SKKN một số biện pháp giúp tre 5 6 tuổi học tốt văn học thể loại thơ

Trẻ mẫu giáo hầu như chưa biết đọc, biết viết chính vì vậy các emtiếp nhận các tác phẩm văn học thường phải qua trung gian là cô giáoởtrường và người lớn ở nhà như: ông, bà, bố mẹ.. Mục

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH OAI

TÊN ĐƠN VỊ: TRƯỜNG MẦM NON THANH CAO

**********

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 - 6 TUỔI HỌC TỐT

HOẠT ĐỘNG VĂN HỌC THỂ LOẠI THƠ”

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH OAI

TÊN ĐƠN VỊ: TRƯỜNG MẦM NON THANH CAO

TRƯỜNG MẦM NON THANH CAO”

Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo Tên tác giả: Nguyễn Thị Kim Phụng

Giáo viên lớp: A2 (5 - 6 tuổi)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non

Hệ đào tạo: Từ xa

Khen thưởng: Lao động tiên tiến

3 Mục tiêu của đề tài sáng kiến kinh nghiệm.

4 Phương pháp nghiên cứu

4 PHẦN III : Những biện pháp thực hiện đề tài.

* Biện pháp 1 Tự rèn luyện nâng cao nhận thức

chuyển tải tác phẩm thơ tới trẻ

* Biện pháp 2 Rèn luyện, nâng cao nghệ thuật

giảng dạy

* Biện pháp 3 Rèn luyện kĩ năng đọc thơ diễn

cảm, kĩ năng sử dụng yếu tố phi ngôn ngữ cho trẻ

* Biện pháp 4 Tổ chức cho trẻ làm quen với tác

phẩm thơ theo hướng tích hợp

* Biện pháp 5.Tuyên truyền, phổ biến kiến thức và

phối hợp với phụ huynh để nâng cao nghệ thuật

2. Bài học kinh nghiệm

3. Những kiến nghị sau khi thực hiện đề tài

2 Ý kiến nhận xét, đánh giá, xếp loại của hội đồng

khoa học nghành giáo dục huyện Thanh Oai

20

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tên đề tài:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI

TÁC PHẨM VĂN HỌC LỚP A2 TRƯỜNG MẦM NON THANH CAO”

2 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục ở nước ta nói chung và giáo dục mầm non nói riêng là nềngiáo dục một cách toàn diện nhằm hình thành nhân cách của một conngưòi Trong quá trình hình thành nhân cách toàn diện cho trẻ thì các tácphẩm văn học đóng vai trò đáng kể trong việc giáo dục trẻ Văn học là mộtloại hình nghệ thuật mà trẻ được tiếp xúc từ rất sớm Ngay từ tuổi ấu thơcác em đã được làm quen với những giai điệu nhẹ nhàng, êm ái, thiết thacủa những câu hát ru Lớn hơn một chút các em lại được biết tới những câuchuyện dân gian, các tác phẩm thơ, văn Các tác phẩm này đã reo vào lòngtrẻ tình cảm yêu mến thế giới xung quanh và giúp trẻ có thêm kiến thứchiểu biết về truyền thống dân tộc, nảy sinh ở trẻ lòng nhân ái, mở rộngnhận thức về thiên nhiên xã hội

Ngoài ra, văn học còn giúp trẻ yêu thích hào hứng và có nhu cầutham gia vào các hoạt động nghệ thuật góp phần phát triển ngôn ngữ củatrẻ, dạy trẻ phát âm chính xác các âm tiết của tiếng mẹ đẻ… Ngoài ra, vănhọc còn giúp trẻ rèn luyện và phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ mạchlạc khi tham gia giao tiếp

Trẻ mẫu giáo hầu như chưa biết đọc, biết viết chính vì vậy các emtiếp nhận các tác phẩm văn học thường phải qua trung gian là cô giáo(ởtrường) và người lớn ở nhà như: ông, bà, bố mẹ Tác phẩm văn học là mộtbản nghệ thuật ngôn ngữ nên việc cảm thụ tác phẩm văn học đối với trẻgặp nhiều khó khăn

Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy việc thực hiệndạy trẻ các tác phẩm thơ còn nhiều hạn chế Phương pháp tổ chức các hoạt độngdạy thơ của cô còn chưa thật sự đa dạng phong phú, chưa thu hút được sự chú ýcủa trẻ dẫn đến trẻ hoạt động chưa tích cực và điều quan trọng là trẻ chưa pháthuy được tính tích cực sáng tạo của mình

Ở trẻ, phần lớn trẻ tiếp thu còn mang tính thụ động, khả năng đọc thơ diễncảm chưa được chú ý nhiều, sử dụng câu chưa rõ ràng mạch lạc,trẻ ghi nhớ tácphẩm mang tính hình thức chứ chưa cảm nhận và ghi nhớ sâu được nội dung củatác phẩm

3 Mục tiêu của đề tài sáng kiến kinh nghiệm:

- Tìm ra nguyên nhân, khắc phục thực trạng trẻ chưa học tốt hoạt động làm quen với tác phẩm thơ

- Nghiên cứu, áp dụng các biện pháp giúp trẻ 5- 6 tuổi học tốt hoạt động

làm quen với văn học thể loại thơ

- Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung và chất lượng dạy hoạt động làm quen văn học thể loại thơ nói riêng.

4 Phạm vi và đối tượng thực hiện đề tài:

Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 09 năm 2015 đến tháng 05 năm 2016Đối tượng và địa điểm trẻ: Trẻ 5- 6 tuổi tại lớp A2 khu Thương nhiệp - Trường MN Thanh Cao - Thanh Oai - Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát: quan sát trẻ đọc thơ diễn cảm để nắm bắt thực trạng, khả năng hoạt động làm quen văn học thể loại thơ của Trẻ 5- 6 tuổi tại lớpA2 khu Thương nhiệp - Trường MN Thanh Cao - Thanh Oai - Hà Nội

- Phương pháp đàm thoại: Nhằm nắm bắt khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ

- Phương pháp sử dụng toán thống kê: Sử dụng tính phàn trăm của các tiêu chí đánh giá thực trạng trước và sau khi thực hiện đề tài

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Với trẻ mầm non văn học là một phương tiện có hiệu quả mạnh mẽ đốivới việc giáo dục trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ và nó có ảnh hưởng to lớn trong việcphát triển ngôn ngữ của trẻ

Ở lứa tuổi mẫu giáo trẻ rất thích hỏi, thích tìm hiểu về nguồn gốc, về cấutạo, về cách làm, về sự phát sinh, phát triển của cây cối, con vật, đồ vật có hoặckhông có ở gần trẻ.Trẻ hỏi để phát triển tư duy nhưng để trả lời hết những câuhỏi đó thì không phải dễ Rất nhiều truyện, thơ ca đồng dao đã giúp chúng tagiải đáp thắc mắc cho trẻ

Văn học phản ánh thế giới loài vật sinh động, đa dạng, môi trường thiênnhiên với với những điều mới mẻ, hấp dẫn Với phạm vi phản ánh rộng lớn, vănhọc không chỉ mở rộng hiểu biết của trẻ về thế giới tự nhiên mà còn mở rộnghiểu biết của trẻ về xã hội Niềm tự hào về con người, về đất nước Việt Nam cònđược khơi dậy trong trẻ qua các tác phẩm phản ánh phong tục, tập quán, cổtruyền tốt đẹp của dân tộc

Trong quá trình cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học cô giáo giúp trẻcảm nhận được vẻ đẹp về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sựrung động, hứng thú với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật.Mượn các nhân vật như cô bé, cậu bé, những con vật như gà, vịt, thỏ, gấu, cácnhà văn nhà thơ đã gửi đến trẻ những bài học giáo dục đạo đức nhẹ nhàng màsâu sắc Từ đó bồi dưỡng, vun đắp những tình cảm tốt đẹp là tiền đề của việcxây dựng , hình thành những hành vi đạo đức mang tính chuẩn mực ở trẻ

2 Thực trạng

a Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu nhà trường đầu tư trang thiết bịđầy đủ

- Bản thân yêu trẻ, có tâm huyết với ngành

- Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

- Các cháu trong lớp khỏe mạnh, nhanh nhẹn

b Khó khăn:

- Lớp học có sĩ số đông, nhiều cháu nam hiếu động

- Nhận thức của trẻ không đồng đều

- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc chăm sóc giáo dục trẻ

2 Số liệu điều tra trước khi thực hiện.

- Điều tra 45 trẻ

- Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát các cháu với những tiêu chí cụ thể như sau:

1 Khả năng chú ý, tích cực tham gia hoạt động. 25 56%

2 Thuộc tác phẩm

3 Đọc thơ diễn cảm

5 Khả năng diễn đạt câu rõ ràng, mạch lạc 21 47%

IV: NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Từ thực tế trên tôi đã đề ra những biện pháp sau:

1) Biện pháp 1: Tự rèn luyện nâng cao nhận thức chuyển tải tác

phẩm thơ cho trẻ.

Việc truyền thụ tác phẩm thơ tới trẻ của giáo viên giữ vai trò quan trọngtrong kết quả tiếp nhận tác phẩm của trẻ Để sử dụng các phương pháp, hìnhthức dạy thơ cho trẻ đạt kết quả như mong muốn trước tiên giáo viên phải làngười hiểu trẻ.Vì vậy tôi đã tìm hiểu về đặc điểm tiếp nhận tác phẩm thơ của trẻ

Tiếp nhận tác phẩm thơ của trẻ phụ thuộc vào sự lớn khôn, vào kinhnghiệm sống của trẻ Vì vậy khi tổ chức dạy thơ giáo viên phải chú ý tới mốiquan hệ giữa tác phẩm với cuộc sống của trẻ, phải hướng tới quá trình phát triểncủa chính trẻ Khi xây dựng kế hoạch giảng dạy tôi đã lựa chọn các bài thơ phùhợp với khả năng ngôn ngữ, khả năng hiểu biết về môi trường tự nhiên xã hộicủa trẻ 5-6 tuổi Các bài thơ tôi lựa chọn không quá ngắn vì nó sẽ hạn chế về nộidung cũng như ngôn từ và cũng không quá dài vì trẻ sẽ khó ghi nhớ tác phẩm

Những bài thơ cho trẻ 5-6 tuổi làm quen phạm vi mở rộng, mang tính kế tiếp sovới các bài thơ dành cho trẻ 5-6 tuổi.

Tiếp nhận tác phẩm của trẻ là tiếp nhận gián tiếp Trẻ 5-6 tuổi chưa thể

tự đọc bằng mặt chữ, trẻ tiếp nhận qua khâu trung gian là cô giáo.Vì vậy việcđọc một tác phẩm diễn cảm, sống động, sáng tạo của cô giáo có ảnh hưởng rấtlớn đến sự cảm thụ và việc thể hiện lại tác phẩm của trẻ Để có thể giúp trẻ cảmnhận được cái hay, cái đẹp trong thơ người giáo viên phải biết cảm thụ tác phẩm

Sự khác biệt rõ nét giữa ngôn ngữ thơ và ngôn ngữ văn xuôi là nhịp điệu Muốnxác định đúng nhịp điệu bài thơ cũng như cảm nhận nội dung tác phẩm tôi phảiđọc đi đọc lại nhiều lần, tập đọc cho diễn cảm, chuẩn bị hệ thống câu hỏi ngắngọn, dễ hiểu mang tính gợi mở để kích thích suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của trẻ.Trước khi dạy trẻ đọc thơ tôi thường tranh thủ thời gian nghiên cứu tài liệu,tham khảo các bài dạy trên mạng Internet, các băng thơ dành cho trẻ 5- 6 tuổi

Hình ảnh Giáo viên nghiên cứu tài liệu:

Bên cạnh đó tôi thường xuyên trao đổi tọa đàm với đồng nghiệp qua cácbuổi sinh hoạt chuyên môn theo tổ, khối, qua các buổi dự giờ của đồng nghiệp

để học hỏi kinh nghiệm , tìm tòi đổi mới cách quan sát, đánh giá, tổ chức hoạtđộng áp dụng vào giảng dạy sáng tạo và phù hợp với lứa tuổi và tình hình thực

tế ở lớp Ngoài ra tôi tích cực tham gia các buổi bồi dưỡng chuyên môn dophòng, nhà trường tổ chức Nhận thức được tầm quan trọng của việc ứng dụngcông nghệ thông tin vào giảng dạy mà bản thân còn nhiều hạn chế, tôi cố gắngchuẩn bị các giáo án điện tử đưa vào bài dạy để bộ phận chuyên môn dự giờđóng góp ý kiến cũng như thường xuyên dự giờ của đồng nghiệp để đúc rút kinhnghiệm cho bản thân

Hình ảnh giáo viên cùng đồng nghiệp xây dựng, thiết kế giáo án điện tử

Việc tiếp nhận thơ của trẻ còn chịu sự tác động của các yếu tố tâm lý Trẻ

dễ nhạy cảm, dễ xúc động trước tác động bên ngoài Vì vậy khi tổ chức hoạtđộng, giáo viên cần tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, tự nhiên không áp đặt

2) Biện pháp 2: Rèn luyện nâng cao nghệ thuật giảng dạy.

Tác phẩm thơ chỉ có thể phát huy tác dụng của nó khi giáo viên biếtchuyển tải được tư tưởng, cảm xúc của tác giả và nội dung tác phẩm thông quacác hình thức nghệ thuật hấp dẫn, phong phú và đa dạng

Để thu hút , lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chứcphù hợp, hấp dẫn như hội thi, tham quan đặc biệt chọn các hình ảnh đẹp, sinhđộng đưa vào giáo án điện tử

Ví dụ: Cho trẻ làm quen bài thơ “Che mưa cho bạn” với đoạn thơ:

“ Gió thổi dồn mây đen

Ông trời nổi sấm chớp

Mưa trút xuống ào ào

Gà đi về nơi nào

Ôi gà con ướt lạnh!”

Tôi thiết kế một slide với những hình ảnh, màu sắc kết hợp các hiệu ứngsinh động Những đám mây đen ùn ùn kéo đến, các tia sáng lóe lên từ nhữngđám mây, tiếng sấm nổ và sau đó là những hạt mưa rơi nối tiếp không ngừng,một chú gà con đi ra với dáng vẻ co ro, ngơ ngác Khi xem phần trình chiếu nàytrẻ tỏ ra rất chăm chú

Mỗi bài dạy tôi cố gắng dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào bàitạo cho trẻ sự hứng khởi ngay từ đầu giờ học

Ví dụ: Tôi vào vai bác sĩ với áo blu trắng, ống nghe khám bệnh cho trẻsau đó dẫn dắt trẻ làm quen bài thơ “Làm bác sĩ.”

Có những tình huống bất ngờ xảy ra nếu giáo viên biết tận dụng tốt thìhiệu quả của việc tiếp nhận bài thơ của trẻ đạt hiệu quả cao

Ví dụ: Cho trẻ làm quen bài thơ “ Mưa” mà ngoài trời cũng đang mưa, tôi

có thể tận dụng tình huống đó cho trẻ quan sát trời mưa và giới thiệu tác phẩmtới trẻ

Với phương trâm “ lấy trẻ làm trung tâm” tôi rất chú ý đến hệ thống câuhỏi trong quá trình đàm thoại Các câu hỏi mang tính gợi mở đòi hỏi trẻ phải suynghĩ, phát huy năng lực tư duy của mình hồi tưởng lại những sự vật sự việc đãđược mô tả Khi trẻ trả lời tôi yêu cầu trẻ nói đủ câu, rõ ràng mạch lạc

Ngoài ra, giáo viên cần đưa ra những câu hỏi giúp trẻ suy nghĩ về nộidung tư tưởng của tác phẩm bằng cách hướng trẻ vào nhân vật chính với nhữnghành động của nhân vật, phát hiện ra phẩm chất, đưa ra nhận xét về nhân vật vàxác định thái độ của mình với nhân vật

Ví dụ: Bài thơ “Giúp bà” tôi đặt ra các câu hỏi:

- Khi đi học về bạn nhỏ thấy điều gì?

- Bạn nhỏ đã làm gì để giúp bà qua đường?

- Cháu thấy bạn nhỏ là người như thế nào?

Để hiểu sâu sắc về nội dung tư tưởng của tác phẩm, giáo viên cần cho trẻhọc cách biểu thị thái độ của mình đối với nhân vật, dạy trẻ nghệ thuật tự đặtmình vào nhân vật

Ví dụ: -Nếu là bạn nhỏ trong bài thơ cháu có làm như vậy không? Tạisao?

- Cháu sẽ làm như thế nào?

Ở trẻ 5- 6 tuổi vốn từ của trẻ đã được mở rộng hơn so với độ tuổi trướcnhưng vẫn còn nhiều hạn chế Những từ mới, từ khó nếu không được giải thích

sẽ cản trở việc hiểu tác phẩm của trẻ Giải thích từ khó phải ngắn gọn, dễ hiểu,tạo cho trẻ có ấn tượng mạnh mẽ về từ đó, không được tách từ ra khỏi bài thơ

mà phải đảm bảo việc giải thích nằm trong chỉnh thể ngôn ngữ Để giải thích từkhó giáo viên phải chọn từ, hiểu đúng từ và giải thích phù hợp với khả năngnhận thức của trẻ Khi giải thích từ mới, từ khó cần kết hợp hình ảnh và lời giảithích

Ví dụ: Khi giải thích từ “bé tẻo teo” trong bài thơ “Chim chích bông” củatác giả Nguyễn Viết Bình, tôi cho trẻ quan sát hình ảnh chim chích bông bé đậutrên cành bưởi to Sự tương phản ấy cùng với lời giải thích giúp trẻ hiểu từ ngữmột cách dễ dàng hơn

Ví dụ: “ Hoa mận trắng tinh

Rung rinh trong gió”

Tôi chọn từ “rung rinh” để giải thích Tôi sử dụng một cành cây nhỏ laynhẹ để trẻ cảm nhận được sự rung chuyển nhẹ nhàng kết hợp giải thích: “rungrinh ” là sự chuyển động nhẹ nhàng khi gió thổi

Giáo viên là nhịp cầu nối giữa tác phẩm và các độc giả nhỏ tuổi Vì vậygiáo viên phải là người đọc đúng, phát âm chuẩn, rõ ràng mạch lạc Nâng cao

hơn nữa là đọc diễn cảm Để đọc diễn cảm tôi tìm hiểu, xác định thể loại của bàithơ sắp dạy Từ đó xác định nhịp ngắt, nghỉ trong các câu thơ Tôi thường luyệnđọc bằng cách đứng trước gương đọc kết hợp với dáng vẻ, cử chỉ, điệu bộ, giọngđiệu, ngữ điệu ngôn ngữ Nhìn qua gương tôi tự nhận xét cử chỉ , điệu bộ nào làphù hợp, cử chỉ nào cần phải chỉnh sửa.

Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn theo tổ, khối tôi thể hiện các bàithơ sắp dạy để đồng nghiệp nghe và đóng góp ý kiến

Với mỗi bài thơ giáo viên cần thể hiện được cảm xúc chủ đạo

Ví dụ: Bài “Ảnh Bác” cảm xúc chủ đạo là trang trọng

Bài “Hoa đào” thể hiện cảm xúc trong sáng, êm dịu

Bài “Trăng sáng” thể hiện sự vui tươi, dí dỏm

Cảm xúc chủ đạo bao trùm toàn bộ bài thơ nhưng với từng đoạn, từng câugiáo viên phải thể hiện sắc thái, ngữ điệu giọng phù hợp với nội dung

Ví dụ: “ Hôm qua còn lấm tấm

Chen lẫn màu lá xanh

Hôm nay bừng lửa thẫm

Khi đọc thơ không nên đọc đều đều mà phải biết nhấn vào các từ mangvần hay các từ không mang vần nhưng được lặp đi lặp lại nhiều lần

Ví dụ: Bốn câu đầu của bài thơ “Giữa vòng gió thơm”

“Này chú gà nâu

Cãi nhau gì thế?

Này chú vịt bầu

Chớ gào ầm ĩ”

“Nâu” và “bầu” là hai từ mang vần cần được nhấn mạnh khi đọc Từ

“Này” ở đầu câu được láy lại cũng đọc nhấn mạnh Câu thứ nhất khi đọc phảinhấn vào từ đầu câu và từ cuối câu Trong câu thứ hai không có từ mang vầnhoặc láy lại, các từ đọc như nhau về cường độ nhưng phải thể hiện giọng đối vớicâu hỏi, từ “thế” ở cuối câu đọc hơi cao giọng hơn một chút Câu thứ ba đọcnhấn vào từ đầu và cuối câu giống như câu thứ nhất Câu thứ tư đọc nhấn vào từđầu tiên “ Chớ” tỏ ý ngăn cấm

Ngôn ngữ, hình thể, tư thế, nét mặt, cử chỉ của cô giáo luôn gắn với đọcdiễn cảm Ngôn ngữ đọc diễn cảm, rõ ràng, mạch lạc, tình cảm hòa quện giữagiọng điệu và sự biểu lộ trên nét mặt, ánh mắt, phong thái tự nhiên của cô giáo

sẽ làm hiện lên trong óc trẻ những hình ảnh sáng tỏ.Vì vậy khi đọc thơ tôi rấtchú ý tới điều này

Ví dụ: bài thơ “Ong và bướm”

“Con bướm trắng