Biến động tỉ giá, thực trạng và giải phápx

Biến động tỉ giá, thực trạng và giải pháp

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng gắn liền với nền kinh tế của các nước trên thế giới và các quan hệ kinh tế quốc tế Cũng giống như vai trò của giá cả trong nền kinh tế thị trường, tỷ giá hối đoái có tác động quan trọng tới những biến đổi của nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế của mỗi quốc gia nói riêng Nó có thể thay đổi vị thế và lợi ích của các nước trong quan hệ kinh tế quốc tế Tỷ giá hối đoái tác động đến sự thăng bằng trong cán cân thanh toán của một quốc gia, sự biến động của

tỷ giá hối đoái có thể kích thích hoặc hạn chế xuất nhập khẩu Và các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu sẽ là người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những thay đổi này

Để rõ hơn về ảnh hưởng của sự biến động tỷ giá đến hoạt động xuất nhập khẩu

thì chúng ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu đề tài “Tình hình biến động tỷ giá USD/VND từ năm 2008 đến nay và ảnh hưởng của biến động này đến các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu Việt Nam” Qua đó ta có thể thấy được những biến động tỷ

giá trong thời gian qua và chính sách của nhà nước và những thuận lợi, khó khăn của các doanh nghiệp khi tỷ giá tăng, giảm

Ngoài lời mở đầu và kết luận, đề tài được chia làm 4 phần như sau:

- Phần I: Cơ sở lý luận

- Phần II: Thực trạng và nguyên nhân biến động tỷ giá USD/VND giai đoạn 2008 – nay

- Phần III: Dự báo về tỷ giá hối đoái

- Phần IV: Tác động của sự biến đổi tỷ giá đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam

I. CƠ SỞ LÝ LUẬN

1. Khái niệm tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái là giá cả của một đồng tiền này được biểu thị thông qua một đồng tiền khác, nói cách khác tỷ giá biểu thị số đơn vị đồng tiền định giá tương ứng với một đơn vị đồng tiền niêm yết

Việt Nam sử dụng phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái trực tiếp, nghĩa là đồng ngoại tệ đóng vai trò là đồng tiền yết giá và đồng tiền nội tệ đóng vai trò là đồng tiền định giá

Căn cứ vào các tiêu thức phân loại ta có các loại tỷ giá sau:

- Căn cứ vào chế độ quản lý ngoại hối: tỷ giá chính thức, tỷ giá kinh doanh và tỷ giá chợ đen

- Căn cứ vào thời điểm thanh toán: tỷ giá giao ngay, tỷ giá giao nhận có kỳ hạn hoặc tỷ giá mở cửa và tỷ giá đóng cửa

-Căn cứ vào giá trị của tỷ giá: tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực.

2. Các nhân tố tác động tỷ giá hối đoái

2.1 Tình hình cán cân thanh toán quốc tế của quốc gia

Có ba trạng thái cán cân thanh toán quốc tế là thâm hụt, thặng dư hay cân bằng Nếu cán cân thanh toán quốc tế của quốc gia thâm hụt, nhu cầu về ngoại tệ cao có thể dẫn tới xu hướng tỷ giá tăng Ngược lại, nếu cán cân thanh toán quốc tế thặng dư thì

tỷ giá có xu hướng giảm

2.2 Tăng trưởng kinh tế của quốc gia

Mức độ tăng/giảm GDP thực tế của một quốc gia so với nước khác trong điều kiện các nhân tố khác không đổi sẽ làm tăng hoặc giảm nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu, do đó sẽ làm tăng/giảm nhu cầu ngoại tệ để thanh toán cho hàng nhập khẩu từ đó tác động đến tỷ giá tăng hoặc giảm

2.3 Sự chênh lệch lạm phát

Nếu mức lạm phát của nước này cao hơn mức lạm phát của nước khác thì sức mua của đồng nội tệ sẽ giảm so với ngoại tệ Lạm phát cao càng kéo dài, đồng tiền nội tệ càng mất giá trị thì sẽ gây sức ép làm tăng tỷ giá hối đoái Ngược lại, nếu mức lạm phát của quốc gia thấp hơn nước khác thì tỷ giá hối đoái có xu hướng giảm

2.4 Mức chênh lệnh lãi suất

Luồng vốn ngắn hạn luôn có xu hướng tìm đến thị trường có mức lãi suất ngắn hạn cao hơn, làm tăng cung ngoại tệ trên thị trường này do đó tỷ giá hối đoái có xu hướng giảm

2.5 Các nhân tố khác có khả năng tác động cung cầu ngoại tệ

Một số nhân tố khác tác động gián tiếp đến tỷ giá thông qua cung cầu ngoại tệ như: yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội, thiên tai, chiến tranh, hoạt động đầu cơ…

3. Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến hoạt động xuất nhập khẩu

3.1 Ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến hoạt động nhập khẩu

- Tỷ giá hối đoái biến động ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu: khi tỷ giá hối đoái tăng lên mà giá mua hàng nhập khẩu tính bằng ngoại tệ không thay đổi, giá hàng hóa nhập khẩu tính bằng nội tệ tăng do đó khả năng cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu giảm so với hàng hóa sản xuất trong nước Ngược lại, nếu tỷ giá hối đoái giảm, giá hàng hóa nhập khẩu tính bằng nội tệ giảm sẽ làm tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu

- Ảnh hưởng tỷ giá hối đoái đến kim ngạch nhập khẩu: do tỷ giá hối đoái ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu nên yếu tố tỷ giá có thể là công cụ làm tăng hoặc giảm kim ngạch nhập khẩu Tỷ giá hối đoái tác động ngược chiều lên kim ngạch nhập khẩu: tỷ giá tăng làm giảm kim ngạch nhập khẩu, tỷ giá giảm làm tăng kim ngạch nhập khẩu

- Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến cơ cấu nhập khẩu: Khi tỷ giá hối đoái tăng lên, các nhà nhập khẩu sẽ phải cân nhắc thu hẹp danh mục và lượng hàng hóa nhập khẩu Đối với các mặt hàng trong nước có thể sản xuất được hoặc có hàng hóa thay thế thì

sẽ hạn chế nhập khẩu hơn so với các mặt hàng trong nước không sản xuất được hoặc không có mặt hàng thay thế

3.2 Ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến hoạt động xuất khẩu

- Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu: khi

tỷ giá tăng lên, với cùng một chi phí sản xuất tính bằng nội tệ không đổi, để doanh nghiệp nhập khẩu thu về một lượng tiền bán hàng tính bằng nội tệ như trước thời điểm biến động tỷ giá, doanh nghiệp có thể bán hàng với giá tính bằng ngoại tệ thấp hơn Nói cách khác, tỷ giá hối đoái tăng sẽ làm tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Nếu tỷ giá hối đoái giảm, để có thể thu về lượng tiền bán hàng tính bằng nội tệ không đổi để bù đắp cho chi phí sản xuất tính bằng nội tệ không đổi, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải tăng giá bán hàng hóa tính bằng ngoại tệ Do đó, khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu giảm

- Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến kim ngạch xuất khẩu: do tỷ giá hối đoái tác động thuận chiều tới khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, đồng nghĩa với việc tác động thuận chiều tới kim ngạch nhập khẩu Tỷ giá hối đoái tăng làm tăng khả năng

cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu dẫn tới tăng kim ngạch xuất khẩu và ngược lại.

- Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến cơ cấu hàng hóa xuất khẩu: khi tỷ giá biến động

sẽ làm thay đổi khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Điều này dẫn tới cơ cấu mặt hàng xuất khẩu được mở rộng khi tỷ giá tăng và thu hẹp khi tỷ giá giảm Ngoài

ra, sự biến động của cơ cấu hàng hóa nhập khẩu còn phụ thuộc vào khả năng thay thế hàng nhập khẩu của hàng hóa nội địa tại thị trường nước nhập khẩu

II THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN BIẾN ĐỘNG TỶ GIÁ USD/VND GIAI ĐOẠN 2008 – NAY

1 Giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2008: Giảm

1.1 Thực trạng

Trong giai đoạn 3 tháng đầu năm 2008, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng liên tục sụt giảm (từ mức 16.112 VND/USD xuống 15.960 VND/USD Mức thấp nhất là 15.560 VND/USD) Trên thị trường tự do, USD dao động từ mức 15.700 – 16.000 VND/USD

1.2 Nguyên nhân

Tỷ giá giảm trong giai đoạn này chủ yếu đến từ chính sách tiền tệ của Ngân hàng nhà nước Thực hiện mục tiêu chung kiềm chế lạm phát, NHNN không mua ngoại tệ nhằm hạn chế việc bơm VND ra lưu thông, tăng biên độ tỷ giá USD/VND từ 0,75% lên 1% trong ngày 10/03/2008 Kéo theo đó, các NHTM cũng phải thực hiện các biện pháp thắt chặt tiền tệ của NHNN gây ra các tác động sốc và phản ứng tiêu cực tức thì của thị trường tiền tệ và hoạt động của NHTM, kéo theo các tác động đến cung cầu ngoại tệ

2 Giai đoạn từ cuối tháng 3 đến 10/6/2008: Tăng

2.1 Thực trạng

Tuy nhiên, từ cuối tháng 3, tỷ giá đảo chiều và tăng với tốc độ chóng mặt tạo cơn sốt USD trên cả thị trường liên ngân hàng lẫn thị trường tự do Từ mức khoảng 16.000 VND/USD tỷ giá tăng dần đều và đột ngột tăng mạnh từ giữa tháng 6, đỉnh điểm lên đến 19.400 VND/USD vào ngày 18/06, cách hơn 2.600 VND so với mức trần, còn trên thị trường tự do cao hơn khoảng 100 - 150 VND

2.2 Nguyên nhân

- Do mặt bằng lãi suất nội tệ quá cao, trong khi tỷ giá USD lại ở mức thấp và lãi suất vay USD lại không biến động nhiều nên doanh nghiệp xuất khẩu vay USD chuyển đổi ra VND để phục vụ sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp nhập khẩu vay ngoại tệ thanh toán các hợp đồng nhập khẩu

- Nhu cầu mua ngoại tệ trả các khoản nợ của cả doanh nghiệp xuất và nhập khẩu đến hạn cao

- Tăng nhập khẩu vàng do chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và quốc tế Nhu cầu ngoại tệ đối với nhập khẩu tăng khá mạnh làm cho nguồn cung USD bị sức ép lớn

- Nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu rút vốn khỏi Việt nam bằng việc bán TPCP khi lo ngại

về tình hình kinh tế và do tình hình thanh khoản thấp trên thị trường thế giới đẩy nhu cầu mua USD chuyển vốn về nước lên cao (bán ròng 0,86 tỷ USD)

- Cung ngoại tệ thấp do NHNN không cho phép cho vay ngoại tệ đối với doanh nghiệp xuất khẩu (theo quyết định số 09/2008/QĐ, NHNN không cho phép vay để chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu, vay thực hiện dự án sản xuất xuất khẩu) giảm hiện tượng doanh nghiệp xuất khẩu vay ngoại tệ bán lại trên thị trường

- Cả thị trường chỉ có chiều mua ngoại tệ đã tác động mạnh đến tâm lý găm giữ ngoại

tệ của người đầu cơ

3 Giai đoạn từ 11/6 đến 15/10/2008: Giảm và bình ổn tạm thời

- Ngày 27/6/2008, điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng tăng lên 16.516 VND/USD, đồng thời mở rộng biên độ dao động tỷ giá giao dịch USD/VND từ mức ±1% lên mức

±2% Kết quả tiền đồng trượt giá thêm 1,37% so với USD

- Yêu cầu các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh ngoại hối nghiêm túc chấp hành quy định về biên độ tỷ giá giữa VND và USD, thực hiện niêm yết và giao dịch theo đúng quy định

- Tăng cường bán ngoại tệ cho các NHTM để đáp ứng nhu cầu ngoại tệ của nền kinh

tế, đáp ứng tối đa các nhu cầu thiết yếu như nhập khẩu xăng dầu, thuốc chữa bệnh, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thiết bị y tế, đồng thời hỗ trợ ngoại tệ cho các ngân

hàng có phục vụ nhu cầu trả nợ vay hoặc thanh toán L/C đến hạn, các nhu cầu ngoại

tệ hợp pháp của cá nhân và hỗ trợ trạng thái cho các NHTM

- Yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt chẽ và chấn chỉnh hoạt động của các đại

lý, bàn đổi ngoại tệ (cấm mua bán ngoại tệ trên thị trường tự do không đăng ký với các NHTM) bảo đảm thực hiện nghiêm túc các quy định hiện hành về quản lý ngoại hối

-Cấm mua, bán USD thông qua ngoại tệ khác để lách biên độ.

-Cấm nhập khẩu vàng và cho phép xuất khẩu vàng

- Kiểm soát nhập khẩu các mặt hàng không thiết yếu đặc biệt ô tô và hàng xa xỉ

- NHNN tăng mạnh lãi suất cơ bản từ 8,75%/năm lên 12%/năm vào tháng 5, rồi sau đó tăng lên 14%/năm vào tháng 6, nhằm tập trung nguồn tiền đồng vào hệ thống ngân hàng, kiềm chế lạm phát và giảm áp lực lên tỷ giá

- Công bố mức dự trữ ngoại hối Nhà nước 20,7 tỷ USD, củng cố lòng tin thị trường

- Lạm phát tháng 07 đã tăng chậm lại ở mức tăng 1,13% so với tháng trước

-Lãi suất ổn định.

-Thâm hụt thương mại giảm hơn so với các tháng đầu năm.

4 Giai đoạn từ 16/10/2008 đến 24/11/2009: Tăng

4.1 Thực trạng

Tỷ giá tăng đột ngột trở lại từ mức 16.600 lên mức cao nhất là 16.998 sau đó giảm nhẹ Giao dịch nằm trong biên độ tỷ giá Tuy nhiên cung hạn chế, cầu ngoại tệ vẫn lớn Sau khi NHNN tăng biên độ tỷ giá từ 2% lên 3% trong ngày 7/11/2008, tăng tới mức 17.440 VND/USD Sang năm 2009, từ tháng 1 đến tháng 3: tỷ giá liên ngân hàng dao động trong khoảng 17.450 - 17.700 VND/USD, cách giá trần khoảng từ 0 -

200 VND, còn TTTD cao hơn tỷ giá liên ngân hàng khoảng 100 VND Từ tháng 4 đến tháng 9: tỷ giá trên 2 thị trường dao động trong khoảng 18.180 - 18.500 VND/USD Từ tháng 10 đến 25/11/2009: Biến động tỷ giá rất dữ dội từ 18.545 - 19.300 VND/USD, có lúc đạt đỉnh 19.750 VND/USD trên thị trường liên ngân hàng

và 20.000 VND/USD trên TTTD

4.2 Nguyên nhân

- Bán ngoại tệ can thiệp thị trường thông qua các NHTM lớn từ 22/10 – 22/11 Tổng giá trị bán khoảng 1 tỷ USD

- Từ ngày 7/11/2008, biên độ tỉ giá giao dịch USD/VND được mở rộng từ mức 2% lên 3% so với tỉ giá bình quân liên ngân hàng do NHNN công bố (Quyết định số 2635/QĐ-NHNN ngày 6/11/2008), trong thời điểm cung ngoại tệ hạn chế.

- Các thay đổi lớn về chính sách tiền tệ cuối năm 2008 như giảm lãi suất cơ bản, giảm lãi suất tái chiết khấu và tái cấp vốn, tăng lãi suất tiền gửi dự trữ bắt buộc

- Ngày 18/1/2009, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã điều chỉnh dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) theo chiều hướng giảm

- Ngày 24/2/2009, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ký ban hành Quyết định về điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các tổ chức tín dụng và quyết định giữ nguyên lãi suất

cơ bản bằng đồng Việt Nam như hiện hành là 7%/năm

- Ngày 23/3/2009, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ký quyết định số NHNN ngày về điều chỉnh biên độ tỷ giá VND/USD lên mức +/-5% thay cho mức +/-3% hiện hành Điều chỉnh sẽ giúp cho tỷ giá biến động hai chiều linh hoạt hơn, bám sát cung cầu ngoại tệ trên thị trường Đồng thời tạo điều kiện cho các ngân hàng

622/QĐ-và doanh nghiệp chủ động lập phương án sản xuất kinh doanh trong năm 2009

5 Giai đoạn từ cuối năm 2009 đến cuối 2010: Duy trì ổn định từ cuối năm 2009 đến tháng 2/2010 và tăng mạnh bất thường vào nửa cuối 2010

5.1 Thực trạng

Từ cuối 2009 đến tháng 10/2/2010, tỷ giá được duy trì khá ổn định NHNN kích thích việc các tập đoàn, tổng công ty lớn bán ngoại tệ cho ngân hàng thông qua các hình thức giảm lãi suất tiền gửi tối đa bằng USD, nâng tỷ giá thêm 3%, tương ứng

603 VND, lên mức 18.544 VND và cố định từ đó cho đến ngày 17/8/2010 Ngày 17/8, NHNN tiếp tục công bố nâng mức tỷ giá lên mức 18.932, làm đồng VND giảm 5,34% và giữ nguyên biên độ tỷ giá +/-3% Các NHTM niêm yết tỷ giá xung quanh mức 19.450 VND/USD Cuối tháng 9, tình hình thị trường ngoại hối căng thẳng, tỷ giá chợ đen tăng từng ngày, cuối tháng 9 ở mức 19.670 VND Cuối tháng 11/2010, tỷ giá lên mức 21.389 VND/USD và tỷ giá trên thị trường tự do vượt qua mức 21.500 VND/USD

5.2 Nguyên nhân

Sau đợt phá giá tiền đồng vào tháng 2/2010, thị trường ngoại hối có vẻ như khá yên ả, tỷ giá liên ngân hàng được giữ nguyên, chênh lệch tỷ giá thị trường tự do và tỷ

giá NHTM thu hẹp, trạng thái ngoại tệ của các ngân hàng luôn ở mức thặng dư Nhưng dưới sự bình lặng đó, là cơn sóng âm ỉ manh nha từ đầu quý 3, xuất phát từ tăng trưởng dư nợ ngoại tệ tăng đột biến kể từ đầu năm, các doanh nghiệp chấp nhận rủi ro về tỷ giá, vì không thể chịu nổi lãi suất tiền đồng quá cao Trong 7 tháng đầu năm, tăng trưởng tín dụng ngoại tệ lên tới 34,4%, so với 8,4% dư nợ tiền đồng Nhưng bản thân doanh nghiệp cũng tự đề phòng bằng cách vay với kỳ hạn ngắn (3 -6 tháng), theo đó, từ tháng 7, nhu cầu trả nợ vay USD khi đến thời điểm đáo hạn tăng cao, gây sức ép lớn đến cầu ngoại tệ NHNN bắt đầu lo lắng, và từ giữa tháng 6 đã phải kiểm soát chặt tín dụng ngoại tệ Các doanh nghiệp chưa hoặc không có nguồn thu ngoại tệ đôn đáo thu gom USD đề phòng khan hiếm ngoại tệ, các doanh nghiệp

có nguồn thu ngoại tệ thì không muốn bán ngoại tệ cho ngân hàng do e ngại không thể mua lại nếu có nhu cầu vào cuối năm Chính vì vậy, tỷ giá thị trường tự do đã bắt đầu tăng trở lại từ cuối tháng 7, nới rộng khoảng cách với tỷ giá chính thức Đến ngày 17/8 khi sự chênh lệch này đã ở mức rất lớn, để tránh tình trạng chảy USD ra ngoài hệ thống, đảm bảo cung USD vào cuối năm, NHNN đã buộc phải tăng tỷ giá Trong năm 2010, tỷ giá biến động khá bất thường, đầu ra ngoại tệ tăng mạnh do chính sách của NHNN về mở rộng đối tượng được vay vốn ngoại tệ nhưng đầu vào ngoại tệ rất khiêm tốn NHTM buộc phải nâng lãi suất huy động ngoại tệ lên Điều này càng làm rõ thêm sức mạnh của yếu tố tâm lý và tình trạng đô la hóa đang ngày càng trầm trọng tại Việt Nam trong giai đoạn này

6 Năm 2011

Bước sang năm 2011, tỷ giá cũng có biến động nhưng không nhiều tuy nhiên sau thời gian kiềm giữ tỷ giá VND/USD chính thức ở mức 18.932 VND/USD thì đã đẩy chênh lệch tỷ giá chính thức và tỷ giá thị trường tự do lên đến 2.000 – 3.000 VND/USD và Ngân hàng nhà nước đã điều chỉnh tăng tỷ giá liên ngân hàng thêm 9,3%, đồng thời thu hẹp biên độ tỷ giá từ +/-3% xuống còn +/-1% từ ngày 11/2/2011.Việc tăng tỷ giá liên ngân hàng thêm 9,3% là nhằm giải phóng áp lực về tỷ giá dồn nén quá lớn sau một thời gian tương đối dài, nhanh chóng thu hẹp khoảng cách

giữa hai tỷ giá, phù hợp với yêu cầu của thị trường và xóa bớt kỳ vọng sẽ tiếp tục phá giá trong năm 2011 ở giới đầu cơ, hay trong tâm lý thị trường Tuy nhiên do độ trễ của chính sách, vì vậy đến đầu tháng 4/2011 tỷ giá mới bắt đầu có dấu hiệu bình ổn,

đó cũng là nhờ Ngân hàng Nhà nước đã triển khai hàng loạt các giải pháp nhằm tăng cung ngoại tệ Cụ thể là các cơ chế áp và siết trần lãi suất huy động USD, thực hiện kết hối và mở rộng đối tượng kết hối, kiểm tra, xử lý việc niêm yết, mua bán ngoại tệ trên thị trường tự do… Thêm vào đó, lãi suất huy động nội tệ cao gấp nhiều lần lãi suất huy động ngoại tệ (trên 14%/năm so với 2%/năm; cộng thêm sự biến động tỷ giá thì chưa đến 5%/năm); Lượng ngoại tệ từ các nguồn vào Việt Nam năm 2011 đạt khá, nhập siêu giảm (9,84 tỷ USD so với 12,6 tỷ USD năm 2010) Ngoài ra còn có cả nguyên nhân do “giá cánh kéo” vẫn còn rất lớn - 1 USD tại Việt Nam có sức mua cao gấp khoảng 3 lần 1 USD tại Mỹ

Việc cung USD tăng đã làm tỷ giá VND/USD lao dốc chóng mặt từ 20.940 xuống 20.590 VND/USD kể từ ngày 19/4 - 28/4/2011 Và ngày 29/4/2011 trở thành mốc sự kiện quan trọng khi Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước bất ngờ tăng mạnh giá mua vào USD và dự trữ ngoại tệ có sự chuyển biến nhanh chóng, đây là nguồn lực quan trọng cho công tác bình ổn và điều hành

Ngày 7/9/2011, một tháng sau khi tân Thống đốc tiếp nhận nhiệm vụ điều hành, Ngân hàng Nhà nước tổ chức hội nghị ngành, và tại đây thông điệp được đưa ra: nếu điều chỉnh tỷ giá USD/VND thì từ nay (tại ngày 7/9) đến cuối năm không quá 1%

Với cam kết này Ngân hàng Nhà nước sẽ khó thuyết phục niềm tin của thị trường về

tỷ giá, tuy nhiên đến cuối năm 2011, Ngân hàng Nhà nước vẫn giữ được cam kết Các

cơ chế đưa ra đã từng bước phát huy hiệu quả, góp phần ổn định tỷ giá bình quân liên ngân hàng trong thời gian dài ở mức 20.813 trong cả tháng 11, đến ngày 14/12 mới điều chỉnh tăng lên 20.813 rồi 20.828 Đối với tỷ giá ở thị trường chính thức và phi chính thức, tính đến giữa tháng 12, tỷ giá ở thị trường phi chính thức giảm đáng kể so với cuối tháng 11, dao động phổ biến trong khoảng từ 21.150 đến 21.300; ở thị trường chính thức tỷ dao động phổ biến trong khoảng từ 21.005 đến 21.036

Nhìn chung, nửa sau năm 2011 Ngân hàng Nhà nước đã thành công trong bình

ổn tỷ giá và thị trường ngoại hối Bên cạnh công tác quản lý điều hành, nhật ký biến động tỷ giá 2011 đã chứng kiến một sự hậu thuẫn lớn từ những yếu tố vĩ mô Nhập siêu đã giảm rất mạnh trong năm nay và đặc biệt là sự trở lại ấn tượng của trạng thái thặng dư cán cân tổng thể (dự tính thặng dư tới 3,1 tỷ USD) Ngoài ra việc ổn định tỷ giá còn góp phần tăng dự trữ ngoại tệ, kiềm chế lạm phát, do giúp giá nhập khẩu không còn bị tăng kép, giảm sự khuếch đại lạm phát ở trong nước, đồng thời giảm áp lực đối với tâm lý kỳ vọng lạm phát

7 Năm 2012: Tỷ giá VND/USD duy trì ở mức ổn định

Vào đầu năm 2012, tỷ giá được duy trì ổn định với biến động không quá +/-1% theo tỷ giá bình quân liên ngân hàng (BQLNH) và với chiều hướng giảm từ 21.030 VND/USD, xuống còn khoảng 20.850 VND/USD vào cuối năm Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, nếu như năm 2008 giá USD (tỷ giá VND/USD) tăng 6,31%, năm

2009 tăng tới 10,07%, năm 2010 tăng 9,68% thì năm 2011 chỉ tăng 2,2% và năm

2012 đã giảm gần 1% Trong 6 tháng đầu năm 2012 tỷ giá VND/USD có xu hướng tăng nhẹ, còn 6 tháng cuối năm giảm, tính chung cả năm tỷ giá giảm gần 0,88%

(Biểu đồ 1 dưới đây) Đây là một hiện tượng ngược lại diễn biến tỷ giá trên thị

trường trong những năm xáo trộn (2008 - 2011) khi tỷ giá luôn biến động theo chiều hướng tăng dần từ đầu năm đến cuối năm

Nhìn chung, diễn biến tỷ giá USD/VND trong năm 2012 có thể chia thành hai giai đoạn sau:

Giai đoạn 1: Từ tháng 1- 6/2012, tỷ giá tăng nhẹ Trong 6 tháng đầu năm diễn

biến tỷ giá VND/USD diễn ra ổn định với chiều hướng tăng nhẹ khoảng 0,55% Tỷ giá bình quân liên ngân hàng (BQLNH) tiếp tục được duy trì ở mức 20.828 VND/USD Tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại (NHTM) sau một thời gian duy trì ở mức kịch trần biên độ đã được các ngân hàng điều chỉnh giảm dừng ở mức 20.860 - 20.920 VND/USD vào thời điểm cuối tháng 6/2012

Riêng những ngày đầu tháng 6/2012, các NHTM đồng loạt nâng giá bán ra USD kịch trần và duy trì trạng thái này gần một tuần, sau đó đã được các ngân hàng điều chỉnh giảm trở lại Diễn biến tỷ giá trên thị trường “chợ đen” bám sát diễn biến tỷ giá giao dịch của NHTM, chênh lệch giữa hai thị trường này chỉ còn ở mức từ 20 -

70 VND/USD – một sự chênh lệch không đáng kể nếu so với năm 2011 trung bình mức chênh lệch là 1.000 - 2.000 VND/USD

Một điểm khác biệt so với các năm trước là trong Quý I/2013, từ ngày 13/2/2012, tỷ giá mua vào của Sở giao dịch NHNN được điều chỉnh cao hơn tỷ giá mua vào của các NHTM Điều này nhằm khuyến khích các NHTM bán lại cho

NHNN ngoại tệ mua được từ các doanh nghiệp và dân cư, tạo điều kiện cho NHNN thực hiện mục tiêu tăng dự trữ ngoại hối quốc gia.

Giai đoạn 2: Từ tháng 7 - 12/2012, tỷ giá giảm dần Xu hướng biến động tỷ giá

VND/USD duy trì ở mức độ ổn định và giảm dần Những quyết sách rõ ràng và minh bạch của NHNN trong công tác điều hành chính sách tỷ giá, cùng với diễn biến khả quan của cung - cầu ngoại tệ trong nền kinh tế, góp phần quan trọng tạo nên thặng dư của cán cân tổng thể trong nửa đầu năm 2012 tiếp tục duy trì xu thế ổn định vào cuối năm

Tháng 8/2012, tỷ giá giao dịch trên thị trường tự do có tăng nhẹ và kéo dài khoảng cách chênh lệch với tỷ giá giao dịch của các NHTM ở mức gần 70 VND/USD, nhưng sang tháng 9 bắt đầu xu hướng giảm dần đều cho tới cuối năm

2012 khi xoay quanh mức 20.850 – 20.870 VND/USD Tỷ giá BQLNH vẫn được duy trì một đường kẻ thẳng kể từ ngày 24/11/2011 cho đến nay

Điều đáng nói, diễn biến tỷ giá VND/USD diễn ra dường như theo quy luật trong các năm gần đây là vào những tháng cuối năm tỷ giá thường có xu hướng biến động rất mạnh, kèm với sự chênh lệch giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá thị trường tự

do thường ở mức khá cao Tuy nhiên, trong năm 2012 hiện tượng này lại được loại trừ hoàn toàn Có được kết quả trên là do sự kết hợp linh hoạt các biện pháp điều hành chính sách tỷ giá của NHNN trong suốt năm 2012, nhằm bình ổn thị trường

ngoại tệ Theo đó, tỷ giá VND/USD sẽ được điều chỉnh biên độ dao động không quá

2 - 3% trong cả năm 2012 Ngoài ra, diễn biến thuận lợi của cán cân thương mại, cán cân tổng thể trong năm 2012, đã hỗ trợ khá đắc lực cho những cam kết của NHNN Đồng thời, những quy định và biện pháp kiểm soát chặt chẽ thị trường vàng đã khiến cho biến động của thị trường này không còn gây nhiều tác động tiêu cực đến thị trường ngoại hối tự do như trước đây

8 Năm 2013

Trong những tháng giữa năm 2013, tỷ giá ngoại tệ nói chung, trực tiếp là tỷ giá VND/USD trên cả ba thị trường (ngoại tệ liên ngân hàng, giao dịch giữa ngân hàng thương mại và khách hàng, thị trường tự do) tiếp tục có những biến động đáng được quan tâm Điều đó đang tác động đa chiều đến kinh tế vĩ mô nói chung và hoạt động của doanh nghiệp nói riêng Cụ thể:

Sự ổn định tỷ giá của năm 2012 tiếp tục được kéo dài đến hết Quý I/2013, nhưng, sang đầu quý II/2013, thị trường đã có những biến động Cụ thể là, từ cuối tháng 4/2013 đến cuối tháng 6/2013, nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) đã nâng giá USD lên kịch trần cho phép 1 USD đổi 21.036 VND Thậm chí tại số đông NHTM tăng giá mua lên kịch trần 21.036 VND, trong khi giá bán USD trên thị trường tự do lên tới 21.320 VND Trước áp lực đó, cộng với một số diễn biến kinh tế

vĩ mô khác, kể từ ngày 28/6/2013, Ngân hàng Nhà nước đã điều chỉnh tăng tỷ giá liên ngân hàng lên thêm 1% so với trước đó Theo đó, các NHTM cũng đồng loạt điều chỉnh tăng tỷ giá mua - bán ngoại tệ của mình

Sau đợt điều chỉnh đó, bắt đầu từ đầu tháng 7/2013, tại các NHTM, tỷ giá VND/USD được niêm yết phổ biến ở mức từ 21.110 - 21.140 VND/USD (mua vào)

và 21.220 – 21.230 VND/USD (bán ra), tăng từ 5 - 20 VND/USD so với ngày 28/6/2013 và tăng bình quân 1% so với trước ngày 28/6/2013 Giá USD trên thị trường tự do những ngày cuối tháng 6 và đầu tháng 7/2013 cũng biến động Cụ thể,

tỷ giá VND/USD trên thị trường tự do tại Hà Nội sáng ngày 1/7/2013 niêm yết ở mức 21.380 - 21.430 VND/USD (mua vào - bán ra), tăng 30 đồng mua vào và giảm 20 đồng bán ra so với chiều ngày 28/6/2013; tiếp đó đến ngày 8/7/2013 lại tăng lên 21.800 VND/USD

Nếu nhìn vào diễn biến tỷ giá dài hơn, tức là trong 5 năm gần đây có thể thấy, theo số liệu công bố của Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm 2013 (tính đến trước ngày 28/6/2013) chỉ tăng có 0,84%; nhưng, nếu tính đến đầu tháng 7/2013 so với đầu năm, thì đã tăng tới 1,84%.

Sáng 6/7/2013, tỷ giá trên thị trường tự do có thời điểm chạm mức 22.000 VND/USD, đây là dấu hiệu cho thấy, mục tiêu duy trì tỷ giá ổn định trong 6 tháng cuối năm 2013 là không hề dễ dàng, mà phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như: thực hiện quyết liệt tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao giá trị gia tăng trong xuất khẩu, cải tiến cơ cấu xuất - nhập khẩu và cân đối thanh toán tài khoản vãng lai

III DỰ BÁO VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

1 Trong ngắn hạn

1.1 Kinh tế Mỹ: đang trên đà hồi phục

Các số liệu thu thập từ Ngân hàng thế giới World Bank và trang website US inflation Calcutor, GDP của Mỹ dự kiến năm 2013 là 3%, tăng so với con số 2,2% của năm 2012 Lạm phát theo đó cũng bình ổn ở con số 2% sau khi tăng mạnh trong năm 2011 (3,2%)

Bên cạnh đó, các tín hiệu đáng mừng khác cho thấy nền kinh tế Mỹ trong năm

2013 đang trên đà hồi phục nhẹ:

- Cục Dự trữ liên bang Mỹ duy trì mức lãi suất thấp kỷ lục nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế thông qua khuyến khích các khoản vay, đầu tư và chi tiêu; theo đó, lạm phát nằm trong tầm kiểm soát

- Tăng nguồn thu thuế:

 Cuối năm 2012, thu thuế của các bang đã vượt các mức đỉnh đạt được trước cuộc suy thoái năm 2007 – 2009;

 Trong quý I/2013, thu thuế của các bang tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái

- Tình hình việc làm được cải thiện: tỷ lệ thất nghiệp dự kiến ở mức 7,5% năm

2013, việc làm mới trung bình tạo ra mỗi tháng là 163.000 trong quý II/2013 và dự kiến tăng lên 200.000 trong quý II/2014

1.2 Kinh tế Việt Nam năm 2013: nền kinh tế vĩ mô tương đối ổn định

Theo đánh giá của các chuyên gia tài chính - ngân hàng, tỷ giá VND/USD sẽ tiếp tục ổn định trong những tháng cuối năm 2013 bởi các nhân tố sau:

- Về cung - cầu ngoại tệ: Trong hoạt động xuất nhập khẩu, vào dịp cuối năm, nhu cầu ngoại tệ cho thanh toán thường tăng, khi nhu cầu nhập khẩu hàng hóa phục

vụ thị trường trong mùa lễ, Tết tăng Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia lĩnh vực tài chính - ngân hàng, khác với mọi năm, trong mùa cao điểm cuối năm nay, tỷ giá