Tam Dương là huyện nằm ở khu vực trung tâm tỉnh Vĩnh Phúc, là trung tâm chính trị, kinh tế xã hội của tỉnh với tổng diện tích tự nhiên năm 2009 là 10.718,55 ha; phía Bắc giáp huyện Tam Đảo, huyện Lập Thạch, huyện Sông Lô; phía Nam giáp Thành phố Vĩnh Yên và huyện Yên Lạc; phía Đông giáp huyện Bình xuyên; phía Tây giáp huyện Lập Thạch và Vĩnh Tường. Huyện hiện có 13 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn: Thị trấn Hợp Hòa, các xã: Đồng Tĩnh, Hoàng Hoa, Hướng Đạo, An Hòa, Đạo Tú, Kim Long, Duy Phiên, Hoàng Đan, Thanh Vân, Hợp Thịnh, Vân Hội và xã Hoàng Lâu. Năm 2010, UBND huyện Tam Dương ra quyết định về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Tam Dương đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 với mục tiêu xây dựng Tam Dương trở thành huyện có kinh tế, văn hóa – xã hội phát triển toàn diện, an ninh chính trị, trật tự xã hội được đảm bảo, quốc phòng được tăng cường. Ổn định và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Đến năm 2015 mức thu nhập bình quân đầu người đạt mức trung bình chung của toàn tỉnh Vĩnh Phúc, đến giữa giai đoạn 20162020 đạt mức khá của tỉnh. Giai đoạn 20212030, Tam Dương trở thành một huyện của tỉnh Vĩnh Phúc có tốc độ và quy mô phát triển kinh tế ở tốp đầu của tỉnh. Một trong những trọng điểm của quyết định là: Phát triển mạnh chăn nuôi gia cầm, gia súc phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và xu thế chuyển dịch diện tích đất đai của huyện sang phát triển đô thị. Cùng với sự phát triển của đất nước, Tam Dương hiện nay đã trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc cũng như cả nước. Trong quá trình phát triển công nghiệp và dịch vụ, Vĩnh Phúc đã chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu ngành nông lâm thủy sản, đặc biệt là đưa ngành chăn nuôi trở thành ngành quan trọng nhất về cả giá trị và tỷ trọng trong sản xuất nông nghiệp. Đến hết năm 2013 tỷ trọng chăn nuôi đã chiếm đến 52,3% giá trị sản xuất nông nghiệp. Huyện Tam Dương quyết tâm phấn đấu trở thành huyện nông thôn mới; thực hiện tốt Công nghiệp hóa Hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Việc gia tăng sản lượng thực phẩm từ chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng đã đem lại bước tiến mới trong nông nghiệp. Nó mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần làm chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, từ trồng trọt sang chăn nuôi, đồng thời cải thiện đáng kể đời sống kinh tế của người nông dân. Người ta có thể thấy những lợi thế rõ ràng từ việc chăn nuôi như sự liên kết với ngành trồng trọt, phù hợp với khả năng dầu tư của nông hộ. Chăn nuôi có thể coi là phương pháp có hiệu quả nhằm xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, các hoạt động này phát triển tự phát một cách tràn lan, ồ ạt trong điều kiện người nông dân còn thiếu vốn, thiếu hiểu biết đã làm gia tăng tình trạng ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng trên địa bàn huyện. Ô nhiễm môi trường do chăn nuôi gây nên chủ yếu từ các nguồn chất thải rắn, chất thải dạng lỏng, bụi, tiếng ồn, xác gia súc, gia cầm chết được chôn lấp, tiêu hủy không đúng kỹ thuật. Đối với các cơ sở chăn nuôi lớn, các chất thải gây ô nhiễm môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người, làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, tăng tỷ lệ mắc bệnh và chi phí phòng trị bệnh, giảm năng suất và hiệu quả kinh tế, sức đề kháng của vật nuôi giảm sút là nguyên nhân gián tiếp dẫn đến tăng nguy cơ bùng phát các dịch bệnh một cách nhanh chóng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì hơn 50 bệnh truyền nhiễm có nguồn gốc từ phân người và gia súc. Hiện nay, tỷ lệ và mức độ của các bệnh dịch từ gia súc gia cầm ngày càng nghiêm trọng. Nếu vấn đề này không được giải quyết sẽ gây ra những tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là với những người trực tiếp chăn nuôi gia súc, gia cầm. Hiện nay, trên địa bàn huyện Tam Dương, các hoạt động chăn nuôi đang có xu hướng tăng kéo theo đó là lượng chất thải như phân, nước tiểu, các chất độn chuồng, thức ăn thừa, xác vật nuôi,… cũng tăng một cách nhanh chóng. Môi trường vì vậy càng ô nhiễm nặng hơn do chất thải không được xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ không đạt tiêu chuẩn được thải trực tiếp ra ngoài môi trường đã và đang gây nên những tác động xấu tới nguồn nước, đất, không khí và gây ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp tới người chăn nuôi gia súc, gia cầm và những hộ dân cư xung quanh. Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi đề xuất tổ chức lớp tập huấn với chuyên đề: “ Nâng cao nhận thức và hướng dẫn cách xử lý chất thải chăn nuôi cho người dân tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
-CHUYÊN ĐỀ
NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ HƯỚNG DẪN CÁCH
XỬ LÝ CHẤT THẢI CHĂN NUÔI CHO NGƯỜI DÂN
HUYỆN TAM DƯƠNG, TỈNH VĨNH PHÚC
Hà Nội, 28/04/2017
Trang 2MỤC LỤC
1 Tính cấp thiết của chương trình tập huấn 1
2 Thực trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện 3
3 Nội dung chính của chuyên đề 5
3.1 Thực trạng về chất thải chăn nuôi 5
3.2 Tác hại của chất thải chăn nuôi 6
3.3 Khó khăn trong quản lý chất thải 6
3.4 Biện pháp quản lý chất thải 8
3.5 Một số kỹ thuật xử lý chất thải 9
3.5.1 Ủ phân sinh học 9
3.5.2 Xây dựng và vận hành hệ thống xử lý chất thải bằng hầm biogas 11
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
Trang 3DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 3.5.1: Đánh đống tại vườn 10
Hình 3.5.2: Ủ phân compost bằng thùng nhựa 11
Hình 3.5.3: Hầm Biogas bằng nhựa 13
Hình 3.5.4: Sơ đồ lắp đặt hầm Biogas bằng vật liệu Composite 13
Trang 41 Tính cấp thiết của chương trình tập huấn
Tam Dương là huyện nằm ở khu vực trung tâm tỉnh Vĩnh Phúc, là trung tâm chính trị, kinh tế - xã hội của tỉnh với tổng diện tích tự nhiên năm 2009 là 10.718,55 ha; phía Bắc giáp huyện Tam Đảo, huyện Lập Thạch, huyện Sông Lô; phía Nam giáp Thành phố Vĩnh Yên và huyện Yên Lạc; phía Đông giáp huyện Bình xuyên; phía Tây giáp huyện Lập Thạch và Vĩnh Tường Huyện hiện có 13 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn: Thị trấn Hợp Hòa, các xã: Đồng Tĩnh, Hoàng Hoa, Hướng Đạo, An Hòa, Đạo Tú, Kim Long, Duy Phiên, Hoàng Đan, Thanh Vân, Hợp Thịnh, Vân Hội và xã Hoàng Lâu
Năm 2010, UBND huyện Tam Dương ra quyết định về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Tam Dương đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 với mục tiêu xây dựng Tam Dương trở thành huyện có kinh tế, văn hóa – xã hội phát triển toàn diện, an ninh chính trị, trật tự xã hội được đảm bảo, quốc phòng được tăng cường Ổn định và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân Đến năm 2015 mức thu nhập bình quân đầu người đạt mức trung bình chung của toàn tỉnh Vĩnh Phúc, đến giữa giai đoạn 2016-2020 đạt mức khá của tỉnh Giai đoạn 2021-2030, Tam Dương trở thành một huyện của tỉnh Vĩnh Phúc có tốc độ và quy mô phát triển kinh tế ở tốp đầu của tỉnh Một trong những trọng điểm của quyết định là: Phát triển mạnh chăn nuôi gia cầm, gia súc phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng
và xu thế chuyển dịch diện tích đất đai của huyện sang phát triển đô thị
Cùng với sự phát triển của đất nước, Tam Dương hiện nay đã trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc cũng như cả nước Trong quá trình phát triển công nghiệp và dịch vụ, Vĩnh Phúc đã chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu ngành nông -lâm - thủy sản, đặc biệt là đưa ngành chăn nuôi trở thành ngành quan trọng nhất về cả giá trị và tỷ trọng trong sản xuất nông nghiệp Đến hết năm 2013 tỷ trọng chăn nuôi đã chiếm đến 52,3% giá trị sản xuất nông nghiệp Huyện Tam Dương quyết tâm phấn đấu trở thành huyện nông thôn mới; thực hiện tốt Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Việc gia tăng sản lượng thực phẩm từ chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng đã đem lại bước tiến mới trong nông nghiệp Nó mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần làm chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, từ trồng trọt sang chăn nuôi, đồng thời cải thiện đáng
kể đời sống kinh tế của người nông dân Người ta có thể thấy những lợi thế rõ ràng từ việc chăn nuôi như sự liên kết với ngành trồng trọt, phù hợp với khả năng dầu tư của nông hộ Chăn nuôi có thể coi là phương pháp có hiệu quả nhằm xóa đói giảm nghèo Tuy nhiên, các hoạt động này phát triển tự phát một cách tràn lan, ồ ạt trong điều kiện
Trang 5người nông dân còn thiếu vốn, thiếu hiểu biết đã làm gia tăng tình trạng ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng trên địa bàn huyện Ô nhiễm môi trường
do chăn nuôi gây nên chủ yếu từ các nguồn chất thải rắn, chất thải dạng lỏng, bụi, tiếng ồn, xác gia súc, gia cầm chết được chôn lấp, tiêu hủy không đúng kỹ thuật Đối với các cơ sở chăn nuôi lớn, các chất thải gây ô nhiễm môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người, làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, tăng tỷ lệ mắc bệnh và chi phí phòng trị bệnh, giảm năng suất và hiệu quả kinh tế, sức đề kháng của vật nuôi giảm sút là nguyên nhân gián tiếp dẫn đến tăng nguy cơ bùng phát các dịch bệnh một cách nhanh chóng
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì hơn 50 bệnh truyền nhiễm có nguồn gốc từ phân người và gia súc Hiện nay, tỷ lệ và mức độ của các bệnh dịch từ gia súc gia cầm ngày càng nghiêm trọng Nếu vấn đề này không được giải quyết sẽ gây ra những tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là với những người trực tiếp chăn nuôi gia súc, gia cầm
Hiện nay, trên địa bàn huyện Tam Dương, các hoạt động chăn nuôi đang có xu hướng tăng kéo theo đó là lượng chất thải như phân, nước tiểu, các chất độn chuồng, thức ăn thừa, xác vật nuôi,… cũng tăng một cách nhanh chóng Môi trường vì vậy càng ô nhiễm nặng hơn do chất thải không được xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ không đạt tiêu chuẩn được thải trực tiếp ra ngoài môi trường đã và đang gây nên những tác động xấu tới nguồn nước, đất, không khí và gây ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp tới người chăn nuôi gia súc, gia cầm và những hộ dân cư xung quanh Xuất phát từ thực tiễn
trên, chúng tôi đề xuất tổ chức lớp tập huấn với chuyên đề: “ Nâng cao nhận thức và
hướng dẫn cách xử lý chất thải chăn nuôi cho người dân tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”
Trang 62 Thực trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện.
Tam Dương xác định kinh tế nông nghiệp là nền kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế Trong những năm gần đây, huyện Tam Dương đã tập trung chỉ đạo thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm, đưa các tiến bộ khoa học vào sản xuất, đảm bảo hiệu quả bền vững Cùng với đó, nhiều năm nay, huyện đã luôn phát huy tiềm năng, thế mạnh để đẩy mạnh phát triển chăn nuôi Đến nay, trên địa bàn đã hình thành 5 khu chăn nuôi tập trung ở các xã: Hoàng Đan, Vân Hội, Hợp Thịnh, Hoàng Lâu và Hoàng Hoa Hiện ngành chăn nuôi của huyện chiếm 1/3 tổng đàn và đứng đầu toàn tỉnh với gần 2,7 triệu con gia cầm Đặc biệt, Tam Dương cũng là địa phương đi đầu của tỉnh trong thực hiện
mô hình kinh tế trang trại gắn với kinh tế vườn đồi, hiện có trên 200 trang trại, gia trại với quy mô lớn
Xác định giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án trọng điểm và công trình phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội trên địa bàn góp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và kinh tế - xã hội địa phương, thời gian qua, huyện Tam Dương đã tập trung mọi nguồn lực cho công tác giải phóng mặt bằng nhằm thu hút các dự án đầu
tư vào địa bàn Điển hình là thực hiện giải phóng mặt bằng Dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đường điện 500Kv Sơn La - Hiệp Hòa, QL2C, đường Hợp Châu - Đồng Tĩnh, đường TL 309, TL 310, đường Hợp Thịnh - Đạo Tú, đường 2C Bì La, Khu công nghiệp Tam Dương II (khu A), chợ Trung tâm huyện và giải phóng mặt bằng xây dựng các thiết chế văn hóa phục vụ chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, các công trình mở rộng đất trường học, y tế,
Trên địa bàn huyện có một số nơi tham quan, nghỉ dưỡng như Tam Đảo, chùa Tây Thiên, Thiền Viện, hiện nay đang thu hút rất nhiều khách đến tham quan, đặc biệt là Tam Đảo với khí hậu mát mẻ được coi là “Sapa thứ 2” là nơi dừng chân, nghỉ dưỡng thích hợp cho mùa hè Các tuyến đường đi lên hiện nay đang được nâng cấp,
mở rộng, các địa điểm được coi như trọng tâm của Tam Đảo (Nhà thờ Cổ, Quán Gió, ) hiện đang duy tu, mở rộng phục vụ nhu cầu của khách tham quan Tây Thiên, Thiền Viện là nơi lý tưởng cho những người theo đạo Phật và phù hợp với tất cả mọi người, mọi lứa tuổi đến đây làm lễ hoặc vui chơi, Hoạt động này gây ra không ít các tác động tiêu cực đến môi trường, bởi vẫn có những hành vi vứt rác bừa bãi của các du khách thậm chí của chính người dân địa phương
Xác định phát triển nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện; đồng thời, đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, huyện tiếp tục ưu tiên phát triển hàng hóa có quy mô lớn, tạo ra các sản phẩm an toàn, có giá trị kinh tế cao, phù
Trang 7hợp với nhu cầu thị trường và thế mạnh của từng vùng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp địa phương
Từ những đầu tư xây dựng, phát triển của huyện nêu trên đã gây ra sự ô nhiễm môi trường không hề nhẹ qua công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng, duy tu nhà cửa, đường xá; các hoạt động phát triển công nghiệp, nông nghiệp; hoạt động du lịch, gây
ra không ít tác động xấu tới môi trường
Hiện nay, trên địa bàn huyện xuất hiện tình trạng vứt rác thải bừa bãi không đúng nơi quy định, hình thành nhiều bãi rác tự phát làm mất mỹ quan, gây ô nhiễm môi trường cụ thể như: tại khu vực cầu Vàng (trên đường 305 đoạn giáp ranh hai xã Hoàng Lâu và Hoàng Đan); Đường 309 (giáp ranh TT Hợp Hòa và xã Hướng Đạo); Đường 309 đoạn qua xã Hướng Đạo; Đường 305 đoạn giáp ranh giữa xã Duy Phiên và Vân Hội,…) trong đó có đoạn đường vành đai, thị trấn Hợp Hòa Trước kia người ta công khai đổ rác, bây giờ đã có sự vào cuộc của chính quyền địa phương thì họ đổ trộm vào những lúc sẩm tối hoặc những lúc vắng người, mùa hè khi gió thổi bốc lên mùi hôi thối, ruồi nhặng đậu dày đặc trên đống rác và còn bay vào những nhà xung quanh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và đời sống của người dân
Thực trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh đang diễn ra rất nghiêm trọng:
- Ô nhiễm không khí: Các nhà máy đã và đang thải ra môi trường không khí một lượng lớn carbonic, các loại axit, các loại khí gây hiệu ứng nhà kính, khói bụi từ các phương tiện giao thông; các loại khí thải từ hoạt động chăn nuôi cũng góp phần vào làm ô nhiễm không khí
- Ô nhiễm nguồn nước: Cũng như hiện trạng dùng nước trên cả nước, nhu cầu
sử dụng nước của huyện ngày càng tăng, trong khi hiệu quả sử dụng và công tác tiết kiệm, bảo vệ chất lượng cũng như số lượng nước chưa được áp dụng, các nguồn nước như ao, hồ, kênh, mương ngày càng bị ô nhiễm nặng do các hoạt động chăn nuôi, sinh hoạt, trồng trọt, của người dân Hiện trạng vứt rác thải bừa bãi, xả trực tiếp chất thải chưa qua xử lý ra môi trường; vỏ, bao bì các loại thuốc bảo vệ thực vật, lượng thuốc dùng thừa bị bỏ lại ngay bên bờ các thửa ruộng, các ao, hồ, các con mương gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước: ô nhiễm môi trường nước, mất mỹ quan, phú dưỡng nguồn nước,
- Ô nhiễm môi trường đất: Đất đai ngày càng bị thoái hóa, rửa trôi, các loại rác thải sinh hoạt, rác thải nông nghiệp, rác thải y tế, là nguyên nhân chính gây suy thoái môi trường đất
Trang 83 Nội dung chính của chuyên đề
3.1 Thực trạng về chất thải chăn nuôi
Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế ở nước ta, vấn đề ô nhiễm môi trường trở thành vấn đề bức thiết hiện nay Một trong những vấn đề ô nhiễm môi trường là từ chất thải chăn nuôi Ngành chăn nuôi nước ta gần đây đã và đang phát triển nhanh chóng về cả chất lượng và quy mô Tuy nhiên việc quản lý và sử dụng chất thải còn nhiều bất cập
Tam Dương là một huyện có cơ cấu ngành chăn nuôi phát triển tương đối mạnh Chăn nuôi là một ngành kinh tế nông nhiệp đóng vai trò hết sức quan trọng đối với người dân huyện Tam Dương Người dân ở đây thường chăn nuôi theo cách truyền thống, nguồn thức ăn tại địa phương tại chỗ khá phong phú, đa dạng và sẵn có Bên cạnh đó, các hộ có sử dụng thức ăn chăn nuôi như thức ăn gia súc, gia cầm đóng bao bì
từ các công ty chuyển đến các nhà phân phối phục vụ nhu cầu của người dân
Hình thức chăn nuôi trên địa bàn huyện chủ yếu là tự phát, tận dụng, phân tán, nhỏ lẻ, theo hình thức hộ gia đình Đây là hình thức truyền thống đã có từ lâu đời ở nông thôn Việt Nam, việc chăn nuôi hộ gia đình như thế này có thể kết hợp được với trồng trọt, tận dụng thực phẩm thừa của nông nghiệp Hầu hết các hộ xây dựng chuồng trại gần nhà, trong khu đất vườn và vấn đề đáng lo ngại nhất là chất thải chăn nuôi ở đây đa phần không được xử lý trước khi thải ra môi trường Vì chăn nuôi hộ gia đình nên nếu chỉ một hộ không vệ sinh chuồng trại, xử lý phân không hợp lý thì tất cả các
hộ xung quanh cùng chịu hậu quả: mùi hôi khó chịu, nguồn nước, không khí, đất bị ô nhiễm và nguy hiểm hơn là việc lây lan dịch bệnh rất nhanh
Trong những năm gần đây, tổng đàn gia súc, gia cầm tăng nhanh chóng, chất thải nhiều nơi không được xử lý hoặc xử lý chưa đúng cách Bên cạnh đó việc vận chuyển gia súc, gia cầm và sản phẩm của chúng từ vùng này sang vùng khác cũng tăng khiến cho tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, dịch bệnh xảy ra ở nhiều nơi trong khi ở nhiều địa phương, công tác bảo vệ môi trường chưa được quan tâm thật sự Bên cạnh đó là sự xuất hiện và diễn biến phức tạp của nhiều loại dịch bệnh trên vật nuôi như cúm gia cầm, dịch heo tai xanh, lở mồm long móng,… cùng với sự ảnh hưởng trầm trọng của ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi,… đã làm cho cả ngành chăn nuôi nhiều phen lao đao, có những hộ không cầm cự được dẫn đến tình trạng thua lỗ
Chất thải chăn nuôi được chia làm 3 loại: chất thải dạng rắn, dạng lỏng và dạng khí (bao gồm CO2, NH3, ) Một phần nhỏ của chất thải rắn được đem ủ để làm phân bón, một phần được dùng trực tiếp tưới cho hoa màu và nuôi cá Chất thải lỏng bao gồm: nước tiểu, nước tắm cho vật nuôi, nước rửa chuồng,… đa phần đều chảy trực tiếp
Trang 9ra hệ thống cống thoát nước chung của khu dân cư và các ao, hồ, kênh, mương gần các
hộ gia đình Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng trực tiếp dẫn đến nguy
cơ bệnh tật, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân
Ngoài ra, chất thải chăn nuôi ảnh hưởng tới độ phì nhiêu của đất, có thể gây ô nhiễm đất do ô nhiễm các kim loại nặng Làm phú dưỡng nguồn nước, ô nhiễm nước mặt, nước ngầm Chất thải còn phát thải vào khí quyển nhiều khí nhà kính như CO2,
NH3, N2,…; gây ra mùi khó chịu, ảnh hưởng chính hộ gia đình có hoạt động chăn nuôi
và các hộ dân xung quanh
3.2 Tác hại của chất thải chăn nuôi
Các chất thải chăn nuôi gây ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái, chuỗi thức ăn, ngoài ra, chất thải chăn nuôi còn có thể dẫn đến tình trạng thoái hóa đất, biến đổi khí hậu, gây ô nhiễm nguồn nước, thiếu nước, mất đa dạng sinh học, là một trong những nguyên nhân làm trái đất nóng lên Trong quá trình chăn nuôi gia súc và gia cầm, quá trình lưu trữ và sử dụng chất thải tạo nên nhiều chất độc như SO2, H2S, CO2, NH3,…
và các vi sinh vật có hại hay các ký sinh trùng có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người, làm tăng khả năng gây bệnh cho vật nuôi (như tiêu chảy, lở mồm long móng, tai xanh, cúm gia cầm, H5N1,…), làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, năng suất giảm, tăng các chi phí phòng trị bệnh, hiệu quả kinh tế chăn nuôi không cao Các yếu
tố này có thể gây ô nhiễm khí quyển, ô nhiễm nguồn nước thông qua các quá trình lan truyền độc tố và các nguồn gây bệnh hay quá trình sử dụng các sản phẩm chăn nuôi Tuy nhiên, trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay của huyện thì phát triển chăn nuôi vẫn sẽ là sinh kế quan trọng của hầu hết các hộ gia đình, cung cấp thực phẩm bổ dưỡng cho con người, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho hầu hết người lao động Nếu các chất thải chăn nuôi đặc biệt là phân chuồng không được xử lý hiệu quả sẽ là một trong những nguồn gây ô nhiễm lớn cho môi trường, ảnh hưởng xấu đến đời sống, sức khỏe cộng đồng dân cư trước mắt cũng như lâu dài Vấn đề đặt ra là phát triển chăn nuôi phải bền vững để hạn chế tối đa mức độ gây ô nhiễm và bảo vệ môi trường sinh thái
3.3 Khó khăn trong quản lý chất thải
Thời gian qua, công tác quản lý môi trường trên địa bàn huyện Tam Dương đã dần đi vào nền nếp và phát huy được hiệu quả UBND đã ban hành các văn bản về việc chấn chỉnh công tác xây dựng, quản lý và vận hành bãi chôn lấp tạm thời và tăng cường quản lý thu gom rác thải , xử lý các bãi tập kết rác thải không đúng nơi quy định, chỉ đạo các xã quy hoạch khu vực nghĩa trang nhân dân Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số địa phương để xảy ra tình trạng vứt rác thải bừa bãi, chưa xử lý kịp
Trang 10thời bãi rác thải tự phát, nhất là dọc các trục đường giao thông dẫn đến ảnh hưởng tới môi trường, mất mỹ quan, tạo dư luận không tốt trong nhân dân Việc thu gom rác thải, vệ sinh đường làng, ngõ xóm chưa được duy trì thường xuyên, việc xử lý rác thải vẫn chủ yếu là chôn lấp hoặc đốt tự do Trong khi đó nhiều bãi rác tạm thời của các xã
đã quá tải nên cách xử lý rác thải của nhiều địa phương đã không còn phù hợp, gây ô nhiếm môi trường cho khu vực xung quanh Chính vì vậy, việc thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện hiện nay vẫn đang là một thách thức lớn
Các loại rác thải khác như rác thải sinh hoạt, rác thải trồng trọt (thuốc bảo vệ thực vật, các loại phân bón và bao bì dư thừa,…), chất thải chăn nuôi, các loại chất thải phát sinh từ các hoạt động khác chưa được người dân phân loại ngay tại gia đình dẫn đến việc khó khăn cho việc xử lý rác thải khi đưa vào lò đốt Đối với các hoạt động chăn nuôi, do các hoạt động chăn nuôi chủ yếu là hộ gia đình chính vì vậy việc xử lý
và quản lý chất thải chăn nuôi còn gặp nhiều khó khăn Các hộ gia đình chăn nuôi với quy mô vừa và nhỏ, nên hầu hết không quan tâm tới việc lắp đặt hệ thống xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường do chưa đáp ứng được điều kiện về kinh phí, diện tích đất sử dụng, và một số trường hợp cảm thấy không cần thiết phải xử lý trước khi thải
ra ngoài môi trường
Một số khó khăn cụ thể như:
- Ý thức, nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân chưa cao và sự thờ ơ của họ, một số người cho rằng những việc mình làm là quá nhỏ bé, không đủ để làm hại môi trường Một số người lại cho rằng việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của nhà nước, các cấp chính quyền, trong khi số khác lại nghĩ rằng, việc môi trường đã
bị ô nhiễm thì có làm gì cũng "chẳng ăn thua", và ô nhiễm môi trường cũng không ảnh
hưởng đến mình nhiều Và chính những suy nghĩ này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục cũng như tư duy bảo vệ môi trường của các thế hệ trẻ về sau
- Người dân chú trọng lợi ích kinh tế trước mắt mà không quan tâm đến việc môi trường bị ô nhiễm gây ảnh hưởng như thế nào
- Luật pháp chưa thật sự nghiêm minh, chưa đủ mạnh để ngăn chặn các hành vi
vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường
- Công tác quản lý của các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, kém hiệu quả, chưa có hình thức xử lý nghiêm khắc những cá nhân, đơn vị, tổ chức vi phạm, hay nói cách khác là biết mà làm ngơ
- Công tác giáo dục tuyên truyền chưa được quan tâm đúng mức, chưa được tổ chức thường xuyên