CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ KỈ THUẬT VÀ PHÁT TRIỂN THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY XA KIỂ
Trang 1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ KỈ THUẬT VÀ PHÁT TRIỂN THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY XA KIỂU ƯỠN THÂN ĐỐI VỚI HỌC
SINH LỚP 11
Quảng Bình, tháng 1 năm 2019
Trang 2
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ KỈ THUẬT VÀ
PHÁT TRIỂN THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO THÀNH
TÍCH NHẢY XA KIỂU ƯỠN THÂN ĐỐI VỚI HỌC
SINH LỚP 11
Họ và tên : Hoàng Văn Chung Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường THPT Lê Hồng Phong - Quảng Bình
Quảng Bình, tháng 1 năm 2019
Trang 3MỤC LỤC
Trang
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn trong quá trình giảng dạy môn nhảy xa 4
Trang 4I/ MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình đổi mới phương pháp dạy học Với đặc trưng của môn GDTC là nhằm hoàn thiện và nâng cao sức khỏe, đào tạo, rèn luyện tác phong con người mới XHCN, góp phần xây dựng nhân cách con người, đáp ứng với sự phát triển của đất nước
Trong nhà trường hoạt động TDTT không những có tác dụng thúc đẩy học tập mà còn có ích lợi đối với sức khỏe của học sinh, đồng thời góp phần quan trọng trong quá trình phát triển thể chất cho học sinh ở lứa tuổi bắt đầu trưởng thành và hoàn thiện về chiều cao, dáng đi, dáng đứng của học sinh Mặt khác tham gia tập luyện TDTT học sinh có thể phất huy được phẩm chất đạo đức tốt, nếp sống lành mạnh, tăng cường ý chí và nghị lực trong cuộc sống cũng như sinh hoạt hàng ngày
Chương trình môn học Thể dục trong nhà trường phổ thông hiện nay thì Điền kinh chiếm phần lớn nội dung như: Chạy ngắn, chạy tiếp sức, chạy bền, nhảy cao, nhảy xa Tập luyện điền kinh một cách có hệ thống và khoa học từ lâu đã được các nhà khoa học khẳng định là có tác dụng tốt trong việc tăng cường và củng cố sức khỏe cho con người Các bài tập điền kinh chẳng những có tác dụng tốt đối với sức khỏe mà còn là cơ sở để phát triển toàn diện, tạo điều kiện để nâng cao thành tích các môn thể thao khác Nhảy xa là một trong những nội dung của Điền kinh, nhảy xa được kết hợp hài hòa của các tố chất nhanh, mạnh, khéo léo và mềm dẻo Công tác giảng dạy môn nhảy xa ở cấp trung học phổ thông được đưa vào chương trình bắt đầu lớp 11 Ở cấp học trước các em cũng đã được làm quen với nội dung này đó là nhảy xa kiểu “Ngồi”, lên cấp 3 các em học nội dung nhảy xa kiểu “Ưỡn thân” Nhảy xa kiểu “Ưỡn thân” là kiểu nhảy khó, đòi hỏi người tập phải rất cố gắng mới thực hiện được động tác ưỡn thân ở giai đoạn trên không So với nhảy xa kiểu “Ngồi”, nhảy xa kiểu “Ưỡn thân” hiệu quả hơn, hiện đại hơn Đó là sự ưỡn thân đã tạo cho thân căng ra như một cánh cung giúp cho người nhảy bật mạnh được về trước, tận dụng tối đa đường bay của cơ thể trong không gian do giậm nhảy tạo nên, từ đó nhảy được xa hơn Dạy học nhảy xa kiểu “Ưỡn thân” cho học sinh khó hơn nhiều so với nhảy xa kiểu “Ngồi”, do đó giáo viên cần tăng cường áp dụng phương pháp trực quan, làm mẫu và chủ động chọn lựa, sắp xếp các bài tập sao cho phù hợp với trình độ học sinh, đặc biệt cần quan tâm đến các bài tập bổ trợ
kĩ thuật
Đối với lứa tuổi 16-18 các em nhanh nhẹn linh hoạt nhưng đồng thời cũng mau chán, vì vậy không phát huy được hết khả năng của bản thân Do đó để phát huy tính tự giác và tích cực của học sinh, người thầy giáo cần tạo cho giờ học thêm sinh động, cuốn hút và cần thay đổi các bài tập để khêu gợi tính tự giác tích cực, gây hưng phấn cho học sinh, giúp cho học sinh phát huy được hết tố chất thể lực và
tự giác tập luyện
Thực tế giảng dạy và huấn luyện đội tuyển nhảy xa ở các trường cho thấy rằng phần lớn giáo viên cũng như các em chỉ tập trung vào giảng dạy, luyện tập giai đoạn kỹ thuật trên không mà quên mất các giai đoạn kỹ thuật khác cũng như phát triển thể lực Chưa chú trọng tới việc sử dụng các bài tập bổ trợ kĩ thuật hay
có sử dụng thì còn đơn điệu, chưa phong phú, nghèo nàn về số lượng, hạn chế về nội dung
Trang 5Trên cơ sở phân tích ý nghĩa và tầm quan trọng, tính cấp thiết của vấn đề, tôi xác định nghiên cứu đề tài:
“Lựa chọn một số bài tập bổ trợ kỹ thuật và phát triển thể lực nhằm nâng
cao thành tích nhảy xa kiểu ưỡn thân đối với học sinh học sinh lớp 11”
2 Mục đích nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu của đề tài này là áp dụng một số bài tập bổ trợ kĩ thuật nhằm giúp học sinh hoàn thiện kĩ thuật từng giai đoạn, từ đó nâng cao được thành
Trang 6tích môn nhảy xa Thông qua thực tiễn, bằng thực nghiệm sư phạm đề tài tiến hành kiểm nghiệm tính hiệu quả của những bài tập này trong thực tiễn giảng dạy - huấn luyện
3 Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, các nhiệm vụ sau đây được đặt ra:
* Nhiệm vụ 1: Lựa chọn một số bài tập bổ trợ kĩ thuật giúp học sinh hoàn
thiện kỹ thuật từng giai đoạn từ đó nâng cao thành tích nhảy xa trong học tập và thi đấu
* Nhiệm vụ 2: Xác định hiệu quả những bài tập đã áp dụng trong việc hoàn
thiện kỹ thuật từng giai đoạn từ đó nâng cao thành tích nhảy xa trong giảng dạy và huấn luyện
4 Phương pháp nghiên cứu.
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, các phương pháp nghiên cứu sau đã được sử dụng:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
- Phương pháp trao đổi tọa đàm
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp toán học thống kê
5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
5.1 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 11, Trường THPT Lê Hồng Phong - Quảng Bình
5.2 Thời gian nghiên cứu:
Đề tài được tiến hành trong năm học 2017 - 2018, từ tháng 08 năm 2017 đến tháng 05 năm 2018, được chia làm 3 giai đoạn:
a) Giai đoạn 1: Từ tháng 08 - tháng 9 năm 2017
Đọc và tham khảo tài liệu, chọn hướng nghiên cứu, chọn tên đề tài và xây dựng đề cương
b) Giai đoạn 2: Từ tháng 10 năm 2017 - tháng 01 năm 2018
Đọc và tham khảo tài liệu, thu thập và xử lí thông tin, tiến hành giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
c) Giai đoạn 3: Từ tháng 2 năm 2018 - tháng 5 năm 2018
Hoàn chỉnh đề tài, viết Sáng kiến kinh nghiệm và báo cáo nghiệm thu
5.3 Địa điểm nghiên cứu
Trường THPT Lê Hồng Phong - Quảng Bình
II/ NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn trong quá trình giảng dạy môn nhảy xa.
2.1 Nguyên lý kĩ thuật môn nhảy xa:
2.1.1 Định nghĩa các môn nhảy:
Trang 7Nhảy là phương pháp vượt qua chướng ngại vật Trong các môn nhảy có môn nhảy vượt qua chướng ngại vật nằm ngang như nhảy xa, nhảy 3 bước, nhưng
có môn vượt qua chướng ngại vật thẳng đứng như nhảy cao, nhảy sào Các môn nhảy là hoạt động không có chu kỳ, bao gồm nhiều động tác liên kết với nhau một cách chặt chẽ và phức tạp từ chạy lấy đà, giậm nhảy, bay trên không và kết thúc là rơi xuống đất Đặc điểm chung của các môn nhảy là cần phải kéo dài khoảng cách bay trên không do nổ lực của người nhảy trong lấy đà và giậm nhảy tạo nên Quỹ đạo của trọng tâm cơ thể trong lúc bay phụ thuộc vào từng môn nhảy (phụ thuộc vào tốc độ chạy đà, lực giậm nhảy và góc độ giậm nhảy)
Để thuận tiện cho việc giảng dạy, huấn luyện và nghiên cứu kĩ thuật, người
ta chia kĩ thuật các môn nhảy ra thành 4 giai đoạn chính:
- Chạy đà và chuẩn bị giậm nhảy
- Giậm nhảy
- Bay trên không
- Rơi xuống đất (Tiếp đất)
2.1.2 Nguyên lý kĩ thuật môn nhảy xa.
Để đạt thành tích cao trong nhảy xa, người tập (VĐV) cần có tầm vóc tốt, có trình độ cao về sức mạnh – tốc độ và nắm vững kĩ thuật nhảy
MỘT VÀI CHỈ SỐ TIÊU BIỂU Ở CÁCVĐV NHẢY XA XUẤT SẮC NHẤT
Thành tích
(m) Tuổi(năm) Cao(cm) Nặng(kg) Chạy100m/giây Nhảycao (cm) k*
Nam 8.32 – 8.90 21 – 29 178 – 191 68 – 85 10gi – 9gi81 200 – 209 0.79 – 0.83
Nữ 7.20 – 7.85 21 – 24 169 – 180 56 – 65 11gi5 – 10gi7 170 – 186 0.74 – 0.76
Ghi chú: k là hệ số kĩ thuật, thể lực được biểu thị tương quan giữa thành tích
nhảy xa và tốc độ tối đa có được trước khi giậm nhảy
Thành tích nhảy xa (S) về cơ bản phụ thuộc vào góc bay của tổng trọng tâm
khi rời đất và tốc độ bay ban đầu Tốc độ bay phụ thuộc nhiều vào tốc độ
đà tối đa có được trước lúc giậm nhảy và giậm nhảy
Về lý thuyết, độ xa của lần nhảy được tính theo công thức:
Trong đó S là độ xa, V 0 là tốc độ bay ban đầu, là góc bay và g là gia tốc
rơi tự do
Để phân tích, kĩ thuật nhảy xa có thể chia thành 4 giai đoạn:
* Giai đoạn chạy lấy đà và chuẩn bị giậm nhảy.
Giai đoạn này tính từ khi bắt đầu chạy đà đến khi đặt chân vào ván giậm nhảy Nhiệm vụ của giai đoạn này là tạo tốc độ nằm ngang cần thiết và chuẩn bị tốt cho động tác giậm nhảy Tư thế chuẩn bị của người nhảy trước khi chạy đà có thể khác nhau nhưng phải ổn định và trở thành thói quen Tốc độ chạy đà phải tăng tới mức thích hợp và đạt cao nhất ở bước cuối cùng trước khi giậm nhảy Trong giai đoạn cuối cùng của chạy đà, vì phải chuẩn bị giậm nhảy, nên nhịp điệu và tần số bước, nhất là ba, bốn bước cuối cùng có sự thay đổi thích hợp
Trang 8* Giai đoạn giậm nhảy.
Giai đoạn này tính từ khi đặt chân vào chỗ giậm nhảy đến khi chân giậm rời khỏi mặt đất Đặt chân vào chỗ giậm nhảy phải nhanh, mạnh, đồng thời chân giậm gần như thẳng, sau đó co lại hoãn xung để chuẩn bị khi duỗi ra có hiệu quả hơn Chân đặt vào chổ giậm nhảy phải luôn luôn ở phía trước điểm dọi của trọng tâm cơ thể Chân giậm nhảy đưa về trước càng nhiều, khoảng cách từ điểm đặt chân đến điểm dọi của trọng tâm cơ thể càng xa thì khả năng chuyển từ tốc độ nằm ngang sang tốc độ thẳng đứng càng cao
Nhiệm vụ của giậm nhảy là thay đổi phương chuyển động của trọng tâm cơ thể Sau khi đặt chân vào chổ giậm nhảy, do ảnh hưởng của quán tính và trọng lực, chân giậm gập lại ở khớp gối, khớp hông và cả thân trên cũng hơi ngả về trước Do
sự gập lại, trọng tâm cơ thể xích lại gần điểm chống tựa và khi giậm nhảy trọng tâm cơ thể lại tách xa khỏi điểm chống Động tác giậm nhảy được thực hiện thông qua việc nhanh chóng duỗi các khớp Động tác đá lăng chân và đánh lăng tay cũng
có tác dụng hỗ trợ cho động tác giậm nhảy, làm cho tốc độ giậm nhảy tăng lên
* Giai đoạn bay trên không.
Giai đoạn nay tính từ khi chân giậm rời khỏi mặt đất đến khi một bộ phận cơ thể bắt đầu tiếp xúc với mặt đất Nhiệm vụ của giai đoạn này là hợp lý mọi hoạt động trong khi bay để giữ thăng bằng tạo điều kiện cho người nhảy với xa chân về trước để đạt thành tích cao nhất Sau khi chân giậm rời khỏi mặt đất, trọng tâm cơ thể di chuyển theo một đường bay (quỹ đạo) nhất định Đường bay này phụ thộc vào tốc độ bay ban đầu, góc độ bay và lực cản không khí Góc độ bay được tạo nên bởi tốc độ nằm ngang và tốc độ thẳng đứng của cơ thể lúc giậm nhảy Trong nhảy
xa, tốc độ nằm ngang lớn hơn tốc độ thẳng đứng do đó góc độ bay khoảng 23 –
260
* Giai đoạn rơi xuống đất.
Giai đoạn này tính từ khi một bộ phận đầu tiên của cơ thể chạm đất đến lúc chuyển động của thân người hoàn toàn dừng lại Nhiệm vụ của giai đoạn này là đảm bảo an toàn cho người nhảy và thực hiện các động tác để giữ và nâng cao thành tích Vì vậy trong giai đoạn này người nhảy phải làm sao tận dụng hết đường bay của trọng tâm cơ thể và cố gắng với xa chân về phía trước
2.2 Khảo sát thực trạng việc tập luyện kĩ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân của học sinh khối 11 và đội tuyển nhảy xa của Trường THPT Lê Hồng Phong.
Thực tế giảng dạy và huấn luyện đội tuyển của trường cho thấy rằng : Do thể lực yếu, nhận thức nguyên lý kĩ thuật động tác chưa đúng, do tiếp xúc với kĩ thuật mới (ở cấp hai các em chỉ luyện tập nhảy xa kiểu ngồi), thời gian học tập quá ngắn
và cảm thấy kĩ thuật trên không là quá khó Chính vì vậy mà phần lớn giáo viên cũng như các em chỉ tập trung vào giảng dạy, luyện tập giai đoạn kỹ thuật trên không mà quên mất các giai đoạn kỹ thuật khác cũng như phát triển thể lực
Thông qua việc giảng dạy nhảy xa trong những năm qua tôi nhận thấy đa số các em thường phạm phải một số sai lầm sau:
1 Chạy đà chưa hợp lý, giảm tốc độ ở những bước đà cuối.
2 Đặt chân giậm nhảy chưa đúng ván.
3 Góc giậm nhảy lớn quá hoặc nhỏ quá.
4 Giậm nhảy không mạnh hoặc không duỗi hết chân.
Trang 95 Sau giậm nhảy đưa chân giậm nhảy ra trước như nhảy xa kiểu ngồi.
6 Không thực hiện động tác ưỡn thân, hoặc gập thân ra trước không mạnh không nhanh.
7 Không gập mạnh thân trên đến trước khi chuẩn bị tiếp đất.
8 Để mông hoặc tay chạm cát phía sau khi tiếp đất.
2 Tổ chức nghiên cứu:
Để khắc phục được những khuyết điểm nói trên, đòi hỏi người giáo viên cần phải có những bài tập hợp lý, từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, mới giúp học sinh hiểu bài từ đó tạo cho các em có những hứng thú tập luyện và hoàn thiện được kĩ thuật, nâng dần thành tích Và chỉ qua tập luyện một cách nhiệt tình, có bài bản, có phương pháp khoa học mới có thể khắc phục được những nhược điểm đã nêu trên
Với mục đích giải quyết nhiệm vụ trọng tâm của đề tài là áp dụng một số bài tập bổ trợ kĩ thuật nhằm giúp học sinh hoàn thiện kỹ thuật từng giai đoạn, từ đó góp phần nâng cao thành tích nhảy xa trong luyện tập và thi đấu Căn cứ vào thực tiễn qua quá trình giảng dạy, huấn luyện đội tuyển, kết hợp các nguồn tài liệu khác nhau, tôi đã lựa chọn được một số bài tập dưới đây để áp dụng góp phần nâng cao thành tích nhảy xa kiểu ưỡn thân cho học sinh khối 11 Trường THPT Lê Hồng Phong sau :
Bài tập 1.
* Nội dung: Xuất phát cao chạy nhanh 10-15m (nữ), 15-20m (nam).
* Phương pháp: Giáo viên thuyết trình, làm mẫu, giảng giải, tổ chức tập luyện.
Học sinh luyện tập
* Tổ chức- tập luyện: Có thể tập đồng loạt theo nhóm, tổ chạy nhanh hoặc cho học
sinh lần lượt chạy theo đường chạy đà qua ván giậm nhảy vào hố cát
Bài tập 2
* Nội dung: Đứng chân giậm nhảy trước (Cách mép hố cát 0.8-1.2m), chân lăng sau Tạo đà và giậm nhảy vào hố cát (Chạm cát bằng cả hai chân) Khi tạo đà và giậm nhảy cần phối hợp với đánh mạnh hai tay từ trước-ra sau-về trước.
* Phương pháp: Giáo viên thuyết trình, làm mẫu, giảng giải, tổ chức tập luyện.
Học sinh luyện tập
* Tổ chức- tập luyện: Tập luyện phân nhóm theo tín hiệu còi của giáo viên.
Trang 10
Bài tập 3: * Nội dung: - Đi 3 bước giậm nhảy, thực hiện động tác bước bộ - Chạy chậm 3,5,7,9 bước giậm nhảy thực hiện động tác bước bộ * Phương pháp: Giáo viên thuyết trình, làm mẫu, giảng giải, tổ chức tập luyện. Học sinh luyện tập * Tổ chức- tập luyện:
Thực hiện đồng loạt và từng hàng một Bài tập 4: * Nội dung: Chạy đà 5,7,9,11 bước – giậm nhảy qua chướng ngại vật (chướng ngại vật là 2 vạch song song trên hố cát hoặc xà, dây chun cao 0.3-0.5m cách ván giậm nhảy về phía hố cát 0.5-0.8m) * Phương pháp: Giáo viên thuyết trình, làm mẫu, giảng giải, tổ chức tập luyện. Học sinh luyện tập * Tổ chức- tập luyện:
Lần lượt từng hàng một thực hiện theo nước chảy Bài tập 5: * Nội dung: - Giậm nhảy bằng hai chân thực hiện động tác ưỡn thân - Giậm nhảy bằng một chân thực hiện động tác ưỡn thân * Phương pháp: Giáo viên thuyết trình, làm mẫu, giảng giải, tổ chức tập luyện. Học sinh luyện tập * Tổ chức- tập luyện: