Các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không theo Luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn thành phố Hải Phòng)

Luận văn đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm 2017, chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế, nguyên nhân tồn tại và những vướng mắc trong quá trình giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống lý luận về tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không và hoạt động giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trong công cuộc cải cách tư pháp hiện nay. Về mặt thực tiễn, những nội dung nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu khoa học, giảng dạy, đào tạo các chức danh tư pháp, phục vụ công tác nghiên cứu hoàn thiện pháp luật; góp phần nâng cao hiệu quả, vai trò của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không và thực hiện chương trình quốc gia phòng chống tội phạm của Chính phủ.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN LONG

CÁC TỘI ĐIỀU ĐỘNG NGƯỜI KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ, ĐƯỜNG SẮT, ĐƯỜNG THỦY, ĐƯỜNG KHÔNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆTNAM (TRÊN CƠ SỞ SỐ LIỆU THỰC TIỄN

TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG)

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN VĂN LONG

CÁC TỘI ĐIỀU ĐỘNG NGƯỜI KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ, ĐƯỜNG SẮT, ĐƯỜNG THỦY, ĐƯỜNG KHÔNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆTNAM (TRÊN CƠ SỞ SỐ LIỆU THỰC TIỄN

TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài: “Các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không theo Luật hình sự Việt Nam (Trên

cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn Thành phố Hải Phòng)” là công trình

nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của TS Phạm Mạnh Hùng - Phó

Vụ trưởng Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự - Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Các kết quả nêu trong luận văn chưa được công

bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã hoàn thành tất cả các nghĩa

vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Trường Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy, tôi viết lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội xem xét để tôi có thể bảo vệ luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Người cam đoan

NGUYỄN VĂN LONG

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 4

4 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Những đóng góp khoa học của Đề tài 6

7 Kết cấu của luận văn 6

CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG DẤU HIỆU PHÁP LÝ CỦA CÁC TỘI ĐIỀU ĐỘNG NGƯỜI KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ, ĐƯỜNG SẮT, ĐƯỜNG THỦY, ĐƯỜNG KHÔNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 8

1.1 Khái niệm và các đặc điểm chung của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trong luật hình sự Việt Nam 8

1.2 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không 16

1.2.1 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ (Điều 263 BLHS) 16

1.2.2 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt (Điều 270 BLHS) 19

1.2.3 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy (Điều 275 BLHS) 23

1.2.4 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển tàu bay (Điều 280 BLHS) 27

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN XÉT XỬ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ CÁC TỘI ĐIỀU ĐỘNG NGƯỜI KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ, ĐƯỜNG SẮT, ĐƯỜNG THỦY, ĐƯỜNG KHÔNG 31 2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Hải Phòng 31 2.2 Thực tiễn xét xử các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn Thành phố Hải Phòng 35

2.2.1 Tình hình xét xử của các Tòa án các cấp ở Thành phố Hải Phòng từ năm

2013 đến năm 2017 đối với các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không 35 2.2.2 Phân tích, đánh giá về những kết quả đã đạt được trong xét xử các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn thành phố Hải Phòng 42 2.2.3 Phân tích, đánh giá những hạn chế, thiếu sót, bất cập và những nguyên nhân của nó trong xét xử các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường không 44

2.3 Một số kiến nghị, giải pháp tiếp tục hoàn thiện những quy định về các tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không và nâng cao hiệu quả áp dụng 52

2.3.1 Một số kiến nghị tiếp tục hoàn thiện những quy định về các tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không 52 2.3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của BLHS năm

2015 về các tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không 53

KẾT LUẬN 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

An toàn giao thông hiện nay là vấn đề hết sức quan trọng trong thực

tế cuộc sống Thực hiện tốt an toàn giao thông đồng nghĩa với việc xây dựng một cộng đồng văn minh phát triển Đất nước ta đang phát triển khá nhanh nhờ sự khởi sắc của nền kinh tế và đời sống xã hội, nhưng lĩnh vực giao thông thì dường như chưa đáp ứng kịp yêu cầu của thời đại Mặc dù Nhà nước đã có nhiều biện pháp nhằm giảm bớt các vụ tai nạn giao thông;

về chính sách, nhà nước tập trung các nguồn lực phát triển giao thông đường bộ, ưu tiên đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ ở vùng kinh tế trọng điểm, các thành phố, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số; có chính sách huy động các nguồn lực

để quản lý, bảo trì đường bộ An toàn giao thông là sự đảm bảo về tính mạng, sức khỏe của người tham gia giao thông

Trong những năm qua, tình hình vi phạm tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không xảy ra với những diễn biến rất phức tạp, nhiều vụ gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng cho xã hội Trước tình hình đó, Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng đã tích cực, chủ động đưa ra nhiều biện pháp, giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế, ngăn chặn để tiến tới làm giảm thiểu tối đa tình trạng vi phạm đó Song, thực tế cho thấy, tình trạng tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không chưa có chiều hướng giảm trên cả 3 tiêu chí: số vụ; số người chết, bị thương, và thiệt hại về tài sản

Trên thực tế, tình trạng vi phạm các quy định về an toàn giao thông vẫn chưa thuyên giảm, còn xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông đặc biệt

2

nghiêm trọng, làm chết và bị thương nhiều người, gây thiệt hại lớn về tài sản, khiến dư luận nhân dân hết sức lo ngại Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưng chủ yếu là do ý thức của những người tham gia giao thông, một phần do không hiểu biết về các quy định của Nhà nước về an toàn giao thông, một phần do người tham gia giao thông biết nhưng cố tình

vi phạm Nhiều trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng chưa triệt để áp dụng các biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật trong việc xác định lỗi của các bên điều khiển phương tiện tham gia giao thông gây tai nạn, lỗi của người điều động người khác điều khiển phương tiện giao thông cũng như nguyên nhân dẫn đến tử vong do tai nạn giao thông gây ra

Trong những năm qua, qua thực tiễn công tác điều tra, truy tố, xét xử các các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không cho thấy, ngoài những kết quả đạt được thì hoạt động giải quyết các vụ án của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng vẫn còn nhiều hạn chế Nhiều vụ án bị bế tắc ngay từ khâu bảo vệ hiện trường, dựng hiện trường, vẽ sơ đồ hiện trường, lấy lời khai, thẩm vấn… Vì vậy, việc nghiên cứu những qui định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không, để từ đó nâng cao hiệu quả của hoạt động điều tra, truy tố,

xét xử tội phạm này là việc làm cần thiết Do đó, tác giả chọn đề tài: “Các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không theo Luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn Thành phố Hải Phòng)” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình

3

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu của các nhà khoa học công bố liên quan đến đề tài, có thể liệt kê ra một số công trình nghiên cứu như sau:

Các công trình sách, báo, tạp chí: Bộ giao thông vận tải (2011), Tài

liệu học tập Luật giao thông đường thủy nội địa, NXB Giao thông vận tải,

Hà Nội; Đinh Văn Quế (2012), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, Tập V

- Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, NXB Lao động,

Hà Nội; Trường Đại học Luật Hà Nội (2016), Giáo trình luật hình sự Việt

Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội; Trần Minh Hưởng (chủ biên)

(2010), Tìm hiểu Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam và những văn bản hướng dẫn thi hành, NXB Lao động, Hà Nội;

Nguyễn Thủy Anh (2003), Đổi mới quản lý nhà nước về giao thông công

cộng trong đô thị lớn ở nước ta, Tạp chí Quản lý nhà nước số 5/2003;

Hoàng Thị Kim Quế (2010), Văn hóa pháp luật giao thông, những giá trị

chân - thiện - mỹ - ích, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 4/2010; Hoàng

Đình Ban (2008), Hoạt động phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ ở

Việt Nam hiện nay, NXB Công an nhân dân, Hà Nội; Cao Vũ Minh (2013), Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường

bộ - những bất cập và hướng hoàn thiện, Tạp chí Luật học số 9/2013

Các đề tài luận văn thạc sĩ: Luận văn thạc sĩ luật học: Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ (qua thực tế tỉnh Thái Nguyên) của Nguyễn Quang Huy Năm 2010; Luận văn thạc sĩ luật học: Các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo luật hình sự Việt Nam của Bùi Quang Trung năm 2011; Luận văn thạc

sĩ luật học: Các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Mục đích nghiên cứu đề tài:

Trên cơ sở nghiên cứu, làm sáng tỏ lý luận về vấn đề tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không; những khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết các vụ án về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không, Luận văn nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ án về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài:

Để thực hiện tốt các mục đích nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Làm sáng tỏ khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

- Phân tích các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam và các văn bản hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm làm sáng tỏ các

- Đánh giá về thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử, những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự hiện hành về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không và nguyên nhân của chúng Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết các vụ án về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

4 Đối tƣợng và Phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trong luật hình sự Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu các qui định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

- Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình

sự Việt Nam về giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trên địa bàn thành phố Hải Phòng

6

5 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn dựa trên quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh; đường lối, chủ trương của Đảng; Chính sách, pháp luật của Nhà nước làm cơ sở lý luận để nghiên cứu Đồng thời sử dụng các phương pháp: lôgíc và lịch sử, phân tích và tổng hợp; cụ thể: phương pháp so sánh, thống kê, phân tích để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nhiệm thực tiễn để thực hiện mục đích và nhiệm vụ luận văn đề ra

- Trong quá trình nghiên cứu có tham khảo, kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan đến lĩnh vực luận văn đề cập

6 Những đóng góp khoa học của Đề tài

- Luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận về tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

- Luận văn đã làm rõ được thực tiễn áp dụng các qui định của luật hình sự, luật tố tụng hình sự trong quá trình giải quyết các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không tại thành phố Hải Phòng trong những năm gần đây

- Luận văn đã đưa ra được một số đề xuất nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử các vụ án điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm 2 chương:

- Chương 1: Khái niệm và những dấu hiệu pháp lý của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường

bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trong luật hình sự Việt Nam

7

- Chương 2: Thực tiễn xét xử và một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện

và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015

về các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

8

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG DẤU HIỆU PHÁP LÝ CỦA CÁC

TỘI ĐIỀU ĐỘNG NGƯỜI KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ, ĐƯỜNG SẮT, ĐƯỜNG THỦY, ĐƯỜNG KHÔNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

1.1 Khái niệm và các đặc điểm chung của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường

bộ, đường sắt, đường thủy, đường không trong luật hình sự Việt Nam

Nghiên cứu thực trạng tình hình hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không ở Việt Nam cho thấy:

Về đường bộ, với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân khiến nhu cầu vận tải về người, hàng hoá cũng như hệ thống kết cấu hạ tầng và phương tiện giao thông tăng rất nhanh Ở Việt Nam, vận tải đường bộ chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng nhu cầu vận tải Nhu cầu vận tải đường bộ ở Việt Nam đang tăng lên làm cho khả năng xảy ra tai nạn giao thông cũng tăng lên

Giao thông đường bộ ở Việt Nam chủ yếu là giao thông hỗn hợp giữa ô

tô và xe máy Lưu lượng giao thông xe máy chiếm 65% tổng lưu lượng giao thông hoặc gấp 19 lần lưu lượng ô tô Giao thông hỗn hợp giữa ô tô và xe máy là một trong các nguyên nhân làm gia tăng tai nạn giao thông, vì xung đột giao thông giữa các phương tiện có tốc độ và kích cỡ khác nhau

Về đường sắt, hệ thống hạ tầng giao thông đường sắt gồm 2632 km đường sắt chính tuyến, 403 km đường ga, 85 km đường nhánh và 290 ga trạm; một số điểm đen về tai nạn và ách tắc giao thông đã được xử lý như: nhiều đường ngang được cải tạo, nâng cấp; đường ngang mở mới; xây dựng rào ngăn cách giữa đường sắt và đường bộ nâng cao điều kiện an toàn của kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt; tạo thuận lợi cho các phương tiện giao

2010 chưa đạt được; mục tiêu xoá bỏ các yếu tố mất an toàn tại các đường ngang hiện còn chưa đạt, các yếu tố chủ yếu gây tai nạn giao thông tại các đường ngang vẫn tồn tại chưa được xử lý

Về đường thủy, đến nay, mới có hơn 17.000km sông, kênh được đưa vào quản lý phục vụ cho khai thác vận tải (chiếm khoảng hơn 40%); trong đó, hơn 6.700 km là tuyến đường thủy nội địa quốc gia và hơn 10.500km là tuyền đường thủy nội địa địa phương

Cơ sở hạ tầng nhiều cảng thủy nội địa đã đáp ứng yêu cầu, một số cảng được phép đón các tàu biển có trọng tải vừa, tàu nước ngoài Tuy nhiên, còn một số cảng thủy nội địa chưa đảm bảo yêu cầu về cơ sở vật chất kỹ thuật, nhất là những cảng cũ đã qua sử dụng, khai thác nhiều năm bị xuống cấp, không đảm bảo an toàn trong khai thác;

Luồng, tuyến đường thủy nội địa vẫn còn một số bất cập, đó là: nhiều tuyến đường thủy nội địa trong từng khu vực còn chưa đồng cấp; một số tuyến thường xuyên bị khan cạn, gây ách tắc giao thông, bị chia cắt bởi các công trình thuỷ lợi, đăng đáy cá, nuôi trồng thuỷ sản; nhiều kênh, rạch có chiều rộng h p gây không ít khó khăn cho hoạt động vận tải thuỷ Ngoài ra, trên các luồng tuyến đường thủy nội địa của cả nước nhiều nơi có đá ngầm,

10

đập ngăn, bờ sông có nhiều chỗ bị sụt lở, chiều rộng khoảng thông thuyền nhỏ, tĩnh không cầu hoặc công trình vượt sông thấp… là những hạn chế lớn cho hoạt động giao thông đường thủy nội địa

Tính đến hết năm 2011 có hơn 4.600 cảng, bến thủy nội địa; trong đó

có hơn 100 cảng thủy nội địa, số còn lại là bến thủy nội địa

Về đường không, hàng không dân dụng là lĩnh vực giao thông đặc thù, trong đó công tác bảo đảm an ninh, an toàn hàng không được đặt lên hàng đầu So sánh chỉ số an toàn của Hàng không Việt Nam với quốc tế cho thấy tình trạng đảm bảo an toàn hàng không của Việt Nam trong giai đoạn 2006 -

2010 đạt được các chỉ số an toàn cao hơn mức trung bình của thế giới Việt Nam đạt 14 năm liên tục không để xảy ra tai nạn tàu bay gây thiệt hại về người và tài sản

Đông đảo đối tượng khi được tuyên truyền, phổ biến pháp luật đều tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật nhưng một bộ phận nhỏ đối tượng vẫn còn thiếu ý thức, cố tình vi phạm các quy định như: gây mất an ninh, trật

tự trên tàu bay; tung tin, cung cấp thông tin sai về có bom, mìn trên tàu bay;

mở cửa thoát hiểm trên tàu bay bay; hút thuốc trên tàu bay, mang vật phẩm cấm lên tàu bay, xâm phạm độ cao an toàn tĩnh không

Hiện nay, giao thông của Việt Nam còn rất nhiều bất cập Áp lực phương tiện đè nặng lên kết cấu hạ tầng giao thông, nên cần có hệ thống hạ tầng thích hợp cùng mạng lưới vận tải công cộng phát triển, thuận tiện, được người dân ưu tiên lựa chọn Đặc biệt, cần có chiến lược, lộ trình và quy hoạch

cụ thể như việc triển khai các dự án phải tuyệt đối tuân thủ quy hoạch đã được phê duyệt, đẩy mạnh quá trình triển khai ứng dụng, khoa học, công nghệ mới, kết hợp quản lý chặt chẽ các nguồn vốn đầu tư; cần tranh thủ sự ủng hộ, tạo điều kiện của quốc tế, mở rộng quan hệ hợp tác, học tập kinh nghiệm phát triển cơ sở hạ tầng giao thông ở các thành phố lớn hiện đại trên thế giới;

11

Chính sách xây dựng phát triển hạ tầng giao thông phải kết hợp chặt chẽ với các chính sách xã hội khác, nhất là nhà ở, ổn định dân cư; Đa dạng hóa các hình thức đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là việc tổ chức giao thông luôn phải linh hoạt, sáng tạo trên nguyên tắc giảm đến mức thấp nhất ách tắc cũng như tai nạn giao thông

Vấn đề an toàn giao thông luôn chiếm một vị trí quan trọng đối với các nước phát triển và đang phát triển An toàn giao thông đang là vấn đề rất lớn

và cần thiết trong đời sống của mỗi người dân Đảm bảo trật tự, an toàn giao thông là một yêu cầu và nhiệm vụ cơ bản của mọi quốc gia và xem đó là điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế, củng cố an ninh quốc phòng và ổn định trật tự xã hội Đảm bảo trật tự, an toàn giao thông còn là trách nhiệm của tất

cả mọi người khi tham gia giao thông

An toàn giao thông có liên quan chặt chẽ tới các hoạt động kinh tế - văn hóa cũng như cuộc sống của mọi người dân Vì thế luôn được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cũng như của toàn xã hội Với sự tăng trưởng mạnh mẽ

về kinh tế và các phương tiện, sự phát triển của hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, thì các vụ án xâm phạm an toàn giao thông luôn có chiều hướng gia tăng với tính chất phức tạp, hậu quả ngày càng nghiêm trọng hơn

An toàn giao thông là các hành vi văn hóa khi tham gia giao thông bao gồm việc chấp hành luật giao thông, phải có ý thức khi tham gia giao thông

An toàn giao thông còn là sự an toàn đối với người tham gia lưu thông trên các phương tiện đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không, là sự chấp hành tốt các luật lệ về giao thông, cư xử phù hợp khi lưu thông trên các phương tiện giao thông An toàn giao thông đang là vấn đề mang tính thời sự được sự quan tâm của xã hội Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 04-09-2012 của Ban

Bí thư Trung ương Đảng nhận định:

12

Tình hình vi phạm trật tự, an toàn giao thông còn diễn ra phức tạp; tai nạn giao thông vẫn ở mức cao và nghiêm trọng, nhất là số người chết, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gia tăng, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản Tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông đường bộ vẫn đang là vấn đề bức xúc của toàn xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững về kinh tế, văn hóa, xã hội

và hình ảnh của đất nước Việt Nam với bạn bè quốc tế

Tình hình trên do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là do ý thức

tự giác chấp hành kỷ luật về trật tự, an toàn giao thông của người tham gia giao thông còn yếu kém Kết cấu hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế, bất cập [01]

Hiện nay, tai nạn giao thông do không tuân thủ pháp luật về an toàn iao thông ở nước ta ở mức cảnh báo, nó để tác hại vô cùng to lớn trước mắt và lâu dài; một phần nguyên nhân là do ý thức của người dân không thực hiện an toàn giao thông khi lưu thông, số thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra ngày càng nghiêm trọng Trong những năm qua, các cơ quan, đơn vị, ban ngành ở địa phương đã có nhiều hoạt động cụ thể triển khai thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông với hàng loạt các biện pháp mang tính vi mô và vĩ mô

Các nghị quyết, chỉ thị, quyết định, chương trình, kế hoạch có liên quan đến công tác này đã được nhiều cấp ban hành từ trung ương đến địa phương; các hình thức tuyên truyền, phổ biến đa dạng, phong phú được triển khai để phù hợp với từng điều kiện, đối tượng cụ thể (như tổ chức hội thảo, hội nghị, hội thi, phát sách, tờ rơi, đăng báo, bản tin, gửi email, đăng trên website, Internet…); công tác tuyên truyền, phổ biến cũng hướng đến nhiều đối tượng như: cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên; người sử dụng lao động, người lao động trong các doanh nghiệp và người tham gia giao thông

13

Tuy nhiên, công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn Có nhiều yếu tố khách quan đã và đang gây ảnh hưởng đến hoạt động đảm bảo an toàn giao thông, hạn chế phần nào hiệu quả, tác động tích cực đến kết quả của công tác này Số lượng tai nạn giao thông đã giảm trên cả 3 tiêu chí nhưng số vụ tai nạn vẫn cao, mức độ phức tạp

và nghiêm trọng của tai nạn giao thông ngày càng tăng, trở thành mối quan tâm, bức xúc của xã hội Hiện tượng không chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông đường bộ, đường sắt còn thường xuyên xảy ra và diễn biến phức tạp Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra

Trong những năm qua, mặc dù Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp, các ngành đã rất nỗ lực cố gắng và đề ra nhiều giải pháp để kiềm chế tiến tới giảm dần các vụ tai nạn giao thông, nhưng tai nạn giao thông vẫn tiếp tục xảy ra ngày càng nhiều với nhiều vụ gây thiệt hại lớn về người, tài sản của Nhà nước, của tổ chức và người dân Thực trạng này đã là một vấn đề khiến

xã hội bức xúc và là một bài toán hóc búa đối với các cơ quan chức năng, các nhà quản lý ở nước ta hiện nay Do đó, các hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không là những hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm phạm đến an toàn công cộng rất cần thiết được ghi nhận trong BLHS Việt Nam là tội phạm

để kịp thời xử lý những người có hành vi xâm phạm an toàn giao thông đường

bộ, đường sắt, đường thủy, đường không nếu đáp ứng các điều kiện nhất định

Vì vậy, ngay từ khi ban hành BLHS đầu tiên năm 1985, các nhà làm luật đã quan tâm đến việc quy định một số hành vi liên quan đến các tội phạm này, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân

Việc xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông

14

đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không liên quan đến việc điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông là một trong những giải pháp quan trọng góp phần ngăn chặn, phòng ngừa và kiềm chế tai nạn giao thông, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân

Vì vậy, các nhà làm luật Việt Nam đã quy định các hành vi điều động người không đỉ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông thành những tội cụ thể xâm phạm an toàn giao thông trong BLHS với 4 tội phạm cụ thể quy định tại các điều 263, 270, 275, 280 làm căn cứ pháp lý quan trọng để bảo đảm việc giữ gìn và bảo vệ an toàn công cộng, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân đối với các tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

Nghiên cứu các tội phạm này cho thấy chúng có những đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, các tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển

các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không Tính nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm này thể hiện trước hết ở chỗ chúng trực tiếp xâm hại tới trật tự an toàn giao thông trên các lĩnh vực đường

bộ, đường sắt, đường thủy và đường không, xâm hại hoặc đe dọa trực tiếp xâm hại tới tính mạng, sức khỏe của người khác, tài sản của cá nhân hoặc của

xã hội, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của xã hội

Thứ hai, các hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển các

phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không là những

hành vi nguy hiểm đáng kể cho xã hội và được BLHS năm 2015 quy định là tội phạm và bị đe dọa phải chịu biện pháp xử lý TNHS, trong đó có hình phạt

15

Thứ ba, các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các

phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không đều được thực hiện có lỗi Lỗi trong các tội phạm này được thể hiện dưới dạng lỗi

vô ý do quá tự tin hoặc lỗi do cẩu thả

Thứ tư, các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các

phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không được thực hiện bởi chủ thể là chủ thể đặc biệt, đó là người chức vụ, quyền hạn nhất định trong cơ quan, tổ chức Người đó được giao nhiệm vụ hoặc có quyền điều động người điều khiển phương tiên giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

Các đặc điểm nêu trên là những dấu hiệu chung của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không Các đặc điểm đó là cơ sở để phân biệt tội phạm và vi phạm chưa cấu thành tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không Chúng được thể hiện trong cấu thành tội phạm và là tổng hợp những dấu hiệu chung có tính chất đặc trưng cho loại tội phạm này được quy định trong bộ luật hình sự

Từ những phân tích trên, có thể đưa ra định nghĩa khái niệm các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông

đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không đó là những hành vi nguy hiểm

cho xã hội, được quy định tại các điều 263, 270, 275, 280 BLHS năm 2015, do người có chức vụ, quyền hạn nhất định thực hiện bằng lỗi vô ý xâm phạm trực tiếp đến trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không, gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe của người khác, tài sản của người khác và xã hội được luật hình sự bảo vệ và việc xâm hại gây ra các thiệt hại nói trên phản ánh đầy đủ nhất bản chật của các tội phạm này

16

1.2 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt của các tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không

1.2.1 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường

là người không có giấy phép lái xe, không đủ sức khỏe, không đủ độ tuổi để điều khiển phương tiện hoặc người đang trong tình trạng có sử dụng rượu, bia

mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, người có

sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật…

Theo quy định của Luật giao thông đường bộ thì những người không

đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ (phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ và xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ), như: Không có giấy phép lái xe theo quy định; Điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ không có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ, bằng hoặc chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng Không bảo đảm độ

17

tuổi, sức khoẻ [14, Điều 60]; Người tập lái xe thực hành trên xe không phải xe tập lái và không có giáo viên bảo trợ tay lái; Điều khiển xe ô tô, máy kéo, xe máy chuyên dùng trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn Điều khiển xe mô tô, xe gắn máy mà trong máu có nồng độ cồn vượt quá 50 miligam/100 mililít máu hoặc 0,25 miligam/1 lít khí thở [22, Điều 3]

Trường hợp cho người khác mượn xe mô tô, xe máy mà biết người mượn xe không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, nhưng vẫn cho mượn dẫn đến người mượn xe gây tai nạn làm chết người thì người cho mượn xe bị coi là giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ và bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo quy định tại Điều 264 BLHS mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về Tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ quy định tại Điều 263 BLHS

* Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội của tội phạm này là hành

vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ như nêu trên

Hành vi điều động có nghĩa là ra lệnh, phân công, chỉ thị cho người khác Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ là ra lệnh, ra chỉ thị hoặc phân công những người mà Luật giao thông đường bộ cấm khi điều khiển phương tiện giao thông đường bộ [12, Điều 8]

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ quy định tại Khoản 1 Điều 263 BLHS là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này Hậu quả có thể là một trong những thiệt hại sau: i) Gây thiệt hại về tính mạng

18

làm chết người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng Nếu hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ mà chưa gây ra thiệt hại hoặc gây thiệt hại liên quan tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người khác nhưng chưa đến mức độ quy định như trên thì không cấu thành tội phạm

- Giữa hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ của chủ thể với hậu quả thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc về tài sản như nêu trên có mối quan hệ nhân quả biện chứng với nhau Hành vi của chủ thể là nguyên nhân dẫn đến hậu quả làm chết người, gây thương tich hoặc gây thiệt hại về tài sản cho người khác như nêu trên

* Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm này là chủ thể đặc biệt Người phạm tội là người chịu trách nhiệm về việc điều động người điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, có năng lực TNHS, như: Giám đốc xí nghiệp vận tải, Giám đốc xí nghiệp xe khách, Chủ các doanh nghiệp vận tải

* Mặt chủ quan của tội phạm

Lỗi của người điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ là lỗi vô ý Mặc dù là vô ý phạm tội, nhưng trước khi điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ, người phạm tội phải biết người mà mình điều động phải là người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ Nếu vì một lý do nào đó mà người phạm tội không biết người mà mình điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ thì không có lỗi đối với hành vi điều động

- Phạm tội theo quy định tại khoản 2 thì bị phạt tù từ 02 năm đến 7 năm, nếu có một trong những tình tiết định khung tăng nặng: i) Làm chết 02 người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng

- Phạm tội theo quy định tại khoản 3 thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm, nếu có một trong những tình tiết định khung tăng nặng: i) Làm chết 03 người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 201% trở lên; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên

Ngoài ra, người phạm tội này còn có thể bị phạt hình phạt bổ sung: phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

1.2.2 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt (Điều 270 BLHS)

a) Các dấu hiệu pháp lý của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt

* Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này cũng là trật tự, an toàn giao thông đường sắt

20

Đối tượng tác động của tội phạm này là người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt

* Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi nguy hiểm cho xã hội trong mặt khách quan của tội phjam này là hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt là ra lệnh, chỉ thị hoặc phân công những người bị pháp luật cấm điều khiển phương tiện giao thông đường sắt

Người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt (tàu, đầu máy, toa xe, toa xe động lực, phương tiện chuyên dùng di chuyển trên đường sắt) là người không có giấy phép lái tàu, bằng, chứng chỉ chuyên môn tương ứng với nhiệm vụ được giao; người trong tình trạng không đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ được giao; hoặc người đang trong tình trạng có

sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển phương tiện giao thông đường sắt…

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này trong trường hợp chủ thể chưa bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt hoặc nếu đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt nhưng đã được xóa

Trong trường hợp này tội phạm được coi là tội có cấu thành vật chất Khoản 1 Điều 270 BLHS đòi hỏi cấu thành mặt khách quan của tội phạm này

21

phải thỏa mãn một trong những hậu quả về tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác như sau: i) Làm chết người;ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;iii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;iv) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng [3, Điều 270]

Giữa hành vị điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường sắt và hậu quả gây chế người, gây thương tích hoặc gây thiệt hại về tài sản với mức độ nêu trên có mối quan hệ nhận quả

Nếu hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường sắt mà chưa gây ra hậu quả thiệt hại theo quy định nêu trên nhưng chủ thể đã bị xử lý kỷ luật hoặc đã bị xử phạt hành chính

về hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt (án xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính chưa được xóa) mà còn vi phạm thì không cần hậu quả như nêu trên xảy ra vẫn thỏa mãn cấu thành của tội phạm này Đây là trường hợp tội phạm có cấu thành hình thức

* Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt là chủ thể đặc biệt Đối với hành vi “điều động”, chỉ có những người có trách nhiệm trong việc điều động người khác điều khiển phương tiện giao thông đường sắt mới có thể là chủ thể của tội phạm này Đối với hành vi “giao”, người không có trách nhiệm trong việc điều động người khác điều khiển phương tiện giao thông đường sắt, mà chỉ có hành vi giao cho người không đủ điều kiện điều khiển cũng là chủ thể đặc biệt

vì đối với các phương tiện giao thông đường sắt, không phải ai cũng có thể điều khiển hoặc có trách nhiệm quản lý phương tiện này

22

* Mặt chủ quan của tội phạm

Lỗi của tội phạm này là lỗi vô ý Dưới hình thức lỗi vô ý do tự tin, người phạm tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao tohong đường sắt, tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được

Dưới hình thức lỗi vô ý do cẩu thả, người phạm tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt không thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó

b) Hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường sắt

- Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội thỏa mãn các dấu hiệu cấu thành cơ bản của tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Khoản 1 Điều 270 BLHS Người phạm tội theo Khoản 1 của điều 270 BLHS bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm

- Phạm tội theo quy định tại khoản 2 thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm, nếu có một trong những tình tiết định khung tăng nặng: i) Làm chết 02 người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng

- Phạm tội theo quy định tại Khoản 3 thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm, nếu có một trong những tình tiết định khung tăng nặng: i) Làm chết 03 người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 201% trở lên; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên [3, Điều 270]

23

Ngoài ra, người phạm tội này còn có thể bị phạt hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

1.2.3 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy (Điều 275 BLHS)

a) Các dấu hiệu pháp lý của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy

* Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội

Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội của tội phạm này là hành

vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy

Người không đủ điều kiện điều khiển giao thông đường thủy (tàu, thuyền, các cấu trúc nổi khác có động cơ hoặc không có động cơ tham gia giao thông đường thủy) là người không có bằng, giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn theo quy định hoặc người đang trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển phương

24

tiện giao thông đường thủy Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật giao thông đường thuỷ nội địa thì, Thuyền viên làm việc trên phương tiện phải là người đủ 16 tuổi trở lên và không quá 50 tuổi đối với nữ, 60 tuổi đối với nam;

đủ tiêu chuẩn sức khoẻ và được kiểm tra sức khoẻ định kỳ hàng năm; có bằng, chứng chỉ chuyên môn phù hợp với chức danh, loại phương tiện [15, Điều 29] Khoản 6, 8 Điều 8 Luật giao thông đường thuỷ nội địa quy định: cấm bố trí thuyền viên, người lái phương tiện không có bằng, chứng chỉ chuyên môn hoặc bằng, chứng chỉ chuyên môn không phù hợp; cấm thuyền viên làm việc trên phương tiện khi trong máu có nồng đọ cồn vượt quá 80 miligam/100 mililit máu hoặc 40 miligam/1 lít khí thở hoặc có các chất kích thích khác mà pháp luật cấm sử dụng [15, Điều 8]

Hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy là ra lệnh, chỉ thị hoặc phân công những người không

có bằng, giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn theo quy định hoặc người đang trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển phương tiện giao thông đường thủy

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội

Trong trường hợp chủ thể của tội phạm này chưa bị xử lý kỷ luật, chưa

bị xử phạt hành chính hoặc chưa bị kết án về tội này hoặc họ đã bị xử lý kỷ luật, bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về tội này nhưng đã được xó hoặc hết thời hiệu truy cứu thì một trong những hậu quả nguy hại cho xã hội sau xảy ra là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này, đó là: i) Làm chết người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; iii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe

25

của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; iv) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng

Giữa hành vi điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy với hậu qủa nêu trên có mối quan hệ nhận quả với nhau

Trong trường hợp chủ thể chưa gây ra thiệt hại hoặc gây ra thiệt hại lien quan đến tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người khác những chưa đến mức nêu trên thì chỉ bị truy cứu TNHS nếu đã bị xử lý kỷ luật hoặc bị xử phạt hành chính về hành vi này những chưa được xóa hoặc bị kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích

Hậu quả thiệt hại thuộc các trường hợp: Hậu quả thiệt hại thuộc các trường hợp: Làm chết 02 người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng thì bị truy cứu trách nhiệm theo quy định tại khoản

2 Điều 275 BLHS

Hậu quả thiệt hại thuộc các trường hợp: Làm chết 03 người trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên; Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên thì bị truy cứu trách nhiệm theo quy định tại khoản 3 Điều 275 BLHS [03, Điều 275]

* Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm này là chủ thể đặc biệt, chỉ có những người có trách nhiệm trong việc điều động người khác điều khiển phương tiện giao thông đường thuỷ mới có thể là chủ thể của tội phạm này như: Giám đốc xí

26

nghiệp vận tải đường thuỷ điều động người không có bằng lái, lái tàu thuỷ; Lái tầu thuỷ có bằng lái giao tay lái cho người không có bằng lái tàu thuỷ điều khiển tàu thuỷ

Nếu điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường thuỷ chưa gây ra thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt cho sức khoẻ, tài sản của người khác thì người phạm tội phải là người đã bị xử lý

kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì hành vi mới cấu thành tội phạm của tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy

* Mặt chủ quan của tội phạm

Lỗi của tội phạm này là lỗi vô ý Dưới hình thức lỗi vô ý do tự tin, người phạm tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường thủy tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc

có thể ngăn chặn được

Dưới hình thức lỗi vô ý do cẩu thả, người phạm tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường thủy không thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, mặc

dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó

b) Hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường thủy

- Phạm tội thỏa mãn các dấu hiệu cấu thành cơ bản của tội phạm thì chủ thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1 Điều 270 BLHS Người phạm tội theo Khoản 1 của điều 275 BLHS bị phạt tiền từ

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng

- Phạm tội theo quy định tại Khoản 3 thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm, nếu có một trong những tình tiết định khung tăng nặng: i) Làm chết 03 người; ii) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên

mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 201% trở lên; iii) Gây thiệt hại về tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên [3, Điều 275]

Ngoài ra, người phạm tội này còn có thể bị phạt hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

1.2.4 Các dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển tàu bay (Điều 280 BLHS)

* Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này cũng là trật tự, an toàn giao thông đường không

Đối tượng tác động của tội phạm này là người điều khiển tàu bay không

đủ điều kiện điều khiển tàu bay Người không đủ điều kiện điều khiển tàu bay

là người không có bằng lái hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển phương tiện giao thông đường không

* Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội

28

Người phạm tội này, là người thực hiện hành vi “điều động” người không có giấy phép người lái tàu bay hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển tàu bay

Điều động người không đủ điều kiện điều khiển tàu bay là ra lệnh, chỉ thị hoặc phân công những người bị pháp luật cấm điều khiển tàu bay

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội

Do tính chất nguy hiểm của hành vi này và yêu cầu của việc bảo đảm

an toàn tuyệt đối các chuyến bay, nên hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này Đây là tội có cấu thành hình thức Người phạm tội chỉ cần thực hiện hành vi khách quan điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông hàng không thì đã cấu thành tội phạm trong giai đoạn tội phạm hoàn thành

* Mặt chủ quan của tội phạm

Lỗi của tội phạm này là lỗi vô ý Dưới hình thức lỗi vô ý do tự tin, người phạm tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển tàu bay tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được