Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về tự học vào nâng cao hiệu quả tự học các môn lý luận chính trị của sinh viên trường đại học sư phạm hà nội 2

LỜI CAM ĐOANKhóa luận tốt nghiệp “chuyên ngành tư tưởng Hồ Chí Minh với đề tài “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học vào nâng cao hiệu quả tự học các môn lý luận chính trị của sinh vi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Hà Nội, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học

ThS Vi Thị Lại

Hà Nội, 2019

Em xin gửi lời tới cô ThS Vi Thị Lại đã giúp đỡ em trong suốt quá

trình nghiên cứu và trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành đề tài khóa luận tốtnghiệp này Đồng thời em xin bày tỏ lòng cảm ơn tới thầy cô trong khoa Giáodục chính trị, bạn bè đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình họctập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp lần này

Với điều kiện thời gian và kiến thức của bản thân nên khóa luận khótránh khỏi những thiếu sót trong quá trìnhem nghiên cứu

Em kính mong nhận được sự đóng góp từ thầy cô và các bạn

Em xin trân trọng cảm ơn”!

Hà Nội, ngày 5 tháng 5 năm 2019

Sinh viên Nguyễn Thị Thơm

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp “chuyên ngành tư tưởng Hồ Chí Minh với đề tài

“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học vào nâng cao hiệu quả tự học các môn lý luận chính trị của sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2” được thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS Vi Thị Lại Tôi xin cam đoan

đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Các số liệu, kết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khác”

Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, ngày 5 tháng 5 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Thơm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Kết cấu của đề tài 4

CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ TỰ HỌC 5

1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.1 Khái niệm tự học 5

1.1.2.Hiệu quả của việc tự học 8

1.1.3.Các môn lý luận chính trị 9

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học 12

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của tự học 12

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục đích của tự học 14

1.2.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về môi trường, đối tượng tự học 16

1.2.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về thái độ tự học 19

1.2.5 Quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung tự học 21

1.2.6 Quan điểm của Hồ Chí Minh về biện pháp tự học 22

CHƯƠNG 2: NÂNG CAO HIỆU QUẢ “TỰ HỌC CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH” 29

2.1.1 Đặc điểm của sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 29

2.1.2 Yêu cầu của việc tự “học các môn lý luận chính trị của sinh viên” trong xu thế hội nhập 30

2.2.Thực trạng tự học các môn Lý luận chính trị của sinh viên trường Đại học

sư phạm Hà Nội 2 312.2.1 Những “thành tựu đạt được trong việc tự học các môn Lý luận chính trịcủa sinh viên trường Đại học” sư phạm Hà Nội 2 312.2.2 Những hạn chế đạt được trong việc tự học các môn Lý luận chính trịcủa sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 332.3 Nguyên nhân của thực trạng về tự “học các môn Lý luận chính trị củasinh viên trường Đại học” sư phạm Hà Nội 2 342.3.1 Nguyên “nhân của thành tựu tự học các môn lý luận chính trị của sinhviên trường Đại học sư” phạm Hà Nội 2 342.3.2 Nguyên “nhân hạn chế về tự học các môn lý luận chính trị của sinh viêntrường Đại học sư” phạm Hà Nội 2 352.4 Một “số giải pháp nhằm nâng cao hiệu tự học các môn Lý luận chính trịcủa sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng HồChí Minh” 362.4.1 Xác định đúng đắn mục đích học tập các môn lý luận chính trị 362.4.2 Cần “có thái độ học tập với các môn lý luận chính trị đúng đắn, nghiêmtúc” 382.4.3 Lập và “thực hiện kế hoạch tự học tập các môn lý luận chính trị chobản thân mình” 382.4.4 Phát “huy các phương pháp tự học các môn lý luận chính trị có hiệuquả” 39KẾT LUẬN 42DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 44PHỤ LỤC

để đào tạo những con người vừa có đức vừa có tài Nền giáo dục đó phải kếthợp chặt chẽ giữa học và hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, gắn liền giáodục của nhà trường với gia đình và xã hội, học suốt đời Kết hợp tự học vớihọc trong nhà trường, học trong sách vở và học trong cuộc sống” Với quanđiểm về tự học “tự động học tập” Người đã chỉ rõ việc học tập là do chínhbản thân người học quyết định, phải tự giác, tự chủ không cần ai nhắc nhở.Người học tự vạch ra kế hoạch học tập cho chính mình chủ động tìm tòi tíchlũy kiến thức cho bản thân mình Đây là một tư tưởng giáo dục quý báu của

Hồ Chí Minh Tư tưởng đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, cần được nghiêncứu và học tập”

Ngày “nay cùng với nhiều môn học khác, môn học về lý luận chính trịđược đánh giá là môn học vô cùng quan trọng nhằm hình thành thế giới quan,phương pháp luận, củng cố niềm tin và bản lĩnh chính trị cho ngườihọc.Những môn học lý luận chính trị bao gồm: Những nguyên lý cơ bản củaChủ nghĩa Mác – Lênin,Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng củaĐảng Cộng sản Việt” Nam

Tại trường Đại học sư phạm Hà Nội 2,với trình độ nhạy bén, tư duy sángtạo, sinh viên không ngừng tiếp thu kiến thức các môn lý luận chính trị mộtcách tương đối tốt Không chỉ có vậy, nhiều sinh viên còn tự học tự tích lũy

cho mình những kiến thức chính trị nhằm phục vụ cho việc học tập rèn luyệncủa mình Tuy nhiên so với các môn học khác, lý luận chính trị là môn họckhái quát cao, là môn học mang tính lý thuyết đòi hỏi tư duy, tính biện luậnvới rất nhiều các thuật ngữ Vì vậy các môn học này đòi hỏi người học ngoàiviệc nghiên cứu học tập trên lớp dưới sự hướng dẫn của giảng viên cần có sựtích cực tự học tập

Vì vậy việc “nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học vàonâng cao hiệu quả tự học các môn lý luận chính trị của sinh viên trường Đạihọc” sư phạm Hà Nội 2 là một việc rất cần thiết Đó là lí do để tôi chọn đề tài:

“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học vào nâng cao hiệu quả tự học cácmôn lý luận chính trị của sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2”

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ “trước đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng tựhọc của Hồ Chí Minh và vận dụng tư tưởng của Người vào vấn đề học tập vàgiáo dục” tiêu biểu có:

- Ngô “Thị Lan Hương (2014), “Một số giải pháp nhằm nâng cao ý thức tự

học của sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 theo tấm gương tự học của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, Đề tài khoa học cấp cơ sở, Trường Đại học sư

phạm Hà Nội” 2

- Lê “Thị Thanh Hoa (2008), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dụcvào việc đổi mới giáo dục Cao đẳng ở Nghệ An giai đoạn hiện nay, Luận vănThạc sĩ chuyên ngành: Hồ Chí Minh học, Học viện chính trị - Hành chínhQuốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội”

- Nguyễn “Thị Linh ( 2016), Hồ Chí Minh với vấn đề tự học và vận dụngcho sinh viên các trường đại học, cao đẳng hiện nay, Luận văn Thạc sĩ chuyênngành: Hồ Chí Minh học, Học viện chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ ChíMinh, Hà Nội”

- Tác giả Dương Thị Linh (2010), “Một số vấn đề về hoạt động tự học của

sinh viên trong giai đoạn hiện nay”, tạp chí Giáo dục, số Đặc biệt, tháng 1.

- Lê Văn Yên (2006), “ Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục” Nxb Lao động, Hà Nội

- Phan Ngọc Liên ( 2007), Hồ Chí Minh về giáo dục, Nxb Từ điển Báchkhoa

- Lê Văn Tích, Nguyễn Thị Kim Dung ( biên soạn) ( 2007), Hồ Chí Minh

về giáo dục đào tạo, Nxb Lao động – Xã hội

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Làm “rõ quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về tựhọc, vận dụng tư tưởng đóvào nâng cao hiệu quả tự học các môn Lý luận chính trị của sinh viên trườngĐại học” sư phạm Hà Nội 2

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để “hoàn thành mục đích nghiên cứu đã được xác định ở trên, khóa luận thực hiện những nhiệm vụ” sau:

Thứ nhất, “làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tự học”

Thứ hai, phân tích thực trạng “trong việc tự học các môn học lý luận chính trịcủa sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội” 2

Thứ ba, “đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tự học tập cácmôn lý luận chính trị cho sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 hiệnnay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tư “tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tự học, thực trạng tự học các môn lý luận chính trị của sinh viên trường Đại học” sư phạm Hà Nội 2

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về “nội dung: Tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học”

Về không gian: Thực trạng tự học các môn lý luận chính trị của sinh viêntrường Đại học sư phạm Hà Nội 2

Về thời gian: năm 2016 - 2018

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ “nghĩaduy vật biện chứng kết hợp với các phương pháp cụ thể: logic lịch sử, phântích – tổng hợp,nghiên cứu tài liệu, điều tra thực tiễn, phương pháp phỏngvấn, đối chiếu để làm rõ nội dung của đề” tài

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài “phần mở đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo Khóa luận baogồm 2 chương 6 tiết”

Theo “Từ điển Giáo dục học”: “Tự học là một bộ phận không thể táchrời của quá trình giáo dục, là quá trình mà người học tự mình hoạt động lĩnhhội tri thức khoa học và rèn luyện kỹ năng thực hành mà không có sự hướngdẫn trực tiếp của giáo viên và sự quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục, đào tạo.Đây là phương thức học tập cơ bản của giáo dục không chính quy, giáo dụcthường xuyên, đồng thời còn là bộ phận không thể tách rời của quá trình họctập có hệ thống trong các trường học nhằm đào sâu, mở rộng để nắm vữngkiến thức của học sinh” [14, tr458].

Nhà tâm lý học N.ARubakin khẳng định: “Tự tìm lấy kiến thức – có nghĩa là tự học” [15, tr 55] Tự “học tức là quá trình lĩnh hội tri thức, các kinhnghiệm xã hội, lịch sử trong thực tiễn hoạt động cá nhân bằng cách thiết lập các mối quan hệ cải tiến kinh nghiệm ban đầu, đối chiếu với các mô hìnhphản ánh hoàn cảnh thực tại Biến tri thức của loài người thành vốn tri thức,kinh nghiệm, kỹ năng , kỹ xảo” của chủ thể

Tác giả Nguyễn Kỳ: “Tự học là người học tích cực chủ động, tự mình tìm ra

tri thức kinh nghiệm bằng hành động của mình, tự thể hiện mình Tự học là tự đặt mình vào tình huống học, vào vị trí nghiên cứu, xử lí các tình huống, giải quyết các vấn đề, thử nghiệm các giải pháp…Tự học thuộc quá trình cá nhân hóa việc học” [16, tr 69]

Trần Phương cho rằng: “ Học bao giờ và lúc nào cũng chủ yếu là tự học,

tức là biến kiến thức khoa học tích lũy từ nhiều thế hệ của nhân loại thành

kiến thức của mình, tự cải tạo tư duy của mình và rèn luyện cho mình kĩ năng thực hành những tri thức ấy” [ 17, tr 22]

Bên cạnh đó tác giả Cao Xuân Hạo khẳng định: “…dù có học trường

gì, thầy nào nổi tiếng đến đâu chăng nữa, thì nhân tố quan trọng nhất, quyếtđịnh kết quả mỹ mãn của quá trình đào tạo vẫn là cái công tự học của học trò

Tự học ở đây chỉ cái phần tích cực chủ động, quyết đoán của người học Vaitrò quyết định sự thành công hay thất bại của quá trình học tập là vai trò củangười học, tuy vai trò của người dạy không phải không quan trọng” [ 18, tr51]

Về cách tự học, tác giả Quang Huy: “Có nhiều cách tự học như: tự mình

mò mẫm (người học không có điều kiện đi học, các tri thức họ tìm được là do

sự tìm tòi trải nghiệm của chính bản thân họ trong cuộc sống), tự học khôngcần thầy hướng dẫn (người học đã có một trình độ học vấn nhất định, đã cómột thời gian dài học với thầy), tự học với sự hướng dẫn của thầy (hoạt động

tự học này gắn với quá trình dạy học) Đối với sinh viên, hoạt động tự họcgắn liền với sự hướng dẫn của thầy Hoạt động này sẽ diễn ra ở hai phạm vi:

tự học trên lớp và tự học ngoài giờ trên lớp.” [ 19, tr 33]

Theo Giáo sư – Tiến sỹ Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học – là tự mình độngnão, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổnghợp ) và có khi cả cơ bắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất củamình, rồi cả động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan, thế giới quan (như tínhtrung thực, khách quan, có chí tiến thủ,không ngại khó, ngại khổ, kiên trì,nhẫn nại, lòng say mê khoa học, ý muốn thi đỗ, biến khó khăn thành thuậnlợi vv ) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnhvực đó thành sở hữu của mình”[20, tr 35]

Tác giả Ngô Nhật Quang trong bài viết “Tư tưởng tự giáo dục liên tục ởBác Hồ” [21, tr.143] đã nêu lên những kết luận rút ra từ tấm gương tự đào tạocủa Hồ Chí Minh:

+ Ý chí tự đào tạo mãnh liệt, bền bỉ, bắt nguồn từ lý tưởng cách mạng

và từ trong thực tiễn đấu tranh

+ Cốt lõi của việc tự đào tạo là tự học, mà công cụ quan trọng nhất là sách

Từ đó, tác giả cho rằng đứng trước nhiệm vụ mới của công cuộc xâydựng đất nước thì sự suy nghĩ, gương tự học, tự giáo dục và những lời dạycủa Bác về tự học, tự giáo dục cần được mỗi người lĩnh hội đầy đủ trong sựnghiệp chống nạn thất học, nâng cao dân trí.

Từ “các cách hiểu trên ta thấy việc học có cốt lõi là tự học, tự học làcông việc chính của người học vì không thể ai học thế cho mình được Tự học

là để tự mình khẳng định chính mình, vượt qua mọi hoàn cảnh, hoà nhậpvới cuộc sống và sống tốt hơn”

Như vậy, mỗi tác giả ở từng góc độ nghiên cứu khác nhau có nhữngquan điểm khác nhau về tự học Tuy nhiên các nhà nghiên cứu đều nhất trírằng: tự học phải được xem là một bộ phận không thể thiếu của việc học trongnhà trường

Ở nước ta “vấn đề tự học được phát động nghiên cứu nghiêm túc, rộngrãi từ khi nền giáo dục cách mạng ra đời (1945), mà Chủ tịch Hồ Chí Minhvừa là người khởi xướng vừa nêu tấm gương về tinh thần và phương pháp học

và dạy học”

Sinh “ra trong một gia đình nhà nho khoa bảng, lại được tiếp thu truyềnthống hiếu học của quê hương, đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức coitrọng vai trò của giáo dục Người đã khởi đầu sự nghiệp cách mạng bằng côngviệc giáo dục quần chúng nhân dân, nhất là lực lượng thanh thiếu niên, hiểu

rõ con đường phải đi để giành lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc Trong quátrình tổ chức và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người đã nêu những luận đềnổi tiếng thể hiện sự quan trọng của giáo dục, như”: “Một dân tộc dốt là mộtdân tộc yếu” [4, tr.7], hay “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi íchtrăm năm thì phải trồng người” [10, tr.528]

Từ “vai trò một nhà tư tưởng, một nhà tổ chức, đặc biệt là từ vai trò mộtnhà giáo Hồ Chí Minh rất chú ý nhấn mạnh đến yếu tố tự giáo dục, tự giáchọc tập, bởi quá trình giáo dục xét đến cùng là nhằm khơi dậy và phát huy sự

tự giáo dục của người học Quá trình này không thể đạt kết quả nếu người họckhông có ý thức nỗ lực học tập, tiếp thu tri thức, biến tri thức của nhân loạithành tri thức của bản thân mình Tự học tập, tự giáo dục trở thành khâu phát

triển cao nhất, quan trọng nhất, là nội dung cốt lõi của quá trình giáo dục Do

đó, Hồ Chí Minh nhắc nhở các cán bộ, đảng viên”: “chúng ta phải học và hoạtđộng cách mạng suốt đời Còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt động cáchmạng” [12; tr.113] Theo Người, “Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi,biết hết rồi Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, chonên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân” [12, tr.377].Những “điều được học, được nghiên cứu tại trường chỉ có thể ví như một “hạtnhân bé nhỏ” đòi hỏi người học sau khi ra trường” “sẽ tiếp tục săn sóc, vunxới, làm cho hạt nhân ấy mọc thành cây và dần dần nở hoa, kết quả” [12,tr.377]

Người từng nói: “còn sống thì còn phải học” và cho rằng: “về cách họcphải lấy tự học làm cốt” Có thể nói tự học là một tư tưởng lớn của Hồ ChíMinh về phương pháp học tập Người cho rằng: “Tự học là cách học tự động”

và “phải biết tự động học tập” Theo Người: “tự động học tập” tức “là tự họcmột cách hoàn toàn tự giác, tự chủ, không chờ ai nhắc nhở, không đợi ai giaonhiệm vụ mà tự mình chủ động vạch kế hoạch học tập cho chính mình, rồi tựmình triển khai, thực hiện kế hoạch đó một cách tự giác, độc lập, tự mình làmchủ thời gian để học tập và tự mình kiểm tra đánh giá việc” học của mình”.[3,tr.360] Hồ Chí Minh luôn phê phán việc thụ động trong học tập TheoNgười việc tự học là không ai thay được cho mình phải tự học ở mọi nơimọi lúc, biến tri thức khoa học được tích lũy từ nhiều thế hệ nhân loạithành kiến thức của mình và tự học là yếu tố quan trọng nhất của quá trìnhấy

Như vậy, tự học là quá trình người học tự ý thức, tự nỗ lực chiếm lĩnh trithức bằng hành động của chính mình hướng tới mục đích nhất định Nó còn

là “quá trình tự giác tích cực chiếm lĩnh lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng

kỹ xảo của bản thân người học Trong quá trình đó, người học thực sự là chủthể của nhận thức, nỗ lực huy động các chức năng tâm lý” nhằm đạt đượcnhững mục tiêu đã định Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm tự học cónhiều điểm tương đồng với quan niệm của giáo dục học hiện đại

1.1.2.Hiệu quả của việc tự học

Hiệu quả của việc tự học được hiểu là kết quả của việc tự học đạt đếnmức độ như thế nào Hiểu quả của việc tự học thường được căn cứ trên cáctiêu chí cơ bản sau:

Thứ nhất, “tự học có giúp cho sinh viên có cái nhìn đúng đắn về vị trí,

vai trò của các môn học trong việc tích lũy tri thức để phát triển con ngườimột cách toàn diện, khả năng ứng xử linh hoạt trong cuộc sống, khả năng kháiquát, hình thành kỹ năng sống phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế hiệnnay Tự học chính là cách thức học tập nhằm khai thác triệt để quỹ thời giannhàn rỗi trong sinh viên và là cơ hội để sinh viên đào sâu suy nghĩ, nghiềnngẫm ôn lại những kiến thức mà giảng viên đã hướng dẫn, giảng giải trênlớp”

Thứ hai, tự “học giúp sinh viên phát huy tính tự giác của mình, tích

cực và năng lực đọc giáo trình, sách, báo, văn kiện, tạp chí… để tìm tòi,nghiên cứu, biến “quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo” của sinh viên.Việc tự học giúp sinh viên có nếp sống kỷ luật và làm việc một cách khoahọc, rèn luyện ý chí phấn đấu, tính kiên nhẫn, óc phê phán, tạo sự hứng thúhọc tập, say mê và khát khao vươn tới những đỉnh cao của khoa học, sống có

lý tưởng, hoài bão, ước mơ”

Thứ ba, tự “học giúp khơi dậy ở sinh viên năng lực tự thể hiện khẳng

định mình và hợp tác với các thành viên khác trong tập thể khi cùng đảm nhậnnhiệm vụ thuyết trình, thảo luận do giảng viên phân công Vì thông qua việchành động hợp tác giữa các thành viên trong nhóm, sinh viên phải nỗ lực tựthể hiện mình, tức là phải tự mình giải quyết tình huống, giải quyết các vấn đềđược đặt ra; từ đó khơi dậy tính chủ động, sáng tạo, tự giác học tập, nghiêncứu và lĩnh hội tri thức, khắc phục tính thụ động của sinh viên trong quá trìnhhọc tập”

1.1.3.Các môn lý luận chính trị

Giáo dục “chính trị tại Việt Nam là giáo dục cho người học về chủnghĩa Mac Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lịch sử, đường lối cách mạng củaĐảng Cộng sản Việt Nam Giáo dục chính trị giúp cho người học có sự hiểubiết sâu sắc hơn, đầy đủ hơn, toàn diện hơn những tri thức lý luận chính trị -

hành chính Từ đó trang bị cho bản thânvốn tri thức khoa học lý luận.Việc họctập, nghiên cứu lý luận chính trị nhằm củng cố niềm tin và bản lĩnh chính trị,

ý thức giai cấp và tinh thần yêu nước.Việc học tập và nghiên cứu lý luậnchính trị nhằm cung cấp cho người học thế giới quan và phương pháp luận,cách mạng và khoa học, từ đó vận dụng vào thực tiễn cuộc sống và công việc,

để hoàn thành và hoàn thành xuất sắc công việc được giao Hơn hết là xâydựng mỗi quan hệ giữa người với người trên tinh thần tôn trọng, tương trợ vàthương yêu lẫn nhau”

Giáo dục chính trị được đào tạo dưới “các hình thức: môn học Giáo dụcCông dân ( cấp trung học phổ thông), môn chủ nghĩa Marx-Lenin, môn Tưtưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Xã hội khoa học, Lịch sử Đảng, Triết học, tại tất cả các trường Đại học”

Thực hiện công văn 2488/BGDĐT – ĐH & SĐH: “Sinh viên tất cả cáctrường đại học phải học 4 môn học lý luận chính trị bắt buộc gồm:Nhữngnguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch

sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản ViệtNam Thời lượng dạy - học các môn Lý luận chính trị là 10 tín chỉ (gồm 15đơn vị học trình)”

Không có lĩnh vực nào của “đời sống xã hội lại đứng ngoài chính trị,

từ vấn đề phát triển kinh tế, văn hóa đến xây dựng đạo đức, lối sống; từ sựđánh giá về quá khứ, đến dự báo tương lai đều phải có định hướng chính trị

rõ ràng Theo đó, nội dung của các môn lý luận chính trị là rất rộng, từ lý luậnchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chínhsách và pháp luật của Nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, anninh, đối ngoại”

Đối với sinh viên, việc học tập các môn lý luận chính trị và quán triệtnghiêm túc nội dung lý luận chính trị có ý nghĩa quan trọng:

Thứ nhất, góp phần phát triển con người toàn diện: Cùng “với việc họctập các kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cho bản thân, sinh viênphải được trang bị hệ thống tri thức lý luận chính trị đúng đắn Bởi kiến thức

lý luận chính trị là kim chỉ nam chỉ phương hướng rèn luyện phẩm chất chính

trị, đạo đức hướng các em đến hành động thực tiễn nhân văn, tiến bộ, khoahọc Hun đúc cho sinh viên lòng yêu nước chân chính; có tinh thần kiên định,vững vàng”.

Thứ hai, góp phần “nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầucủa sự nghiệp đổi mới: Học tập và quán triệt nội dung các môn lý luận chínhtrị giúp sinh viên có trình độ và năng lực tư duy lý luận khoa học Có quanđiểm đúng đắn, lập trường cách mạng vững chắc và phương pháp luận khoahọc, là điều kiện để sinh viên chủ động, tự tin vươn lên làm chủ khoa học vàcông nghệ tiên tiến”, hiện đại

Thứ ba, giúp sinh viên có lập trường tư tưởng kiên định, bản lĩnh chínhtrị vững vàng, củng “cố niềm tin, bản lĩnh chính trị, ý thức giai cấp và tinhthần yêu nước cho sinh viên, từ đó thúc đấy sinh viên tự giác, tự nguyện, hănghái hành động, thực hiện tốt nhiệm vụ” cá nhân

Thứ tư, việc tự học “các môn lý luận chính trị góp phần chuyển biến thái

độ học tập của sinh viên đối với môn học như cần cù, siêng năng, có kỉ luậthơn trong học tập, có nhu cầu mở rộng hiểu biết về tri thức môn học, tài liệutham khảo, thông tin, tư liệu mới để học, mong muốn được hướng dẫn phântích mở rộng kiến thức đã được tiếp thu…giúp sinh viên phát huy được tínhtích cực trong việc tìm tòi tài liệu, chủ động nắm bắt tri thức, nền tảng lí luậnmột cách có hệ thống” và logic

Thứ năm, hoạt động học tập các môn “lý luận chính trị góp phần kíchthích tinh thần say mê, hứng thú học tập của sinh viên Trong việc học tập cácmôn lý luận chính trị bản thân sinh viên khi đã đạt được mục tiêu tiếp cậnkhối lượng tri thức và nắm vững tri thức đó thì tinh thần say mê, hứng thú họctập sẽ được khơi dậy, được phát huy cao đồng thời cũng từ say mê, hứng thúhọc tập các môn học một cách tự giác, mở rộng khả năng độc lập sáng tạo, tựtìm tòi phương pháp, kĩ năng Vận dụng các môn lí luận chính trị vào việc lígiải những vấn đề nhận thức, gải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễncuộc sống”, gắn kết lí luận với thực tiễn, tư tưởng và hành động

Thứ sáu, việc “học tập các môn lý luận chính trị , giúp sinh viên nắmvững được tri thức các vấn đề lý luận nhằm phục vụ các kết quả học tập,

khích lệ sinh viên quyết tâm, phấn đấu vận dụng tri thức góp phần vào việchọc tập các môn học khác trên cơ sở phân tích, đánh giá đúng đắn quy luật,vận động phát triển của lịch sử”

Sinh viên là những người đang trong quá trình phát “triển về trí tuệ vànhân cách Đây là giai đoạn mà họ đang khẳng định vai trò, vị trí và tráchnhiệm của mình với xã hội Tuy nhiên, bên cạnh sự mạnh dạn, dám nghĩ, dámlàm, khát khao lý tưởng và hành động để thực hiện lý tưởng của mình, hướngtới những giá trị xã hội mới, sinh viên lại cũng có cả tính bồng bột, thậm chíliều lĩnh, mạo hiểm, chưa đủ kinh nghiệm và từng trải để có cách suy xét,đánh giá các giá trị, lựa chọn giá trị theo tinh thần duy lý Thông qua học tậpcác môn lý luận chính trị, sinh viên có nhận thức cần thiết về hệ tư tưởng xãhội chủ nghĩa; niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, vào sự nghiệpđổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay Từ đó, sẽ quyết địnhkhuynh hướng, mục đích và hiệu quả hoạt động của sinh viên trong học tập,lao động; có lý tưởng cách mạng trong sáng, làm chủ bản thân, giàu lòng yêuquê hương, đất nước, xây dựng và củng cố vững chắc mục tiêu lý tưởng của”bản thân

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học

1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của tự học

Tự “học có vị trí và vai trò quan trọng trong giáo dục Khi nói về tự học,

Hồ Chí Minh cũng khẳng định rất rõ tầm quan trọng của việc tự học đối vớiquá trình học tập và sự phát triển của con người Người khẳng định đối vớiviệc học tập thì tự học có vai trò rất quan trọng, là yếu tố quyết định chấtlượng học tập của bản thân mỗi cá nhân Theo Người trong học tập là “ lấy tựhọc làm cốt” [4, tr 273] , lấy tự học làm cốt tức là lấy việc mình tìm tòi , họctập làm điều cơ bản , quyết định Câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳngđịnh vai trò , giá trị , tầm quan trọng của tự học có ý nghĩa quyết định củaviệc học tập Người khẳng định vai trò to lớn của việc tự học vì tri thức là vôhạn”

Tự học “cũng chính là hoạt động tiếp thu tri thức của mỗi cá nhân, là tiền

đề quan trọng dẫn tới sự phát triển ở mỗi con người Quá trình học tập bao

gồm học tại trường, lớp, ở những giai đoạn nhất định của cuộc đời và tự họcsuốt cả cuộc đời mỗi người Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, còn sống cònphải học Đây là biện pháp tốt nhất để nâng cao trình độ hiểu biết, đáp ứngyêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ cách mạng “Nếu không chịu khó học thìkhông tiến bộ được Không tiến bộ là thoái bộ Xã hội càng đi tới, công việccàng nhiều, máy móc càng tinh xảo Mình mà không chịu khó học thì lạc hậu,

mà lạc hậu thì bị đào thải, tự mình đào thải mình” Trong học tập, cần kết hợp

cả học tập ở trường, ở lớp và tự học”

Tự học cũng là “quá trình giúp con người tự bồi bổ kiến thức, rèn luyện

ý chí , nghị lực, thói quen tích cực , chủ động tích lũy kinh nghiệm cho bảnthân để không bị tụt hậu , luôn nhạy bén trong thực tế do biết áp dụng nhữngkiến thức đã học Từ đó tạo ra cho con người tính tự lập và có thể làm chủđược cuộc sống của bản thân Một người luôn có tinh thần tự lập sẽ luôn chủđộng trong mọi việc , có kiến thức, kỹ năng để hoàn thành mọi công việcđược giao Tự học có ý nghĩa quan trọng tạo tiền đề cho sự sáng tạo của mỗingười trong công việc và cuộc sống”

Việc “tự học giúp con người hiểu vấn đề một cách sâu sắc , giải quyếtvấn đề nhanh chóng chính xác Việc tự học có thể coi là chìa khóa đưa chúng

ta đến kho tàng tri thức , là điều kiện giúp ta thành công trong học tập Nếuchúng ta biết tự học cho bản bản thân thì chúng ta chắc chắn ở kiến thức vànâng cao được tri thức cho chính mình Những người có tinh thần tự học sẽchủ động suy nghĩ , tìm tòi , khám phá , nghiên cứu và hiểu bản chất vấn đề” Khi chúng ta đã biết tự học thì chúng “ta cũng biết chủ động thực hành , giúpchúng ta nhanh chóng hình thành kỹ năng , kỹ xảo, ghi nhớ kiến thức rất tốt”

Tự học sẽ bổ trợ cho những “phương pháp học tập khác Từ đó củng cốnhững kĩ năng thái độ của người học đối với việc học” tập của bản thân

Tóm lại “bản chất của tự học là một quá trình học tập , người học phải độclập xây dựng kế hoạch, phương pháp học tập, tự tìm hiểu, phân tích nhữngkiến thức trong sách vở, tài liệu để tiến tới làm chủ tri thức Nếu thiếu sự kiêntrì, lòng quyết tâm và sự nghiêm túc của bản thân, thì sẽ không thể thực hiệnđược kế hoạch học tập do mình đặt ra Chính việc tự học sẽ giúp mỗi người

nhớ lâu và vận dụng những kiến thức đã học một cách có ích vào cuộc sống.

Và, tự học còn giúp cho mỗi người trở nên năng động, sáng tạo, không phụthuộc vào người khác, từ đó hạn chế những khuyết điểm và hoàn thiện bảnthân Càng cố gắng tự học, con người càng trau dồi được nhân cách và trithức”

1.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục đích của tự học

Tự học “là hoạt động có mục đích của con người, là điều cần thiết trongquá trình tiếp nhận tri thức Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, tự học có vị trí và vaitrò đặc biệt quan trọng.Khi bàn về tự học, Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định

tự học có mục đích riêng nhằm thực hiện mục tiêu chung” của việc học tập

Trước hết, Người khẳng định mục đích của tự học là nhằm nâng cao

sự hiểu biết của bản thân mình để phát triển và hoàn thiện nhân cách Theo

Hồ Chí Minh, tri thức của nhân loại là vô cùng vô tận, vì vậy việc học hỏi là

vô cùng Trên hành trình tìm đường cứu nước giải phóng dân tộc, không cónhiều điều kiện để học tập chính quy, Hồ Chí Minh phải tiến hành tự học đểnâng cao hiểu biết của mình Người quan niệm “học hỏi là vô cùng”, và theoNgười, để có một trình độ hiểu biết uyên thâm thì nhất định phải tiến hành tựhọc Thông qua tự học, hiểu biết của người học ngày càng được nâng cao Nộidung của tự học phong phú và đa dạng, do vậy tự học làm cho kiến thức củangười học không những được nâng cao mà còn góp phần hình thành và pháttriển nhân cách Người cho rằng “học tập để phát triển ưu điểm, sửa chữakhuyết điểm” [4, tr.143] hay “phải ra sức học tập, tu dưỡng, tự cải tạo để tiến

bộ mãi” [6, tr.602] Tự học trước hết có mục đích là thúc đẩy và nâng cao tầmhiểu biết của bản thân người học, “đồng thời nó cũng là một trong những nhân

tố góp phần” thúc đẩy việc hình thành và phát triển nhân cách

Thứ hai, “tự học để phục vụ sự nghiệp cách mạng Thông qua quá

trình tự học, Hồ Chí Minh cho rằng tầm hiểu biết của cá nhân không nhữngđược nâng cao mà năng lực của người học cũng ngày càng được trau dồi Thực

tế Hồ Chí Minh không có nhiều thời gian học chính quy về chính trị nhưngbản thân Người là một nhà chính trị kiệt xuất; chưa từng học ở trường dạy viếtbáo nhưng Người là một nhà báo thiên tài Để đạt được những trình độ như vậy,Hồ

Chí Minh đều nhờ vào quá trình tự học, thông qua quá trình rèn luyện kỹ năng,năng lực của cá nhân ngày càng hoàn thiện Sau này, Người nhiều lần khẳngđịnh tự học góp phần rất lớn trong việc” trau dồi năng lực của cá nhân, từ đóhướng tới mục đích cao nhất của việc tự học là phục vụ sự nghiệp cách mạng,phục vụ công cuộc giành độc lập, tự do và xây dựng đất nước “Mục đích học

là để làm kinh tế, chính trị, văn hóa đều tiến bộ, các dân tộc đều đoàn kết vớinhau Học để làm gì nữa? Để xây dựng chủ nghĩa xã hội” [8, tr.270]

“Học để làm việc,làm người,làm cán bộ

Học để phụng sự Đoàn thể,giai cấp và nhân dân,

Tổ quốc và nhân loại.” [3, tr.208]

Sự khổ công tự học tập, chịu đựng gian khổ của Người đều nhằm mục đíchnhư Người nói: “Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi

Tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núinon, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó”[1, tr.272] Làm cách mạng giải phóng dân tộc chính là mục đích của tựhọc trong tư tưởng Hồ Chí Minh; sự nghiệp cách mạng của dân tộc chính làtrường học lớn của Người để Người hoàn thiện, trau dồi kỹ năng phục vụcách mạng

Thứ ba, tự học để khẳng định mình “Trong tư tưởng Hồ Chí Minh,

giải phóng con người là mục tiêu cao nhất Để giải phóng con người trướchết phải hình thành ở con người năng lực làm chủ và khả năng tự giảiphóng Năng lực làm chủ chính là khả năng tự khẳng định bản thân mìnhtrong các mối quan hệ với tự nhiên, xã hội và với chính mình Theo Người,

tự học là một biểu hiện sinh động của ý thức tự chủ; thông qua tự học,người học khẳng định được giá trị của mình Tự học chính là tự chủ vì “ýthức làm chủ không phải chỉ tỏ rõ ở tinh thần hăng hái lao động mà cònphải tỏ rõ ở tinh thần say mê học tập để không ngừng nâng cao năng lực

làm chủ của mình” [7, tr.527] Bằng say mê tự học, tự nghiên cứu, ngườihọc” có được sự hiểu biết về tự nhiên và xã hội, từ đó có những hoạt độngthích hợp đáp ứng yêu cầu của cuộc sống, khẳng định giá trị của bản thânngười học Ý nghĩa nhân văn, quyền con người nằm ngay trong quan điểm

phát huy tính chủ thể ở người học Muốn vậy, mỗi người phải biết không

ngừng tự học, tự đào tạo, tự khẳng định mình Tư tưởng đó rất gần với tưtưởng giáo dục hiện đại ngày nay: học để biết, học để làm, học để chungsống, học để khẳng định mình

1.2.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về môi trường, đối tượng tự học

1.2.3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về môi trường tự học

Về môi trường tự học, theo Hồ Chí Minh là phải “triệt để tận dụng mọihoàn cảnh, mọi phương tiện, mọi hình thức để tự học” Người thường đặt câuhỏi: Học ở đâu? và khẳng định: “Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau vàhọc nhân dân ” [3, tr.361] hay “Học trong xã hội, học nơi công tác thực tế,học ở quần chúng” [3, tr.163] Đó chính là môi trường toàn diện cho việc tựhọc

Có thể nói, Hồ “Chí Minh đạt được những thành công to lớn trong tựhọc chính là nhờ việc Người rất chú tâm tích lũy cho mình một vốn sống,những kinh nghiệm phong phú trong thực tiễn đấu tranh, thực tiễn đời sốngcủa giai cấp công nhân và của nhân dân các nước thuộc địa, đồng thời cũngnhờ những ngày miệt mài với sách báo, mà phương tiện tốt nhất là dựa vàothư viện Bác đã triệt để sử dụng thư viện để làm giàu vốn kiến thức củamình, để trang bị cho mình một trình độ lý luận sắc bén nhằm giải đáp nhữngvấn đề mà thực tiễn cách mạng đặt ra”

Trong “quá trình tự học, ngoài thư viện, Hồ Chí Minh còn triệt để tậndụng những câu lạc bộ, các sách báo, các bài nói chuyện, các buổi hội thảo,các viện bảo tàng…; đồng thời tự mình tạo ra các hình thức học tập mới, sinhđộng và bổ ích như: tranh thủ sự giúp đỡ, sự hướng dẫn chỉ bảo của ngườikhác, học trong khi giao tiếp, học trong công tác vận động quần chúng màNgười gọi là” “học trong nhân dân” Người chỉ rõ: “không học nhân dân làmột thiếu sót lớn” [3, tr.361]

Trong “suốt những năm tháng hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Người

vừa lao động kiếm sống, vừa tìm mọi cách và tận dụng mọi nơi, mọi lúc để tựhọc, nhất là học tiếng nước ngoài Có lần nói chuyện với thanh niên, Ngườicho biết: Để học được ngoại ngữ, phải kiên trì mỗi ngày học thuộc mười từ.Hằng ngày, trước khi thức dậy, Người viết những từ mới vào một mảnh giấy,dán vào chỗ hay nhìn thấy nhất, có khi viết lên cánh tay để khi vừa làm vừanhẩm học, đến khi chữ mờ hết thì cũng đã thuộc Lại cả khi đi đường, Ngườicũng nhẩm bài học Ban đêm, khi chưa ngủ, Người lấy tay viết mò những chữkhó xuống chăn cho kỳ nhớ mới thôi và thế là đã học thêm được vài từ mới

Hồ Chí Minh có một nguyên tắc là, học đến đâu, luyện tập và thực hành đến

đó, học được chữ nào là tìm cách ghép câu để dùng ngay, cho nên sau mộtthời gian ngắn, Người viết được báo và sách bằng tiếng nước ngoài Bằng

cách đó, dần dần Người đã học được rất nhiều ngoại ngữ”.

Để tự học đạt kết quả tốt, “theo Hồ Chí Minh phải có tinh thần vượtgian khổ để học tập Thời gian sống ở Thủ đô Pa-ri (Pháp), Người chỉ thuêphòng trọ nhỏ trong một khách sạn rẻ tiền, mỗi sáng nấu cơm trong một cáinồi nhỏ đặt trên ngọn đèn dầu Cơm ăn với một con cá mắm hoặc một ít thịt,

ăn một nửa còn một nửa dành đến chiều Có khi một miếng bánh mì với mộtmiếng pho-mai là đủ ăn cả ngày Mùa đông lạnh, buổi sáng trước khi đi làm,Người để một viên gạch vào lò bếp của khách sạn, chiều về lấy ra, bọc nó vàotrong những tờ báo cũ, để xuống nệm cho đỡ rét Thường thường, Người chỉlàm việc nửa ngày vào buổi sáng để kiếm tiền, còn buổi chiều đi đến thư việnhoặc dự những buổi nói chuyện Tối đến, Người đi dự các cuộc mít-tinh vàthường xuyên phát biểu ý kiến, khéo lái những vấn đề thảo luận sang vấn đềthuộc địa Hồ Chí Minh làm quen với những nhà chính trị, nhà văn để nângcao trình độ chính trị, văn học của mình, đồng thời làm phong phú thêm vốn

từ ngữ mới và cũng là điều kiện để vận dụng những từ đã học, trau dồi thêm

vốn hiểu biết của mình về ngoại ngữ”.

Sau này, “trên cương vị cao nhất của Đảng và Nhà nước, dù bận trăm

công nghìn việc, khi tuổi cao, sức khỏe giảm, Hồ Chí Minh vẫn không ngừng

tự học tập, đọc thêm nhiều tài liệu, sách báo trong nước và nước ngoài Bácluôn khuyên cán bộ, đảng viên phải không ngừng học tập để có trình độ hiểu

biết mọi mặt nhằm nâng cao chất lượng công tác Cần tự học để nâng caotrình độ của bản thân, coi đây là tiêu chuẩn, giá trị đạo đức của mỗi người và

là nhu cầu, thói quen hằng ngày của cán bộ, đảng viên Những cán bộ, đảngviên lười học, lười suy nghĩ, không thường xuyên cập nhật thông tin mới, hiểubiết mới cũng là một biểu hiện suy thoái về đạo đức Năm 1966, trong mộtbuổi nói chuyện với đảng viên mới của Hà Nội, Người nhắc nhở: Thời kỳ bímật, điều kiện học tập của đảng viên rất khó khăn: thiếu thầy, thiếu sách,thiếu tự do, nhưng cán bộ và đảng viên vẫn quyết tâm vì cách mạng mà học.Bây giờ điều kiện thuận lợi nhiều, cho nên các cô, các chú càng phải ra sứchọc tập cho tốt, “Bác thường nghe nói có đồng chí 40 tuổi đã cho mình làgià nên ít chịu khó học tập Nghĩ như vậy là không đúng, 40 tuổi chưa phải làgià Bác đã 76 tuổi nhưng vẫn cố gắng học thêm Chúng ta phải học và hoạtđộng cách mạng suốt đời” Còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt độngcách mạng”(5, tr 56)

Như vậy, để tự học có hiệu quả, theo Hồ Chí Minh cần có một môitrường tự học mà ở đó người học có thể tận dụng mọi điều kiện, “mọi hoàncảnh, mọi phương tiện, mọi hình thức để tiến hành tự học Phải tìm ra cáchhọc tập mới sinh động và hứng thú Quan điểm này hoàn toàn trùng hợp vớitriết lý giáo dục toàn diện của xã hội hiện đại điều mà Hồ Chí Minh đã nói vàlàm suốt từ đầu thế kỷ XX

1.2.3.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về đối tượng tự học

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xác định tự học là yêu cầu đối với tất cảmọi người, không phân biệt già trẻ, trai gái, nghề nghiệp Bởi lẽ, tri thức nhânloại thì vô cùng vô hạn và ngày càng phát triển, nếu tự bản thân mỗi ngườikhông tự học, không tự trau dồi kiến thức thì sớm muộn cũng bị lạc hậu vàthoái bộ Người nói: “Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càngtinh xảo Mình mà không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tựmình đào thải mình” [7, tr.333] Điểm đặc sắc của Hồ Chí Minh khi xác địnhchủ thể tự học ở đây chính là tất cả mọi người, không chỉ đối với những ngườiđang trực tiếp giảng dạy, học tập, không chỉ đối với thế hệ trẻ mà là tất cả mọitầng lớp, giới tính, tuổi tác, chức vụ, đều phải ra sức tự học tập, tự đào tạo

Tư tưởng này cũng trùng hợp với quan điểm ngày nay là : Xây dựng xã hội học tập, học tập cho mọi người và học suốt đời.

Theo Hồ Chí Minh, tự học là yêu cầu, là nhiệm vụ của tất cả mọi người,không loại trừ một đối tượng nào Bởi lẽ, thế giới luôn luôn vận động và ngàycàng đổi mới, tri thức nhân loại ngày càng phong phú, khoa học kỹ thuật ngàycàng phát triển, Tất cả tiến bộ rất nhanh, những ai không muốn mình bị đàothải, bị đẩy ra khỏi guồng quay ấy thì phải học hỏi không ngừng Hồ Chí Minhnhấn mạnh: “Học không bao giờ cùng Học mãi để tiến bộ mãi Càng tiến

bộ, càng thấy càng phải học thêm” [3, tr.61]

1.2.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về thái độ tự học

Tự học với “thái độ đúng và phương pháp đúng” Theo “Hồ Chí Minh,

muốn việc học tập nói chung và tự học nói riêng đạt kết quả cao thì điều cănbản là người học phải có “thái độ đúng và phương pháp đúng” [1, tr.94] Ngườichỉ ra rằng, một mặt phải có kế hoạch chặt chẽ, khoa học, phải sắp xếpthời gian và nội dung kiến thức cho khéo, mạch lạc Mặt khác, phải kiên trìthực hiện kế hoạch tới cùng, cố gắng không lùi bước trước bất kỳ khó khăn,gian khó nào”; “Phải tự nguyện, tự giác xem công tác học tập cũng là mộtnhiệm vụ mà người cán bộ cách mạng phải hoàn thành cho được, do đó mà tíchcực, tự động hoàn thành kế hoạch học tập” [10, tr.98]; “không phải có thầy thìhọc, thầy không đến thì đùa Phải biết tự động học tập” [5, tr.360] Đặc biệt làphải “nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng” [10, tr.98]

Tự học phải có quyết tâm Khi tham dự “Đại hội VII Quốc tế Cộng sản tạiMát-xcơ-va vào tháng 8 năm 1935, Bác đã khai trong lý lịch: “Họ và tên: Lin

Trình độ học vấn: Tự học” Còn trong tập Nhật ký trong tù của Bác có bài”

“Nghe tiếng giã gạo” hết sức độc đáo:

“Gạo đem vào giã bao đau đớn Gạo giã xong rồi trắng tựa bôngSống ở trên đời người cũng vậyGian nan rèn luyện mới thành công”

Đó chính là ý chí, quyết tâm trong tự học, tự rèn, tự phấn đấu không mệtmỏi của Bác Người dạy: “Không chỉ có ở nhà trường, có lên lớp mớihọc tập… Trong mọi hoạt động cách mạng, chúng ta đều phải học tập!”[12, tr.359] Người nói với cán bộ, chiến sĩ: “Muốn trở nên người quân nhânmới, xứng đáng với cái vinh hạnh đứng trong quân đội cách mạng thì từ trênđến dưới, các cấp đều phải nghiên cứu học tập, luôn luôn cầu tiến bộ” [12,tr.105] “Quá “trình lao động, làm việc là quá trình tự học tập, tích lũy, bổsung kinh nghiệm và đúc kết kiến thức từ thực tiễn Bác Hồ nhấn mạnh”:

“Phải nghiên cứu kinh nghiệm cũ để giúp cho thực hành mới, lại đem thựchành mới để phát triển kinh nghiệm cũ làm cho nó đầy đủ, dồi dào thêm” [4,tr.247]

“Có thể nói, Chủ tịch “Hồ Chí Minh là một tấm gương mẫu mực về tinhthần tự học Lấy tự học làm cốt, làm phương thức chủ yếu để nâng cao trình

độ mọi mặt của bản thân Song tự học ở Chủ tịch Hồ Chí Minh không phải làmột sự ngẫu hứng, tùy ý vô nguyên tắc… mà tự học ở Người đã trở thành mộtkhoa học, một nghệ thuật, một triết lý nhân văn sâu sắc với một kế hoạch cụthể, chặt chẽ, khoa học Với một ý chí và quyết tâm bền bỉ, dẻo dai, tinh thầnsáng tạo, tranh thủ mọi lúc, mọi nơi để học Đặc biệt, Người tự học với mộtđộng cơ, ý nguyện trong sáng, cao cả là tìm ra con đường cứu nước, cứu dân,làm cho đất nước được độc lập, nhân dân được tự do, ấm no và hạnh phúc””

Tự học, tự “rèn luyện mình là nhiệm vụ thường xuyên, đòi hỏi ngườihọc phải tự giác học tập, tu dưỡng bản thân nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụcủa cách mạng, của cuộc sống đang đặt ra Tự học, tự rèn luyện là một côngviệc hết sức khó khăn, vì cuộc sống muôn hình, muôn vẻ đòi hỏi người họcphải có ý chí, bản lĩnh, lập trường kiên định để chiến thắng chủ nghĩa cá nhântrong bản thân mình Không thoả mãn dừng lại, không tự kiêu, tự đại, giấu dốt

mà phải học thường xuyên, liên tục để tu dưỡng phẩm chất đạo đức và nănglực của bản thân”

Chủ tịch “Hồ Chí Minh lưu ý mỗi người phải học tập với thái độnghiêm túc, hết sức khiêm tốn, thật thà, biết đến đâu nói đến đó, không được

tự cho mình là đã biết đủ rồi, biết hết rồi Người nghiêm khắc phê phán tệgiấu dốt, lười biếng học tập, tự cao, tự đại, cho mình là giỏi nhất thiên hạ”.Người nói: “Cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết, kiêu ngạo,