Diễn xướng ca huế truyền thống và biến đổi tt

Có thể nói cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính hệ thống, chuyên sâu về Ca Huế với tư cách là một loại hình diễn xướng mang tính chỉnh thể nguyên hợp, cũng như ngh

Nguyễn Thị Việt Hà

DIỄN XƯỚNG CA HUẾ TRUYỀN THỐNG VÀ BIẾN ĐỔI Chuyên ngành: Văn hóa dân gian

Mã số: 9229041

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA DÂN GIAN

Hà Nội – 2019

Công trình được hoàn thành tại:

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Từ Thị Loan

Phản biện1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá luận án cấp Viện

Họp tại: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Số 32, phố Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa, Hà Nội

Vào hồi , ngày tháng năm 2019

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam;

- Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Ca Huế là sự gặp gỡ, sự kết hợp hài hòa nhuần nhụy những tinh hoa của hai dòng âm nhạc cung đình và dân gian Chính sự dung hòa

ấy đã giúp cho Ca Huế có sức sống trường tồn qua những biến thiên của lịch sử dân tộc và phát triển một cách uyển chuyển, linh hoạt, trong khi nhiều thể loại âm nhạc cung đình ngày một mai một và có nguy cơ thất truyền cao cùng với sự suy vong của các triều đại Vua - Chúa Việt Nam

Tuy nhiên, đứng trước xu thế hội nhập quốc tế, đặc biệt là sự tiếp biến văn hóa ngày càng nhanh chóng trong bối cảnh hiện đại hóa

và toàn cầu hóa và sự xâm nhập của các loại hình nghệ thuật đương đại, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là một nhiệm vụ hết sức bức thiết Diễn xướng Ca Huế cũng không nằm ngoài bối cảnh đó

Phần lớn các công trình nghiên cứu thường tiếp cận Ca Huế từ góc độ âm nhạc học hoặc âm nhạc dân tộc học, rất hiếm có các công trình nghiên cứu từ cách tiếp cận của văn hóa dân gian Có thể nói cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính hệ thống, chuyên sâu về Ca Huế với tư cách là một loại hình diễn xướng mang tính chỉnh thể nguyên hợp, cũng như nghiên cứu về sự biến đổi của diễn xướng Ca Huế trong cái nhìn xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại, về sự thích ứng của Ca Huế để tồn tại và phát triển trong bối cảnh đời sống đương đại hiện nay

Với những lý do như vậy, NCS lựa chọn đề tài Diễn xướng Ca

Huế - Truyền thống và biến đổi từ cách tiếp cận của nghiên cứu văn

hóa dân gian làm đề tài luận án Tiến sĩ của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Luận án khảo sát sự biến đổi của Ca Huế trong dòng chảy của văn hóa xứ Huế từ truyền thống đến hiện đại với tư cách là một loại hình nghệ thuật diễn xướng Từ đó, luận án sẽ làm rõ những vấn đề đặt ra đối với sự tồn tại, thích ứng và phát triển của diễn xướng Ca Huế trong đời sống hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về nghệ thuật diễn xướng

và diễn xướng Ca Huế

- Tìm hiểu lịch sử hình thành và phát triển của nghệ thuật Ca Huế; nhận diện những đặc điểm, giá trị của diễn xướng Ca Huế

- Nghiên cứu, tìm hiểu diễn xướng Ca Huế truyền thống trong quá khứ với tư cách một loại hình nghệ thuật diễn xướng mang tính chỉnh thể nguyên hợp

- Khảo sát sự biến đổi của diễn xướng ca Huế trong bối cảnh hiện nay, từ đó làm rõ những vấn đề đặt ra và đưa ra một số bàn luận khoa học

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu diễn xướng ca Huế và sự biến đổi của loại hình diễn xướng này trong bối cảnh xã hội hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Không gian nghiên cứu của luận án về cơ bản được giới hạn

trong không gian tỉnh Thừa Thiên Huế hay tiểu vùng văn hoá xứ Huế

3.2.2 Phạm vi thời gian

Để nghiên cứu về diễn xướng Ca Huế trong truyền thống, luận

án chủ yếu dựa vào việc tham khảo, tìm hiểu các nguồn sử liệu, tư liệu, thư tịch trước năm 1945 cũng như phỏng vấn hồi cố các nghệ nhân, nhà nghiên cứu văn hóa hiểu biết về vấn đề này ở Huế trước năm 1975

Để điều tra, khảo sát về hiện trạng diễn xướng Ca Huế trong bối cảnh xã hội đương đại, luận án giới hạn thời gian nghiên cứu trong giai đoạn 10 năm trở lại đây, từ khi Ca Huế được khôi phục trở lại và ngày càng phát triển, trở thành một loại hình trình diễn cho đại chúng

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết các câu hỏi sau:

- Diễn xướng Ca Huế hình thành và phát triển trong lịch sử như thế nào?

- Những thành tố chính của diễn xướng Ca Huế truyền thống là gì? Đặc trưng chính của diễn xướng Ca Huế giai đoạn này?

- Sự biến đổi của diễn xướng Ca Huế trong bối cảnh hiện nay ra sao? Những vấn đề gì đặt ra từ sự thay đổi đó?

Từ những câu hỏi trên, luận án đưa ra giả thuyết nghiên cứu: Diễn xướng ca Huế được hình thành và phát triển phù hợp với các giai đoạn lịch sử và bối cảnh văn hóa - xã hội khác nhau: Thời kỳ phong kiến, yếu tố cung đình, thính phòng mang tính nổi trội Sau năm 1945 và nhất là từ thời kỳ đổi mới đến nay, điều kiện văn hóa -

xã hội thay đổi khiến cho tính cung đình, thính phòng suy giảm, diễn xướng Ca Huế tìm được chỗ đứng và cách thức trình diễn mới, phục

vụ cho nhiều mục đích và đối tượng khác nhau, nhờ đó tiếp tục tồn tại và phát triển trong bối cảnh đương đại

5 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cách tiếp cận: Luận án sử dụng cách tiếp cận chính là tiếp

cận của nghiên cứu văn hóa dân gian Bên cạnh đó, luận án cũng sử dụng cách tiếp cận liên ngành, phối hợp các phương pháp và thành tựu nghiên cứu của văn hóa học, nhân học văn hóa, âm nhạc dân tộc học để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đề ra

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.2.1 Phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu

5.2.2 Phương pháp điền dã , quan sát tham dự

5.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

5.2.4 Phương pháp thống kê

5.2.5 Phương pháp so sánh

5.2.6 Các phương pháp và thao tác kỹ thuật khác

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

6.1 Ý nghĩa khoa học

Luận án góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận về diễn xướng ca Huế, làm sáng tỏ quy luật vận động và biến đổi không ngừng của diễn xướng Ca Huế nhằm thích nghi để tồn tại và phát

triển

Luận án cũng góp phần làm rõ hơn quá trình hình thành và phát triển của Ca Huế, những đặc điểm và giá trị của nó trong đời sống văn hóa Huế, hiện trạng diễn xướng Ca Huế trong bối cảnh hiện nay, nhận diện những vấn đề đặt ra, để từ đó có những bàn luận khoa học thiết

thực và hữu ích

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài liệu phục vụ cho công tác học tập, nghiên cứu của sinh viên, học viên và diễn viên, nhạc công các đơn vị nghệ thuật, các trường nghệ thuật có đào tạo bộ môn Ca Huế

Luận án cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu văn hóa, quản lý văn hóa và những người quan tâm đến vấn đề này Trên phương diện văn hoá dân gian, luận án cung cấp một cách nhìn mới về diễn xướng Ca Huế với tư cách một hiện tượng văn hoá mang tính chỉnh thể nguyên hợp của văn hoá dân gian

7 Bố cục của luận án

Ngoài phần Mở đầu (8 trang), Kết luận (4 trang), Tài liệu tham khảo (9 trang) và Phụ lục (57 trang), luận án gồm có ba chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và khái quát về diễn xướng Ca Huế (49 trang)

Chương 2: Diễn xướng Ca Huế truyền thống (33 trang)

Chương 3: Diễn xướng Ca Huế hiện nay và những vấn đề đặt ra (42 trang)

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN

VÀ KHÁI QUÁT VỀ DIỄN XƯỚNG CA HUẾ

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Các công trình mang tính lý luận về cách tiếp cận của nghiên cứu văn hóa dân gian

Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã cung cấp những kiến thức nền tảng, các phạm trù nhận thức, các khái niệm và thuật ngữ cơ bản, các

lý thuyết nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu văn hóa dân gian

1.1.2 Các công trình nghiên cứu diễn xướng Ca Huế truyền thống

1.1.2.1 Các công trình khảo cứu về sự hình thành diễn xướng

Ca Huế

Một vài công trình đã đi sâu tìm hiểu về ngọn nguồn hình thành của diễn xướng Ca Huế Đây là những công trình quý giá cung cấp những kiến thức nền tảng, những hiểu biết cơ bản về lịch sử hình thành của loại hình diễn xướng này

1.1.2.2 Các công trình nghiên cứu về phương diện âm nhạc của diễn xướng Ca Huế

Chủ đề này đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu từ các góc độ khác nhau, như về số lượng bài bản của Ca Huế, về mối quan hệ của Ca Huế và Ca kịch Huế, về giai điệu, thang âm, điệu thức… bằng các thủ pháp của âm nhạc dân tộc học

1.1.2.3 Các công trình nghiên cứu sự tiếp biến văn hoá trong diễn xướng Ca Huế

Một số công trình đã chỉ ra sự kế thừa, ảnh hưởng của diễn xướng Ca Huế trong các loại hình nghệ thuật khác như Ả đào, âm nhạc Chăm pa, đờn ca tài tử

1.1.2.4 Các công trình nghiên cứu về sự kết hợp giữa hai dòng

âm nhạc chuyên nghiệp và dân gian trong Ca Huế

Một vài công trình và một số ý kiến của các nhà nghiên cứu, các chuyên gia về âm nhạc đã luận bàn về sự dung hoà giữa tính cung đình và tính dân gian trong diễn xướng Ca Huế

1.1.3 Các công trình nghiên cứu sự biến đổi của diễn xướng

Ca Huế

Nghệ thuật diễn xướng truyền thống gắn bó chặt chẽ với bối cảnh môi trường, xã hội mà nó sinh ra và được thực hành Bởi vậy theo thời gian, khi bối cảnh thay đổi thì các loại hình diễn xướng truyền thống không còn môi trường để tồn tại, hoặc hạn chế cơ hội

để thể hiện một cách trọn vẹn những gì đã từng hiện hữu Hiện nay, nghiên cứu về sự vận động, biến đổi của nghệ thuật Ca Huế trong bối cảnh đương đại, đang thu hút được sự quan tâm các nhà nghiên cứu, những người tâm huyết, những nghệ nhân lão thành

Một số công trình đã có sự quan tâm về sự biến đổi của diễn xướng Ca Huế trong đời sống đương đại, từ đó làm căn cứ đưa ra những luận bàn về các giải pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá của nó

1.1.4 Nhận xét về tình hình nghiên cứu và những vấn đề có thể tiếp tục nghiên cứu

Qua việc tổng quan các công trình nghiên cứu đi trước, có thể nhận thấy, nghệ thuật Ca Huế đã được một số tác giả quan tâm tìm

hiểu, nghiên cứu từ nhiều khía cạnh khác nhau Đó là nguồn tư liệu

vô cùng quý giá để NCS có thể tham khảo, tìm hiểu về nguồn gốc ra đời, sự hình thành và phát triển của Ca Huế, các đặc điểm âm nhạc

và giá trị nghệ thuật của Ca Huế, vai trò của Ca Huế qua các giai đoạn lịch sử

Ngoài ra, vấn đề sự vận động và biến đổi của diễn xướng Ca Huế trong bối cảnh đương đại ra sao, những đặc trưng của văn hóa dân gian trong Ca Huế có thực sự tồn tại hay không, việc sân khấu hóa Ca Huế hiện nay có những vấn đề gì, Ca Huế đang tồn tại và phát triển như thế nào, việc bảo tồn và phát huy các giá trị đích thực của nó ra sao… vẫn đang là những câu hỏi chưa được giới nghiên cứu thực sự quan tâm lý giải

Đó chính là những khoảng trống trong nghiên cứu, những vấn đề còn bỏ ngỏ mà NCS sẽ tiếp tục khai thác, tìm hiểu và giải quyết trong

luận án của mình

1.2 Cơ sở lý luận

1.2.1 Các khái niệm cơ bản

Luận án giới thuyết các khái niệm then chốt như: Diễn xướng,

Ca Huế, Truyền thống, Biến đổi, Âm nhạc dân gian, Âm nhạc bác học, Âm nhạc cung đình, Âm nhạc thính phòng

1.2.2 Một số lý thuyết vận dụng trong luận án

1.2.2.1 Lý thuyết nghệ thuật trình diễn: xem văn hoá dân gian

như một quá trình giao tiếp năng động và nghiên cứu không chỉ trên văn bản mà trong thực tế trình diễn, vào một thời điểm nhất định mà người thực hành nghi lễ trình diễn cho khán giả thưởng thức Việc nghiên cứu này cần miêu tả tất cả quá trình thực hành, trình diễn trong không gian văn hoá cụ thể của nó nhằm lí giải về mối liên hệ,

tương tác qua lại của các thành tố nghệ thuật này và giữa chúng với những người tham dự

xướng Ca Huế, thuyết biến đổi văn hóa giúp giải thích những vấn đề cốt lõi của tiến trình vận động và biến đổi của loại hình nghệ thuật này Có thể nói, giao lưu, tiếp biến văn hóa đã ảnh hưởng trực tiếp đến phương cách sáng tác, hoạt động biểu diễn (do tiếp thu và ảnh hưởng từ các nghệ thuật khác) Từ đó có thể thấy, lý thuyết biến đổi văn hoá áp dụng cho trường hợp nghiên cứu này là phù hợp, đặc biệt

trong bối cảnh xã hội phát triển như nước ta hiện nay

1.2.2.3 Lý thuyết vùng văn hoá: Từ cách tiếp cận của lý thuyết

vùng văn hóa, NCS xác định việc nghiên cứu diễn xướng Ca Huế phải được đặt trong nền cảnh tiểu vùng văn hóa xứ Huế, từ đó mới

có thể lý giải, tìm hiểu một cách đầy đủ, sâu sắc, toàn diện về những đặc điểm và giá trị của Ca Huế

1.3 Khái quát về diễn xướng Ca Huế

1.3.1 Lịch sử hình thành và phát triển của diễn xướng Ca Huế

Sự xuất hiện diễn xướng Ca Huế là một sáng tạo mới, góp phần thúc đẩy dòng âm nhạc cổ truyền Huế nói riêng và Việt Nam nói chung, tạo một bước phát triển của nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam Từ một số ý kiến, nhận định của các học giả đi trước, có thể nói thời điểm hình thành và ra đời của thể loại Ca Huế khoảng từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XVIII, đây là giai đoạn yên bình và cực thịnh của các chúa Nguyễn Nghệ thuật âm nhạc là thú vui dành cho giới quý tộc đã xuất hiện Mặc dù sử liệu đã đề cập đến những mốc son lịch sử cụ thể của di sản nghệ thuật truyền thống Huế, nhưng Huế với những thăng trầm của lịch sử, ca nhạc Huế có thể được chia thành 5 giai đoạn hình thành và phát triển: giai đoạn Ca Huế hình

thành; giai đoạn Ca Huế phát triển thịnh đạt nhất; giai đoạn Ca Huế suy thoái từ năm 1885 đến trước năm 1945; giai đoạn Ca Huế phục hưng từ năm 1945-1954; giai đoạn từ năm 1954 đến nay

1.3.2 Các yếu tố văn hoá dân gian trong diễn xướng Ca Huế

1.3.2.1 Diễn xướng Ca Huế mang nhiều đặc trưng của văn hoá dân gian

* Tính sáng tạo tập thể, tính khuyết danh

Các nhà nghiên cứu đều thống nhất ý kiến cho rằng, trong âm nhạc truyền thống, mà tiêu biểu là dân ca, chủ thể sáng tác là tập thể hoặc cá nhân vô danh, do đó chúng mang tính tập thể rất cao, mà thường là khuyết danh Mỗi bài Ca Huế thường không do một người sáng tạo ra, hoặc có thể có, nhưng qua quá trình lịch sử được sự sàng lọc, tinh chế của một nhóm cộng đồng người yêu thích ca Huế Hiện nay các bài bản Ca Huế hầu hết đều là các sáng tác khuyết danh Các bài bản Ca Huế về mặt ca từ, có tài liệu ghi tên tác giả có tài liệu không ghi tên tác giả, tuy nhiên đó chỉ là các tác giả soạn lời

ca trên một nền điệu nhạc có trước, chẳng hạn một điệu Nam Bình, hay bản Nam Bình lại có nhiều người đặt lời khác nhau, còn về âm nhạc thì không ghi rõ ai là tác giả Điều này xảy ra với hầu hết các bài bản của nghệ thuật Ca Huế, chứng tỏ nghệ thuật Ca Huế chưa thực sự tách khỏi sự ảnh hưởng của yếu tố dân gian, điệu nhạc của

Ca Huế cũng có thể do một cá nhân hoặc một tập thể sáng tạo

thẩm âm, sự tài hoa, cũng như tâm trạng khác nhau của từng nghệ nhân hay nghệ sĩ, sẽ tạo ra những cách thể hiện, trình diễn âm nhạc

khác nhau, điều này khẳng định đặc tính ứng diễn của một loại hình

nghệ thuật dân gian

* Tính ứng tác

Tính ứng tác trong diễn xướng Ca nhạc Huế chính là cách luyến láy của các ca sỹ, cách hòa đàn, rung và nhấn của các nhạc công, ta

vẫn thường gọi là phong cách diễn tấu để tạo ra những hơi nhạc khác

nhau Nhờ tính ứng diễn, ứng tác và sự sáng tạo không ngừng của những người hát và đàn, mà diễn xướng Ca Huế nói riêng, âm nhạc truyền thống Việt Nam nói chung có một đặc tính độc đáo và tinh tế lạ thường Đấy cũng là một trong những đặc tính dân gian hiện hữu rất rõ trong nghệ thuật Ca Huế

* Tính dị bản

Một trong những đặc trưng của văn hóa dân gian là tính dị bản

Tính dị bản này được thể hiện rất rõ trong quá trình diễn tấu các bài bản Ca Huế Cùng trong một bài bản nhưng mỗi người ca sỹ, mỗi nhạc công có những cách chơi khác nhau, và trong nhiều lần diễn xướng Ca Huế thì không lần nào giống lần nào Điều này thể hiện

phần nào tính dị bản trong Ca Huế và cũng là một đặc trưng của âm nhạc dân gian

* Tính dung dị, gần gũi, dễ đi vào lòng người

Ca Huế gắn với phong tục tập quán, với giọng nói, cũng như sinh hoạt văn hóa của người dân xứ Huế Cho nên, Ca Huế cũng mang trong mình những giá trị nghệ thuật, phản ảnh hiện thực đời sống xã hội, nếp sống, nếp nghĩ của một bộ phận tầng lớp người dân thời trước, chúng ta cũng có thể gọi Ca Huế là một loại hình nghệ thuật diễn xướng của người dân ở Huế

Ca Huế không quá nghi thức, trang trọng như nhạc lễ cung đình, không mang tính cổ vũ như nhạc cổ động, nhưng cũng không

có chất kể chuyện như hát vè, mà Ca Huế trở thành một loại ca nhạc cầu nối giữa cung đình và dân gian, một loại nhạc thính phòng, cần một không khí lắng đọng để sẻ chia, để tâm sự về những quan niệm nhân sinh và tình yêu, giữa những người đồng điệu, tri âm

1.3.2.2 Diễn xướng Ca Huế có sự ảnh hưởng qua lại với dân ca Huế

Các thể loại dân Ca Huế rất đa dạng và phong phú, được hình thành trên cơ sở phong tục, tập quán và tiếng nói cũng như ngữ điệu của địa phương Dân ca Huế gắn với đời sống lao động, sản xuất, sinh hoạt và đời sống tinh thần của người dân, phản ảnh tâm tư tình cảm của họ, có cấu trúc đơn giản, gọn gàng, nội dung ca từ dễ hiểu,

dễ nhớ, dễ thuộc

Trong giai đoạn Ca Huế bước khỏi môi trường cung đình để hoà mình vào dân gian, đã có sự tác động ảnh hưởng qua lại ở đặc điểm âm nhạc, cách thức diễn xướng với các thể loại dân ca Huế

sử hình thành, phát triển; đặc điểm diễn xướng Ca Huế truyền thống; diễn xướng ca Huế hiện nay và những vấn đề đặt ra

Qua phần tổng quan tình hình nghiên cứu có thể thấy, các công trình của học giả đi trước chủ yếu là những nghiên cứu tiếp cận từ góc độ âm nhạc học, nghệ thuật học hoặc âm nhạc dân tộc học Các công trình nghiên cứu về diễn xướng Ca Huế hiện đại, những biến

đổi của loại hình diễn xướng này trong bối cảnh hiện nay, những đề xuất giải pháp nhằm bảo tồn vốn cổ và phát huy giá trị Ca Huế trong bối cảnh mới còn khá là thưa vắng Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đi trước là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng để NCS học hỏi,

kế thừa, từ đó xác định rõ vấn đề nghiên cứu, phương pháp tiếp cận

và triển khai nghiên cứu, xác định khung lý thuyết phù hợp cho đề tài luận án của mình

Vận dụng lý thuyết nghệ thuật trình diễn, lý thuyết biến đổi văn

hoá cũng như lý thuyết vùng văn hoá trong luận án giúp NCS làm

sáng tỏ những biến đổi tất yếu của diễn xướng Ca Huế trong bối cảnh đương đại Điều này, giúp luận án có cái nhìn tổng quát hoàn chỉnh hơn về tính đa dạng và sự tồn tại đan xen, dung hợp của những yếu

tố cũ và mới trong diễn xướng Ca Huế từ xưa đến nay

Chương 2 DIỄN XƯỚNG CA HUẾ TRUYỀN THỐNG

2.1 Bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hôi của diễn xướng Ca Huế truyền thống

Dưới thời các vua Nguyễn, từ các bậc Hoàng thân, Quốc thích cho đến tầng lớp bình dân đều rất coi trọng văn chương, nên nền văn học nghệ thuật trong giai đoạn này có điều kiện phát triển mạnh mẽ Các vua Nguyễn, đặc biệt là Minh Mạng và Tự Đức rất giỏi thi phú, thi ca và đam mê nghệ thuật ca nhạc Huế và hát tuồng Ca Huế trong giai đoạn này chủ yếu mang tính chất cung đình, trở thành loại âm nhạc phục vụ cho tầng lớp quyền quý trong hoàng cung, một loại nhạc thính phòng phục vụ cho tầng lớp trung lưu, giới trí thức trong

xã hội

Trong giai đoạn này, có thể nói tính chất cung đình chiếm ưu thế hơn so với tính chất dân gian, như nhận xét của Trần Văn Khê: