SKKN lựa chọn bài tập thể lực phù hợp để giảng dạy nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn học sinh lớp 10 trường THPT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập- Tự do- Hạnh phúc SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: ĐỀ TÀI: “LỰA CHỌN BÀI TẬP THỂ LỰC PHÙ HỢP ĐỂ GIẢNG DẠY NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHẠY CỰ LI NGẮN HỌC SIN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

ĐỀ TÀI: “LỰA CHỌN BÀI TẬP THỂ LỰC PHÙ HỢP ĐỂ GIẢNG DẠY NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHẠY CỰ LI NGẮN HỌC SINH LỚP 10

TRƯỜNG THPT”

Quảng Bình, tháng 1 năm 2019

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

ĐỀ TÀI: “LỰA CHỌN BÀI TẬP THỂ LỰC PHÙ HỢP ĐỂ GIẢNG DẠY NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHẠY CỰ LI NGẮN HỌC SINH LỚP 10

TRƯỜNG THPT”

Họ và tên: Nguyễn Anh Hào Giáo viên môn: Thể dục Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

Quảng Bình, tháng 1 năm 2019

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Tập luyện TDTT nhằm nâng cao và phát triển tố chất thể lực, sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo dai và sự khéo léo Nó còn làm cho cơ thể phát triển một cách toàn diện về trí tuệ và thể chất, nâng cao năng suất lao động Như Hồ Chủ Tịch đã nói: “ Một người dân yếu ớt sẽ làm cho cả nước yếu ớt Một người dân khỏe mạnh sẽ làm cho cả nước khỏe mạnh Vậy nên tập luyện TDTT bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước ”

Điền kinh là môn thể thao có nguồn gốc lịch sử lâu đời, nó ra đời cùng với

sự phát triển loài người Điền kinh được phát triển rộng trên tất cả các nước trên thế giới vì nó là môn thể thao đa dạng, phong phú, để tăng cường sức khoẻ cho con người Trong thể thao điền kinh được xem là môn thể thao nữ hoàng thì nội chạy ngắn được xem là nội dung danh giá nhất trong bộ môn và nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà thể thao

Đặc biệt trong đời sống hiện đại, một con người hoàn hảo thì phải có sự hoàn thiện về trí lực và thể lực Vì thế trong chương trình giảng dạy Thể Dục ở các cấp Bộ GD- ĐT đã đưa bộ môn điền kinh nói chung, và môn chạy cự ly ngắn nói riêng vào chương trình để rèn luyện sức khỏe và các tố chất thể lực cho học sinh

Trong chương trình môn học thể dục cho học sinh THPT, nó là một nội dung trọng điểm Thông qua học tập và tập luyện các môn điền kinh nói chung và môn chạy ngắn nói riêng sẽ thúc đẩy quá trình trao đổi chất trong cơ thể, cải thiện

và nâng cao chức năng của các cơ quan nội tạng, phát triển toàn diện các tố chất thể lực và năng lực hoạt động cơ bản cho học sinh nâng cao sức khỏe Thêm vào

đó tính ganh đua của nó khá mạnh, sự thắng thua trong thi đấu đôi khi chỉ hơn kém nhau hơn 1% giây Vì vậy nó rất thuận lợi cho việc bồi dưỡng phẩm chất, ý chí, đạo đức, tác phong và tinh thần đoàn kết hợp tác của học sinh.Có thể nói môn chạy cự ly ngắn là một môn học trọng điểm không thể thiếu trong mọi chương trình Các môn thể thao khác không thể tách rời nó, môn chạy cự ly ngắn là nền tảng của các môn thể thao khác

Song thực tế cho thấy rằng môn chạy cự ly ngắn ở trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm vẩn chưa mang lại hiệu quả tối ưu, nhiều học sinh vẫn chưa nhận thấy tác dụng của môn học này Các em vẫn cho rằng môn học chạy ngắn không học thì cũng biết Từ đó các em cảm xuất hiện ý thức chủ quan, thiếu cố gắng, tích cực trong tập luyện Bên cạnh đó một số lượng lớn học sinh thể trạng yếu, thể lực chưa được rèn luyện nên sức khỏe chưa đáp ứng được lượng vận động cao trong nội dung chạy ngắn, một số các em lại tỏ vẽ nhàm chán với các bài tập rèn luyện thể

lực chuyên môn mà các em đã được tiếp cận và tập luyện suốt mấy năm ở trung học cơ sở Dẫn đến ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập Vậy làm sao để cho các em đạt được thành tích tốt nhất trong môn học này?

Là một giáo viên có tâm huyết với nghề, tôi nhận thấy việc học nội dung chạyngắn có nhiều ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao thành tích tất cả các môn thể thao, rèn luyện thể lực, đạt đến thể thao đỉnh cao và nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THPT

Hơn nữa, việc nghiên cứu đưa ra một số bài tập phát triển sức nhanh, sức mạnh nhanh và sức bền tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy ngắn ở trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm chưa được quan tâm nhiều

Chính vì những lý do trên mà tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Lựa chọn bài tập

thể lực phù hợp để giảng dạy nhằm nâng cao thành tích chạy cự li ngắn học sinh lớp 10 trường THPT”để làm đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn sẻ

góp phần nâng cao thành tích chạy ngắn cho các em học sinh

1.2 Mục dích nghiên cứu.

Qua kết quả nghiên cứu sẽ lựa chọn và áp dụngmôt số bài tập phát triển

“sức nhanh”, “sức mạnh nhanh”, “sức bền tốc độ” thích hợp với đặc điểm học

sinh các lớp mình giảng dạy nói riêng và học sinh khối 10 toàn trường nói chung, nhằm nâng cao thành tích và nâng cao chất lượng giảng dạy nội dung chạy cự ngắn, qua đó rút ra một số kinh nghiệm để giảng dạy để các năm sau được tốt hơn, đồng thờigiúp học sinh nâng cao sức khỏe, thể lực, hoàn thiện khả năng vận động

và yêu thích môn học, góp phần bổ sung hoàn thiện nội dung chương trình tập luyện đội tuyển chạy ngắn của nhà trường

1.3 Phương pháp nghiên cứu.

Để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài tôi sử dụng phương pháp sau:

- Phương pháp sử dụng lời nói: phân tích, giảng giải.

- Phương pháp đọc và phân tích tài liệu.

- Phương pháp kiểm tra sư phạm.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

- Phương pháp quan sát khách quan.

- Phương pháp thống kê toán học.

1.4 Phạm vi nghiên cứu.

Đề tài “ Lựa chọn bài tập thể lực phù hợp để giảng dạy nhằm nâng cao

thành tích chạy cự li ngắn học sinh lớp 10 trường THPT”có thể áp dụng cho giáo

viên tại trường tôi đang công tác và có khả năng áp dụng trong các trường THPT thuộc vùng đồng bằng gần trung tâm phố xá hoặc vùng núi nơi có ít điều kiện rèn

luyện thể dục thể thaovà có thể sử dụng cho các chương trình tập luyện ngắn cho học sinh năng khiếu

Tuy nhiên, đề tài này cũng không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, rất mong quý độc giả, bạn bè đồng nghiệp và các đồng chí cán bộ quản lý, lãnh đạo góp ý, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn

1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Cơ sở lý luận của việc dạy và học nội dung chạy cự ly ngắn

- Thực trạng của việc dạy và học nội dung chạy ngắn tại trường

- Lựa chọn và áp dụng một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn

- Đề xuất các phương pháp và ứng dụng việc dạy nội dung chạy cự ly ngắn

1.6 Đối tượng áp dụng.

- Học sinh lớp 10A9: Gồm 45 học sinh trong đó có 30 học sinh nam và 15

nữ, lứa tuổi từ 15 đến 16, nơi tác giả công tác

1.7Thời gian- Địa điểm - Trang thiết bị nghiên cứu.

1.7.1Thời gian nghiên cứu: Từ 27/8/2018 đến 03/10/2018 (từ tuần 2 đến tuần 10

năm học 2018- 2019).

1.7.2 Địa điểm nghiên cứu: Tại trường THPT nơi tác giả công tác.

1.7.3 Trang thiết bị: Giáo án, bàn đạp, còi, dây đích, đồng hồ bấm giây, sân tập.

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận.

2.1.1 Những quan điểmchuyên môn về tập luyện thể lực cho học sinh chạy cự

ly ngắn.

Rèn luyện thể lựctập luyện thể tao là một quá trình nhiều năm bao gồm các thời kỳ lứa tuổi, đương nhiên nội dung hình thức và cấu trúc tập luyện sẽ thay đổi

để phù hợp với đặc điểm, lứa tuổi và logic quá trình hoàn thiện thể thao

Trong quá trình tập luyện điền kinh nói chung và chạy cự ly ngắn nói riêng đều có 4 giai đoạn: giai đoạn tập luyện ban đầu (giai đoạn tập luyện sơ bộ); giai đoạn chuyên môn hoá ban đầu; giai đoạn chuyên hoá sâu và giai đoạn hoàn thiện thể thao Mỗi giai đoạn đảm nhiệm một chức năng và nhiệm vụ riêng biệt đáp ứng yêu cầu của mục đích tập luyện

Qua đúc kết từ tập luyện cho thấy: tập luyện ở giai đoạn đầu làm cơ sở, nền tảng cho 2 giai đoạn sau, song muốn nâng cao thành tích các môn điền kinh nói chung và chạy cự lyngắn nói riêng phải sử dụng các bài tập phát triển thể lực chuyên môn tốt, trên cơ sở phát triển thể lực chung đầy đủ Trong đó thể lực

chuyên môn của chạy cự lyngắn giai đoạn chuyên môn hoá sâu là tốc độ, sức mạnh tốc độ và sức bền tốc độ

Quá trình chuẩn bị thể lực cho người tập bao gồm: chuẩn bị thể lực chung

và chuẩn bị thể lực chuyên môn bao gồm các bước

Chuẩn bị thể lực chung: là quá trình giáo dục toàn diện những năng lực thể chất của người tập Nội dung của tập luyện thể lực chung rất đa dạng, người ta sử dụng nhiều bài tập khác nhau nhằm mục đích nâng cao khả năng chức phận cơ thể, làm tăng vốn kỹ năng, kỹ xảo của người tập

Tậpluyện thể lực chuyên môn là hướng tới cũng cố và nâng cao khả năng làm việc của các cơ quan chức phận, các tố chất vận động phù hợp với sự đòi hỏi của mỗi môn thể thao đặc thù

Thể lực chuyên môn cơ sở được hình thành và phát triển trên nền tảng thể lực chung Còn việc lựa chọn các phương tiện phương pháp phù hợp mang nét đặc trưng riêng chuyên môn hoá của từng môn thể thao là tiền đề hình thành nên các

tố chất thể lực chuyên môn sau này

Trong tập luyệnngắn việc phát triển các tố chất sức nhanh rất quan trọng, đặc biệt là các bài tập phát triển sức nhanh, sức mạnh nhanh, sức bền tốc độ Khi chạy ngắn nếu thiếu 1 trong 3 yếu tố thì không thể đảm bảo duy trì được hết cự ly

ở công suất tối đa Cụ thể nếu có sức nhanh mà thiếu sức bền tốc độ thì không thể duy trì tốc độ và sự bứt phá ở cuối cự ly

Vì vậy, sức nhanh, sức mạnh nhanh và sức bền tốc độ là 1 trong 3 yếu tố luôn gắn chặt với nhau để tạo nên thể lực chuyên môn đặc trưng cho chạy ngắn

2.1.2 Mối quan hệ giữa các tố chất thể lực chuyên môn trong nâng cao thành tích chạy ngắn.

Thể lực chuyên môn trong chạy ngắn bao gồm các tố chất: Tốc độ, sức mạnh tốc độ, sức bền tốc độ, tố chất này góp phần củng cố tố chất kia, nếu thiếu 1 trong 3 tố chất thì sẽ ảnh hưởng không tốt cho việc nâng cao thành tích chạy ngắn

Tố chất sức mạnh có ý nghĩa đối với việc sử dụng lực trong thực hiện động tác đạp sau của người tập các môn chạy Qua nghiên cứu cho thấy thành tích các môn chạy nói chung và chạy ngắn nói riêng Yếu tố quyết định đến thành tích là

độ dài và tần số bước chạy Song tốc độ chạy cự ly ngắn là tối đa và ít với thời gian ngắn Vì vậy muốn có độ dài bước tốt cần phải có sức bền tốc độ

Như vậy các tố chất thể lực trong chạy ngắn có mối quan hệ mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau, từ đây có thể nói để phát triển thành tích đỉnh cao trong chạy ngắn thì phải gắn liền với việc phát triển thể lực chuyên môn bao gồm: phát

triển sức nhanh, sức mạnh tốc độ và sức bền tốc độ là yếu tố quyết định trong quá trình tập luyện

2.1.3 Cơ sở lý luận khoa học của tố chất thể lực chuyên môn trong chạy ngắn.

2.1.3.1 Cơ sở lý luận của tố chất sức nhanh.

Sức nhanh là khả năng của con người thực hiện động tác trong thời gian ngắn nhất

Theo quan điểm sinh hoá: sức nhanh phụ thuộc vào hàm lượng ATP trong

cơ và tốc độ phân giải ATP dưới ảnh hưởng xung động vì các bài tập diễn ra trong thời gian ngắn nên quá trình tổng hợp ATP hầu như được thực hiện theo cơ chế yếm khí

Từ những phân tích trên chúng ta có thể khẳng định một điều rằng để đạt được thành tích trong chạy ngắn sẽ phụ thuộc rất nhiều vào các tố chất chuyên môn, đặc biệt là tốc độ Do vậy chúng ta nên cho tập tốc độ khác nhau, các trò chơi kết hợp nhằm phát triển tốc độ khác nhau, tập phản ứng lặp lại theo tín hiệu đột ngột Bên cạnh đó phải phát triển toàn diện những khả năng chức phận của cơ thể đồng thời cần phải tập luyện sức mạnh - bền cho cơ bắp nhằm hỗ trợ phát triển tốc độ tốt hơn

2.1.3.2 Cơ sở lý luận của tố chất sức mạnh nhanh.

Sức mạnh nhanh là khả năng sinh lực trong các động tác nhanh, lực tối đa

mà con người có thể sản ra được một mặt phụ thuộc vào đặc tính sinh cơ của động tác (độ dài cánh tay đòn, khả năng thu hút các nhóm cơ lớn nhất hoạt động …) Mặt khác phụ thuộc vào mức độ hoạt động của từng nhóm cơ riêng biệt và sự phối hợp giữa chúng Nhóm sức mạnh này lại được phân phối làm 2 loại: Sức mạnh phụ thuộc vào chế độ vận động đó là sức mạnh động lực và sức mạnh hoãn xung Khi hoạt động với cường độ cực đại thì đòi hỏi tất cả các nhóm cơ tham gia hoạt động nếu do lực cơ phát huy khoảng 20-80% khả năng tối đa của nó thì cơ chế điều hoà số lượng với cơ có ý nghĩa cơ bản Vì vậy chỉ có sử dụng kích thích cơ cường độ lớn hơn mới có tác dụng nâng cao khả năng chức phận cơ thể

2.1.3.3 Cơ sở lý luận của sức bền tốc độ.

Sức bền tốc độ là khả năng con người duy trì hoạt động với cường độ cho trước trong thời gian dài

Trong hoạt động thể dục thể thao sức bền được hiểu là năng lực của cơ thể chống lại mệt mỏi trong một hoạt động nào đó, sức bền đảm bảo cho vân động viên đạt được cường độ tốt nhất là các hành vi kỹ thuật, chiến thuật tới cuối cự ly

Do vậy sức bền không những là một nhân tố xác định và ảnh hưởng tới thành tích

thi đấu, mà còn là nhân tố xác định thành tích tập luyện và khả năng chịu đựng lượng vận động của vận động viên sức bền phát triển tốt cũng là một điều quan trọng để hồi phục nhanh

Sức bền phát triển trong trường hợp vận động viên phải chịu đựng mệt mỏi

ở mức độ nhất định khi đó cơ thể thích nghi với trạng thái mệt mỏi và biểu hiện bên ngoài là sức bền tăng

Do đó yêu cầu cơ bản của giáo dục sức bền là phải tập luyện với khối lượng vận động lớn, đơn điệu và phải dùng ý chí để khắc phục mệt mỏi…giáo dục sức bền phải kết hợp với giáo dục các đức tính cần cù lao động, sẵn sàng vượt khó

2.2 Cơ sở thực tiển của vấn đề nghiên cứu.

Chạy cự li ngắn là một nội dung đơn giản, cần ít phương tiện và dụng cụ để tiến hành Chạy cự ly ngắn đồi hỏi phải chạy với tốc độ cực đại và cố gắng duy trì

nó tới đích Là quá trình phối hợp nhuần nhuyễn của 4 giai đoạn kỹ thuật: xuất phát, chạy lao, chạy giữa quảng, về đích Đây là nội dung thể hiện đầy đủ các yếu

tố sức nhanh, sức mạnh, sức bền tốc độ, khéo léo Đặc biệt là ở lứa tuổi THPT các

em muốn khẳng định mình trước tập thể Tuy nhiên các em chưa hiểu hết được tác dụng của nó còn coi nhẹ, chủ quan, ngại tập luyện và nhàm chán với các bài tập luyện thể lực chuyên môn Ngoài ra ở lứa tuổi này các em cần một lượng vận động phù hợp cho sự phát triển thể lực của cơ thể Đặc biệt tình trạng học sinh ngày càng không đáp ứng được yêu cầu thể lực của nội dung chạy cự ly ngắn ngày càng tăng Do nhiều nguyên nhân nhưng một phần khôngnhỏ đó là các em không tìm được hứng thú trong tập luyện và các em không tìm được các bài tập thể lực phù hợp với bản thân Việc lựa chọn các bài tâp sinh động, lượng vận động phù hợp bên cạnh đó các em được theo dỏi kết đạt được của mình thường xuyên sẻ khắc phục được những vấn đề trên

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Nghiên cứu lựa chọn bài tập thể lực phù hợp để giảng dạy nhằm nâng cao thành tích chạy cự li ngắn học sinh lớp trường THPT.

3.1.1 Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của các em trong lớp.

Qua quan sát và khảo sát thực tiễn từ những lớp tôi giảng dạy nhận thấy trình độ thể lực chuyên môn của học sinh ở nội dung chạy ngắn ở các lớp 10A1, 10A8, 10A9 còn ở mức thấp Cụ thể là tôi đã tiến hành thực hiện các test đánh giá: Bật xa tại chỗ bằng 2 chân, chạy 30m tốc độ cao, chạy 120m xuất phát cao, chạy 100m xuất phát thấp và kết quả thu được sau khi đã tính toán và lấy số trung bình được thể hiện qua bảng 3.1.1 sau:

Bảng 3.1.1 Thành tích khảo sát trước khi tiến hành nghiên cứu

Bật xa tại chỗ (m) Chạy 30m tốc độ

cao (s)

Chạy 120m xuất phát sao (s)

Chạy 100m xuất phát thấp (s)

3.1.2Nghiên cứu lựa chọn bài tập thể lực phù hợp.

Qua khảo sát thực tế và những cơ sở lý luận đã trình bày ở trên tôi đã lựa chọn một hệ thống các bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho học sinh ở nội dung chạy ngắn ở lớp 10A9 được trình bày ở bảng 3.2.1 sau:

Bảng 3.2.1 Nội dung bài tập phát triển thể lực chuyên môn

trong chạy cự ly ngắn

Nội dung bài tập

Lượng vận động

Yêu cầu Mục đích SLL

L

Tổ LL

Tổng Km

Phát triển sức mạnh

tốc độ

- Bật xa tại chổ bằng

2 chân:

Nữ 3 lần; Nam 4 lần

2

Nghỉ 2’/lần - Phát triển sức

mạnh

- Đạp sau: Nam 50m;

Nghỉ 2-3’/lần 4’/tổ

- Phát triển sức mạnh nhóm cơ đùi và cơ chân

- Bật cóc 30m

nhóm cơ đùi

- Nhảy bật trên từng

Nghỉ 3’/lần Phát triển cơ

chi dưới

Phát triển sức

nhanh

- Bài tập tín hiệu:

Xuất phát có còi lệnh 3

Nghỉ 1-2’ Phát triển SN

bột phát

- Chạy 30m tốc độ

cao

Tập trung vào

kỹ thuật nghỉ giữa 2 -3’

Phát triển tốc độ

và hoàn thiện

kỹ thuật xuất phát

- Chạy tăng tốc độ

(30+60+100m) nghỉ

giữa 4-6’

Nghỉ 3-5’ Phát triển khả

năng sử dụng tốc độ

Phát triển sức bền

tốc độ

Chạy lặp lại 100m

80% cường độ tối đa nghỉ giữa 3’/lần

Phát triển năng lượng ưa khí

Chạy lặp lại:

- Nữ 120m

- Nam 130m

2-3

80% cường độ tối đa nghỉ giữa 4-6’

Phát triển năng lượng ATP

- Nhảy xa 10 bước tại

90-95% cường

độ tối đa nghỉ 9-10-12’

Phát triển sức mạnh bền

- Chạy 100m

Tạo và điều chỉnh trạng thái kiểm tra

Sau khi lựa chọn bài tập nhằm phát triển sức nhanh, sức mạnh tốc độ và sức bền tốc độ, tôi đã vào thực nghiệm với thời gian là 5 tuần đầu từ ngày 27/8/2018 đến 29/9/2018 Mỗi tuần 2 giáo án áp dụng trong phần tập luyện phát triển thể lực chuyên môn cho phần cơ bản Dựa theo quỹ thời gian cho mỗi buổi tập cũng như trình độ thể lực của các em các bài tập được tôi lựa chọn hợp lý, khoa học có theo dỏi ghi chép một cách cụ thể đồng thời thông báo kết quả cho các em sau mỗi bài test

3.1.3 Đánh giá hiệu quả bài tập áp dụng.

Để đánh giá được hiệu quả bài tập trước khi bước vào thực nghiệm tôi kiểm tra lần 1 với các test và kiểm tra các test ở giáo án trước khi kết thúc thực nghiệm

Thực nghiệm được tiến hành ở 2 lớp 10A8 và 10A9

- Lớp 10A9 gồm 45 học sinh, tập những bài tập do tôi xây dựng

- Lớp 10A8 gồm 45 học sinh, tập theo nội dung chương tình tập luyện bình thường theo phân phối chương trình

Sau thời gian thực nghiệm tôi tổ chức đánh giá hiệu quả các bài tập mà tôi lựa chọn Nội dung kiểm tra gồm 4 test sau khi thu được kết quả và sử dụng phương pháp toán học thống kê xử lý số liệu kết quả thu được tôi trình bày ở bảng 3.1.3

Bảng 3.1.3 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm (n 10A8 =n 10A9 = 45)