Nâng cao năng lực cạnh tranh của trường đại học sư phạm hà nội 2 trong giai đoạn hiện nay

Các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệpnói chung và đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng.... việc tuyển sinh đầu vào của các trường đào tạo giáo viên sẽ có những

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ THẮM

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Kinh tế chính trị

HÀ NỘI, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=====o0o=====

NGUYỄN THỊ THẮM

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Kinh tế chính trị

Người hướng dẫn khoa học: ThS Nguyễn Thị Nhung

HÀ NỘI, 2019

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi đến quý thầy cô Khoa giáo dục chính trị - Trường Đại Học

sư phạm Hà Nội 2 nhiệt tình trong việc truyền đạt vốn kiến thức quýbáu giúp đỡ em rất nhiều trong thời gian học tập tại trường Em xin gửi lờicảm ơn chân thành nhất đến cô giáo Th.S Nguyễn Thị Nhung đã tận tình,giảng dạy, chỉ bảo, giúp đỡ em hoàn thành khóa luận này Một lần nữa, emxin chân thành cảm ơn cô Trong quá trình nghiên cứu, với điều kiện hạnchế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân nên khóa luận không tránhkhỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báucủa quý thầy cô và các bạn sinh viên để giúp bài khóa luận hoàn thiện hơn

Lời cuối em xin cảm ơn những người thân, bạn bè thân thiết đã bên em,động viên, hỗ trợ tôi hoàn thành khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Thắm

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫncủa cô giáo Th.S Nguyễn Thị Nhung Tôi xin cam đoan rằng: Đây là kếtquả nghiên cứu của riêng tôi Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nôi, tháng 4 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thi Thắm

GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

GVĐH Giảng viên đại học

KĐCLGD Kiểm định chất lượng giáo dụcTHCS Trung học cơ sở

THPT Trung học phổ thông

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH

7

1.1 Khái niệm cạnh tranh, năng lực cạnh tranh 71.2 Các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệpnói chung và đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng 91.3 Các tiêu chí đáng giá năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp sự nghiệp công nói riêng 20Chương 2 THỰC TRẠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 272.1 Sự hình thành, phát triển và những nhân tố tác động đến năng lực

cạnh tranh của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 272.2 Đánh giá nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đại học Sư

phạm Hà Nội 2 39Chương 3 GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 463.1 Cơ hội và thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh đối

với trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 463.2 Định hướng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh Trường Đại

học sư phạm Hà Nội 2 48KẾT LUẬN 62TÀI LIỆU THAM KHẢO 65TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT

65

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Cạnh tranh có vai trò quan trọng trong nền sản xuất hàng hóa nói riêng,

và trong lĩnh vực kinh tế nói chung, là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển,góp phần vào sự phát triển kinh tế Sự cạnh tranh buộc người sản xuất phảinăng động, nhạy bén, nắm bắt tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng, tích cựcnâng cao tay nghề, thường xuyên cải tiến kỹ thuật, áp dụng những tiến bộ, cácnghiên cứu thành công mới nhất vào trong sản xuất, hoàn thiện cách thức tổchức trong sản xuất, trong quản lý sản xuất để nâng cao năng xuất, chất lượng

và hiệu quả kinh tế Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền thìthường trì trệ và kém phát triển

Cạnh tranh là điều bất khả kháng đối với mỗi doanh nghiệp trong nềnkinh tế thị trường Cạnh tranh có thể được coi là cuộc chạy đua khốc liệt màcác doanh nghiệp không thể tránh khỏi mà phải tìm mọi cách vươn lên đểchiếm ưu thế và chiến thắng Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp luôn tìm cáchnâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, thay đổi kiểu dáng mẫu mã đáp ứngnhu cầu của khách hàng Cạnh tranh khuyến khích các doanh nghiệp áp dụngcác công nghệ mới, hiện đại, tạo sức ép buộc các doanh nghiệp phải sử dụng

có hiệu quả các nguồn lực của mình để giảm giá thành, nâng cao chất lượng,cải tiến mẫu mã, tạo ra các sản phẩm mới khác biệt có sức cạnh tranh cao.Cạnh tranh khốc liệt sẽ làm cho doanh nghiệp thể hiện được khả năng “bảnlĩnh” của mình trong quá trình kinh doanh Đối với doanh nghiệp để đạtđược điều đó, doanh nghiệp phải có những chiến lược cạnh tranh cụ thể và lâu dài mang tính chiến lược ở cả tầm vi mô và vĩ mô

Hiện nay, việc bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực có trình độ đạihọc đang là mối quan tâm của toàn xã hội Nhất là trong bối cảnh cónhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học thất nghiệp đòi hỏi quá trình đào

tạo phải bảo đảm chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội,hội nhập quốc tế Tuy nhiên nhiều trường đại học chưa đáp ứng nhu cầu xãhội Cơ chế quản lý giáo dục chậm đổi mới, còn nhiều lúng túng, nhận thứcrất khác nhau, nhất là trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc

tế Mặt khác, khi xây dựng nền kinh tế thị trường đòi hỏi các chủ thể tự docạnh tranh, vì vậy xuất hiện có sự tham gia của các trường dân lập Vấn đề

xã hội hóa trong giáo dục đòi hỏi các trường đại học phải tự đổi mới, sángtạo, nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm thu hút học sinh, sinh viên đáp ứngyêu cầu thị trường

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 được thành lập từ năm 1967 Trảiqua hơn 50 năm hình thành và phát triển, nhà trường luôn hướng tới mụcđích đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao có trình độ đại học vàtrên đại học cho hệ thống giáo dục quốc dân và xã hội; nghiên cứu khoa học

cơ bản, khoa học giáo dục và khoa học ứng dụng đạt trình độ tiên tiến phục

vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế; cung cấp cho ngườihọc môi trường giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học có tính mô phạm vàchuyên nghiệp cao, đảm bảo cho người học sau khi tốt nghiệp có các phẩmchất chính trị, đạo đức nghề nghiệp; có kiến thức và kỹ năng thực hành; cónăng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học tương xứng với trình độđào tạo; có khả năng sáng tạo và trách nhiệm, thích nghi với môi trường làmviệc Để khẳng định vai trò giáo dục tiên phong của mình và trở thành đơn vịđào tạo uy tín, tin cậy trong cả nước, trường đã không ngừng phát triển, đổimới sáng tạo Tuy nhiên về những lý do chủ quan và khách quan, vấn đềchưa được quan tâm thích đáng đó là nâng cao năng lực cạnh tranh Vì

vậy, tác giả lựa chọn đề tài: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài khóa luận

cho mình

2 Tình hình nghiên cứu

Thứ nhất, những công trình nghiên cứu chung về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tác giả Michael E Porter (1996) Trong cuốn Chiến lược cạnh

tranh, người dịch Phan Thủy Chi đã nghiên cứu các khái niệm về cạnh tranh,

lợi thế cạnh tranh, đồng thời đưa ra một khung phân tích tiếp về các yếu tốtạo nên cạnh tranh Từ đó, tác giả đã đưa ra những chiến lược cạnh tranh chodoanh nghiệp

Tác giả Michael E.Porter (1996) Lợi thế cạnh tranh, người dịch là

Nguyễn Ngọc Toàn đã nghiên cứu những lợi thế cạnh tranh trong từng doanhnghiệp, đồng thời giới thiệu một cách thức hoàn toàn mới trong việc tìm hiểuxem một công ty làm những gì để nâng cao năng lực cạnh tranh

Thứ hai, những công trình nghiên cứu liên quan đến cạnh tranh của các trường đại học, đại học sư phạm.

Tác giả K.Thoa (27/05/2016), với bài báo “ Vì sao ngành sư phạm cónguy cơ thừa nhân lực”, trên báo lao động Thủ đô trình bày một cách kháiquát thực trạng số cử nhân sư phạm ra trường không xin được việc làm.Nguyên nhân của thực trạng trên như: mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên pháttriển trong tình trạng thiếu ổn định do nhiều trường cao đẳng sư phạm yếu cả

về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên Các trường chưa chú ý đúng mứcđến các điều kiện đảm bảo chất lượng, nên phát triển thiếu bền vững, năng lựccạnh tranh về đào tạo sinh viên sư phạm khó có thể cạnh tranh được so vớicác nước trong khu vực và thế giới

Tác giả Giang Sơn và Mạnh Quân (06/12/2017) với bài báo “Nâng caochất lượng đào tạo ngành sư phạm” trên Báo Giáo dục và thời đại đã trình bàythực trạng, số lượng các cơ sở đào tạo ngành sư phạm, tình trạng thừa giáoviên và đề nghị hạn chế tuyển sinh vào sư phạm Vì vậy, trong thời gian tới

việc tuyển sinh đầu vào của các trường đào tạo giáo viên sẽ có những thayđổi trong thời gian tới nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ nhàgiáo đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Các công trình sách, bài báo trên đã trình bày những lí do vì sao cácdoanh nghiệp, các trường đại học, ngành giáo dục phải nâng cao năng lựccạnh tranh của mình, nhưng chưa nêu ra những giải pháp, những yếu tố ảnhhưởng đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp, một trường đại học cụthể Tác giả xin trình bày một cách cụ thể các yếu tố ảnh hưởng đến nănglực cạnh tranh của một doanh nghiệp và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2 nói riêng, từ đó nêu ra một số giải pháp cụ thể góp phần nâng cao năng lựccạnh tranh của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, làm rõ lí luận chung về cạnh tranh, năng lựccạnh tranh và đánh giá nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đạihọc Sư phạm Hà Nội 2, từ đó đưa ra những đề xuất nhằm nâng cao năng lựccạnh tranh của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lí luận chung về cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh.Phân tích, đánh giá thực trạng nâng cao năng lực cạnh tranh của trườngĐại học Sư phạm Hà Nội 2

Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh củatrường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: năng lực cạnh tranh của trường Đại học Sư phạm

Hà Nội 2

Phạm vi nội dung: lí luận chung về cạnh tranh và nâng cao năng lựccạnh tranh

Phạm vi nghiên cứu về không gian: trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Phạm vi nghiên cứu về thời gian: thực trạng hoạt động của HPU2 tronggiai đoạn từ 2010 đến nay.

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duyvật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, đề tài sử dụng các phương pháp tiếpcận dưới góc độ kinh tế chính trị, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, diễngiải, quay nạp để nghiên cứu Bên cạnh đó, khóa luận này sử dụng tri thứccủa các môn khoa học kinh tế liên quan, kế thừa và sử dụng có chọn lọcnhững kết quả của một số công trình khoa học liên quan đến đề tài

6 Dự kiến đóng góp của khóa luận

Đề tài đã góp phần làm rõ cơ sở lí luận chung về cạnh tranh và nâng caonăng lực cạnh tranh một doanh nghiệp, của một đơn vị sự nghiệp công lập Đềtài đã chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực cạnh tranh củađơn vị sự nghiệp công: nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất –

kỹ thuật… Đề tài cũng đánh giá năng lực cạnh tranh của đơn vị sự nghiệpcông lập ở các tiêu chí sau: chất lượng nguồn nhân lực, cơ sở vật chất – kỹthuật, trình độ quản lí và khoa học kỹ thuật, thương hiệu, uy tín của đơn vị sựnghiệp công lập

Đề tài đã phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh củatrường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Cụ thể đề tài đã nêu lên những nhân tốtác động đến nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đại học Sư phạm HàNội 2 như: nguồn nhân lực, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất – kỹ thuật,trình độ tổ chức quản lí, các chương trình đào tạo của nhà trường và hoạtđộng maketing, quảng bá thương hiệu…

Trên cơ sở thực trạng nâng cao năng lực cạnh tranh của trường Đạihọc Sư phạm Hà Nội 2, đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao năng lựccạnh tranh của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 trong thời gian tới

7 Kết cấu nghiên cứu

Đề tài bao gồm: phần mở đầu, kết luận, danh mục ghi tài liệu tham khảo,phần mục lục và phần nội dung gồm có 3 chương

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CẠNH TRANH

VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1.1 Khái niệm cạnh tranh, năng lực cạnh tranh

1.1.1 Khái niệm cạnh tranh, năng lực cạnh tranh trong doanh nghiệp

Khái niệm cạnh tranh.

Cạnh tranh là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực

và có nhiều cách hiểu khác nhau Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Cạnh

tranh (trong kinh doanh) là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan hệ cung cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ thị trường có lợi nhất” [16, tr.7]

Đối với các doanh nghiệp, cạnh tranh có thể được hiểu là sự tranh đuagiữa các doanh nghiệp trong việc tìm kiếm lợi nhuận và sống sót trên thị

trường Theo tác giả Tôn Thất Nguyễn Thiêm trong tác phẩm “Thị trường,

chiến lược, cơ cấu” lại cho rằng “cạnh tranh không phải là diệt trừ đối thủ của mình mà phải mang lại cho khách hàng những giá trị gia tăng cao hơn và mới lạ hơn để khách hàng lựa chọn mình chứ không lựa chọn các đối thủ cạnh tranh của mình [13, tr.98]

Trong thực tế hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều quan niệm khác nhau vềcạnh tranh Trong nghiên cứu này, tác giả nghiên cứu về cạnh tranh trong

doanh nghiệp cho nên theo tác giả, có thể nói: “Cạnh tranh là nguồn gốc tạo

ra động lực cho sự phát triển Cạnh tranh không phải để diệt trừ đối thủ mà

là để nâng cao chất lượng chính bản thân doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp

có thể tồn tại và phát triển trong môi trường luôn vận động và biến đổi”.

Khái niệm năng lực cạnh tranh.

Theo quan điểm truyền thống cổ điển, các nhân tố sản xuất như: đất đai,vốn, lao động là những yếu tố thuộc về tài sản hữu hình được coi là nhân tố

để tạo ra lợi thế cạnh tranh

Năng lực của một doanh nghiệp là những nguồn lực cấn thiết để doanhnghiệp có thể vận hành và thực hiện được các chiến lược trong sản xuất, kinhdoanh Năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp là những nguồn lực cầnthiết để doanh nghiệp có thể vận hành và thực hiện được các chiến lược cạnhtranh trong sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Như vậy, nhìn chung năng lực cạnh tranh có thể hiểu là khả năng khaithác, huy động, quản lí và sử dụng nguồn lực và các điều kiện khách quan cóhiệu quả nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh trước đối thủ, đảm bảo cho doanhnghiệp có thể tồn tại và phát triển trên thị trường

1.1.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong doanh nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh tồn tại như một quy luật kinh tếkhách quan và do vậy việc nâng cao năng lực cạnh tranh để cạnh tranh trên thịtrường luôn được đặt ra đối với các doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh hộinhập kinh tế sâu rộng như hiện nay

Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, cạnh tranh luôn diễn ra liên tục vàđược hiểu như cuộc chạy đua không ngừng giữa các đối thủ Trong bối cảnhnền kinh tế thị trường, cạnh tranh hiện nay đang từng bước khẳng địnhnhững ưu thế của quốc gia, doanh nghiệp Doanh nghiệp nào hiểu biết đốithủ, biết thoả mãn tốt hơn các nhu cầu và thị hiếu khách hàng so với đối thủcạnh tranh, biết giành thế chủ động với người cung cấp các nguồn hàng và tậndụng được lợi thế thì doanh nghiệp đó sẽ tồn tại, ngược lại doanh nghiệpkhông có năng lực cạnh tranh hoặc không “nuôi dưỡng” năng lực cạnh tranhtất yếu sẽ thất bại

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ giúp cho doanh nghiệp tồn tại vàphát triển Các doanh nghiệp cần phải có các giải pháp để nâng cao năng lựccạnh tranh nhằm vượt trội so với các đối thủ Điều này sẽ giúp quyết định sự

sống còn của các doanh nghiệp Để làm được điều đó, đòi hỏi các doanhnghiệp phải phát huy khả năng sáng tạo, khai thác đầy đủ chất xám của độingũ cán bộ khoa học kỹ thuật và các nhà quản lý, nhằm tạo cho đơn vị mìnhnhững ưu thế vượt trội trong cạnh tranh so với đối thủ về chất lượng sảnphẩm, kiểu dáng, thương hiệu, giá cả cũng như sự chủ động về nguồn cungcấp nguyên phụ liệu.

1.2 Các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung và đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng

1.2.1 Các yếu tố bên trong ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung, đơn vị sự nghiệp công nghiệp nói riêng

Thứ nhất, các yếu tố bên trong tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung.

Nguồn nhân lực.

Nguồn lực“con người” hay “nguồn nhân lực”, là khái niệm được hìnhthành trong quá trình nghiên cứu, xem xét con người với tư cách là mộtnguồn lực, là động lực của sự phát triển: Các công trình nghiên cứu trên thếgiới và trong nước gần đây đề cập đến khái niệm nguồn nhân lực với các góc

Số lượng nguồn nhân lực chính là lực lượng lao động và khả năng cung

cấp lực lượng lao động được xác định dựa trên quy mô dân số, cơ cấu tuổi

giới tính, sự phân bố dân cư theo khu vực và lãnh thổ Nó còn thể hiện tốc độ tăng nguồn nhân lực hàng năm.

Chất lượng nguồn nhân lực thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu

thành nên bản chất bên trong của nguồn nhân lực, được biểu hiện thông quacác tiêu chí: sức khoẻ, trình độ chuyên môn, trình độ học vấn và phẩm chấttâm lý xã hội Chất lượng nguồn nhân lực là khái niệm tổng hợp bao gồmnhững nét đặc trưng về trạng thái trí lực, thể lực, phong cách đạo đức, lốisống và tinh thần của nguồn nhân lực Chất lượng nguồn nhân lực do trình độphát triển kinh tế xã hội và chính sách đầu tư phát triển nguồn nhân lực củachính phủ quyết định [5, tr.55,56]

Nguồn lực tài chính.

Nguồn lực tài chính hay còn gọi là vốn Có rất nhiều quan niệm khácnhau về vốn Vốn trong các doanh nghiệp là một quỹ tiền tệ đặc biệt Mụctiêu của quỹ là để phục vụ cho sản xuất kinh doanh, tức là mục đích tích luỹchứ không phải mục đích tiêu dùng như một vài quỹ tiền tệ khác trong cácdoanh nghiệp Đứng trên các giác độ khác nhau ta có cách nhìn khác nhau

về vốn

Bên cạnh nguồn nhân lực, vốn là một nguồn lực liên quan trực tiếp tớinăng lực cạnh tranh Năng lực cạnh tranh cao là có nguồn vốn dồi dào, luônđảm bảo huy động được vốn trong những điều kiện cần thiết, có nguồn vốnhuy động hợp lý, có kế hoạch sử dụng vốn hiệu quả để phát triển lợi nhuận vàphải hạch toán các chi phí rõ ràng để xác định được hiệu quả chính xác Nếukhông có nguồn vốn dồi dào thì hạn chế rất lớn tới kết quả hoạt động cũngnhư hạn chế việc sử dụng công nghệ hiện đại, hạn chế việc đào tạo nâng caotrình độ cán bộ và nhân viên, hạn chế triển khai nghiên cứu, ứng dụng, nghiêncứu thị trường, hạn chế hiện đại hoá hệ thống tổ chức quản lý… Vì vậy, điềuquan trọng nhất là có kế hoạch huy động vốn phù hợp và phải có chiến lược

đa dạng hóa nguồn cung vốn

Nguồn lực về vật chất – kỹ thuật.

Nguồn lực này được thể hiện qua các mặt trình độ công nghệ của doanh nghiệp và quy mô năng lực sản xuất Doanh nghiệp có quy mô và năng lựcsản xuất lớn sẽ tạo ra khối lượng sản phẩm lớn, từ đó giảm được giá thành sản phẩm nên có nhiều cơ hội tiếp cận với khách hàng, giúp doanh nghiệp hiểu rõkhách hàng, từ đó có thể chiếm lĩnh hoặc giữ vững thị trường trên nhiều lĩnh vực khác nhau, tránh sự xâm nhập của đối thủ cạnh tranh Nguồn lực vật chất

có thể là: Tình trạng trình độ máy móc công nghệ, khả năng áp dụng côngnghệ mối tác động đến chất lượng, kiểu dáng, hình thức giá thành sản phẩm, mạng lưới phân phối: Phương tiện vận tải, cách thức tiếp cận khách hàng, nguồn cung cấp: ảnh hưởng đến chi phí lâu dài và đầu ra trong việc đảm bảo cho sản xuất được liên tục, ổn định, vị trí địa lý của doanh nghiệp cũng có thể tác động đến chi phí sản xuất, (đất đai, nhà cửa, lao động, ) nguồn nguyênliệu, sự thuận tiện của khách hàng

Doanh nghiệp muốn đạt hiệu quả cao trong sản xuất kinh doanh thì phải

có quy mô sản xuất và mức sử dụng công suất ít nhất phải gần bằng công suấtthiết kế, nếu không sẽ gây ra tình trạng lãng phí vì chi phí cố định cao, đẩy giáthành sản phẩm tăng dẫn đến giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

Trình độ tổ chức, quản lí.

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý là những bộ phận có trách nhiệm khácnhau, nhưng quan hệ và phụ thuộc lẫn nhau được bố trí theo từng khâu, từngcấp quản lý để tạo thành một chỉnh thể nhằm thực hiện mục tiêu và chức năngquản lý xác định

Các mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý: mô hình cơ cấu quản lítrực tuyến và mô hình quản lí theo chức năng, mô hình cơ cấu tổ chức theotrực tuyến – chức năng, mô hình cơ cấu trực tuyến - tham mưu

Trong thời đại ngày nay, trình độ tổ chức - quản lí là nhân tố tác độngtrực tiếp, liên tục đến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Có thể nói dù

có đầy đủ các nhân tố trên nhưng nhà quản lý, đặc biệt là quản lý sản xuấtkhông tốt sẽ dẫn đến làm giảm hiệu lực của cả ba nhân tố đã nêu trên, làmgián đoạn sản xuất, giảm chất lượng nguyên vật liệu và làm giảm thấp tiêuchuẩn chất lượng sản phẩm.

Hoạt động marketing.

Năng lực marketing của doanh nghiệp là khả năng nắm bắt nhu cầu thịtrường, khả năng thực hiện chiến lược 4P (Product, Place, Price, Promotion)trong hoạt động marketing Khả năng marketing tác động trực tiếp tới sảnxuất và tiêu thụ sản phẩm, đáp ứng nhu cầu k h á c h h à n g , góp phần làm tăngdoanh thu, tăng thị phần tiêu thụ sản phẩm, nâng cao vị thế của doanh nghiệp.Đây là nhóm nhân tố rất quan trọng tác động tới năng lực cạnh tranh củadoanh nghiệp Vì vậy, điều tra cầu thị trường và dựa trên khả năng sẵn có củadoanh nghiệp để lựa chọn lĩnh vực kinh doanh phù hợp, tạo ra sản phẩm cóthương hiệu được người sử dụng chấp nhận Mặt khác, năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp phụ thuộc nhiều khâu như tiêu thụ, khuyến mãi, nghiên cứuthị trường… do đó dịch vụ b án h à n g v à sau bán hàng đóng vai trò quan trọngđến doanh số tiêu thụ - vấn đề sống còn của mỗi doanh nghiệp

Trên đây là những yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp Việc xácđịnh điểm mạnh, điểm yếu bên trong doanh nghiệp sẽ là cơ sở để mỗi doanhnghiệp có thể tìm ra những lợi thế cơ bản nhằm nâng cao năng lực cạnh tranhcủa mình

Thứ hai, các yếu tố bên trong ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp sự nghiệp công lập nói riêng.

Do đơn vị sự nghiệp công lập có đặc điểm: được thành lập bởi cơ quan

có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội theotrình tự, thủ tục pháp luật quy định; là bộ phận cấu thành trong tổ chức bộmáy của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội Cung

cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước Viên chức là lực lượng lao độngchủ yếu, bảo đảm cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị Nguồnlực tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập quy định theo cơ chế tự chủ củađơn vị sự nghiệp công lập Sản phẩm của đơn vị sự nghiệp công lập là cungcấp những dịch vụ công thiết thực bảo đảm phục vụ nhu cầu của nhân dântrong lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học và các lĩnh vực khác Do đó, các yếu

tố bên trong ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp sựnghiệp công lập nói riêng, bao gồm:

Nguồn nhân lực.

Nguồn nhân lực khu vực đơn vị sự nghiệp công lập là những người laođộng làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm: cán bộ, côngchức, viên chức Nguồn nhân lực khu vực đơn vị sự nghiệp công lập là nhân

tố chủ yếu, hàng đầu và những người thực thi quyền lực công, cung ứng dịch

vụ công làm việc trong các cơ quan nhà nước, được bầu cử, tuyển dụng, bổnhiệm vào các chức vụ, chức danh và được hưởng lương từ ngân sách

Chất lượng nguồn nhân lực trong các đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm

về số lượng và chất lượng Tỷ lệ viên chức có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ ngàycàng tăng, cơ cấu tương đối hợp lý trên các lĩnh vực giáo dục, y tế, dạy nghề,văn hóa - xã hội, du lịch, khoa học - công nghệ từng bước hình thành độingũ viên chức có trình độ cao đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xãhội, nâng cao năng lực cạnh tranh trong hội nhập, phát triển, ổn định xã hội,phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh Chất lượng nguồnnhân lực nâng cao thì năng lực cạnh tranh sẽ được nâng cao tạo uy tín chocác đơn vị sự nghiệp công lập

Nguồn lực tài chính.

Nguồn lực tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập hiện nay là chịu

sự chế phân bổ nguồn lực ngân sách nhà nước và tự chủ nguồn lực tài chính

Cơ chế phân bổ nguồn lực ngân sách nhà nước đối với các đơn vị sựnghiệp công trong thời gian qua đã có sự chuyển đổi mạnh mẽ từ phân bổ dựatrên các yếu tố đầu vào sang hướng tới phân bổ theo kết quả hoạt động.

Các đơn vị khi được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm tài chính đãchủ động sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước giao hiệu quả hơn để thựchiện nhiệm vụ; đồng thời, chủ động sử dụng tài sản, nguồn nhân lực để pháttriển và nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo điều kiện tăng nguồn thu

Tuy nhiên hiện nay, số lượng đơn vị sự nghiệp công lập được giaoquyền tự chủ tài chính chiếm tỷ lệ khá cao, khoảng 90% số đơn vị sự nghiệpđang hoạt động với trên 50 nghìn đơn vị Số thu sự nghiệp của các đơn vị sựnghiệp công lập ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trước, chủ yếu nhờtăng quy mô, mở rộng hoạt động sự nghiệp và đa dạng hóa việc cung cấp dịch

vụ cho xã hội, qua đó thu hút thêm số người tham gia thụ hưởng các hoạtđộng đơn vị sự nghiệp công lập

Cơ sở vật chất – kỹ thuật.

Để các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cung cấp các dịch vụ sựnghiệp công cho xã hội theo nhiệm vụ được giao, Nhà nước đã thực hiệntrang bị tài sản, cơ sở vật chất cho các đơn vị thông qua nhiều hình thức khácnhau: giao tài sản bằng hiện vật, giao quyền sử dụng đất; giao ngân sách chođơn vị để thực hiện đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản; cho phép đơn vị được

sử dụng các nguồn thu được để lại và các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tưxây dựng, mua sắm tài sản Tài sản, cơ sở vật chất này là điều kiện cần thiết

để các đơn vị sự nghiệp công thực hiện nhiệm vụ chính trị do Nhà nước giao,song đây cũng là một nguồn lực tài chính quan trọng có thể khai thác để pháttriển thêm các hoạt động dịch vụ sự nghiệp công phục vụ xã hội

Trình độ quản lí của đơn vị sự nghiệp công lập.

Hiện nay, ở nước ta hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập trong các cơquan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến địa

phương được tổ chức đa dạng, với nhiều nhiệm vụ và loại hình khác nhau.Trong những năm qua các đơn vị sự nghiệp công lập đã được giao quyền tựchủ về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính; đồng thờichủ động sử dụng tài sản, nguồn nhân lực để phát triển và nâng cao chấtlượng hoạt động cung cấp dịch vụ Theo đó, nguồn thu sự nghiệp đã tăng lên,thực hiện tiết kiệm chi phí để tăng thu nhập cho người lao động Tuy nhiêncác đơn vị sự nghiệp công cũng phải chịu sự gián tiếp hoặc trực tiếp của Nhànước thông quan pháp luật.

1.2.2 Các yếu tố bên ngoài tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung và đơn vị sự nghiệp công nói riêng

Thứ nhất, các yếu tố bên ngoài tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung.

Các yếu tố môi trường vĩ mô gồm có:

Các yếu tố môi trường kinh tế.

Đây là nhóm các yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến thách thức vàràng buộc, nhưng đồng thời lại là nguồn khai thác các cơ hội đối với doanhnghiệp Các yếu tố kinh tế chủ yếu ảnh hưởng đến hoạt động doanh nghiệpbao gồm: tỷ lệ tăng trưởng của nền kinh tế, lãi suất, tỷ suất hối đoái và tỷ lệlạm phát, các yếu tố môi trường công nghệ

Sự ảnh hưởng chủ yếu thông qua các sản phẩm, quá trình công nghệ vàvật liệu mới Sự thay đổi về công nghệ có thể tác động lên chiều cao của ràocản nhập cuộc và định hình lại cấu trúc ngành

Trình độ khoa học - công nghệ quyết định đến hai yếu tố cơ bản nhất,tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường đó là: chất lượng và giábán Khoa học - công nghệ còn tác động đến chi phí cá biệt của doanh nghiệp,khi trình độ công nghệ thấp thì giá và chất lượng có ý nghĩa ngang bằng nhautrong cạnh tranh

Các yếu tố môi trường văn hoá xã hội - nhân khẩu.

Các giá trị văn hoá xã hội tạo nên nền tảng của xã hội, sở thích, thái độmua sắm của khách hàng Bất kỳ sự thay đổi nào của các giá trị này đều ảnhhưởng đến hiệu quả chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

Nhân khẩu bao gồm các yếu tố như: dân số, cấu trúc tuổi, phân bố địa lý,phân phối thu nhập… tạo nên quy mô thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanhnghiệp Do vậy, doanh nghiệp cần phải phân tích chúng để tận dụng các cơhội và giảm các nguy cơ

Các yếu tố môi trường chính trị - luật pháp.

Các yếu tố này có tác động lớn đến mức độ của các cơ hội và đe dọa từmôi trường Sự ổn định chính trị, hệ thống pháp luật rõ ràng, sẽ tạo ra môitrường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp, là cơ sởđảm bảo sự thuận lợi, bình đẳng cho các doanh nghiệp tham gia cạnh tranh cóhiệu quả Doanh nghiệp cần phải phân tích các triết lý, chính sách mới củanhà nước như: chính sách thuế, luật cạnh tranh, luật lao động, chính sách tíndụng, luật bảo vệ môi trường,…

Các yếu tố môi trường địa lý tự - nhiên.

Các yếu tố địa lý tự nhiên có ảnh hưởng đến quyết định của doanhnghiệp Các hoạt động sản xuất, khai thác tài nguyên của con người đã làmthay đổi và khan hiếm nguồn tài nguyên Do vậy, hoạt động của doanh nghiệpcần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường, không làm ô nhiễm, mất cân bằngsinh thái, lãng phí tài nguyên

Thứ hai, môi trường vi mô.

Nguy cơ xâm nhập từ các đối thủ tiềm năng.

Nguy cơ xâm nhập vào một ngành phụ thuộc vào các rào cản xâmnhập thể hiện qua các phản ứng của các đối thủ cạnh tranh hiện thời mà cácđối thủ mới có thể dự đoán Nếu các rào cản hay có sự trả đũa quyết liệt của

các nhà cạnh tranh hiện hữu đang quyết tâm phòng thủ thì khả năng xâm nhậpcủa các đối thủ mới rất thấp.

Theo Michael Porter, có 6 nguồn rào cản xâm nhập chủ yếu, đó là lợithế kinh tế theo quy mô, sự khác biệt của sản phẩm, các đòi hỏi về vốn, chiphí chuyển đổi, khả năng tiếp cận với kênh phân phối và những bất lợi về chiphí không liên quan đến quy mô

Áp lực cạnh tranh của các đối thủ hiện tại trong ngành.

Tính chất và cường độ của cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiệntại trong ngành phụ thuộc vào các yếu tố sau: Số lượng các đối thủ cạnh tranhđông đúc, tốc độ tăng trưởng của ngành, chi phí cố định và chi phí lưu khocao, sự nghèo nàn về tính khác biệt của sản phẩm và các chi phí chuyển đổi,ngành có năng lực dư thừa, tính đa dạng của ngành, sự tham gia vào ngànhcao, các rào cản rút lui

Áp lực từ các sản phẩm thay thế.

Các sản phẩm thay thế hạn chế mức lợi nhuận tiềm năng của một ngànhbằng cách đặt một ngưỡng tối đa cho mức giá mà các doanh nghiệp trongngành có thể kinh doanh có lãi Do các loại sản phẩm có tính thay thế chonhau nên sẽ dẫn đến sự canh tranh trên thị trường Khi giá của sản phẩmchính tăng thì sẽ khuyến khích xu hướng sử dụng sản phẩm thay thế và ngượclại Do đó, việc phân biệt sản phẩm là chính hay là sản phẩm thay thế chỉmang tính tương đối

Áp lực từ phía khách hàng.

Áp lực từ phía khách hàng chủ yếu có hai dạng là đòi hỏi giảm giá haymặc cả để có chất lượng phục vụ tốt hơn Chính điều này làm cho các đối thủchống lại nhau, dẫn tới làm tổn hao mức lợi nhuận của ngành Áp lực từkhách hàng xuất phát từ các điều kiện sau: Khi số lượng người mua là nhỏ,khi người mua mua một lượng lớn sản phẩm và tập trung Khi người mua

chiếm một tỷ trọng lớn trong sản lượng của người bán, các sản phẩm không

có tính khác biệt và là các sản phẩm cơ bản

Khách hàng đe dọa hội nhập về phía sau, sản phẩm ngành là không quantrọng đối với chất lượng sản phẩm của người mua, khách hàng có đầy đủthông tin

Áp lực của nhà cung ứng.

Nhà cung ứng có thể khẳng định quyền lực của họ bằng cách đe dọatăng giá hay giảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ cung ứng Do đó, nhà cungứng có thể chèn ép lợi nhuận của một ngành khi ngành đó không có khả năng

bù đắp chi phí tăng lên trong giá thành sản xuất

Những điều kiện làm tăng áp lực từ nhà cung ứng có xu hướng ngượcvới các điều kiện làm tăng quyền lực của người mua Áp lực từ nhà cung ứng

sẽ tăng lên nếu: Chỉ có một số ít các nhà cung ứng, khi sản phẩm thay thếkhông có sẵn, khi sản phẩm của nhà cung ứng là yếu tố đầu vào quan trọngđối với hoạt động của khách hang, khi sản phẩm của nhà cung ứng có tínhkhác biệt và được đánh giá cao bởi các đối thủ của người mua, khi người muaphải gánh chịu một chi phí cao do thay đổi nhà cung ứng, khi các nhà cungứng đe dọa hội nhập về phía trước

Thứ ba, các yếu tố bên ngoài tác động đến năng lực cạnh tranh của đơn

vị sự nghiệp công nói riêng.

Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhànước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội Thành lập theo quy định củapháp luật, có tư cách pháp nhân Cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhànước (Khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức) Đơn vị sự nghiệp công lập là nhữngđơn vị thuộc sở hữu nhà nước Được nhà nước cấp kinh phí khi mới thànhlập, lãnh đạo của các đơn vị này do cơ quan chức năng của nhà nước bổnhiệm hoặc bãi miễn Do đó ngoài chịu tác động của những yếu tố bên trong,thì các yếu tố bên ngoài cũng ảnh hưởng đến các đơn vị sự nghiệp công Cácyếu tố đó bao gồm:

Các yếu tố môi trường kinh tế.

Trên cơ chế mở cửa của nền kinh tế thị trường hiện nay, các đơn vị sựnghiệp công lập được tăng cường giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm chocác đơn vị sự nghiệp Cơ chế, chính sách này nhận được sự đồng thuận caocủa các cấp, các ngành khi “cởi trói” cho các đơn vị sự nghiệp công pháttriển, giảm áp lực tài chính cho ngân sách nhà nước,…

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc triển khai giao quyền tự chủ tàichính cho đã mang lại một số kết quả tích cực, như các đơn vị sự nghiệp cônglập đã chủ động sử dụng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước giao để thựchiện nhiệm vụ có hiệu quả; đồng thời chủ động sử dụng tài sản, nguồn nhânlực để phát triển và nâng cao số lượng, chất lượng hoạt động cung cấp dịch vụ

sự nghiệp công, từ đó phát triển nguồn thu

Các yếu tố môi trường văn hóa xã hội - nhân khẩu.

Các yếu tố văn hóa xã hội tạo nên nền tảng xã hội, làm cho nhận thứccủa người dân ngày càng được nâng cao hơn Khi trình độ nhận thức củanhân dân trong xã hội nâng cao giúp người dân nắm bắt được thông tin và từ

đó nhân dân sẽ có được những sự chọn lựa các sản phẩm, dịch vụ phục vụcuộc sống Nhân khẩu học tạo nên quy mô thị trường tiêu thụ cho các sảnphẩm, dịch vụ của đơn vị sự nghiệp công lập

Các yếu tố chính trị - pháp luật.

Các đơn vị sự nghiệp công chịu sự quản lí trực tiếp hoặc gián tiếp củapháp luật Sự ổn định chính trị, hệ thống pháp luật rõ ràng, sẽ tạo môi trườngthuận lợi cho các sản phẩm, dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp công lập ngàycàng phất triển, nâng cao hiệu quả phục vụ và đảm bảo công bằng bình đằngcho sự tham gia của cả các doanh nghiệp ngoài công lập

Các yếu tố môi trường địa lý - tự nhiên.

Các yếu tố địa lý tự nhiên có tác động to lớn đến các đơn vị sự nghiệpcông lập Nơi được chọn làm nơi xây dựng các cơ sở đơn vị sự nghiệp cônglập là nơi có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi, gần những trung tâm

dân cư đông đúc, có hệ thống giao thông thuận lợi,… để đạt hiệu quả chấtlượng sản phẩm, dịch vụ tốt nhất phục vụ cho các tầng lớp trong xã hội.

Sự tham gia của các đơn vị khác trong cùng một lĩnh vực.

Trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh và nhiều chủ thể tham giahoạt động kinh tế - xã hội là một tất yếu Vì vậy sự nghiệp xã hội hóa đã dẫnđến một số lĩnh vực trước đây chỉ có đơn vị sự nghiệp công thì ngày nay đã

có sự xuất hiện của các đơn vị công lập Các đơn vị sự nghiệp ngoài công lậpđang được tổ chức và hoạt động chủ yếu theo mô hình doanh nghiệp; việctuyển dụng, quản lý, sử dụng lao động trong các đơn vị này cơ bản dựa trênquan hệ lao động theo quy định của Bộ luật lao động Việc ra đời của các đơn

vị ngoài công lập nhằm tăng tính cạnh tranh, hoạt động có hiệu quả hơn trongnhiều lĩnh vực của đời sống xã hội như: y tế, giáo dục… Nhưng cũng đang đedọa đến sự tồn tại và phát triển của các đơn vị sự nghiệp công lập

1.3 Các tiêu chí đáng giá năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp sự nghiệp công nói riêng

1.3.1 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nói chung

Các tiêu chí định lượng:

Một là, doanh thu.

Doanh thu là số tiền mà doanh nghiệp thu được khi bán hàng hoáhoặc dịch vụ Bởi vậy mà doanh thu có thể được coi là một chỉ tiêu đánh giánăng lực cạnh tranh Hơn khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năngduy trì và tăng thêm lợi nhuận Căn cứ vào chỉ tiêu doanh thu qua từng thời

kỳ hoặc qua các năm ta có thể đánh giá được kết quả hoạt động kinh doanh làtăng hay giảm, theo chiều hướng tốt hay xấu Nhưng để đánh giá được hoạtđộng kinh doanh đó có mang lại được hiệu quả hay không ta phải xét đếnnhững chi phí đã hình thành nên doanh thu đó Nếu doanh thu và chi phí củadoanh nghiệp đều tăng lên qua các năm nhưng tốc độ tăng của doanh thu lớnhơn tốc độ tăng của chi phí thì hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được

đánh giá là tốt, doanh nghiệp đã biết phân bổ và sử dụng hợp lý yếu tố chiphí, bởi một phần chi phí tăng thêm đó được doanh nghiệp mở rộng quy môkinh doanh, đầu tư mua sắm trang thiết bị và xây dựng cơ sở hạ tầng,…

Hai là, thị phần của doanh nghiệp.

Thị phần được hiểu là phần thị trường mà doanh nghiệp chiếm giữ trongtổng dung lượng thị trường Do đó thị phần của doanh nghiệp được xác định:Chỉ tiêu này càng lớn nói lên sự chiếm lĩnh thị trường của doanh nghiệp càngrộng Thông qua sự biến động của chỉ tiêu này ta có thể đánh giá mức độnghoạt động của doanh nghiệp có hiệu quả hay không bởi nếu doanh nghiệp cómột mảng thị trường lớn thì chỉ số trên đạt mức cao nhất và ấn định chodoanh nghiệp một vị trí ưu thế trên thị trường Nếu doanh nghiệp có mộtphạm vi thị trường nhỏ hẹp thì chỉ số trên ở mức thấp, phản ánh tình trạngdoanh nghiệp đang bị chèn ép bởi các đối thủ cạnh tranh Bằng chỉ tiêu thịphần, doanh nghiệp có thể đánh giá sơ bộ khả năng chiếm lĩnh thị trường sovới toàn ngành

Để đánh giá được khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp so với các đốithủ ta dùng chỉ tiêu thị phần tương đối: đó là tỷ lệ so sánh về doanh thu củacông ty so với đối thủ cạnh tranh mạnh nhất để từ đó có thể biết được nhữngmặt mạnh hay những điểm còn hạn chế so với đối thủ Ưu điểm của chỉ tiêunày là đơn giản, dễ hiểu nhưng nhược điểm của nó là khó nắm bắt được chínhxác số liệu cụ thể và sát thực của đối thủ

Ba là, trình độ công nghệ.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay tại Việt Nam nói riêng

và tại các nước đang phát triển nói chung, công nghệ đang trở thành một độnglực của phát triển kinh tế trong nước, cải thiện năng lực cạnh tranh trên thịtrường, tham gia vào mậu dịch quốc tế và nâng cao mức sống của dân cư.Mặc dù nắm công nghệ trong tay nhưng việc quản lý công nghệ không chỉ làvấn đề riêng của doanh nghiệp Chính sách của nhà nước sẽ giúp các doanh

nghiệp nâng cao trình độ công nghệ thông qua chuyển giao công nghệ hoặc tựmình phát triển để nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bốn là, trình độ quản lý.

Trình độ quản lý của doanh nghiệp được thể hiện thông qua năng lựccủa nhà quản trị , cụ thể là thể hiện ở việc đưa ra các chiến lược, hoạch địnhhướng đi cho doanh nghiệp Nhà quản trị giỏi phải là người giỏi về trình độ,giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có khả năng giao tiếp, biết nhìn nhận và giảiquyết các công việc mộ cách linh hoạt và nhạy bén, có khả năng thuyết phục

để người khác phục tùng mệnh lệnh của mình một cách tự nguyện và nhiệttình Biết quan tâm, động viên, khuyến khích cấp dưới làm việc có tinh thầntrách nhiệm Điều đó sẽ tạo nên sự đoàn kết giữa các thành viên trong doanhnghiệp Nhà quản trị chính là người cầm lái con tàu doanh nghiệp, họ lànhứng người đứng mũi chịu sào trong mỗi bước đi của doanh nghiệp Họ lànhững người có quyền lực cao nhất và trách nhiệm thuộc về họ cũng là nặng

nề nhất Họ chính là nhứng người xác định hướng đi và mục tiêu cho doanhnghiệp Vì vậy mà nhà quản trị đóng một vai trò chủ chốt trong sự phát triểncủa doanh nghiệp,…

Năm là, thương hiệu, uy tín, hình ảnh của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh.

Uy tín của doanh nghiệp là một trong những chỉ tiêu quan trọng đểđánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Doanh nghiệp nào có uytín sẽ có nhiều bạn hàng, nhiều đối tác làm ăn và nhất là có một lượngkhách hàng rất lớn Mục tiêu của các doanh nghiệp là doanh thu, thị phần

và lợi nhuận v.v Nhưng để đạt được các mục tiêu đó doanh nghiệp phảitạo được uy tín của mình trên thị trường, phải tạo được vị thế của mìnhtrong con mắt của khách hàng

1.3.2 Các tiêu chí đáng giá năng lực của các doanh nghiệp sự nghiệp công công nói riêng

Theo Khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức cho rằng đơn vị sự nghiệp cônglập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổchức chính trị - xã hội Thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cáchpháp nhân Cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước (Khoản 1 Điều

9 Luật Viên chức) Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị thuộc sở hữunhà nước Được nhà nước cấp kinh phí khi mới thành lập, lãnh đạo của cácđơn vị này do cơ quan chức năng của nhà nước bổ nhiệm hoặc bãi miễn

Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập: Không mang quyền lực nhànước, không có chức năng quản lý nhà nước như: Xây dựng thể chế, thanhtra, xử lý vi phạm hành chính… Các đơn vị sự nghiệp công lập bình đẳng vớicác tổ chức, cá nhân trong quan hệ cung cấp dịch vụ công Được thành lập bởi

cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xãhội theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định; Là bộ phận cấu thành trong tổchức bộ máy của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xãhội; Có tư cách pháp nhân, Cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước;Viên chức là lực lượng lao động chủ yếu, bảo đảm cho việc thực hiện chứcnăng, nhiệm vụ của đơn vị

Vì thế các tiêu chí để xác định tính cạnh tranh của một đơn vị sự nghiệpcông lập như sau:

Chất lượng nguồn nhân lực.

Lối sống,tác phong và lề lối làm việc Đánh giá lối sống của công chức

cũng thể hiện nhận thức, thái độ của họ đối với công việc, đối với nhân dân,đối với cấp trên, cấp dưới, đồng nghiệp và đối với chính bản thân Tác phong

và lề lối làm việc cũng phản ánh một phần, giúp nhận biết về lối sống, bởi tácphong thể hiện qua cử chỉ, hành động (nhanh nhẹn, chậm chạp, không chỉnh

chu, thiếu ngăn nắp, vội vàng, hấp tấp…); lề lối làm việc thể hiện qua lời nói,hành động, tác phong như: giữ theo nếp cũ, cải tiến, tìm tòi cái mới, sáng tạo,bảo thủ, cổ hủ, trì trệ,…

Năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ Trình độ chuyên môn nghiệp

vụ thể hiện trước hết qua bằng cấp chuyên môn, kỹ năng, kinh nghiệm tácnghiệp các hoạt động chuyên môn Năng lực thể hiện một phần qua trình độchuyên môn nghiệp vụ, một phần phụ thuộc vào tố chất, các chỉ số như: IQ -chỉ số thông minh, EQ - chỉ số cảm xúc, SQ - thông minh xã hội, CQ - thôngminh sáng tạo, PQ - chỉ số đam mê, AQ - chỉ số vượt khó, SQ - trình độ biểuđạt ngôn ngữ

Tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ Tiến độ là nhịp độ tiến hành công

việc đảm bảo, vượt hoặc chậm hơn so với thời gian yêu cầu Kết quả thựchiện nhiệm vụ thể hiện chủ yếu ở các sản phẩm cụ thể theo mỗi loại công việctrên hai phương diện: hình thức và chất lượng sản phẩm Đánh giá tiến độ làđánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu về thời gian; đánh giá chấtlượng thực hiện nhiệm vụ, công việc của công chức cần dựa trên tiến độ vàsản phẩm, kết quả thực hiện nhiệm vụ

Ý thức tổ chức kỷ luật Mặc dù được sử dụng phổ biến trong đời sống xã

hội cũng như trong các quy định pháp luật nhưng cho đến nay chưa có địnhnghĩa chính thức về “ý thức tổ chức kỷ luật” “Ý thức tổ chức kỷ luật” thườngđược đề cập đến từ một số khía cạnh như: chấp hành pháp luật; chấp hành cácquy định của cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi cán bộ, công chức đang công tác;chấp hành các quy định của Đảng nếu cán bộ, công chức là đảng viên; chấphành kỷ luật về thời gian lao động…

Nguồn nhân lực không chỉ là nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh

mà còn là nhân tố để khẳng định đơn vị sự nghiệp công lập đó hoạt động cóhiệu quả hay không Nguồn nhân lực cao sẽ giúp hoạt động của đơn vị theođịnh hướng đã có tốt hơn

Cơ sở vật chất – kỹ thuật.

Tại các cơ quan đơn vị hành chính sự nghiệp việc quản lý cơ sở vật chất

và thiết bị là một công việc hết sức nặng nhọc, khó khăn và mất nhiều thờigian do tài sản thường có giá trị lớn, được bố trí và sắp xếp ở nhiều nơi, nhiềuphòng khác nhau, số lượng người sử dụng lớn, được quy định sử dụng trongnhiều năm Mỗi khi có yêu cầu từ các cơ quan quản lý thì nhân viên kế toánphải mất rất nhiều thời gian để kiểm kê sổ sách, cơ sở vật chất và trang thiết

bị, đối chiếu tổng hợp để lập các báo cáo Với mong muốn góp phần làm đơngiản hoá công việc trên

Trình độ quản lí và khoa học – kỹ thuật.

Để nâng cao hiệu quả quản lí của các đơn vị sự nghiệp công lập Nhànước đã có Đề án sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ,ngành, địa phương nhằm giảm mạnh đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt độngcác đơn vị sự nghiệp, khắc phục chồng chéo, dàn trải, trùng lắp về chức năng,nhiệm vụ, trong đó xác định chỉ tiêu giảm đầu mối đơn vị sự nghiệp công lậpcho từng năm theo nguyên tắc: Một đơn vị sự nghiệp công lập có thể cungứng nhiều dịch vụ sự nghiệp công cùng loại; cơ cấu lại hoặc giải thể các đơn

vị sự nghiệp công lập hoạt động không hiệu quả hoặc không đáp ứng đủ tiêuchí, điều kiện thành lập; đẩy mạnh xã hội hóa, chuyển các đơn vị sự nghiệpcông lập có đủ điều kiện thành công ty cổ phần (trừ các bệnh viện và trườnghọc); trường hợp cần thiết phải thành lập mới đơn vị sự nghiệp công lập, thìđơn vị đó phải tự bảo đảm toàn bộ về tài chính (trừ trường hợp phải thành lậpmới để cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu), hoàn thành trongquý I năm 2019 và áp dụng tiến bộ của khoa học và công nghệ vào quản lí, sửdụng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, nhằm thỏa mãn các nhucầu và lợi ích cơ bản, thiết yếu của người dân

Thương hiệu, uy tín của đơn vị sự nghiệp công lập.

Mặc dù thương hiệu, uy tín của các đơn vị sự nghiệp công ít được quantâm phát triển Tuy nhiên, uy tín và thương hiệu sẽ tạo niềm tin cho người dân

tham gia, sử dụng các dịch vụ, sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Uy tín và thương hiệu của các đơn vị sự nghiệp công được nâng cao thì đơn

vị sự nghiệp công ngày càng phát triển, khơi dậy tính năng động sáng tạo củacán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập

Sự gia tăng về doanh thu ( nguồn lực tài chính).

Hiện nay năng lực tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập là donhà nước phổ hoặc tự chịu trách nhiệm Do vậy việc tự chịu trách nhiệm sửdụng nguồn tài chính là nhiệm vụ quan trọng Ngoài ra, các đơn vị sựnghiệp công lập phải có những chiến lược, chính sách để mở rộng nguồnlực tài chính của mình Vì vậy sự gia tăng của nguồn lực tài chính sẽ cũng

là tiêu chí để đánh giá năng lực cạnh tranh của đơn vị sự nghiệp công lập

có được nâng cao hay không

Chương 2 THỰC TRẠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH

CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 2.1 Sự hình thành, phát triển và những nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

2.1.1 Sự hình thành và phát triển của trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2

Trường được thành lập theo quyết định số 128/CP, ngày 14/8/1967 củaHội đồng Chính phủ Trường có nhiệm vụ đào tạo giáo viên khoa học tựnhiên cho các trường phổ thông và được đặt ở Cầu Giấy, Từ Liêm, Hà Nội.Giáo sư, Tiến sĩ khoa học, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Cảnh Toàn là Hiệutrưởng đầu tiên của Trường

Trường đào tạo cử nhân khoa học các ngành sư phạm: Toán, Vật lý, Kỹthuật, Sinh học, Hoá học, Ngữ Văn, Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Công dân,Giáo dục Mầm non, Thể dục Thể thao và Giáo dục Quốc phòng, Kỹ thuậtNông nghiệp (kết hợp sư phạm kỹ thuật công nghiệp và sư phạm Kinh tế giađình); Cử nhân khoa học các ngành: Tin học, Tiếng Anh, Việt Nam học, Toánhọc, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Văn học, Lịch sử; các chuyên ngành đào tạoThực sĩ khoa học: Toán Giải tích; Vật lí chất rắn, Lí luận và phương pháp dạyhọc Vật lí, Sinh học thực nghiệm

Trường tiếp tục liên kết, hợp tác đào tạo với Học viện quản lí Giáo dục(tiền thân là Trường Cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo) các cơ sở đào tạokhác Trường tham gia tổ chức thành công các Hội giao lưu Cụm Sư phạmTrung - Bắc lần 6, Phú Thọ, 2006 Nhiều cán bộ đã bảo vệ thành công luận ánTiến sĩ Nhiều cán bộ được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Giáo dụ vàĐào tạo tặng Bằng khen Nhiều đơn vị được công nhận "Tập thể lao độngxuất sắc" Nhiều cán bộ được trao tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cấp Bộ"

và "Giảng viên giỏi cấp Bộ"

Đến 8/2007, đào tạo được hơn 20 nghìn cử nhân khoa học hệ chính qui,

trong đó 95% làm giáo viên, 4500 chuyên gia cốt cán giáo dục, 550 thạc sĩ;

đào tạo nâng chuẩn và bồi dưỡng cho gần 6000 giáo viên các trường phổ

thông Hoạt động khoa học công nghệ: 3 chương trình quốc gia; các đề tàiKHCN: cấp Nhà nước: 5, cấp bộ: 87, cấp trường: 230; xây dựng chương

trình, viết giáo trình đáp ứng đào tạo Hơn 90 cán bộ bảo vệ thành công luận

vị cao cũng với tuổi đời còn trẻ (đa số dưới 50 tuổi) có nhiều năm kinhnghiệm ở các vị trí cao cấp trong các cơ sở giáo dục đã cho thấy trường Đạihọc sư phạm Hà Nội 2 dồi dào tiềm năng để phát triển, nắm bắt nhanh cácchủ trương, đường lối phát triển của nhà nước và Bộ GD&ĐT, đề ra cácchiến lược phù hợp để năng cao năng lực cạnh tranh của trường Đại học sưphạm Hà Nội 2

Nguồn nhân lực là một trong những yếu tố then chốt để khẳng địnhnăng lực của trường đại học Tại trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 luôn có

chính sách thu hút các giảng viên có năng lực giỏi, các chuyên gia đầu ngànhnhằm mang lại cho mình một sức mạnh cạnh tranh trong quá trình đào tạosinh viên Số lượng giảng viên có học hàm Phó giáo sư hay Tiến sỹ, thạc sỹ(ThS) luôn tăng theo từng năm, đây là tín hiệu đáng mừng cho trường đại học

sư phạm Hà Nội 2 trong quá trình khẳng định vị thế của mình trong thời đạiđổi mới xu thế giáo dục hiện nay

Bảng 3.1 Số lượng giảng viên cơ hữu từ 2015 - 2018 (người )

pháp tích cực để công tác tài chính của nhà trường của nhà trường đi vào nềnếp, đảm bảo đáp ứng việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ cơ bản trong kếhoạch của nhà trường về công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và các nhiệm

vụ chuyên môn khác Nhà trường đã hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán theocác hướng dẫn thi hành Luật kế toán, thực hiện đúng quy trình lập kế hoạch,thanh toán quyết kinh phí cho các hoạt động của Nhà trường Việc phân bổ và

sử dụng tài chính của nhà trường hằng năm được thực hiên công khai, dân chủ

và minh bạch

Việc sử dụng nguồn lực tài chính tốt sẽ giúp cho việc phục vụ các hoạtđộng của trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 được tốt hơn, đồng thời nângcao năng lực cạnh tranh cũng tốt hơn

Cơ sở vật chất.

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã quy hoạch và xây dựng được một

hệ thống cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu đào tạo của trường:

Hệ thống phòng học đủ và đáp ứng tiêu chuẩn với bốn giảng đường A,

B, C, D phục vụ cho hoạt động dạy học, trong đó có các phòng học chuyêndụng cho các hoạt động dạy học đặc thù như: tin học, ngoại ngữ, nhạc…Phòng học được trang bị máy chiếu Projector, bảng thông minh và các thiết bịhiện đại khác ứng đầy đủ việc học tập, thực hành và nghiên cứu khao học củangười học Ngoài ra, nhà trường còn hợp tác với nhiều cơ sở nghiên cứu trong

và ngoài nước để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của người học

Thư viện gồm đầy đủ các phòng chức năng với các thiết bị chuyên dụng,

có đủ giáo trình và đa dạng về tài liệu tham khảo phục vụ cho hoạt động họctập và nghiên cứu Phòng tra cứu với thiết bị hiện đại cùng với hệ thốnghướng dẫn tỉ mỉ, internet băng thông rộng Hệ thống thư viện điện tử liên kếtvới năm thư viện điện tử ngoài trường Đặc biệt nhà trường đã mua cổngthông tin điện tử Spinger cho phép giáo viên và người học truy cập nhiều tạpchí khao học uy tín trên thế giới