TR NGă IăH CăS ăPH MăNGH ăTHU TăTRUNGă NG NGUY NăTHÚYăTRANG D YăH CăHỄTăCHOăH CăSINHăKH IăL Pă5ă HOÀNGăMAI,ăTHÀNHăPH ăHÀăN I LU NăV NăTH CăS Khóaă7ă2017-2019 HƠăN i,ă2019... 3.ăM că
Trang 1TR NGă IăH CăS ăPH MăNGH ăTHU TăTRUNGă NG
NGUY NăTHÚYăTRANG
D YăH CăHỄTăCHOăH CăSINHăKH IăL Pă5ă
HOÀNGăMAI,ăTHÀNHăPH ăHÀăN I
LU NăV NăTH CăS
Khóaă7ă(2017-2019)
HƠăN i,ă2019
Trang 2T Iă TR NGă Iă H Că S ă PH Mă NGH ă THU Tă
Trang 3M ă U 1.ăLýădoăch năđ ătƠi
Âm nh c là m t trong nh ng lo i hình ngh thu t có vai trò quan
tr ng trong giáo d c h c sinh ph thông Âm nh c giúp các em c m th
v cái đ p, phát tri n th m m , hình thành nhân cách, giáo d c đ o đ c, phát tri n th ch t
Thông qua nh ng giai đi u, l i ca, âm nh c giúp h c sinh c m
th đ c nh ng cái hay, cái đ p trong cu c s ng, ti p thu nh ng giá
tr tinh th n, truy n th ng, b n s c v n hóa dân t c… T o đi u ki n cho h c sinh ti p xúc v i âm nh c, h c hát, ch i đàn, ngh a là cho các em có c h i đ có m t n n h c v n toàn di n, không ch v khoa
h c mà còn v ngh thu t, v cái đ p, t o cho tâm h n tr th s phong phú
Là m t giáo viên đang tr c ti p gi ng d y môn Âm nh c t i
tr ng, tôi luôn mong mu n đ c đóng góp công s c nh bé c a mình vào ho t đ ng d y h c nh m giúp các em h c sinh n m đ c bài
h c t t h n và có s hào h ng, tích c c h c t p trong t ng ti t h c đ nâng cao h n n a ch t l ng d y h c môn Âm nh c trong s phát tri n chung c a ch ng trình giáo d c ph thông
T nh ng v n đ nêu trên, v i mong mu n nâng cao ch t l ng
d y h c hát, tôi ch n nghiên c u D y h c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i
Tr ng Ti u h c Tân Mai, Qu n Hoàng Mai, Thành ph Hà N i cho lu n
v n th c s Lý lu n và ph ng pháp d y h c Âm nh c c a mình
2.ăL chăs ănghiênăc u
Cho t i th i đi m hi n t i đã có nhi u công trình, tài li u nghiên c u v d y h c âm nh c nói chung và d y h c hát nói riêng
D i đây, chúng tôi xin đi m ra và phân tích m t s công trình, tài
li u liên quan trong ph m vi chúng tôi đã thu th p đ c:
N m 2001, Nxb Giáo d c xu t b n cu n Ph ng pháp d y
h c âm nh c, (t p 1) c a Ngô Th Nam N m 2010, Nxb i h c S
ph m xu t b n cu n sách Ph ng pháp d y h c âm nh c tr ng
Ti u h c và Trung h c c s , Nxb i h c S ph m, Hà N i
Trang 4Nguy n Th Thu D ng (2016), D y h c hát cho h c sinh
l p 1 tr ng Ti u h c Nguy n Trãi Qu n Thanh Xuân, Hà N i
(Lu n v n th c s Lý lu n và ph ng pháp d y h c Âm nh c, Tr ng
i h c S ph m ngh thu t Trung ng)
Lê Ng c Tuy n (2016), D y h c phân môn H c hát kh i l p 5
tr ng Ti u h c Ban Mai Hà ông Hà N i, (Lu n v n th c s Lý lu n và
ph ng pháp d y h c Âm nh c, Tr ng i h c S ph m ngh thu t Trung ng)
Tr n Tân Ph ng (2018), Rèn luy n k n ng s lý tác ph m thanh nh c Vi t Nam t i tr ng i h c S ph m ngh thu t Trung
ng (Lu n v n th c s Lý lu n và ph ng pháp d y h c Âm nh c,
Tr ng i h c S ph m ngh thu tTrung ng)
Cho đ n nay v n ch a có nghiên c u nào đ c p đ n vi c d y
h c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i Tr ng Ti u h c Tân Mai, Hoàng Mai, Hà N i
3.ăM căđíchăvƠănhi măv ănghiênăc u
3.1 M c đích nghiên c u
Nghiên c u đ a ra m t s bi n pháp d y h c hát nh m nâng cao ch t l ng d y h c phân môn H c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i
Tr ng Ti u h c Tân Mai, Qu n Hoàng Mai, Thành ph Hà N i
3.2 Nhi m v nghiên c u
Nghiên c u tài li u, kh o sát th c tr ng vi c d y h c hát cho
h c sinh kh i l p 5 t i Tr ng Ti u h c Tân Mai, ch ra u đi m, h n
ch và đ a ra m t s gi i pháp nâng cao ch t l ng d y h c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i tr ng
4.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u
4.1 i t ng nghiên c u
Nh ng bi n pháp d y h c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i
Tr ng Ti u h c Tân Mai, Quân Hoàng Mai, Thành ph Hà N i là
đ i t ng nghiên c u c a lu n v n
Trang 54.2 Ph m vi nghiên c u
- N i dung ch ng trình sách Giáo khoa môn Âm nh c l p 5
hi n hành đang s d ng t i Tr ng Ti u h c Tân Mai, Qu n Hoàng Mai, Thành ph Hà N i trong đó có 10 bài hát thu c phân môn H c hát l p
kh o các k t qu nghiên c u c a các tác gi , đ ng nghi p đi tr c -
Ph ng pháp phân tích, so sánh, t ng h p: Phân tích các t li u liên quan; so sánh, đ i chi u các d li u và t ng h p các d li u ph c v cho vi c nghiên c u đ tài
- Ph ng pháp th c nghi m: S d ng k t qu nghiên c u vào d y th c nghi m các ti t h c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i
tr ng Ti u h c Tân Mai nh m kh ng đ nh tính kh thi, ý ngh a c a
qu , thi t th c và phù h p v i đ i t ng h c sinh l p 5 t i Tr ng
- V th c ti n: Lu n v n là tài li u tham kh o cho các đ ng
nghi p có cùng h ng nghiên c u v d y h c hát cho h c sinh Ti u
h c nói chung và h c sinh kh i l p 5 nói riêng t i các tr ng Ti u
h c trên đ a bàn Thành ph Hà N i và các tr ng Ti u h c các đ a
ph ng
Trang 67.ăB ăc călu năv n
Ngoài ph n M đ u, K t lu n, Tài li u tham kh o và Ph
Ca hát hay hát là m t môn ngh thu t đ c bi t, nó đ c hình thành t
r t s m trong s phát tri n c a l ch s các lo i hình ngh thu t trên
th gi i Ca hát có t m quan tr ng đ c bi t trong đ i s ng âm nh c
c a m i qu c gia Do b n ch t c a ngh thu t ca hát là lo i hình ngh thu t có l i ca (ngôn ng ) k t h p v i âm nh c (giai đi u, ti t t u,
nh p đi u…) khác bi t v i các lo i hình âm nh c không l i (hòa t u,
đ c t u nh c c ) nên ca hát d dàng và nhanh chóng ti p c n v i con
ng i thông qua n i dung c a ngôn ng l i ca (ca t ) k t h p v i âm
nh c
1.1.2 D y h c và d y h c hát
D y h c là m t ho t đ ng trao truy n ki n th c c a ng i d y cho
ng i h c theo nh ng ph ng pháp, cách th c, ch ng trình, n i dung nh t đ nh D a vào cách hi u v khái ni m d y h c, có th đi vào khái ni m d y h c hát nh sau: D y h c hát là m t ho t đ ng
đ c thù, trong đó có ho t đ ng d y h c th c hành k t h p v i trao truy n các ki n th c, k n ng xoay quanh l nh v c ca hát D y h c hát cho h c sinh ti u h c nói chung và h c sinh l p 5 nói riêng là
m t quá trình trong đó, giáo viên là ng i t ch c, v n d ng các
ph ng pháp d y h c phù h p nh m giúp h c sinh ti p thu nh ng
ki n th c, k n ng ca hát c b n và ph n nào m c đ đ n gi n, t
Trang 7đó, hình thành cho các em tính t tin, ch đ ng, sáng t o trong các
ho t đ ng bi u di n ca hát
1.1.3 Bi n pháp và ph ng pháp d y h c hát
1.1.3.1 Bi n pháp d y h c
Bi n pháp có th đ c hi u là m t ho c nhi u ho t đ ng đi vào th c hi n nh ng v n đ mang tính c th , đ c ho ch đ nh, đ t
ra theo m t qui đ nh, ch ng trình rõ ràng nh m c i thi n, gi i quy t
ho c nâng cao ch t l ng m t công vi c c th nào đó Ch ng h n,
bi n pháp nâng cao ch t l ng d y h c, bi n pháp c i ti n k thu t… Khi bi n pháp đ c g n v i l nh v c d y h c nh bi n pháp d y h c thì c ng có ý ngh a t ng t T đây, có th đi đ n m t cách hi u v khái ni m bi n pháp d y h c, đó là vi c v ch ra nh ng h ng đi, cách th c, công vi c, thao tác, ph ng pháp c th xoay quanh ho t
đ ng d y h c nh m đ t đ c nh ng m c tiêu, yêu c u đ t ra
1.1.3.2 Ph ng pháp d y h c hát
Ph ng pháp d y h c hát có nh ng đi m t ng đ ng nh ng
c ng có nh ng nét khác bi t, nh ng đ c thù riêng không gi ng v i
nh ng ph ng pháp d y h c các môn h c khác Ph ng pháp d y
h c hát đ c tích h p b i nhi u thao tác khác nhau nh thuy t trình,
di n gi i (dùng l i), tr c quan (đ a ra các m u hình đ h c sinh n m
b t, b t ch c tr c ti p), th ph m (làm m u, hát m u) và ki m tra đánh giá
1.2.ăVaiătròăc aăcaăhátăđ iăv iăh căsinhăTi uăh c
Ca hát có vai trò và t m quan tr ng đ c bi t đ i v i l a tu i
h c sinh ph thông, đ c bi t là đ i v i h c sinh ti u h c Tu i th
n u thi u ti ng hát nh cây xanh thi u ánh sáng m t tr i ụ th c
đ c đi u này nên t lâu, Vi t Nam, ca hát là m t phân môn đã
đ c chú tr ng và đ a vào ch ng trình giáo d c âm nh c cho h c sinh ph thông t b c ti u h c đ n b c h c Trung h c c s và hi n nay,
ch ng trình môn âm nh c (trong đó có phân môn Hát) trong ch ng
Trang 8trình giáo d c ph thông m i n m 2018 đang ti p t c tri n khai đ a n i dung h c hát vào ch ng trình môn Âm nh c dành cho h c sinh b c
h c Trung h c ph thông Riêng đ i v i h c sinh Ti u h c nói chung và
h c sinh l p 5 nói riêng, có th nêu m t s vai trò n i b t c a ca hát nh
đi u trong sáng, nh ng làn đi u dân ca m t mà, đ m th m, nh ng
ca t giàu tính v n h c, phong phú v hình t ng mang n i dung
ca ng i thiên nhiên đ t n c, th y cô và mái tr ng, gia đình, b n bè… đã giúp các em hình thành t duy và phát tri n th m m (cái
đ p) T nh ng bài ca dành cho l a tu i h c trò, các em đã đ c giáo d c th m m đúng đ n, tránh đ c nh ng bi u hi n sai l ch
Trang 9v th m m và nh h ng c a nh ng lo i hình v n hoá đ c h i
đ c du nh p t bên ngoài qu c gia
1.2.3 Phát tri n th ch t
Ca hát có kh n ng giúp h c sinh phát tri n th ch t Khi các
em h c sinh Ti u h c tham gia vào các ho t đ ng nh ca hát, các trò
1.3.ăM cătiêuăc aăd yăhát trongătr ngăTi uăh c
N m trong các phân môn Âm nh c, m c tiêu c a môn H c hát trong Tr ng Ti u h c nói chung và h c sinh l p 5 nói riêng là giúp
h c sinh ti p c n v i lo i hình âm nh c có l i ca M i bài hát trong
ch ng trình phân môn H c hát đ u có m t n i dung c th v m t
s v t, hi n t ng đ c di n t b ng giai đi u âm nh c và ngôn
ng l i ca (v n h c) Theo qui đ nh chung thì m i bài hát c a b c
Ti u h c s d y trong 35 phút, sau đó s ôn t p trong các ti t h c
sau đó Có th nêu m t s m c tiêu c b n c a vi c d y hát tr ng
Ti u h c nh sau:
1.3.1 V n ng l c ca hát
D y hát cho h c sinh l p 5 nh m phát tri n n ng l c nh n
th c c a h c sinh thông qua các ki n th c trong n i dung ch ng trình sách Giáo khoa M i bài hát s giúp các em có nh ng hi u bi t thêm v m t tác gi , tác ph m thông qua nh ng đ c đi m riêng c a ngh thu t âm nh c, n i dung ca t S phong phú v m t ch đ trong các bài hát thu c ch ng trình Âm nh c trong sách Giáo khoa giúp các em thêm hi u bi t v cu c s ng Các hình t ng âm nh c
Trang 10trong các bài hát giúp các em hi u bi t v cu c s ng xung quanh Ngoài ra h c hát còn giúp các em phát tri n v n ng l c ngôn ng
Nh ng l i ca đ c ch t l c, g t d a làm cho v n ki n th c v ngôn
ng c a các em thêm phong phú đa d ng và sinh đ ng
Có th nói, m c tiêu v n ng l c là m t trong nh ng m c tiêu quan tr ng trong ch ng trình phân môn H c hát D y h c hát
nh m phát tri n n ng l c chung và n ng l c đ c thù (âm nh c) cho các em h c sinh Ho t đ ng h c hát giúp các em bi t hát đúng cao
đ , ti t t u, nh p đ , l i ca, bi t cách hát m t cách t nhiên, tho i mái, bi t cách l y h i, hát rõ l i và th hi n s c thái c ng đ , bi u
c m Ho t đ ng ca hát còn nh m giúp h c sinh trình bày bài hát nhi u hình th c khác nhau nh đ n ca, song ca, t p ca… bên c nh đó còn h ng d n cho các em bi t v n đ ng c th , bi t gõ ti t t u, gõ
nh p c a bài hát b ng các nh c c gõ nh song loan, thanh phách…
1.3.2 V tình c m, thái đ
M c tiêu c a h c hát nh m giáo d c cho h c sinh nh ng tình
c m t t đ p, bi t c m nh n v v đ p c a các bài hát thông qua âm
nh c và ngôn ng ca t Bên c nh đó, thông qua ho t đ ng ca hát, các em thêm yêu thích các lo i hình, th lo i ngh thu t âm nh c khác nh đ c t u và hoà t u nh c c đ r i t đó hình thành cho các
em n ng l c tham gia vào các ho t đ ng bi u di n ngh thu t âm
đ i ng giáo viên có chuyên môn v thanh nh c, bi t d y đúng và
kh i d y đ c lòng say mê ngh thu t ca hát c a các em h c sinh
Gi ng hát c a h c sinh Ti u h c là hoàn toàn ch a đ nh hình và đang trong th i k phát tri n g n v i nh ng y u t tâm sinh lý l a
Trang 11tu i tr em, do đó c n ph i đ c u n n n, h ng d n đúng cách thì m i mang l i hi u qu cao
1.4.ăTh cătr ngăd yăvƠăh căphơnămônăH căhátăchoăh căsinhăkh iă
l pă5
1.4.1 Vài nét v Tr ng Ti u h c Tân Mai
1.4.1.1 V trí đ a lý, l ch s hình thành và phát tri n
Nhìn l i ch ng đ ng 50 n m qua, nhà tr ng luôn phát tri n không ng ng, n m sau thành tích cao h n n m tr c S l p, s
h c sinh và giáo viên t ng nhi u l n so v i n m h c đ u tiên khi nhà
tr ng m i thành l p Trình đ chuyên môn nghi p v c a giáo viên
đ c đào t o chính quy, đ t chu n, h u h t có trình đ đ i h c s
ph m C s v t ch t nhà tr ng đ c xây d ng khang trang s ch
đ p, có đ u đ phòng h c, phòng làm vi c Phát huy thành tích Nhà
tr ng đã đ t đ c trong n m h c qua, t p th cán b , giáo viên, nhân viên và h c sinh Tr ng Ti u h c Tân Mai quy t tâm th c hi n
t t nh ng gi i pháp đ ng b đ a phong trào thi đua toàn di n đ t
hi u qu cao nh t ó là: Bám sát m c tiêu, nhi m v tr ng tâm c a
c p h c; Quan tâm đ n ch t l ng giáo d c toàn di n, nâng cao ch t
l ng đ i trà, chú tr ng công tác b i d ng m i nh n đ ng th i t p trung đ u t v c s v t ch t nh m đáp ng nhu c u d y và h c c a nhà tr ng Ngoài ra, c n t ng c ng công tác b i d ng và xây d ng
đ i ng cán b qu n lý và giáo viên c a nhà tr ng, tham m u tích
c c v i các c p lãnh đ o, làm t t công tác xã h i giáo d c đ xây d ng
tr ng ngày càng phát tri n, đáp ng yêu c u ngày càng cao c a xã
h i
Nh ng k t qu đ t đ c trong 50 n m v a qua c a tr ng
Ti u h c Tân Mai th t đáng t hào M i th y cô giáo, m i h c sinh
c n c g ng nhi u h n n a đ Ti u h c Tân Mai mãi là đi m sáng trong phong trào giáo d c c a đ a ph ng và c a toàn ngành, x ng đáng v i ni m tin yêu và hy v ng c a các b c cha m h c sinh
Trang 121.4.1.2 i ng giáo viên và m t s thành tích n i b t
Hi n nay, các giáo viên đang gi ng d y t i Tr ng Ti u h c Tân Mai đ u có trình đ chuyên môn đ t chu n Nhà tr ng có 3 giáo viên d y âm nh c (2 giáo viên biên ch chính th c và 1 giáo viên h p đ ng Qu n) Các giáo viên âm nh c c a Tr ng đ u đ c đào t o t i Tr ng i h c S ph m Ngh thu t Trung ng Có th nói, v c b n, giáo viên đã đáp ng đ c yêu c u v chuyên môn và
th c hi n t t nhi m v gi ng d y c a mình Bên c nh đó, các thày,
cô giáo luôn hoàn thành t t các ho t đ ng khác c a Nhà tr ng đ ra Ngoài ra, các giáo viên còn tham gia các cu c thi giáo viên tài n ng, duyên dáng, các h i thi giáo viên d y gi i c p qu n, c p thành ph
và dành đ c nh ng thành tích đáng khích l
1.4.2.2 Kh n ng h c t p môn Âm nh c c a h c sinh kh i l p 5
V nh ng u đi m Nhìn chung, h c sinh kh i l p 5 t i Tr ng Ti u
h c Tân Mai r t tích c c tham gia các ho t đ ng phong trào c a
tr ng, c a l p và các ho t đ ng ngo i khoá, đ c bi t là các gi sinh
ho t ngo i khoá Âm nh c
V nh ng h n ch M c dù đã đ c h c m t s k thu t ca hát c
b n nh cách l y h i, ng t h i, nh h i, nh ng nhìn chung, k thu t
h i th trong ca hát c a các em h c sinh kh i l p 5 t i Tr ng còn khá h n ch
1.4.2.3 N i dung ch ng trình môn Âm nh c l p 5
N i dung ch ng trình d y h c phân môn H c hát n m trong n i dung ch ng trình môn Âm nh c dành cho h c sinh l p 5 v n s
d ng nh ng bài hát trong ch ng trình sách Giáo khoa hi n hành
1.4.2.4 Ph ng pháp d y h c c a giáo viên
V ph ng pháp d y h c c a giáo viên t i tr ng Qua kh o sát th c
t , chúng tôi nh n th y, giáo viên còn ít s d ng các ph ng ti n d y
h c nh máy tính, máy chi u, tranh nh minh h a đ ph c v gi ng
d y phân môn H c hát Ph n l n các giáo viên còn b qua ho c có thì c ng r t h n ch vi c gi i thi u v tác gi , tác ph m ho c ch gi i
Trang 13thi u “qua loa” nên h c sinh hi u c ng r t “qua loa” không rõ ràng,
ph n m m khác, hay đàn phím đi n t đã đ c m t s giáo viên s
d ng trong các ti t h c hát nh ng ch a th ng xuyên và còn mang tính tu ti n, có lúc s d ng, có lúc không Ch khi nào có ti t thao
gi ng chu n b đi thi giáo viên d y gi i c p Qu n, c p Thành ph
ho c khi có đoàn ki m tra c a S Giáo d c xu ng thì các giáo viên
m i s d ng các trang thi t b d y h c
Nhìn chung, trong các gi lên l p môn Âm nh c, giáo viên
ch a th t s chú tr ng vào các thao tác quan tr ng nh : Gi i thi u tác gi , tác ph m b ng công ngh hi n đ i và công ngh thông tin, hay ho t đ ng đ m đàn và hát m u cho h c sinh nghe Nh v y ph n nào làm gi m s h p d n, lôi cu n c a ti t h c và s t p trung, hào
h ng h c t p c a h c sinh
Ti u k t ch ng 1
Trong ch ng 1 c a lu n v n, ngoài các khái ni m liên quan,
m t v n đ quan tr ng và c n thi t đã đ c đ c p, đó là vai trò n i
b t và nh ng m c tiêu quan tr ng c a ca hát c ng nh phân môn
H c hát đ i v i h c sinh Ti u h c trong đó có h c sinh l p 5 Trên
c s nghiên c u nh ng đ c đi m v l a tu i, kh n ng ti p thu môn
Âm nh c c a h c sinh l p 5, các yêu c u đ c thù c a phân môn H c
hát giúp giáo viên có nh ng h ng đi phù h p trong công tác gi ng
d y c a mình
S d ng ph ng pháp kh o sát, trao đ i, ph ng v n, chúng tôi đã thu th p đ c nh ng thông tin quan tr ng v th c tr ng d y
h c phân môn H c hát cho h c sinh kh i l p 5 t i tr ng T th c