Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 198 Bộ Công an

Luận văn đã hệ thống hoá được những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách tại cơ sở y tế công lập đồng thời phân tích và làm rõ được thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 198 Bộ Công an. Chỉ ra được ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên tại đơn vị.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Các thông tin và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực Số liệu sử dụng nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng và chƣa đƣợc sử dụng để bảo vệ bất cứ luận văn nào

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thu Hằng

LỜI CÁM ƠN

Qua hai năm học tập tại Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN, với sự nỗ lực không ngừng của bản thân và sự hướng dẫn tận tình của các giảng viên nhà trường Đến nay tôi đã hoàn thành xong luận văn Thạc sỹ với đề tài

“Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an”

Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS-TS Phạm Thị Hồng Điệp Người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn tôi suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn Tôi cũng xin gửilời cảm ơn tới Ban Giám hiệu nhà trường, các Phòng ban chức năng và tập thể giảng viên khoa Kinh tế chính trị thuộc Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN

đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường.Nhân dịp này cho tôi xin chân thành cảm ơn tập thể đội ngũ cán bộ làm công tác quản

lý tài chính tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thu thập số liệu để hoàn thành Luận văn

Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên và khuyến khích, giúp đỡ tôi suốt quá trình học tập nghiên cứu

Mặc dù bản thân đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu luận văn, tuy nhiên do thời gian hạn chế nên chưa thể nghiên cứu vấn đề theo đa góc nhìn vì vậy luận văn sẽ còn những thiếu sót nhất định Tôi mong nhận được

sự quan tâm đóng góp ý kiến của quý thầy cô và độc giả để có thể hoàn thiện hơn nữa nghiên cứu của mình cả về mặt thực tiễn và lý luận

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ iii

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬNVÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CƠ SỞ Y TẾ CÔNG LẬP 5

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 5

1.1.1 Công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài 5

1.1.2 Nhận xét chung về các công trình cần nghiên cứu và khoản trống cần nghiên cứu 7

1.2 Lý luận chung về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại cơ sở y tế công lập 8

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm, sự cần thiết quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập 8

1.2.2 Nội dung quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập 15

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập 21

1.2.4 Tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập 24

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số cơ sở y tế công lập và bài học cho BV 19-8 BCA 26

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số cơ sở y tế công lập 26

1.3.2 Bài học cho Bệnh viện 19-8 Bộ Công an về quản lý chi thường

xuyên ngân sách nhà nước 29

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

2.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu 31

2.2 Phương pháp xử lý dữ liệu 32

2.2.1 Phương pháp thống kê, mô tả 32

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu tổng quan tài liệu tại chỗ 33

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI BỆNH VIỆN 19-8 BỘ CÔNG AN 36

3.1 Khái quát tình hình Bệnh viện và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bệnh viện 19-8 BCA 36

3.1.1 Khái quát về Bệnh viện 19-8 Bộ Công an 36

3.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên ngân sách tại BV 19-8 BCA 42

3.2 Tình hình quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bệnh viện 19-8 47

3.2.1 Thực trạng lập dự toán chi thường xuyên NSNN 47

3.2.2 Thực trạng việc thực hiện chi thường xuyên NSNN 49

3.2.3 Quyết toán chi thường xuyên NSNN 66

3.2.4 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra tình hình thực hiện chi thường xuyên NSNN 70

3.3 Đánh giá chung về tình hình thực hiện chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 BCA 74

3.3.1 Ưu điểm 74

3.3.2 Hạn chế 76

3.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 78

CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆNQUẢN

LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚCTẠI BỆNH VIỆN 19-8 BỘ CÔNG AN 81 4.1 Bối cảnh mới và phương hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-9 Bộ Công an 81

4.1.1 Bối cảnh mới ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN tại

BV 19-8 BCA 81 4.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an 83

4.2 Giải pháp hoàn thiện hệ quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an 85

4.2.1 Hoàn thiện công tác lập kế hoạch chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại BV 19-8 BCA 85 4.2.2 Hoàn thiện tổ chức hệ thống báo cáo tài chính 87 4.2.3 Tăng cường kiểm tra, giám sát quy trình sử dụng NSNN tại các khoa phòng trong BV, sử dụng có hiệu quả và giám sát chặt chẽ các khoản chi 89 4.2.4 Kiện toàn công tác quản lý và sử dụng tài sản 90 4.2.5 Nâng cao trình độ cán bộ làm công tác quản lý tài chính, sắp xếp lại bộ máy kế toán, mở rộng ứng dụng công nghệ vào quản lý 90

KẾT LUẬN 92 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

ii

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 3.1 Tình hình phân công cán bộ quản lý tài chính

4 Bảng 3.4 Nội dung và tỷ trọng các khoản chi thường xuyên

từ nguồn NSNN tại BV 19-8 BCA 2015-2017 60

6 Bảng 3.6 Định mức phụ cấp phẫu thuật, thủ thuật 64

7 Bảng 3.7 Định mức phân bổ phụ cấp độc hại các khoa phòng 65

8 Bảng 3.8 Bảng chi quyết toán từ NSNN 2015- 2017 74

9 Bảng 3.9 Bảng so sánh giữa dự toán và thực hiện chi

iii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

1 Biểu đồ 3.1 Nội dung và tỷ trọng các khoản chi từ nguồn

NSNN tại BV 198- BCA giai đoạn 2015-2017 61

DANH MỤC SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức của BV 198-BCA 45

2 Sơ đồ 3.2 Cơ cấu tổ chức phòng TC- KT BV 198 47

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong tiến trình đổi mới nền kinh tế ở nước ta, từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi việc sử dụng nguồn ngân sách có hiệu quả đặc biệt là chi ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh vĩ mô quan trọng của nhà nước, điều tiết nền kinh tế đảm bảo thực hiện sứ mệnh của mình, góp phần ổn định phát triển kinh tế - xã hội

Ngành y tế trong những năm gần đây được coi là một ngành trong hệ thống kinh tế quốc dân và được xếp vào nhóm ngành dịch vụ phục vụ các nhu cầu có tính phúc lợi xã hội Đầu tư cho y tế không phải là tiêu phí mà là đầu tư

cơ bản, đầu tư cho sự phát triển và thực hiện an sinh xã hội

Nguồn ngân sách của nhà nước cấp hàng năm cho lực lượng công an nói chung và khối y tế công an nói riêng ngày càng được quan tâm và chiếm tỷ lệ không nhỏ nguồn ngân sách nhà nước để phục vụ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho cán bộ chiến sỹ đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ được Đảng và nhà nước giao

Bệnh viện 19-8 Bộ Công an (BCA) trực thuộc Bộ Công an được thành lập từ năm 1967 theo QĐ số 837/CA/QĐ ngày 7/11/1967 của Bộ trưởng Bộ Công an có nhiệm vụ khám chữa bệnh cho cán bộ chiến sỹ, công nhân viên công an, làm nhiệm vụ quốc tế và các nhiệm vụ khác do lãnh đạo Bộ Công an giao phó

Các khoản chi của Bệnh viện 19-8 từ nhiều nguồn khác nhau như nguồn ngân sách nhà nước cấp; nguồn thu sự nghiệp từ khám chữa bệnh đối tượng bệnh nhân BHYT, bệnh nhân dịch vụ…Với sự phát triển của xã hội ngày càng cao, nhu cầu chi đầu tư cho cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp phát triển y tế nói chung và y tế Công an nhân dân (CAND) nói riêng là rất lớn Tổng số tiền hàng năm chi đầu tư cho

2

xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế và con người lên đến hơn 200.000 triệu đồng trong đó chi từ nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) cấp chiếm tỷ lệ không nhỏ khoảng 75-80% tổng nguồn chi Để đáp ứng được nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội và việc chi tiêu nguồn ngân sách nhà nước có hiệu quả đòi hỏi việc chi tiêu ngân sách phải hết sức chặt chẽ, đảm bảo chi đúng, chi

đủ Việc quản lý chi ngân sách nhà nước trong Bệnh viện phải vừa đảm bảo các mục tiêu tài chính,vừa đảm bảo chi ngân sách nhà nước tiết kiệm hiệu quả, đầu

tư đúng nơi, đúng chỗ đảm bảo sự phát triển của Bệnh viện là rất cần thiết

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước, Bệnh viện 19-8 BCA cần tập trung phát triển có hệ thống các yếu tố thuộc về quản lý: xây dựng thể chế, sử dụng các công cụ phân bổ nguồn lực tối ưu, phân bổ nguồn lực phù hợp với các mục tiêu; Việc tập trung nghiên cứu làm rõ luận cứ, phương thức quản lý cũng như thực tiễn quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bệnh viện 19-8 BCA là rất thiết thực

Xuất phát từ lý do trên và nhận thức được tầm quan trọng của quản lý

NSNN, tác giả chọn đề tài cứu “Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an” với mong muốn tổng hợp, phân tích,

khái quát hóa, đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 BCA trong những năm gần đây, từ đó đề ra những giải pháp quản lý chi NSNN một cách hữu hiệu có khả năng thực thi, giúp cho Bệnh viện phát triển ngày một lớn mạnh, đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu của thực tiễn và nhiệm vụ được giao

2 Câu hỏi nghiên cứu

Luận văn hướng tới việc nghiên cứu và trả lời các câu hỏi sau:

- Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8BCA giai đoạn 2015-2017 đã diễn ra như thế nào và đạt được kết quả gì?

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về chi NSNN và quản lý chi NSNN tại các cơ sở công lập; từ đó đưa ra lý luận cơ bản về chi NSNN và quản

lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập

- Phân tích thực trạng tình hình quản lý chi thường xuyên ngân sách tại Bệnh viện 19-8 BCA;chỉ ra được ưu, nhược điểm, nguyên nhân những khó khăn

và thuận lợi trong việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 BCA

- Đề xuất phương hướng nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN, trên

cơ sở đó đưa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại BV 19-8 Bộ Công an

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Bệnh viện 19-8 Bộ Công an

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

4

- Về không gian: Nghiên cứu chủ yếu tập trung làm rõ những nội dung cơ bản của quản lý chi thường xuyên NSNN theo chu trình với chủ thể quản lý là Phòng Tài chính Kế toán Bệnh viện 19-8 Bộ Công an

- Về thời gian: Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách tại BV 19-8 Bộ Công an giai đoạn 2015-2017

- Về nội dung: Công tác quản lý chi ngân sách là một đề tài rộng Vì vậy tác giả chỉ nghiên cứu quản lý chi NSNN tại Bệnh viện 198 Bộ Công an dưới góc độ quản lý chi thường xuyên nguồn NSNN cấp

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận; các danh mục tài liệu tham khảo Nội dung của luận văn gồm bốn chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản

lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại cơ sở y tế công lập

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bệnh viện 19-8 Bộ

Công an

Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên

ngân sách nhà nước tại BV 19-8 BCA

5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬNVÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI CƠ SỞ Y TẾ CÔNG LẬP

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

1.1.1 Công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài

Y tế đóng vai trò rất quan trọng trong Khám chữa bệnh và thực hiện công tác đảm bảo an sinh xã hội Vì vậy phần lớn nguồn tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế do NSNN cấp

Chi NSNN giữ vai trò quan trọng nhằm ổn định tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội Nó càng quan trọng hơn khi nguồn NSNN đang thiếu hụt đòi hỏi việc sử dụng nguồn NSNN đặc biệt là nguồn kinh phí thường xuyên cho các khoản chi phải tiết kiệm và hiệu quả

Quản lý NSNN là một nội dung trọng yếu của quản lý tài chính, do nhà nước điều hành và là một mặt quan trọng của quản lý kinh tế - xã hội Đây là chủ đề được quan tâm và có nhiều nghiên cứu khá sâu rộng Trong lĩnh vực quản lý chi NSNN nói chung và quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh nói riêng đã được các nhà nghiên cứu chứng minh rằng việc quản lý chi NSNN không hiệu quả sẽ dẫn đến nền kinh tế bất ổn Qua quá trình tìm hiểu thực tế và tra cứu tại thư viện, website công trình nghiên cứu khoa học; đó là các đề tài, luận văn, bài báo và các giáo trình giảng dạy để có thể tham khảo như sau:

- Phạm Thị Thanh Hương (2017) Đề tài nghiên cứu Đổi mới cơ chế quản

lý tài chính các bệnh viện công ở Việt nam Luận án Tiến sỹ kinh tế Học viện

Tài chính

6

Nghiên cứu đã hệ thống hóa và làm rõ thêm các vấn đề lý luận về quản

lý NSNN và định hướng quản lý NSNN tại các bệnh viện công ở Việt Nam để

có những giải pháp phù hợp, hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN

Từ đó xác định cơ chế quản lý tài chính quyết định đến toàn bộ công tác quản lý tài chính tại bệnh viện công

Luận án đã phân tích và rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tiễn của cơ chế quản lý tài chính các Bệnh viện công ở một số nước trên thế giới vận dụng vào Việt nam Thông qua nghiên cứu các lý luận thực tiễn tác giả đưa ra quan điểm và mục tiêu đổi mới cơ chế quản lý tài chính các bệnh viện công Xác định quan điểm đổi mới cơ chế quản lý tài chính phải có lộ trình cụ thể và có sự đồng

bộ với các cơ chế chính sách có liên quan Tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý tài chính tại các bệnh viện công hiệu quả hơn

- Vương Thị Hải Anh (2016) Quản lý chi ngân sách nhà nước cho các cơ

sở Khám chữa bệnh thuộc sở y tế trên địa bàn Hà nội Luận văn Thạc sỹ

Trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

Nghiên cứu đã hệ thống hóa các lý luận về chi ngân sách nhà nước và quản

lý chi ngân sách nhà nước tại cơ sở y tế công lập, chỉ ra được thực trạng quản lý chi NSNN tại các cơ sở Khám chữa bệnh thuộc sở y tế Hà Nội Tác giả đã vận dụng lý thuyết khoa học quản lý xây dựng quy trình quản lý chi ngân sách cho cơ

sở Khám chữa bệnh thuộc sở y tế Hà Nội hướng đến mục tiêu quản lý chi ngân sách hiệu quả hơn Từ đó đưa ra các giải pháp đồng bộ giúp cơ quan chính quyền

và các cơ quan tham mưu trên địa bàn thành phố Hà Nội thay đổi tư duy nhận thức

áp dụng đồng bộ các giải pháp đề ra để đạt tốt hơn mục tiêu quản lý chi NSNN tại các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn Hà Nội

- Đỗ Thị Thành (2015) Tăng cường quản lý tài chính tại BV Đa khoa huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương Luận văn Thạc sỹ Trường Đại học Kinh tế và

Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên

7

Nghiên cứu trình bày nội dung quy chế quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp; quan tâm đến hoàn thiện quy chế quản lý tài chính của các BVcông; tác giả đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại BV đa khoa huyện Gia Lộc tỉnh Hải Dương nhằm làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tàichính; trên cơ sở đó tác giả đưa ra quan điểm và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý tài chính tại BV huyện Gia Lộc trong những năm tới

- Vũ Thị Thu Trang (2017) Quản lý tài chính tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an Luận văn Thạc sỹ trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc

gia Hà Nội

Luận văn đã hệ thống hóa có chọc lọc một số vấn đề cơ bản liên quan đến quản lý tài chính tại bệnh viện công lập như: khái niệm, đặc điểm, vai trò cảu bệnh viện công lập các các nội dung quản lý Trên cơ sở nghiên cứu tác giả đã chỉ ra được các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý tài chính tại bệnh viện Y học

cổ truyền Bộ Công an từ đó rút ra một số kết quả đạt được Trên cơ sở phân tích phương hướng quản lý tài chính tại đơn vị nghiên cứu tác giả đã đưa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Y học cổ truyền

Những kết quả nghiên cứu trên có những giá trị nhất định làm cơ sở cho việc đổi mới và hoàn thiện công tác quản lý tài chính nói chung và quản lý chi

8

NSNN đối với cơ sở y tế công lập nói riêng Tuy nhiên các công trình nghiên cứu khoa học mới chỉ đưa ra các giải pháp chung và các giải pháp cho đơn vị cụ thể, chưa có giải pháp thực tế cóthể áp dụng đối với công tác quản lý tài chính tại các đơn vị thuộc lực lượng an ninh quốc phòng, đặc biệt là công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập thuộc khối y tế CAND cụ thể là BV 19-8 BCA

Trên cơ sở thừa kế kết quả đạt được trong các công trình nghiên cứu, tác giả đi sâu nghiên cứu quản lý chi NSNN thông qua quá trình lập dự toán, quyết toán và kiểm soát chi NSNN tại BV 19-8 BCA Nghiên cứu tiếp thu và kế thừa

có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã công bố có liên quan để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình

1.2 Lý luận chung về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại cơ

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được dự

toán và thực hiện trong khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có

thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của nhà nước (Điều 4 Luật NSNN năm 2015)

Xét về biểu hiện bên ngoài: NSNN được chi bằng tiền của Nhà nước

trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 1 năm và là một bản dự toán

thu

Xét về bản chất kinh tế: NSNN là mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa nhà

nước và các chủ thể khác trong nền kinh tế Điều đó thể hiện thông qua quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng NSNN một cách bền vững, các chủ thể quản

9

lý tài chính công phải giải quyết hài hòa mối quan hệ về lợi ích giữa nhà nước

và các chủ thể trong nền kinh tế nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước

và đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về kinh tế - xã hội

 Chi ngân sách nhà nước

* Dưới góc độ kinh tế thì chi NSNN là hoạt động phân phối lại nguồn tài

chính Nhà nước, theo đó Nhà nước tiến hành sử dụng quỹ NSNN để tài trợ cho việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình trong một thời hạn nhất định Chính phủ thực hiện dự toán NSNN đã được Quốc hội quyết định bằng đạo luật ngân sách hàng năm

* Dưới góc độ pháp lý chi NSNN được hiểu là chế độ phân phối đặc thù

nguồn lực tài chính, trong đó Nhà nước thực hiện quyền sở hữu của mình đối với nguồn quỹ NSNN bằng cách “cấp phát không hoàn lại” nguồn tài chính đó cho các đối tượng được hưởng kinh phí ngân sách

Chi Ngân sách nhà nước là quá trình Nhà nước phân phối và sử dụng

quỹ ngân sách nhà nước theo những nguyên tắc nhất định cho việc thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước

 Chi thường xuyên NSNN

Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn NSNN để

đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước

về lập pháp, hành pháp, tư pháp và một số dịch vụ công khác mà nhà nước vẫn phải cung ứng;

Chi thường xuyên NSNN là một bộ phận của chi NSNN, nó phản ánh quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện các nhiệm vụ chi thường xuyên về quản lý kinh tế xã hội của Nhà nước bao gồm các khoản chi thanh toán cho cá nhân; chi hànghóa dịch vụ; chi trả lãi tiền vay và các lệ phí liên quan đến các khoản vay; các khoản chi khác phát sinh thường xuyên của Nhà nước

10

Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm đảm bảo hoạt động

của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước

về phát triển kinh tế - xã hội đảm bảo Quốc phòng – An ninh (Điều 4, Luật NSNN năm 2015)

 Quản lý chi ngân sách nhà nước

Quản lý chi ngân sách nhà nước là việc giám sát điều hành quá trình

phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật

Mục tiêu của quản lý chi NSNN là quản lý chặt chẽ các khoản chi, đảm

bảo mọi khoản chi NSNN đều đảm bảo đúng pháp luật, được kiểm soát trước, trong và sau khi xuất quỹ Để thực hiện được mục tiêu này, quản lý chi NSNN phải thỏa mãn các yêu cầu sau:

Một là, quản lý chi NSNN được quản lý bằng pháp luật và theo dự toán

chi tiết hạng mục chi

Hai là, quản lý chi ngân sách sử dụng tổng hợp các biện pháp nhưng biện

pháp quan trọng nhất là biện pháp tổ chức hành chính Biện pháp tổ chức hành chính tác động vào đối tượng quản lý theo hai hướng:

- Chủ thể quản lý ban hành các văn bản pháp quy, quy định tính chất, mục tiêu, quy mô, cơ cấu tổ chức, điều kiện thành lập, điều lệ hoạt động và mối quan hệ trong và ngoài tổ chức

- Chủ thể quản lý đưa ra các quyết định quản lý buộc cấp dưới hoặc cơ quan thuộc phạm vi điều chỉnh thực hiện những nhiệm vụ nhất định

 Chi NSNN cho các cơ sơ khám chữa bệnh công lập

* Chi NSNN cho các cơ sơ khám chữa bệnh công lập là các khoản

chi Ngân sách dành cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập để duy trì sự hoạt động của cơ sở khám chữa bệnh công lập nhằm thực hiện nhiệm vụ đảm bảo

11

sức khỏe người dân trên địa bàn

Nội dung chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập gồm:

+ Chi Đầu tư như: Chi xây lắp, chi thiết bị, chi khác về đầu tư

+ Chi thường xuyên như: chi ương cho cán bộ nhân viên Y tế và đội ngũ bác

sĩ, chi công tác phí, chi hội nghị phí, công vụ phí, chi đào tạo và chi khác

 Quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập

Quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập là hoạt

động tổ chức, giám sát, điều hành đối với quá trình phân phối và sử dụng nguồn lực NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập nhằm thực hiện các chức năng của nhà nước trong việc quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh, phục vụ lợi ích khám chữa bệnh cho cộng đồng

Xét về phương diện cấu trúc, quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập bao gồm thệ thống các yếu tố sau:

Đối tượng quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập : là toàn bộ các khoản chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập

Chủ thể quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập là các

cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với lĩnh vực chi NSNN và các đơn

vị sử dụng NSNN (các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn)

Công cụ quản lý chi NSNN cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập gồm các chế độ chính sách, các tiêu chuẩn định mức do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành tác động lên đối tượng và chủ thể quản lý nhằm đạt được những mục tiêu quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập một cách hợp lý tiết kiệm

 Chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập:

Chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập là việc sử dụng

nguồn NSNN cấp nhằm thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của đơn vị bao gồm các khoản thanh toán cá nhân, chi mua hàng hóa dịch vụ, các khoản chi phí khác phát sinhnhằm đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của đơn vị

+ Phúc lợi tập thể: trợ cấp khó khăn thường xuyên, trợ cấp đột xuất, tiền tàu xe, phúc lợi khác

+ Các khoản đóng góp khác

Nhóm 2: Chi quản lý tài chính

Nhóm này gồm các khoản chi thanh toán dịch vụ công cộng (tiền điện, nước, nhiên liệu, vệ sinh môi trường và dịch vụ công cộng khác); chi vật tư văn phòng (gồm văn phòng phẩm, công cụ dụng cụ, vật tư văn phòng khác); chi thông tin liên lạc (gồm điện thoại, fax, tuyên truyền, ấn phẩm truyền thông); Chi công tác phí (vé máy bay, tàu xe, phụ cấp công tác phí và các khoản công tác phí khác); Chi hội nghị (gồm tài liệu, bồi dưỡng giảng viên, chi bù tiền ăn và các khoản chi phí khác)

Nhóm 3: Chi công tác chuyên môn nghiệp vụ

Đây là khoản chi thường xuyên quan trọng bao gồm: chi cho vật tư dùng cho chuyên môn, thiết bị chuyên dụng, trang phục, trang phục, bảo hộ lao động…phục vụ chuyên môn; thanh toán hợp đồng bên ngoài, thuốc khám bệnh

và điều trị…

Nhóm 4: Chi mua sắm sửa chữa thường xuyên tài sản

Mua các tài sản phục vụ chuyên có độ bền cao như điều hòa nhiệt độ, máy tính, vật tư văn phòng, sửa chữa xe ô tô, máy móc chuyên dụng, đường

13

điện, cấp thoát nước…

 Quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

Quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập là việc tác động

của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý thông qua các chế độ chính sách, các tiêu chuẩn định mức do cơ quan có thẩm quyền ban hành nhằm quản lý các khoản chi thường xuyên một cách tiết kiệm, hiệu quả và đạt được các mục tiêu

cơ bản của đơn vị

Thứ hai, chi NSNN gắn liền với quyền lực nhà nước và mang tính pháp lý

cao Cơ quan quyền lực nhà nước các cấp (Quốc hội, Chính phủ, HĐND các cấp)

là chủ thể quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ của các khoản chi NSNN

Thứ ba, hiệu quả của các khoản chi NSNN được xem xét trên tầm vĩ mô

Hiệu quả chi NSNN khác với hiệu quả sử dụng vốn của các doanh nghiệp, nó phải được xem xét một cách toàn diện, là hiệu quả Kinh tế - Xã hội, an ninh quốc phòng

Thứ tư, các khoản chi của NSNN cho các cấp, các ngành, các hoạt động

văn hóa- xã hội, xóa đói giảm nghèo, cung cấp các dịch vụ công cộng không đòi hỏi hoàn trả lại cho Nhà nước Đặc điểm này xuất phát từ chức năng của nhà nước đối với sự đảm bảo phát triển Kinh tế- Xã hội của đất nước

Thứ năm, chi ngân sách nhà nước là một bộ phận cấu thành và gắn chặt

với sự vận động của các luồng tiền tệ Đặc điểm này dẫn đến chi NSNN sẽ tác động đến sự vận động của các phạm trù giá trị khác như: giá cả, tiền lương, lãi xuất, tỉ giá hối đoái

14

Chi thường xuyên mang tính chất ổn định;có hiệu lực tác động trong khoảng thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội; phạm vi mức độ chi gắn chặt với cơ cấu tổ chức của bộ máy nhà nước và sự lựa chọn của Nhà nước trong việc cung ứng hàng hóa công cộng

1.2.1.3 Sự cần thiết quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

Bất kỳ hoạt động nào cũng cần đến sự quản lý trong đó quản lý tài chính nói chung và quản lý chi NSNN nói riêng chiếm một vị trí quan trọng Sự phát triển của kinh tế thị trường cũng đòi hỏi các tổ chức công nói chung và các BV công lập nói riêng phải có sự đổi mới trong quản lý Nền kinh tế nước ta đang từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới Con người là nguồn động lực quan trọng nhất năng động nhất trong mọi nguồn lực Do đó con người cần phải được chăm lo đầy đủ thông qua việc chăm sóc bảo vệ sức khỏe với chất lượng ngày càng được nâng cao một cách rõ rệt

Sự nghiệp y tế có tính chất quan trọng trong các chiến lược phát triển Kinh tế - Xã hội của Đảng và Nhà nước, đóng vai trò quan trọng trong khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu và đảm bảo an sinh xã hội mà Đảng và nhà nước đã đề ra Chính vì vậy nguồn kinh phí để các cơ sở y tế công lập hoạt động nhằm đảm bảo cho hầu hết các hoạt động của mình và đáp ứng tốt yêu cầu của Đảng và nhà nước đặt ra được xác định lấy từ NSNN

Quá trình lập dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán chi ngân sách chủ yếu dựa trên cơ chế kiểm soát chi phí đầu vào, có nghĩa là các cơ quan quản lý ngân sách thiên về kiểm soát quản lý chi ngân sách theo các khoản mục chi (Chi đúng theo dự toán, định mức, chế độ và chính sách chi tiêu, có đủ chứng từ chi hợp lệ…) chưa chú trọng đến các yếu tố đầu ra và kết quả trong việc thực hiện các mục tiêu nhiệm vụ

Phân bổ ngân sách theo các khoản mục đầu vào đã tạo ra điểm yếu cơ bản là không khuyến khích đơn vị sử dụng ngân sách tiết kiệm hiệu quả vì nó không đặt ra

15

yêu cầu ràng buộc giữa số kinh phí được cấp với kết quả đạt được đầu ra

Cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế đặt ra những yêu cầu mới đối với y

tế và đòi hỏi phải quản lý chi NSNN đối với các BV công lập là không thể tách rời đối với việc phát triển của kinh tế thị trường Do vậy, việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại các cơ sở y tế công lập là yêu cầu đòi hỏi tất yếu khách quan không thể thiếu nhằm phát huy hơn nữa vai trò và hiệu quả của y tế trong đời sống xã hội

1.2.2 Nội dung quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

1.2.2.1 Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp

Trong chu trình quản lý ngân sách nhà nước nói chung và quản lý ngân sách nhà nước trong y tế nói riêng thì lập dự toán là khâu đầu tiên Để lập được

dự toán tốt cần phân tích, đánh giá các khả năng và các nguồn tài chính trong y

tế từ đó xác lập chi tiêu một cách đúng đắn có căn cứ khoa học và thực tiễn, đồng thời từ đó xác lập những biện pháp nhằm tổ chức thực hiện những nhiệm

vụ, chỉ tiêu đề ra

Việc lập dự toán được thực hiện 1 cách chính xác, có căn cứ khoa học, hợp thời gian sẽ tạo điều kiện thuận lợi rất lớn cho các khâu tiếp theo Việc lập

dự toán chi thường xuyên nguồn kinh phí cấp hàng năm thông qua các nghiệp

vụ tài chính để cụ thể hóa định hướng phát triển, kế hoạch hoạt động ngắn hạn trên cơ sở đảm bảo được hoạt động thường xuyên đồng thời củng cố nâng cấp

hạ tầng cơ sở, đầu tư đúng mục tiêu tránh lãng phí và tiêu cực

Hàng năm căn cứ vào nghị quyết của cơ quan chủ quản (HĐND cùng cấp, các Bộ)phối hợp với các đơn vị có liên quan (Sở tài chính, Cục tài chính trực thuộc các Bộ) lập phương án phân bổ chi NSNN tại cơ sở y tế công lậpvà giao nhiệm vụ chi NSNN cho từng cơ quan trực thuộc hàng năm Dự toán chi NSNN tại cơ sở y tế công lập được giao cho đơn vị sử dụng ngân sách và được phân bổ theo mục lục ngân sách nhà nước hiện hành theo các nhóm mục chi

16

thường xuyên như: lương cán bộ, nhân viên y tế và đội ngũ bác sĩ; công tác phí, hội nghị, phụ cấp trực, độc hại; chi đào tạo; mua sắm thường xuyên; chi nghiệp

vụ và chi khác…

Tại đơn vị y tế công lập

Các cơ sở y tế công lập sau khi nhận được quyết định phân bổ ngân sách tiến hành lập dự toán chi ngân sách Việc lập dự toán được căn cứ vào phương hướng, nhiệm vụ được giao trong năm để từ đó có kế hoạch sử dụng nguồn ngân sách hợp lý và đúng đắn Thủ trưởng cơ sở y tế công lập căn cứ vào chỉ tiêu được giao, căn cứ các chế độ chính sách, tiêu chuẩn định mức và tình hình thực hiện kế hoạch năm trước để lập dự toán chi thường xuyên cho năm

 Căn cứ để lập dự toán chi thường xuyên:

- Phương hướng, chủ trương và nhiệm vụ của ngành y tế trong những năm tiếp theo

Căn cứ này giúp cho công tác xây dựng kế hoạch có cái nhìn tổng quát hơn

về những mục tiêu, nhiệm vụ của ngành từ đó có kế hoạch sử dụng nguồn ngân sách một cách hợp lý và đúng đắn

- Thực hiện kế hoạch của các năm trước và đặc biệt là năm báo cáo

Hoạt động tài chính diễn ra trong thời kỳ tương đối dài và theo một quy luật nhất định Do vậy căn cứ để lập dự toán chi thường xuyên chính là tài liệu phản ánh tình hình thực hiện kế hoạch của các năm trước, đặc biệt là các năm báo cáo

- Chỉ tiêu kế hoạch có thể thực hiện, các chế độ chính sách, tiêu chuẩn, định mức của ngành thông qua hệ thống pháp luật và các văn bản pháp lý

- Kinh nghiệm tình hình thực hiện kế hoạch của các năm trước, đặc biệt là năm báo cáo

- Nguồn NSNN cấp cho đơn vị trực tiếp sử dụng dự toán

- Khả năng tổ chức và quản lý của đơn vị

sử dụng NSNN tối ưu nhất

Cơ sở y tế công lập có trách nhiệm tổ chức thực hiện các khoản chi NSNN theo dự toán chi ngân sách dựa vào mức chi của từng mục chi đã được duyệt trong dự toán Dựa vào khả năng của nguồn kinh phí có thể dành cho nhu cầu chi thường xuyên trong mỗi kỳ báo cáo của cơ sở y tế cônglập đảm bảo cấp phát và

sử dụng nguồn ngân sách một cách hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả

Cán bộ quản lý chi NSNN thường xuyên tại cơ sở y tế công lập có trách nhiệm kiểm tra quy trình chi tiêu, cập nhật thường xuyên và liên tực các văn bản hướng dẫn định mức và quy định các khoản chi Trong quá trình thực hiện, một số mục chi ít hơn hoặc nhiều hơn so với phân bổ đầu năm cán bộ quản lý tài chính phải theo dõi, đối chiếu và đề xuất điều chỉnh mục chi cho phù hợp với tình hình chung để việc sử dụng NSNN đạt hiệu quả cao nhất

Trong quá trình thực hiện dự toán chi thường xuyên cơ sở y tế cần thiết lập một cơ chế đồng bộ nhằm phát huy quyền dân chủ làm cơ sở quản lý tài chính, kiểm soát sự lạm quyền hay quá tải của thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN

Việc thực hiện chi NSNN thường xuyên của cơ sở y tế công lập phải có đầy đủ hồ sơ, thực hiện đúng quy trình kèm theo đầy đủ các văn bản chứng từ liên quan báo cáo quyết toán kinh phí về khối lượng công việc đã thực hiện

18

1.2.2.3 Quyết toán các khoản chi thường xuyên từ nguồn NSNN

Đây là khâu kết thúc chu trình quản lý chi NSNN và là khâu cuối cùng của quá trình sử dụng kinh phí tại cơ sở y tế công lập Quyết toán chi NSNN tại

cơ sở y tế công lập được lập từ dưới lên theo hệ thống cấp dự toán và cấp ngân sách Báo cáo quyết toán được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, xét duyệt theo quy định của luật ngân sách hiện hành

Số liệu trong báo cáo quyết toán tại các cơ sở y tế công lập phải đảm bảo chính xác trung thực đúng mục lục ngân sách quy định; báo cáo quyết toán năm của các các đơn vị y tế công lập sử dụng dự toán phải được kho bạc nhà nước cùng cấp xác nhận về tổng số và chi tiết trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

Thông qua các báo cáo quyết toán chi NSNN tại cơ sở y tế công lập giúp

cơ quan quản lý nhà nước phân tích đánh gía quá trình sử dụng NSNN của đơn

vị thụ hưởng ngân sách đồng thời từ đó giúp nâng cao trách nhiệm của các đơn

vị sử dụng NSNN và làm cơ sở xây dựng, điều chỉnh các định mức phân bổ NSNN tại cơ sở y tế công lập

Trên cơ sở đó Phòng tài chính kế toán của cơ sở y tế công lập có trách nhiệm tổng hợp quyết toán chi quản lý nguồn kinh phí thường xuyên, từ đó đánh giá hiệu quả, tình hình thực hiện kế hoạch đồng thời rút ra ưu khuyết điểm trong quá trình quản lý để làm cơ sở cho việc quản lý ở chu kỳ tiếp theo đặc biệt là làm

cơ sở cho việc lập kế hoạch của năm sau

* Hồ sơ báo cáo quyết toán của các đơn vị sử dụng dự toán bao gồm:

- Bảng cân đối kế toán

- Bảng tổng hợp kinh phí được cấpvà quyết toán kinh phí đã sử dụng

- Bảng báo cáo chi tiết kinh phí hoạt động

- Bảng đồi chiếu dự toán tại Kho bạc nhà nước

- Báo cáo tình hình tăng, giảm tài sản cố định

19

- Thuyết minh báo cào tài chính

*Muốn công tác quyết toán tại cơ sở y tế công lập được tốt cần phải:

- Tổ chức bộ máy kế toán theo đúng quy định, đảm bảo tinh giản, gọn nhẹ, linh hoạt và hoạt động hiệu quả

- Mở sổ sách kế toán theo dõi đầy đủ và đúng quy định

- Các nghiệp vụ kế toán phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, cập nhật chính xác và kịp thời

- Trong quá trình tổ chức thực hiện, các nghiệp vụ phát sinh phải được thường xuyên tổ chức đối chiếu, kiểm tra Cuối kỳ báo cáo theo mẫu biểu thống nhất của Bộ tài chính và xử lý những trường hợp sử dụng NSNN trái với chế độ

để tránh tình trạng sai sót

- Thực hiện báo cáo quyết toán quý và tháng theo quy định của nhà nước

1.2.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát

Thanh tra kiểm tra cần phải thường xuyên, định kỳ hoặc đột xuất để phát hiện sai sót, uốn nắn và đưa công tác quản lý tài chính đi vào nề nếp và khách quan trong công tác kiểm tra, kiểm soát kế toán

* Cơ quan quảnlý cấp trên có trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành các

chế độ quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập của các đơn vị trực thuộc đồng thời hướng dẫn các đơn vị kiểm tra trong nội bộ của mình và đơn vị cấp dưới Thành lập các đoàn thanh tra kiểm tra theo định kỳ hoặc đột xuất khi thấy có dấu hiệu chi NSNN không lành mạnh Việc kiểm tra được thực hiện thường xuyên trong tất cả các khâu của chu trình quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập từ khâu lập dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán chi NSNN Việc kiểm tra, kiểm soát gắn với chức năng nhiệm vụ quyền hạn của cơ quan nhà nước cùng cấp

* Nội bộ đơn vị

- Thủ trưởng của cơ sở y tế công lập tổ chức thành lập các tổ thanh tra

kiểm tranội bộ theo từng nội dung của công tác quản lý để kiểm tra kiểm soát

20

việc chấp hành dự toán; kiểm tra việc quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ sở

y tế công lập theo các định mức, chế độ hiện hành Công việc kiểm tra được tiến hành tại từng bộ phận cụ thể có liên quan; kiểm tra trách nhiệm kết quả công tác của bộ máy kế toán, mối quan hệ liên kết trong quản lý giữa các bộ phận kế toán và các phòng chức năng trong đơn vị Việc kiểm tra giúp đơn vị nắm được tình hình thực tế điều chỉnh các hạng mục chi NSNN nhằm đảm bảo đầu tư và

sử dụng ngân sách cóhiệu quả Đánh giá hiệu quả sử dụng NSNN rất được coi trọng trong quá trình quản lý tài chính để xem việc quản lý nào đạt hiệu quả, những việc gì không đạt hiệu quả quản lý cao gây lãng phí và thất thoát để có biện pháp điều chỉnh kịp thời cũng như rút kinh nghiệm trong quản lý tài chính

- Cán bộ trực tiếp làm công tác quản lý tài chính:Tùy từng nhiệm vụ

được giao cán bộ quản lý trực tiếp phải thường xuyên kiểm tra giám sát các nghiệp vụ kinh tế phát sinh: kiểm tra quy trình mua sắm, khảo sát giá trên thị trường; kiểm soát hàng hóa công cụ dụng cụ nhập kho, xuất kho; kiểm tra thực

tế khi có đề xuất sửa chữa trang thiết bị y tế, cơ sở hạ tầng; kiểm kê, thanh lý tài sản cố định… tham mưu và đề xuất thủ trưởng đơn vị phê duyệt mua sắm hay sửa chữa khi đơn vị có nhu cầu thực sự và giám sát quy trình mua sắmcác nghiệp vụ kinh tế phát sinh khác đảm bảo đúng quy định

* Các đơn vị bên ngoài như kiểm toán, kho bạc nhà nước:

- Đơn vị kiểm toán nhà nước kiểm tra kiểm soát quản lý tài chính theo định kỳ 2 năm một lần Việc kiểm toán kiểm tra các quy trình chi NSNN có đảm bảo đúng theo quy định không đảm bảo các khâu trong quá trình quản lý

dự toán được chính xác, sử dụng đúng định mức, đảm bảo hạch toán kế toán đúng chế độ đồng thời thẩm định lại các báo cáo tài chính của đơn vị Khi phát hiện các trường hợp chi không đúng đề nghị thu nộp NSNN và đề nghị rút kinh nghiệm một số khoản chi NSNN nếu thấy chưa phù hợp

21

- Kho bạc nhà nước là cơ quan kiểm tra kiểm soát tất cả các khoản chi của đơn vị dự toán khi chi qua khoa bạc Kho bạc kiểm soát quy trình có đúng không, hồ sơ chứng từ thanh toán có hợp lệ không Kiểm tra kiểm soát quá trình chấp hành dự toán của các cơ sở y tế công lập Hàng tháng đối chiếu dự toán theo các mục lục ngân sách đã chi làm cơ sở đối chiếu với báo cáo quyết toán của đơn vị sử dụng ngân sách

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y

tế công lập

Các yếu tố ảnh hưởng đến chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập được chia làm hai nhóm: nhóm các nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài

a Yếu tố bên trong

- Yếu tố về bộ máy,trình độ, kinh nghiệm và năng lực của cán bộ quản lý trong vai trò lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện của cơ sở y tế công lập

Con người chính là yếu tố trung tâm của bộ máy quản lý trong việc xử lý các thông tin để từ đó đề ra các quyết định quản lý Trình độ của cán bộ làm công tác quản lý chính là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời chính xác của các quyết định quản lý, do đó nó có ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của bộ máy quản lý

Các cán bộ làm công tác quản lý cần phải đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ trong quá trình tham mưu phân bổ và quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

Cơ quan quản lý nhà nước về y tế phải có sự chủ động trong việc xây dựng dự toán, phân bổ và triển khai thực hiện, phải đảm bảo cho các nguồn chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở khám chữa bệnh công lập được sử dụng đúng

kế hoạch và đúng mục đích Tuy nhiên thực tế hiện nay các cơ sở y tế công lập vẫn chưa phát huy được hết vai trò quản lý của mình làm cho nguồn chi thường

cơ sở y tế công lập địa phương là rất quan trọng đảm bảo được thông tin chính xác cho quá trình quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập trong xây dựng kế hoạch, tổng hợp và phân bổ nguồn chi cho các mục tiêu trọng tâm được thực hiện chặt chẽ hơn theo đúng quy định của thông tư liên tịch

Sự phối hợp và liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý y tế và cơ quan quản lý tài chính các cấp sẽ mang lại hiệu quả cao trong công tác lập dự toán nguồn kinh phí hàng năm cho các cơ sở y tế công lập luôn chính xác, tránh tình trạng thiếu hụt ngân sách hay lãng phí nguồn chi NSNN

- Nhận thức của cơ quan tài chính trong quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

Đây là yếu tố thuộc về con người thuộc Sở tài chính có thẩm quyền trong quản lý chi NSNN tại các cơ sở y tế công lập song nó được tách riêng để phản ánh tác động của yếu tố chủ quan đến quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở

y tế công lập Nếu cán bộ Sở tài chính nhận thức rõ được tầm quan trọng của

23

ngành y tế nói chung và quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập nói riêng đến sự phát triển của kinh tế - xã hội thì họ sẽ chủ động kết hợp những yếu tố nguồn lực hiện có để quản lý chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập đúng mục tiêu và có hiệu quả

Ngược lại, nếu Sở tài chính coi nhẹ vai trò của quản lý chi NSNN tại các

cơ sở y tế công lập thì họ sẽ buông lỏng và làm giảm hiệu quả quản lý chi thường xuyên NSNN tại các cơ sở y tế công lập

- Hệ thống kiểm soát nội bộ của cơ sở y tế công lập

Hệ thống kiểm soát nội bộ do đơn vị xây dựng (bao gồm các quy định và thủ tục kiểm soát)g nhằm đảm bảo cho cơ sở y tế công lập tuân thủ pháp luật và các quy định để kiểm tra kiểm soát, ngăn ngừa và phát hiện gian lận, sai sót nhằm bảo vệ, quản lý và sử dụng NSNN một cách có hiệu quả

Môi trường kiểm soát là những nhận thức, quan điểm, sự quan tâm hoạt

động của lãnh đạo cơ sở y tế công lập đối với hệ thống kiểm soát nội bộ và vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với đơn vị Môi trường kiểm soát được đề cao sẽ giảm thiểu những nguy cơ sai lầm

Hệ thống kế toán là các quy định về kế toán và các thủ tục kế toán mà cơ

sở y tế công lập áp dụng để thực hiện ghi chép và lập báo cáo tài chính Hệ thống kế toán là công nghệ mà quản lý tài chính nói cung và quản lý chi NSNN nói riêng tại cơ sở y tế công lập phải tuân thủ Cộng nghệ này có tính pháp lý quốc gia

Thủ tục kiểm soát là các quy chế và thủ tục do ban lãnh đạo cơ sở y tế

công lập thiết lập và chỉ đạo thực hiện trong đơn vị nhằm đạt được mục tiêu quản lý cụ thể Thủ tục kiểm soát được tuân thủ sẽ giúp cán bộ quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập phát hiện kịp thời sai lầm để sửa chữa

Trong cơ sở y tế công lập có hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, hữu hiệu, được đặt đúng vị trí, được quan tâm đúng mức; hệ thống kế toán được

24

kiểm soát đồng bộ chặt chẽ giúp cơ sở y tế công lập phát hiện kịp thời mọi sai sót và ngăn chặn hữu hiệu các hành vi gian lận trong công tác quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập

b Yếu tố bên ngoài:

Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn, các quy định quản lý tài chính của nhà nước

Theo luật NSNN, các đơn vị sử dụng NSNN nói chung và các cơ sở y tế công lập phải lập, chấp hành, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, quyết toán NSNN theo quy định thống nhất trong cả nước Ngoài ra, việc sử dụng NSNN phải đúng mục theo mục lục NSNN mà Luật quy định

Tuy nhiên, do Luật ngân sách của nước ta hiện nay còn nhiều quy định cứng nhắc chưa thực sự hoàn thiện ví dụ quy định sử dụng NSNN phải theo mục lục ngân sách, ngân sách cấp dưới thuộc ngân sách cấp trên đã hạn chế quyền tự chủ của y tế cơ sở trong việc sử dụng ngân sách có hiệu quả Ngoài ra muốn cải tiến trong cách quản lý tài chính ở các cơ sở y tế công lập phải chờ sự thay đổi của Luật NSNN nên thường chậm chạp

1.2.4 Tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y

tế công lập

Đánh giá kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN tại cơ sở y tế công lập

có thể sử dụng tiêu chí định tính và tiêu chí định lượng

Tiêu chí định tínhlà những tiêu chí thể hiện đặc điểm, những tiêu chuẩn

đánh giá không thể đo lường bằng các con số cụ thể Trong hoạt động KCB, các chính sách tài khóa của Chính phủ có tác động trực tiếp đến kết quả phân tích, đánh giá nghiệp vụ nhằm đạt được các mục tiêu nhất định trong các thời kỳ

Ví dụ:

- Mức độ chặt chẽ, chuẩn xác trong kiểm soát chi NSNN

+ Số lượt hồ sơ chứng từ kiểm soát chi qua kho bạc nhà nước

Căn cứ và nội dung của kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN cho cơ

sở y tế công lập có thể chia các tiêu chí thành hai loại lớn

+ Tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN là nội dung quan trọng của kết quả quản lý chi thường xuyên NSNN của cơ sở y tế công lập Trên cơ sở luật NSNN, các văn bản về pháp luật, phí, lệ phí, hệ thống số liệu thống kê tài chính…thì chi thường xuyên NSNN được định toán, đánh giá, theo dõi chi tiết các khoản chi đồng thời theo các lĩnh vực, ngành, khu vực kinh

tế nhằm phản ánh mức độ hiệu quả của từng chính sách vùng, ngành kinh tế trong các cân đối kinh tế lớn

+ Căn cứ vào chức năng của Sở y tế trong quản lý chi thường xuyên NSNN là phản ánh điều tiết các nguồn chi thường xuyên NSNN, trọng tâm các tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chi NSNN tại cơ sở y tế công lập cùng xoay quanh chức năng đó

Tiêu chí để đánh giá chất lượng của hoạt động quản lý chi NSNN bao gồm rất nhiều nội dung Song chi NSNN chia làm 3 nội dung chính đó là chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và chi khác trong đó chi thường xuyên thường được so sánh trong cơ cấu tổng chi NSNN, tốc độ tăng của từng khoản chi so với tổng chi ngân sách

Về tiêu chí đánh giá kết quả quản lý chi NSNN nói chung thường sử dụng các chỉ tiêu sau:

+ Tỷ trọng giữa chi thường xuyên với tổng chi ngân sách

+ Tốc độ tăng của chi thương xuyên ngân sách so với GDP

+ Thực chi thường xuyên so với dự toán

26

+ Tốc độ tăng của chi đầu tư phát triển so với tốc độ tăng của GDP

Để đánh giá hiệu quả quản lý hoạt động tài chính của cơ sở y tế công lậphiện nay có thể dựa vào một số tiêu chí sau:

- Việc phân tích đánh giá các chỉ tiêu phân bổ thực hiện chi NSNN có khoa học không?Việc phân bổ có đúng mục tiêu, phương hướng và chủ chương nhiệm vụ của đơn vị sử dụng NSNN không?

- Quá trình tổ chức thực hiện chi NSNN có đúng, có bị vượt dự toán phân

bổ không? Việc sử dụng NSNN có đảm bảo đúng quy định, đảm bảo tiết hiệm

và hiệu quả không?Các chứng từ có đầy đủ, đúng quy trình và phương thức cấp phát có phù hợp không?

- Các khoản chi NSNN được quyết toán số liệu có trung thực không, có đúng chế độ chính sách không? Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh có được cập nhật ghi chép chính xác, kịp thời, đúng tiến độ không?

- Việc thanh tra, kiểm tra giám sát có thường xuyên không? NSNN có bị thất thoát không, hiệu quả sử dụng như thế nào?

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số cơ sở y tế công lập và bài học cho BV 19-8 BCA

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số cơ sở y tế công lập

 BV Nhiệt đới Trung ương

BV Nhiệt đới Trung ương là BV tuyến đầu trong việc KCB, điều trị các bệnh truyền nhiễm và hàng năm cùng Bộ Y tế phối hợp với các đơn vị khống chế các dịch bệnh

Ngoài nguồn NSNN cấp BV còn có các nguồn khác từ hoạt động sự nghiệp, tài trợ… Để quản lý các nguồn kinh phí trong đó có quản lý chithường xuyên NSNN cấp,BV Nhiệt đới Trung ương thực hiện quản lý tài chính bằng việc thực hiện chế độ kế toán và luật kế toán Áp dụng tin học vào quản lý tài

27

chính, các chứng từ đều được lập trên máy tính theo luật kế toán và có tính pháp

lý Việc vận dụng các quy định của nhà nước vào quản lý tài chính tại BVđã đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý kiểm soát chi thường xuyên NSNNđồng thời thỏa mãn yêu cầu quản lý và sử dụng kinh phí của từng lĩnh vực, từng đơn vị

Nguồn KPTX của BV Nhiệt đới Trung ương được ngân sách cấp cùng kinh phí không thường xuyên và kinh phí cho chương trình mục tiêu Để sử dụng hiệu quả các nguồn kinh phí nói chung và KPTX nói riêng BVđã xây dựng các chương trình kế hoạch sử dụng NSNN đảm bảo sử dụng KPTX tiết kiệm, hiệu quả Cụ thể:

- Xây dựng quy trình cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh; Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi; rà soát việc mua sắm; nghiên cứu triển khai các giải pháp tăng thu, tiết kiệm chi và huy động tối đa các nguồn lực

- Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống định mức tiêu hao cho từng lĩnh vực, tăng cường thực hiện phương án tự chủ tài chính và nghiên cứu bổ sung thực hiện tốt quy chế chi tiêu nội bộ

- Xác định nhu cầu chi cho mỗi nhóm chi dựa vào định mức tiêu hao các loại vật tư dụng cụ cho mỗi hoạt động và theo quy chế chi tiêu nội bộ cũng như quy định hiện hành của nhà nước Căn cứ vào số liệu thống kê và hiệu quả thực hiện mục tiêu đề ra của BV từ đó rút kinh nghiệm để lên kế hoạch chi cho phù hợp

- Cân đối giữa khả năng và nhu cầu chi để quy định định mức chi cho từng nhóm Rà soát để chuẩn hóa công tác quản lý xuất nhập, xét duyệt vật tư y tế tiêu hao, thuốc, hóa chất và dụng cụ kỹ thuật cao đảm bảo đúng chế độ, hợp lý theo danh mục đã được ban hành

- Thường xuyên kiểm tra theo dõi sửa chữa kịp thời các thiết bị y tế công nghệ cao đảm bảo đầu tư cho trang thiết bị y tế không bị lãng phí

 Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh

28

Bệnh viện Hà Tĩnh có tiền thân là nhà thương Hà Tĩnh ra đời năm 1926.Nguồn kinh phí sử dụng cho các hoạt động của Bệnh viện Hà Tĩnh ngoài nguồn NSNN cấp còn có nguồn thu từ viện phí Đại đa số các mục sử dụng kinh phí của Bệnh viện đều phải dựa vào các khung quy định Chi thường xuyên NSNN phần lớn tập trung cho chi lương, điều trị, sửa chữa và chi phí quản lý khác Tỷ lệ chi cho đầu tư xây dựng cơ bản và mua sắm trang thiết bị y tế thấp Với cơ chế quản lý tài chính hiện nay Bệnh viện Hà Tĩnh đạt được những thành quả nhất định, đưa BV Hà Tĩnh trở thành một trung tâm y tế chuyên sâu có cơ

sở hạ tầng ngày một khang trang; thiết bị y tế hiện đạị, đồng bộ; đội ngũ y bác sĩ

và nhân viên giàu kinh nghiệm…

Để đạt được những kết quả trên, Bệnh viện đã thực hiện các biện pháp quản lý, xây dựng các chương trình kế hoạch chi thường xuyên NSNN đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả Cụ thể:

- Mạnh dạn áp dụng tin học vào trong quản lý; xây dựng chiến lược xác định định hướng mục tiêu phương pháp, biện pháp, tổ chức thực hiện và quản lý kế hoạch theo nhưng mục tiêu phát triển của BV trong dài hạn

- Xây dựng đội ngũ nhân viên kế toán có trình độ; khai thác sử dụng có hiệu quả hệ thống máy móc, thiết bị y tế Sử dụng đúng mục đích, tránh tình trạng mua mà không sử dụng thiết bị vì thiếu đồng bộ

- Xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chế độ chi tiêu hợp lý

- Xác định nhu cầu chi cho mỗi nhóm, cân đối giữa khả năng và nhu cầu chi

để quyết định chi cho từng nhóm, xác lập thứ tự ưu tiên cho từng khoản chi; thực hiện khoán đối với một số khoa phòng Xác định mức khoán dựa trên số kinh phí chi cho bộ phận đó nhằm quản lý nguồn kinh phí thường xuyên NSNN cấp tiết kiệm và hiệu quả

y tế là nhiệm vụ lớn của đất nước, nguồn NSNN có hạn do vậy cần có quy chế quản lý tài chính chặt chẽ, có hiệu quả, đầu tư đúng thời điểm, đúng nhu cầu

Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên NSNN tại một số BV công lập như BV Nhiệt đới Trung ương; BV tỉnh Hà Tĩnh có thể rút

ra bài học kinh nghiệm có tính chất tham khảo cho công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại BV 19-8 BCA như sau:

- Vận dụng trong cơ chế quản lý chi thường xuyên NSNN phải có sự chọn lọc, áp dụng linh hoạt phù hợp với qui định của pháp luật

- Chú trọng công tác dự báo nhu cầu khám chữa bệnh phục vụ cho việc hoạch định chính sách có liên quan; cử cán bộ đi học tập, đào tạo ở những nơi

có chuyên khoa cao, chuyên khoa sâu bằng hình thức “bắt tay chỉ việc” để áp dụng được kỹ thuật tiên tiến hiện đại của các nước trên thế giới về áp dụng cho đơn vị

- Triển khai hoạt động quản lý chi thường xuyên NSNN phải xuất phát từ điều kiện thực tế phù hợp với sự phát triển của BV; xây dựng hệ thống định mức tiêu chuẩn chi tiêu hợp lý đảm bảo tính hiệu quả tránh lãng phí nguồn ngân sách nhà nước cấp

- Áp dụng công nghệ tin học vào trong quản lý; đào tạo nâng cao nâng lực cán bộ đội ngũ làm công tác quản lý;

30

- Quan tâm nghiên cứu xây dựng quy trình thanh tra, kiểm tra tài chính và quyêt toán chi thường xuyên NSNN; cần có quy chế quản lý nguồn vật tư tiêu hao dùng cho chuyên môn tránh lãng phí

- Kiến nghị sửa đổi bổ sung ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với quy định của pháp luật và yêu cầu quản lý NSNN đối với cấp cơ quan có thẩm quyền

- Tổ chức rút kinh nghiệm về công tác thanh tra tài chính định kỳ hàng năm