đã đưa nhiều nghị quyết, chỉ thị, công văn: Công văn số: 5555/

BGDĐT- ngày 8/10/2014 của BGD & ĐT về việc hướng dẫn sinh hoạtchuyên môn, đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá; tố chức và quản lí các hoạtđộng chuyên môn của trường trung học/ trung tâm giáo dục thường xuyên quamạng; Công văn số 4668/ BGDĐT-GDTrH ngày 10/09/2015 V/v Hướng dẫntriển khai mô hình trường học mới Việt Nam cấp THCS từ năm học 2015 -

2016 Công văn số: 4068/ BGDĐTGDTrH, ngày 18/08/2016 triển khai môhình trường học mới năm học 2016- 2017

Thực trạng dạy học môn GDCD lớp 10 ở trường THPT còn chưa đượcchú trọng phát triển mà dạy học chú trọng về kiến thức, vì thế khiến học sinhkhông hứng thú, tích cực trong giờ học, chưa hình thành các năng lực của HS.GDCD trước đây là một môn học chưa được quan tâm chú trọng chưa đápứng được yêu cầu của HS, mặc dù môn GDCD đã được đưa vào thi để xét tốtnghiệp và đại học nhưng tỉ lệ HS chọn môn GDCD làm môn xét tuyển đại họckhông cao do sự hứng thú của môn học chưa hiểu quả, do đặc trưng của mônhọc mang tính trừu tượng mà GV không chưa chú trọng xây dựng hoạt động.Xuất phát từ những điều kiện nói trên, đồng thời là một sinh viên sưphạm GDCDbản thân luôn cố gắng tìm những phương pháp tốt nhất để nâng

cao chất lượng dạy học Chính vì thế tôi đã chọn đề tài khóa luận: “Dạy học

môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh,

TP Hà Nội hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Dạy học theo chuỗi hoạt động chỉ mới được áp dụng trong giảng dạy ởthời gian gần đây Nó là yêu cầu cơ bản không thể thiếu của cách dạy học theo

mô hình “Trường học mới” Hình thức dạy học này đã được triển khai thí điểm

và chính thức ở bậc tiểu học và trung học cơ sở ở nhiều nơi trong cả nướcMột điều mà chúng ta nhận thấy là đây là một yêu cấu đổi mới khá mới

mẻ nên còn rất nhiều giáo viên gặp khó khăn trong quá trình tiếp cận và thựchiện Bên cạnh đó theo đánh giá chủ quan của bản than thì việc dạy học theo

chuỗi hoạt động khiến cho giáo viên e dè khi thực hiện nó Bởi đó nó đòi hỏi

sự mài mò và đầu tư không hề nhỏ Chính vì điều đó, lãnh đạo sở giáo dục đãkhuyến khích nhân rộng học hỏi những ưu điểm mà hình thức mang lại và bậctrung học phổ thông cũng là bậc cần học hỏi và tham khảo

Trên thế giới đã có môn GDCD, các nước trên thế giới đã sử dụng dạyhọc theo chuỗi các hoạt động:

Nhiều quốc gia trên thế giới xác định môn GDCD vô cùng quan trọngtrong việc hình thành nên những thế hệ công dân trong tương lai Tại mỗinước lại có những chương trình, mục tiêu, phương pháp GDCD khác nhau đểphù hợp với yêu cầu và tình hình thực tế của nước mình

Tại Singapore, môn đạo đức và công dân là môn học độc lập được dạy từTiểu học đến THCS và theo hướng chuỗi các hoạt động

Với Hàn Quốc, giáo dục đạo đức được coi như là môn học có mục đíchgiúp học sinh phát triển nhân cách độc lập và tự chủ bằng cách học các giá trịđạo đức cơ bản cũng như các quy tắc ứng xử xã hội tốt, phép lịch sự và hìnhthành các năng lực tư duy, lập luận đạo đức giúp cho học sinh giải quyết cácvấn đề đạo đức trong cuộc sống của mình

Tại Nhật Bản, giáo dục đạo đức được tiến hành qua các hoạt độngnhóm, nhằm đẩy mạnh sự phát triển hài hòa thể chất, trí tuệ, tự hoàn thiện sựphát triển Đáng chú ý, Nhật Bản còn giáo dục đạo đức thông qua hoạtđộng hàng ngày

Ở Việt Nam

Đã sử dụng chuỗi các hoạt động trong môn học nói chung và mônGDCD nói riêng như: Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chuỗi các hoạtđộng môn ngữ văn THPT, Cùng với các văn bản và công văn kèm theo

Công văn số: 5555/ BGDĐT- ngày 8/10/2014 của BGD & ĐT về việchướng dẫn sinh hoạt chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm trađánh giá

Công văn số 4668/ BGDĐT-GDTrH ngày 10/09/2015 V/v Hướng dẫntriển khai mô hình trường học mới Việt Nam cấp THCS từ năm học 2015 -2016.Công văn số: 4068/ BGDĐTGDTrH, ngày 18/08/2016 triển khai môhình trường học mới năm học 2016- 2017

Dạy học theo chuỗi các hoạt động đã được nghiên cứu nhưng chỉ nghiêncứu chung cho môn học, nghiên cứu dạy học theo chuỗi các hoạt động trongmôn GDCD đã có nhưng chưa cụ thể ở lớp 10 Chính vì vậy, tôi đã chọn đề

tài khóa luận: “Dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở

trường THPT Kim Anh, TP Hà Nội hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên khóa luận tập trung nghiên cứu những vấn đề

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu việc dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi

các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Hà Nội.

Đối tượng khảo sát: HS lớp 10 trường THPT Kim Anh Hà Nội và GVdạy GDCD của trường THPT Kim Anh, Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2019

Phạm vi nội dung nghiên cứu: Giới hạn trong một số GDCD lớp 10trường THPT Kim Anh, Thành phố Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Khóa luận lấy phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biệnchứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và một số phương pháp khác như phân tích -tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát, so sánh, điều tra, giải quyết các nhiệm vụđặt ra

Phương pháp quan sát để quan sát hoạt đông học của HS và hoạt độngdạy của GV, phương pháp điều tra: sử dụng phiếu điều tra để tạo hứng thúhọc tập của HS

6 Ý nghĩa của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Góp phần hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về việcdạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT KimAnh, TP Hà Nội hiện nay

Phân tích nguyên tắc và biện pháp dạy học môn GDCD lớp 10 theochuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, TP Hà Nội hiện nay

Tiến hành thực nghiệm dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạtđộng ở trường THPT Kim Anh, TP Hà Nội

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Có thể sử dụng khóa luận làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu giảngdạy môn GDCD lớp 10

7 Bố cục (kết cấu) của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụlục nội dung khóa luận bao gồm 3 chương, 8 tiết

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC

MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG

Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI 1.1 Cơ sở lý luận của dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT

1.1.1 Dạy học theo chuỗi hoạt động

1.1.1.1 Quan niệm về dạy học

Quá trình dạy học là một quá trình phức tạp, rộng lớn bao gồm nhiềuthành tố có liên quan chặt chẽ với nhau Để đưa ra một định nghĩa có tínhkhái quát nhất, bao quát toàn bộ quá trình dạy và học là một việc không dễ.Hiện nay các nhà lý luận học ở Việt Nam cũng như thế giới đưa ra nhiều địnhnghĩa khác nhau về quá trình dạy học tùy theo quan điểm tiếp cận dạy và học.Theo đó, với hoạt động dạy có phương pháp dạy của GV, với hoạt động học

có phong cách học của mỗi cá nhân

Quá trình dạy học là hệ thống những hành động liên tiếp và thâm nhậpvào nhau của thầy và trò dưới sự hướng dẫn của thầy, nhằm đạt được mụcđích dạy học qua đó phát triển nhân cách của trò

Từ ngàn xưa, nghiên cứu, tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm để rồi truyền lạicho thế hệ sau vẫn luôn là một quá trình góp phần thúc đẩy sự tiến hóa củanhân loại Thế hệ sau kế thừa thế hệ trước, dung kiến thức và kinh nghiệmsâu hơn

Dạy và học thường chỉ được xem là quá trình trao và nhận Thôngthường người ta vẫn quan niệm rằng học tập chỉ đơn thuần là quá trình tíchlũy kiến thức và học tập kinh nghiệm từ người truyền thụ Cách quan niệmthụ động như vậy dễ biến kiến thức thành một vật thể chết khô được truyền từtay người này sang tay người khác

Cơ sở để xác định bản chất của quá trình dạy học

Mối quan hệ giữa hoạt động nhận thức của loài người với hoạt độngdạy học.

Trong quá trình phát triển của lịch sử, loài người không ngừng nhận thức

và cải tạo thế giới khách quan; tích lũy hệ thống hóa, khái quát những tri thức

và truyền đạt lại cho thế hệ sau Quá trình truyền đạt và lĩnh hội tri thức đóđược gọi là quá trình dạy học Như vậy, trong xã hội diễn ra hoạt động nhậnthức của loài người và hoạt động dạy học cho thế hệ trẻ, trong đó hoạt độngnhận thức của loài người đi trước hoạt động dạy học Song hoạt động nhậnthức của người học diễn ra trong môi trường sư phạm, có sự hướng dẫn, tổchức, điều khiển của GV Do vậy, nó không lặp lại toàn bộ quá trình nhậnthức của loài người, do đó nó tránh được những bước quanh co, những sailầm trong nhận thức

Mối quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò

Dạy và học là hai hoạt động đặc trưng, cơ bản của quá trình dạy học haihoạt động này thống nhất, biện chứng với nhau Sự tác động qua lại giữa dạy

và học, giữa thầy và trò phản ánh tính chất hai mặt của quá trình dạy học Đểtiếp cận toàn diện bản chất của quá trình dạy học, chúng tôi sử dụng quanđiểm tiếp cận bộ phận, tức tạm thời xem xét quá trình dạy học hai phạm trù:dạy và học, hai phạm trù không thể tồn tại một cách độc lập mà chúng luônthống nhất với nhau Nếu có tồn tại thì không còn mang bản chất đặc trưngcủa quá trình dạy học

Ở Việt Nam, ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam, Văn Miếu Quốc Tử Giám không chỉ là di tích lịch sử nổi tiếng ở đất thủ đô mà còn lànơi chứa đựng những tinh hoa của những giá trị truyền thống của đất Việt.Văn Miếu Quốc Tử Giám được xây dựng trong năm 1070 vào đời vua LýThánh Tông nhắm tôn thờ Nho học, sau đó được trở thành nơi tổ chức khoathi, hướng đến mục tiêu bồi dưỡng nhận tài, đào tạo những người tài giỏi để

-bổ nhiệm làm quan, cùng tham gia xây dựng đất nước.

Dạy học là một quá trình thống nhất, biện chứng giữa hoạt động dạy củathầy và hoạt động học của trò, tróng đó hoạt động học là trung tâm

Có rất nhiều quan điểm:

Hunter (1976) thì nhấn mạnh đến vai trò quyết định của người dạy Bàquan niệm: “Quá trình dạy học cũng giống như quá trình ra quyết định vàhành động một cách cẩn thận nhằm giúp cho quá trình học diễn ra một cáchthuận lợi và thành công hơn so với khi không có quá trình dạy diễn ra” (Trongcuốn làm chủ các phương pháp giảng dạy) Như vậy, theo Hunter, vai trò củangười dạy là thiết kế quá trình dạy học Thành công của quá trình dạy học phụthuộc vào nhiều các hoạt động dạy học ở trên lớp của người dạy Người dạyphải suy nghĩ, ra quyết định một cách cẩn thận và đồng thời phải lựa chọnnhững bước đi cụ thể trong những tình huống nhất định nhằm đạt được mụctiêu của mình Còn người học là người “thi công” quá trình học tập trong mộtmôi trường có các điều kiện và cơ hội học tập tốt

Theo cách tiếp cận thông tin, GS.TSKH Lâm Quang Thiệp quan niệm:

“Dạy là việc giúp cho người học tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng

và hình thành hoặc thay đổi những tình cảm, thái độ” (Lâm Quang Thiệp(1991)Giáo dục Đại học ở Việt Nam, từ điển Bách khoa về Giáo dục Đại học.NXB Pergamon Press) Theo quan niệm này, dạy không phải là truyền thụkiến thức một chiều, càng không phải cung cấp thông tin đơn thuần, mà chủyếu giúp cho người học tự mình chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng bồi dưỡng cảmxúc, hình thành thái độ

Từ việc phân tích các định nghĩa nêu trên, ta thấy “dạy là một hoạt độngđặc trưng của người dạy nhằm tổ chức, điều khiển tạo ra điều kiện và cơ hộicho quá trình học diễn ra một cách thuận lợi và đạt được mục đích” Hoạtđộng dạy khong có nghĩa là người dạy rót kiến thức sẵn có của mình vào đầu

người học, mà phải tổ chức, sắp xếp các điều kiện, tạo ra cơ hội thuận lợi vàđiều khiển, kiểm soát quá trình học nhằm tăng thêm lượng kiến thức, kĩ năng

và thay đổi thái độ, cách đánh giá hiện có của người học Kết quả cuối cùngcủa quá trình dạy là tạo điều kiện và thúc đẩy quá trình học diễn ra trong môitrường thuận lợi nhất Hoạt động dạy là tạo ra quy trình thao tác chỉ đạo hoạtđộng học nhẳm hình thành ở người học các nhu cầu thường xuyên học tập,tìm tòi tri thức, rèn luyện kĩ năng, kích thích năng lực tư duy sáng tạo

Theo quan điểm tiếp cận thông tin, học là quá trình tự biến đổi mình vàlàm phong phú thêm giá trị củacon người bằng cách thu nhận và xử lí thôngtin lấy từ môi trường thông tin

Các nhà nghiên cứu giáo dục cho rằng: Dạy học là toàn bộ các thao tác

có mục đích nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị vănhóa mà nhân loại đã đạt được hoặc cộng đồng đã đạt được vào bên trong mộtcon người, một số khác dựa trên quan điểm phát triển, nhất là phát triển vềkhoa học và công nghệ cho rằng: Dạy học là một quá trình gồm toàn bộ cácthao tác có tổ chức và có định hướng giúp người học từng bước có n ă n g

l ự c t ư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinhthần, các hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được

để trên cơ sở đó có khả năng giải quyết được các bài toán thực tế đặt ra trongtoàn bộ cuộc sống của mỗi người học

Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ khăn khít, chặt chẽ trình

tự các bước trong hoạt động học hoàn toàn thống nhất với trình tự các bướctrong hoạt động học hoàn toàn thống nhất với trình tự các bước trong hoạtđộng dạy Nếu GV vạch ra nhiệm vụ, các hành động học tập sắp tới của HSbằng các hành động học tập sắp tới của HS bằng các biện pháp sư phạm hợp

lí và kích thích chúng thì HS sẽ tiếp nhận các nhiệm vụ đó, thực hiện các hànhđộng học tập đề ra, nếu GV kiểm tra hành động của HS và điều chỉnh hành

động dạy của mình thù dưới ảnh hưởng của GV, HS cũng điều chỉnh hànhđộng của mình,… hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS tạo nênnhững yếu tố cơ bản nhất của quá trình dạy học:

Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ khăng khít, chặt chẽtrình tự các bước trong hoạt động học hoàn toàn thống nhất với trình tự cácbước trong hoạt động học hoàn toàn thống nhất với trình tự các bước tronghoạt động dạy Nếu GV vạch ra nhiệm vụ, các hành động học tập sắp tới của

HS bằng các hành động học tập sắp tới của HS bằng các biện pháp sư phạmhợp lí và kích thích chúng thì HS sẽ tiếp nhận các nhiệm vụ đó, thực hiện cáchành động học tập đề ra, nếu GV kiểm tra hành động của HS và điều chỉnhhành động dạy của mình thù dưới ảnh hưởng của GV, HS cũng điều chỉnhhành động của mình,…

Như vậy, sự thống nhất của các quá trình dạy và học được thể hiện ở sựtương ứng giữa các giai đoạn hoạt động của cả thầy và trò Chỉ khi nào có sựthống nhất này mới tao nên một hiện tượng hoàn chỉnh gọi là quá trình dạyhọc Tất cả những điều trên chứng minh rằng: Chỉ có sự kết hợp chặt chẽ giữanhững tác động, điều kiện bên ngoài của GV, tạo môi trường học tậpvới sứccăng thẳng trí tuệ của HS thích nghi với môi trường đó, mới có thể tạo nên cơ

sở cho việc học tập có kết quả

1.1.1.2 Dạy học theo chuỗi hoạt động

Chuỗi hoạt động là tiến trình dạy học, là tổ hợp các quá trình dạy họccủa cả giáo viên và học sinh tác động lẫn nhau nhằm đạt được mục đích thỏamãn nhu cầu về hoạt động dạy và học

Dạy học theo chuỗi hoạt động tiến trình dạy học bao gồm 5 bước cơ bản:hoạt động khởi động hoạt động hình thành kiến thức hoạt độngluyện tập hoạt động vận dụng hoạt đông tìm tòi, mở rộng

Dạy học theo chuỗi hoạt độnghoạt động giáo dục, trong đó, dưới sựhướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia

trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhàtrường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đóphát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năngsáng tạo của cá nhân mình Chuỗi hoạt động là hoạt động được coi trọngtrong từng môn học.

Chuỗi hoạt động coi trọng các hoạt động thực tiễn mang tính tự chủcủa HS, về cơ bản là hoạt động mang tính tập thể trên tinh thần tự chủ cánhân, với sự nỗ lực giáo dục giúp phát triển sáng tạo và cá tính riêng củamỗi cá nhân trong tập thể Điều đó đòi hỏi các hình thức và phương pháp tổchức các chuỗi hoạt động phải đa dạng, linh hoạt, HS tự hoạt động, trảinghiệm là chính

1.1.2 Dạy học theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT

Chuỗi hoạt động là tiến trình dạy học, khác với tiến trình dạy học thôngthường Dạy học thông thường là những cách thức dạy học quen thuộc đượctruyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ Về cơ bản,phương pháp dạy học này lấy hoạt động của người thầy là trung tâm TheoFrire - nhà xã hội học, nhà giáo dục học nổi tiếng người Braxin đã gọi phươngpháp dạy học này là "Hệ thống ban phát kiến thức", là quá trình chuyển tảithông tin từ đầu thầy sang đầu trò Thực hiện lối dạy này, giáo viên là ngườithuyết trình, diễn giảng, là "kho tri thức" sống, học sinh là người nghe, nhớ,ghi chép và suy nghĩ theo Với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên

là chủ thể, là tâm điểm, học sinh là khách thể, là quỹ đạo Giáo án dạy theophương pháp này được thiết kế kiểu đường thẳng theo hướng từ trên xuống

Do đặc điểm hàn lâm của kiến thức nên nội dung bài dạy theo phương pháptruyền thống có tính hệ thống, tính logic cao Song do quá đề cao người dạynên nhược điểm của phương pháp dạy học truyền thống là học sinh thụ độngtiếp thu kiến thức, giờ dạy dễ đơn điệu, buồn tẻ, kiến thức thiên về lý luận, ít

chú ý đến kỹ năng thực hành của người học; do đó kỹ năng hành dụng vào đời sống thực tế bị hạn chế.

Dạy học theo chuỗi hoạt động là một phương thức dạy học mới Đó làcách thức dạy học theo lối phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Vìthế thường gọi phương pháp này là phương pháp tích cực; ở đó, GV là ngườigiữ vài trò hướng dẫn, gợi ý, tổ chức, giúp cho người học tự tìm kiếm, khámphá những tri thức mớitheo kiểu tranh luận, hội thảo theo nhóm Người thầy

có vai trò là trọng tài, cố vấn điều khiển tiến trình giờ dạy phương pháp nàyrất đáng chú ý đến đối tượng học sinh, coi trọng việc nâng cao quyền năngcho người học Giáo viên là người nêu tình huống, kích thích hứng thú, suynghĩ và phân xử các ý kiến đối lập của học sinh; từ đó hệ thống hoá các vấn

đề, tổng kết bài giảng, khắc sâu những tri thức cần nắm vững Giáo án dạyhọc theo phương pháp tích cực được thiết kế kiểu chiều ngang theo hai hướngsong hành giữa hoạt động dạy của thầy và học của trò Ưu điểm của phươngpháp tích cực rất chú trọng kỹ năng thực hành, vận dụng giải quyết các vấn đềthực tiễn, coi trọng rèn luyện và tự học Đặc điểm của dạy học theo phươngpháp này là giảm bớt thuyết trình, diễn giải; tăng cường dẫn dắt, điều khiển,

tổ chức, xử lý tình huống song nếu không tập trung cao, học sinh sẽ không hệthống và logic Yêu cầu của phương pháp dạy học tích cực cần có các phươngtiện dạy học, học sinh chuẩn bị bài kỹ ở nhà trước khi đến lớp và phải mạnhdạn, tự tin bộc lộ ý kiến, quan điểm Giáo viên phải chuẩn bị kỹ bài giảng,thiết kế giờ dạy, lường trước các tình huống để chủ động tổ chức giờ dạy có

sự phối hợp nhịp nhàng giữa hoạt động của thầy và hoạt động của trò

Để tạo được sự dễ dàng trong quá trình giảng dạy, đòi hỏi người giáoviên cần phải thiết kế các chuỗi hoạt động một cách rõ rang và cụ thể Về cơbản, có 5 chuỗi hoạt động, hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiếnthức, hoạt động luyện tập, hoạt động vận dụng và tìm tòi mở rộng

Trên nguyên tắc, có thể thiết kế tách bạch ra các hoạt động nói trên thànhtừng hoạt động riêng lẻ Nhưng trên thực tế, một số hoạt động có thể ghép lạithành một (ví dụ như hoạt động vận dụng và hoạt động tìm tòi mở rộng) hoặcchúng ta có thể cắt đi một số hoạt động tùy vào đặc điểm của bài học cụ thể(ví dụ như đối với tiết luyện tập, chúng ta có thể bỏ hoạt động luyện tập, vìphần luyện tập chúng ta đưa vào phần hình thành kiến thức) vì mỗi một hoạtđộng có nhiệm vụ riêng của nó khi thiết kế, chúng ta cần phải đảm bảo một sốnội dung cơ bản Ví dụ, mỗi hoạt động, chúng ta thiết kế thành các nội dungsau: mục đích, nội dung, phương pháp, thiết bị dạy học, các chuỗi hoạt động.Công văn số: 5555/ BGDĐT- ngày 8/10/2014 của BGD & ĐT về việchướng dẫn sinh hoạt chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm trađánh giá; tố chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng Quá trình dạy học mỗi chuyên đềđược thiết kế thành các hoạt động học của học sinh dưới dạng các nhiệm vụhọc tập kế tiếp nhau, có thể được thực hiện trên lớp hoặc ở nhà Học sinh tíchcực, chủ động và sáng tạo trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập dưới sựhướng dẫn của giáo viên Phân tích giờ dạy theo quan điểm đó là phân tíchhiệu quả hoạt động học của học sinh, đồng thời đánh giá việc tổ chức, kiểmtra, định hướng hoạt động học cho học sinh của giáo viên.

Công văn số 4668/ BGDĐT-GDTrH ngày 10/09/2015 V/v Hướng dẫntriển khai mô hình trường học mới Việt Nam cấp THCS từ năm học 2015 -

2016 Công văn số: 4068/ BGDĐTGDTrH, ngày 18/08/2016 triển khai môhình trường học mới năm học 2016- 2017 Thực hiện Chỉ thị số 3 1 31 / C T - B

GDĐ T n gày 25/8/2015 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vềnhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dụcthường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2015-2016; Công văn

số 4 50 9/ B GDĐ T - GDT rH n gày 03/9/2015 của Bộ GDĐT về việc hướng dẫn

thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2015-2016, Bộ GDĐT hướngdẫn các sở GDĐT và các cơ sở giáo dục triển khai mô hình trường học mớicấp trung học cơ sở (đối với lớp 6 mở rộng và lớp 7 thực nghiệm) từ năm học2015-2016 như sau

Trên cơ sở đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dụcphổ thông hiện hành, các sở GDĐT giao quyền chủ động cho các trường xâydựng và thực hiện kế hoạch giáo dục định hướng phát triển năng lực học sinhcủa mỗi trường phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, địa phương vàkhả năng học tập của học sinh đối với các lớp học theo mô hình trường họcmới từ năm học 2015-2016 với khung thời gian 37 tuần (học kỳ I: 19 tuần,học kỳ II: 18 tuần), đảm bảo thời gian kết thúc năm học thống nhất cả nước,

có đủ thời lượng dành cho ôn tập, thí nghiệm, thực hành, tổ chức hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo và kiểm tra định kỳ

Tài liệu Hướng dẫn học các môn học theo mô hình trường học mới đượcbiên soạn với thời lượng 35 tuần (bao gồm cả ôn tập, kiểm tra) Các trường cóthể sử dụng 2 tuần còn lại để tổ chức một số hoạt động đầu năm học gồm: đónhọc sinh đầu cấp học; tổ chức lớp học; tổ chức cho học sinh và cha mẹ họcsinh tìm hiểu về chương trình giáo dục theo mô hình trường học mới; hướngdẫn tham gia một số hoạt động trong và ngoài nhà trường; kiểm tra định kỳ Việc dạy học các môn ngoại ngữ được thực hiện theo lộ trình của Đề án dạy

và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020 (theocác hướng dẫn riêng đối với từng ngoại ngữ); không bắt buộc học sinh họctheo chương trình ngoại ngữ mới khi chưa đủ điều kiện

Thời lượng dành cho mỗi bài học trong tài liệu Hướng dẫn học có sựkhác nhau và có thể vận dụng linh hoạt trong thực tế Các tổ/nhóm chuyênmôn đề xuất kế hoạch dạy học trong cả năm học để nhà trường xây dựng kếhoạch dạy học giáo dục và xếp thời khóa biểu cho phù hợp (có phân phối

HS giải quyết được một phần

HS có nhu cầu giải quyết

HS có khả năng giải quyết

Cách tiến hành: Giáo viên tổ chức hoạt động, nêu câu hỏi gợi mở yêucầu HS đưa ra ý kiến

Lưu ý: Hoạt động khởi động cần tiến hành linh hoạt để đạt được hiệu quả

Thứ hai, hoạt động hình thành kiến thức

Mục đích: giúp HS tìm hiểu nội dung kiến thức của chủ đề; cung cấp cho

HS cơ sở khoa học của kiến thức

Cách tiến hành: Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học để HS thamgia vào hoạt động học tập

Lưu ý: Cần nêu nhiệm vụ cụ thể: hướng dẫn HS theo nhóm

Thứ ba, hoạt động luyện tập

Mục đích: Yêu cầu HS vận dụng kiến thức để giải quyến các nhiệm vụ

cụ thể trên lớp hình thành khả năng, năng lực

Cách tiến hành: Sử dụng các hoạt động như trình bày, luyện tập, bàithực hành,…

Lưu ý: Có thể thực hiện qua hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm để HShọc hỏi trao đổi, bổ sung cho nhau

Thứ năm, Hoạt động tìm tòi, mở rộng

Mục đích: Khuyến khích HS tìm hiểu thêm để mở rộng kiến thức, hìnhthành kĩ năng, phát triển năng lực

Cách tiến hành: GV giao nhiệm vụ hướng dẫn HS tìm hiểu tài liệutham khảo

Lưu ý: Chủ yếu là hoạt động của cá nhân HS thường diễn ra ở nhà

1.1.3 Dạy học môn GDCD ở trường THPT theo chuỗi các hoạt động

Do đặc thù môn GDCD là môt môn khoa học xã hội nên tiến trình tổchức hoạt động dạy học theo chuỗi các hoạt động của các môn GDCD gồm 4bước cơ bản:

Thứ hai, hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động này giúp HS tìm hiểu nội dung kiến thức của chủ đề, rènluyện năng lực cảm nhận, cung cấp cho HS cơ sở khoa học của những kiếnthức được đề cập đến trong chủ đề.

Có thể đặt các loại câu hỏi để HS tìm hiều kiến thức liên quan trực tiếpđến nội dung của chủ đề hoặc câu hỏi sáng tạo khuyến khích các em tìm hiểuthêm kiến thức liên quan ngoài nội dung trình bày trong chủ đề

Cần nêu nhiệm vụ cụ thể và hướng dẫn HS hoạt động theo nhóm để thựchiện nhiệm vụ Kết thúc nhiệm vụ HS trình bày kết quả với GV

Thứ ba, hoạt động vận dụng

Hoạt động vận dung nhằm tạo cơ hội cho HS vận dụng những kiến thưc,

kĩ năng, đã được học vào cuộc sống thực tiễn ở gia đình, nhà trường và xã hội.Với hoạt động này, HS có thể thực hiện cá nhân hoặc theo nhóm, có thểthực hiện với bạn bè, nhà trường, cha mẹ, thầy cô giáo hoặc xã hội

Thứ tư, hoạt động tìm tòi mở rộng

Hoạt động này khuyến khích HS tiếp tục tìm hiểu thêm để mở rộng kiếnthức, nhằm giúp HS hiểu rằng ngoài kiến thức đã học trong nhà trường còn rấtnhiều kiến thức phải tiếp tục học hỏi và khám phá

GV giao cho HS những nhiệm vụ nhằm bổ sung kiến thức và hướng dẫncác em tìm những nguồn tài liệu khác, cung cấp cho HS nguồn sách thamkhảo để HS tìm hiểu

Hoạt động này có thể làm việc cá nhân hoặc theo nhóm chủ yếu ở nhà

1.2 Cơ sở thực tiễn của dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Tp Hà Nội

1.2.1 Khái quát về trường THPT Kim Anh, Tp Hà Nội

Trường THPT Kim Anh (tiền thân là trường cấp 3 Kim Anh) được thànhlập vào tháng 9 năm 1965, tại Phố Luổi, xã Thanh Xuân, huyện Kim Anh,tỉnh Vĩnh Phúc

Ngày đầu mới thành lập, trường có 2 khối lớp với 148 học sinh bao gồm:

48 học sinh lớp 9 được chuyển từ trường cấp III Bến Tre, Phúc Yên và trườngcấp III Đa Phúc về, 2 lớp 8 với 100 học sinh tuyển mới là con em nhân dâncủa 17 xã thuộc huyện Kim Anh Thầy Hiệu trưởng Nguyễn Văn Ẩn cùng 08thầy cô giáo bộ môn là những cán bộ, giáo viên đầu tiên của trường.

Giữa năm 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ácliệt, thực hiện sự chỉ đạo của các cấp, một lần nữa trường lại phải sơ tán triệt

để về thôn Gia Thượng, xã Quang Minh, Kim Anh, Vĩnh Phúc (nay là huyện

Mê Linh, Hà Nội)

Năm 1975, sau khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhàtrường được chuyển đến địa điểm mới: Đồi Sậu, Thanh Nhàn, Thanh Xuân.Thầy và trò trong niềm phấn khởi vừa giảng dạy và học tập tốt, vừa tham gialao động cùng với sự giúp đỡ của các cấp chính quyền, nhân dân các địaphương xây dựng cơ sở vật chất nhà trường ngày càng tăng đáp ứng yêu cầuhọc tập của con em nhân dân trong khu vực Kim Anh

Năm 1988, trước yêu cầu mới của sự nghiệp giáo dục, trên bước đườngkiên cố và hiện đại hoá cơ sở vật chất trường học, trường lại chuyển về địađiểm xây dựng mới thuộc Khu phố Kim Anh, Thanh Xuân và được giữ vữngcho đến ngày nay

Gần 60 năm xây dựng và trưởng thành Trường THPT Kim Anh đã đạtđược những thành tích đáng tự hào Nhiều thầy cô giáo từng công tác tạitrường cũng như nhiều em học sinh cũ của trường hiện đang giữ những cương

vị cao trong các tổ chức, cơ quan của Đảng và Nhà nước, nhiều người có họchàm, học vị Tiến sĩ, Giáo sư…

Trong những năm gần đây, chất lượng giáo dục của nhà trường ngàycàng được nâng cao Tỉ lệ học sinh khá giỏi luôn đạt trên dưới 50%, trên 95%học sinh đạt hạnh kiểm khá, tốt Nhiều học sinh đạt giải trong các kỳ thi họcsinh giỏi cấp thành phố Tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp thường xuyên cao hơn

mặt bằng chung của thành phố Số lượng học sinh thi đỗ vào các trường Đạihọc ngày càng nhiều Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường hoạt động tíchcực và hiệu quả Đoàn Thanh niên nhiều năm liền được Thành đoàn Hà Nộitặng bằng khen Công đoàn nhà trường luôn đạt danh hiệu Công đoàn vữngmạnh xuất sắc, được nhận bằng khen của Công đoàn giáo dục Việt Nam Chi

bộ Đảng liên tục được công nhận Chi bộ trong sạch vững mạnh Nhà trườngluôn đạt danh hiệu Trường tiên tiến, đặc biệt từ năm 2008 đến nay liên tục đạtdanh hiệu Tập thể lao động xuất sắc Với những thành tích trên, nhà trường đãvinh dự nhận được Bằng khen của Chủ tịch thành phố Hà Nội (năm học 2009-2010),Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (năm học 2010-2011) và Bằng khen của Thủ tường Chính phủ (năm học 2011-2012)

Cùng với việc không ngừng nâng cao chất lượng dạy học, nhà trườngđặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục toàn diện Nhà trường tổ chức nhiềuhoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:hàng năm, tổ chức cho học sinh toàn trường đi tham quan học tập ngoại khoá;đẩy mạnh các hoạt động văn nghệ, thể thao; tổ chức các cuộc thi: gói bánhchưng, bày cỗ đón tết truyền thống, thi các trò chơ dân gian như giải cờtướng, giải ô ăn quan, kéo co… Các buổi truyền thông giáo dục pháp luậtcũng thường xuyên được tổ chức như Tuyên truyền về Luật an toàn giáothông, Luật phòng chống ma tuý, Luật phòng chống bạo lực học đường… Cáchoạt động này được tổ chức với nhiều hình thức đa dạng, hấp dẫn đã thu húttoàn thể học sinh trong trường tham gia, qua đó, các em được giáo dục vềnhiều kỹ năng sống rất bổ ích, đồng thời cũng qua các hoạt động chung nàytinh thần đoàn kết tập thể, ý thức hành động vì cộng đồng của các em đượcphát huy

Hiện nay, tập thể đội ngũ cán bộ, giáo viên vững mạnh gồm 89 người,trong đó 16 người có bằng Thạc sỹ, 4 người đang học Cao học, số còn lại đều

đạt chuẩn Với tinh thần “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học

và sáng tạo” các thầy cô giáo luôn cố gắng nỗ lực hết mình, được học sinhyêu quý, nhân dân tin tưởng Nhiều thầy cô đã đạt giải cao trong các kỳ thigiáo viên giỏi và được công nhận danh hiệu giáo viên giỏi cấp thành phố Sốlượng học sinh hơn 1400 em được chia thành 33 lớp.Cơ sở vật chất khangtrang, hiện đại phục vụ cho quá trình đào tạo, hoạt động toàn diện của trường.Tiếp nối truyền thống vẻ vang của nhà trường, các thầycô giáo và các emhọc sinh hôm nay tiếp tục thi đua dạy tốt, học tốt, nâng cao chất lượng giáodục toàn diện, phấn đấu xây dựng trường THPT Kim Anh trở thành Nhàtrường văn hoá, giáo viên mẫu mực, học sinh văn minh, thanh lịch Tập thểchi bộ Đảng, Ban chi uỷ, Ban giám hiệu từng bước đổi mới phương thức lãnhđạo, quy chế quản lý Giáo viên từng bước đổi mớiphương pháp giảng dạy,kiểm tra, đánh giá học sinh, đưa chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

có nhiều khởi sắc trên bước đường phát triển Trường THPT Kim Anh đã trởthành điểm sáng được các cấp bộ Đảng, chính quyền, nhân dân, học sinh vàcha mẹ học sinh đánh giá cao, tin cậy

1.2.2 Thực trạng dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Tp Hà Nội

Cũng như phương pháp dạy học khác, tiến trình dạy học theo chuỗi hoạtđộng có nhiều ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

Thực tập sư phạm tại THPT Kim Anh, thực hiện Công văn số: 5555/BGDĐT- ngày 8/10/2014 của BGD & ĐT về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyênmôn, đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá; tố chức và quản lí các hoạt độngchuyên môn của trường trung học/ trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng.Quá trình dạy học mỗi chuyên đề được thiết kế thành các hoạt động học củahọc sinh dưới dạng các nhiệm vụ học tập kế tiếp nhau, có thể được thực hiện

trên lớp hoặc ở nhà Học sinh tích cực, chủ động và sáng tạo trong việc thựchiện các nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Phân tích giờ dạytheo quan điểm đó là phân tích hiệu quả hoạt động học của học sinh, đồngthời đánh giá việc tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học cho học sinhcủa giáo viên, và một số văn bản đi kèm khác Cô giáo Ngô Thị LanPhương là giáo viên hướng dẫn giảng dạy tôi môn GDCD đã tiến hànhgiảng dạy theo giáo án tiến trình dạy học các chuỗi hoạt động, bản thân tôi làthực tập sinh tại trường THPT Kim Anh, Hà Nội tôi đã đi dự giờ và nhận thấyđược:

Dạy học theo chuỗi các hoạt động gắn với phần 2 “Công dân với đạo đức” GDCD lớp 10, những vấn đề đạo đức trong xã hội gắn với thực tiễn và

xây dựng các chuỗi hoạt động để HS thực hành

Dạy học theo chuỗi hoạt động tạo ra không khí sôi nổi, cởi mở giúp HSthoải mái, tự tin hơn trong việc trình bày ý kiến của mình, biết lắng nghe ýkiến Vì thế, tạo yếu tố kích thích, sáng tạo trong học sinh

Giúp cho kiến thức của học sinh giảm bớt tính chủ quan, phiến diện làmtăng tính khoa học Từ đó làm cho học sinh nhớ kiến thức sâu, rèn luyện kĩnăng diễn đạt tư duy và diễn đạt

Tiến trình dạy học theo chuỗi hoạt động giúp học sinh nhận rõ về chủ đềcủa mình nêu ra, bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau giữa giáo viên

và học sinh chứ không phải là sự tiếp nhận thụ động từ một phía

Tạo điều kiện cho GV nhận được nhiều thông tin phản hồi ý kiến từ họcsinh từ đó trau dồi kinh nghiệm

Tiến trình dạy học đã được đưa cụ thể vào trường THPT Kim Anh, tuynhiên thì tôi nhận thấy vẫn mang tính hình thức, chưa có sự khác biệt giữadạy học thông thường, còn có một số những hạn chế nhất định

Hạn chế

Dạy học theo chuỗi các hoạt độngở trường THPT Kim Anh đã được đưavào giảng dạy, tuy nhiên đạt hiểu quả chưa cao và mang tính hình thức, chưa

đực chú trọng do nhiều nguyên nhân:

Do thời lượng môn GDCD ở trường THPT ít, chỉ có 1 tiết/1 tuần mà trênthực tế kiến thức lý thuyết môn GDCD khá lớn, mà dạy học theo chuỗi hoạtđộng cần nhiều thời gian hoạt động Đồng thời nội dung môn GDCD phongphú trừu tượng do đó ưu thế sử dụng các phương pháp khác: thuyết trình,giảng giải

Do GV quen kiểu soạn giáo án truyền thống và thực hiện bài giảng giáo

án truyền thống hoặc nếu có soạn theo tiến trình dạy học chuỗi các hoạt độngnhưng lại lên lớp vẫn theo cách dạy giáo án truyền thống

Do HS nhận thấy môn GDCD là môn học trừu tượng, khó học, khó tiếpthu nên không hứng thú học Đồng thời môn GDCD cũng ít sử dụng để thivào các trường đại học, cao đẳng nên học sinh không quan tâm

Do ban giám hiệu chưa chú trọng đến môn GDCD, nếu có chỉ chú trọngđến điểm số, còn thiết kế hoạt động môn học thì chưa chú trọng đến

Dạy học theo chuỗi hoạt động tiến trình khiến cho GV và HS dễ bị chệchhướng với chủ đề mà GV đưa ra, câu trả lời của HS dễ bị tản mạn, HS đôi khiphải theo vào guồng quay của hoạt động liên tiếp nên dễ mất tập trung, thiếutập trung trong các câu hỏi, hoạt động

Hiệu quả của phương pháp phụ thuộc nhiều vào tinh thần tham gia củacác em HS trong lớp Nếu chỉ vài HS tham gia tích cực sẽ dẫn đến tình trạngmột số HS khác trong lớp chỉ ngồi nghe, để mặc cho các bạn và cô giáo quyếtđịnh bài học

Đây là một phương pháp thu hút cao cho HS nhưng cũng lại dễ tạo cho

HS sự mệt mỏi, trì trệ GV quen với kiểu dạy truyền thống mà chưa có kinhnghiệm theo chuỗi hoạt động

Ở các trường THPT hiện nay, việc sử dụng tiến trình dạy học này còn bịhạn chế bởi phương tiện dạy học còn hạn chế, tổ chức chưa hợp lí nên chưa

có kết quả cao Do vậy phải phát huy tính tích cực trong hoạt động dạy và học

theo chuỗi hoạt động nhằm khắc phục những hạn chế, kết thừa phát huy tínhtích cực của tiến trình dạy học theo chuỗi hoạt động làm cho hoạt động dạy vàhọc trở nên hiệu quả và phong phú hơn.

1.2.3 Sự cần thiết phải dạy học theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Tp Hà Nội

Tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt động trong môn GDCD là cầnthiết bới vì:

Yêu cầu của việc đổi mới giáo dục đòi hỏi theo hướng phát huy tích cựcchủ động hóa hoạt động của HS, đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáodục, giáo dục phải đổi mới để đáp ứng được những yêu cầu mới của sự pháttriển kinh tế xã hội, phương pháp dạy học phải tích cực chủ động, để cóphương pháp dạy học tích cực thầy cô phải tích cực tác động vào trò để tròtích cực tìm tòi

Việc dạy học theo chuỗi hoạt động trong môn GDCD ở trường THPTKim Anh còn hạn chế chưa đáp ứng được chất lượng giáo dục toàn diện, pháttriển khả năng sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn của HS Trên cơ

sở tiếp cận quan điểm dạy học hiện đại coi người học là trung tâm Đồng thờinghiên cứu thực trạng dạy học phần công dân lớp 10 ở trường THPT KimAnh, Hà Nội ta thấy tiến trình dạy học theo chuỗi hoạt động có thể sử dụnglâu dài trong dạy học môn GDCD Để khắc phục những hạn chế của thuyếttrình phù hợp với quan điểm dạy học tích cực phải đổi mới tiến trình dạy họctheo chuỗi hoạt động

Tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt động đã được các nhà nghiên cứunhiều phạm vi Tuy nhiên ở các môn khoa học nói chung và môn GDCD nóiriêng tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt độngvẫn còn chưa được chútrọng Nhận thấy được những mặt tích cực của tiến trình này chúng ta cần ápdụng vào trường THPT để góp phần đổi mới giáo dục theo hướng tích cực,

vậy tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt động cần nguyên tắc và biện phápnhư thế nào để vận dụng một cách hiệu quả vào quá trình dạy học thì tác giảtiến hành nghiên cứu Chương 2: Nguyên tắc và biện pháp dạy học mônGDCD theo chuỗi các hoạt động ở trường THPT Kim Anh, Hà Nội.

Chương 2 NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP DẠY HỌC

MÔN GDCD LỚP 10 THEO CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG

Ở TRƯỜNG THPT KIM ANH, TP HÀ NỘI 2.1 Một số nguyên tắc trong dạy học môn GDCD lớp 10 theo chuỗi các hoạt động

2.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu môn học

Xác định được mục tiêu môn học là bước căn bản để thực hiện bài giảngđược thành công, tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt động cũng phải đảm bảo mục tiêu cơ bản ở từng hoạt động

Hoạt động khởi động mục tiêu: giúp HS huy động kiến thức, kĩ năng,kinh nghiệm của bản thân liên quan đến bài hoc Tạo hứng thú và tạo nhu cầunhận thức

Hoạt động hình thành kiến thức mục đích: giúp HS tìm hiểu nội dungkiến thức của chủ đề; cung cấp cho HS cơ sở khoa học của kiến thức

Hoạt động luyện tập mục đích: Yêu cầu HS vận dụng kiến thức để giảiquyến các nhiệm vụ cụ thể trên lớp hình thành khả năng, năng lực

Hoạt động vận dụng mục đích: HS vận dụng kiến thức, kĩ năng giá trị đãhọc vào cuộc sống thực tiễn, gia đình và nhà trường, xã hội

Hoạt động tìm tòi, mở rộng mục đích: Khuyến khích HS tìm hiểu thêm

để mở rộng kiến thức, hình thành kĩ năng, phát triển năng lực

Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông;quy định chuẩn kiến thức, kĩ năng và phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dụcphổ thông, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thứcđánh giá kết quả giáo dục đối với môn học ở mỗi lớp và mỗi cấp học ở giáodục phổ thông” (Luật giáo dục sửa đổi, bổ sung 2009, điều 29, khoản 1)

Chuẩn kiến thức kĩ năng là yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng

của môn học mà HS cần phải và có thể đạt được sau mỗi đơn vị kiến thức

Các mức độ nhận biết về kiến thức: Yêu cầu HS phải nhớ, nắm vững,hiểu rõ các kiến thức cơ bản trong chương trình, SGK, đó là nền tảng cơ bản

để có thể phát triển năng lực nhận thức ở cấp cao hơn Mức độ đạt được trongnhận thức được xác định theo 6 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng,phân tích, đánh giá và sáng tạo

Phải biết vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi, giải bài tập, làmthực hành, có kĩ năng làm bài Thông thường kĩ năng được xác định theo 3cấp độ: Thực hiện được, thực hiện thành thạo, thực hiện sáng tạo

Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng là những điều giải thíchchuẩn, chỉ ra nội dung cụ thể cần đạt được về kiến thức, kĩ năng và địnhhướng thái độ với từng chuẩn

Những nguyên tắc định hướng dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năngcủa chương trình giáo dục phổ thông thông qua phương pháp, kĩ thuật dạyhọc tích cực:

Phải căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng và định hướng thái độ để xácđịnh mục tiêu bài học, mục tiêu mỗi bài học thể hiện trong chuẩn là bắt buộc,vấn đề là GV phải nghiên cứu kĩ và hiểu rõ các yêu cầu về kiến thức, kĩ năngthái độ của chuẩn để thực hiện

Bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng để thiết kế bài giảng nhằm đạt đượcnhững yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, định hướng thái độ Khi thiết kế bài dạy

GV cần căn cứ vào hướng dẫn thực hiện chuẩn và so sánh, đối chiếu với SGK

để xác định các kiến thức cơ bản, trọng tâm, các kĩ năng và thái độ cần hìnhthành ở HS Cần tránh các khuynh hướng: Lượt bỏ bớt các yêu cầu về kĩnăng, thái độ, quá lệ thuộc vào SGK Khuynh hướng đưa thêm nội dung kiếnthức, kĩ năng vào bài học hoặc khai thác quá sâu vào nội dung của bài gây quátải đối với HS

Khi thiết kế và thực hiện bài giảng, GV phải biết vận dụng kết hợp mộtcách hợp lí, linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để thiết kế

thành các hoạt động dạy học cụ thể Cần chú trọng trong việc hình thành kĩnăng cho HS Do đặc trưng của môn GDCD là môn có tính giáo dục cao vàyêu cầu HS phải biết thực hiện các chuẩn mực trong cuộc sống nên việc hìnhthành và rèn luyện kĩ năng là rất quan trọng.

Tích cực sưu tầm và chế tạo và sử dụng hợp lí có hiệu quả, các phươngtiện, đồ dung và các thiết bị dạy học Cần tích cực ứng dụng công nghệ thôngtin trong thiết kế và thực hiện giờ học

Tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng cần thực hiện theo cácbước cơ bản sau:

Sử dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu tiết dạy

Nghiên cứu SGK và tài liệu tham khảo phục vụ cho việc thực hiện chuẩnkiến thức, kĩ năng

Vận dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng và phương pháp, kĩ thuật dạy họctích cực để xây dựng các hoạt động lên lớp bài học GDCD

2.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống để kết nối các hoạt động

Tính hệ thống là dấu hiệu đặc trưng của các tri thức khoa học, khi xétđến nguyên tắc này ta thấy nó yêu cầu đảm bảo không chỉ đối với nội dungdạy học mà còn đối với việc lĩnh hội tri thức của HS Tất nhiên, hệ thống trithức này không nhất thiết phản ánh hoàn toàn thực tế của hệ thống khoa họcmôn GDCD, bởi vì chương trình học cũng giống như SGK ở trường THPTcòn phụ thuộc vào một số yêu cầu của môi trường sư phạm, nhưng về cơ bản

nó vẫn phù hợp với logic của khoa học môn GDCD theo chuỗi hoạt độngchẳng hạn như: Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương phápluận khoa học học trước phần công dân với đạo đức Các chuỗi hoạt độngphải được đảm bảo, liên kết với nhau

Tiến trình dạy học theo chuỗi các hoạt động môn GDCD được thực hiệntuần tự 4 bước cơ bản đồng thời phải đảm bảo được các hoạt động phải được

kết nối với nhau: Hoạt động khởi động tạo hứng thú và linh hoạt cho HS đểkết nối liên quan đến vào hoạt động hình thành kiến thức, sau khi HS họcxong bài, có kiến thức thì phải vận dụng bài học vào thực tiễn cũng như líluận,… các hoạt động phải được kết nối với nhau sẽ tạo nên một tiết họcthành công.

2.1.3 Nguyên tắc tính khoa học

Nguyên tắc tính khoa học trong dạy học môn GDCD là nguyên tắc đảmbảo cung cấp đầy đủ và chính xác hệ thống tri thức cơ bản, thiết thực, hiệnđạiphù hợp với thực tiễn của môn học và đặc điểm nhận thức của học sinh

Nội dung của môn học bao giờ cũng mang tính khoa học Tính khoa họccủa nội dung môn học sẽ quyết định tính khoa học của việc lựa chọn phươngpháp và hình thức tổ chức dạy học của môn học Nội dung môn GDCD baogồm những vấn đề cơ bản của các môn khoa học Mác - Lênin, đường lối cáchmạng của Đảng cộng sản Việt Nam Vì thế, môn GDCD mang tính khoa họcsâu sắc, do đó việc giảng dạy môn học cũng phải đảm bảo tính khoa học.Thực hiện nguyên tắc tính khoa học trong giảng dạy môn GCDC sẽ đảmbảo việc thực hiện những yêu cầu của quy luật về sự thống nhất giữa dạy họcvới giáo dục, giữa dạy chữ với dạy người

Đảm bảo tính khoa học trong dạy học môn GDCD là điều kiện cần thiết

để biến tri thức mà học sinh tiếp thu được thành niềm tin, thôi thúc học sinhhành động theo lẽ phải, chân lí, học sinh sẽ thích cực chủ động, say mê vớimôn học

Tri thức khoa học bao giờ cũng là cơ sở của việc rèn luyện kĩ năng, kĩxảo, là tiền đề xây dựng phương pháp tư duy kho, phát triển trí tuệ, phẩm chấtđạo đức, hình thành và củng cố những thói quen tốt cũng như định hướng chohoạt động học của HS Quá trình xây dựng hệ thống giá trị của con người cho

HS luôn gắn với quá trình truyền thụ và lĩnh hội kiến thức Việc truyền thụ

kiến thức mang tính khoa học càng cao bao nhiêu thì việc xây dựng hệ thốnggiá trị càng nhanh chóng và vững chắc bấy nhiêu Do vậy kết quả của việcdạy học môn GDCD không chỉ đơn thuẩn là đánh giá mức độ học sinh thunhận kiến thức lí luận của môn học mà điều cần thiết là phải đánh giá HS ởmức độ tư tương, hành vi và thói quen được thể hiện trong cuộc sống hằngngày Điều này cũng chỉ có được khi thực hiện tốt nguyên tắc tính khoa họctrong môn GDCD.

Để đảm bảo nguyên tắc tính khoa học trong dạy học môn GDCD theochuỗi các hoạt động GV cần phải:

Một là truyền thụ đầy đủ, chính xác các khái niệm, phạm trù nguyên lí

cơ bản, quy luật, luận điểm

Khái niệm, phạm trù, nguyên lí, quy luật, luận điểm chính là công cụcủa nhận thức khoa học giúp con người đi sâu vào bản chất của sự vật và hiệntượng trong thế giới khách quan

Truyền thụ đầy đủ các khái niệm, phạm trù, nguyên lí, quy luật, luậnđiểm của môn GDCD không hải là nhắc nguyên văn, từng câu, từng chữ màđiều quan trọng là phải làm rõ nội hàm, ngoại diên, sự phát sinh, phát triểncủa những khái niệm, phạm trù, nguyên lí, quy luật Để làm được điều đó cầnnắm vững lí luận về khái niệm, phạm trù, nguyên lí, quy luật Để làm đượcđiều đó cần nắm vững lí luận về khái niệm, phạm trù,nguyên lí, quy luật, luậnđiểm do môn Logic cung cấp, nắm vững hệ thống các tri thức khoa học củahọc thuyết Mác Lênin, biết vận dụng những khái niệm, phạm trù, nguyên lí,quy luật, luận điểm vào việc giải thích những hiện tượng diễn ra trong đờisống xã hội, nắm vững đối tượng học sinh, môi trường xung quanh

Hai là, sự kiện phải chân thực, khái quát phải đúng, kết luận phảichính xác

Để góp phần hình thành năng lực hoạt động, khả năng lí giải các hiệntượng của cuộc sống cho HS và nâng cao tính thực tiễn và sự thuyết phục của