Tôi đã tự đặt ra rất nhiều câu hỏi và cuối cùng thì để trả lời đúng đắn nhất là đưa ra một số giải pháp cụ thể để áp dụng vào quá trình dạy trẻ nhận biết số lượng, so sánh thêm bớt phù h
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Đúng vậy! Trẻ em - những chủ nhân tương lai của đất nước, không chỉ hôm qua mà hôm nay và mai sau luôn luôn được xã hội quan tâm, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ Tại lớp đào tạo cán bộ mẫu
giáo năm 1965 Bác Hồ đã nói: “Làm Mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ, muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bĩ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non đ-ược tốt thì sau này cây lớn lên mới tốt Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt "
Để làm tròn “Thiên chức” mà xã hội ban cho “Vừa làm cô, vừa làm mẹ” Tôi luôn cố gắng chăm sóc các cháu thật chu đáo Đối với việc giáo dục, vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trẻ Nhìn chung các môn đều đạt khá trở lên duy chỉ có môn Làm quen với Toán đặc biệt nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt, số trẻ đạt khá còn quá thấp Vậy nguyên nhân bắt đầu từ đâu? Vì sao lại
có kết quả đó? Điều này đã khiến tôi luôn băn khoăn, trăn trở Phải chăng là do nhận thức của trẻ chưa đồng đều? Hay đồ dùng phục vụ cho trẻ học Toán con nhiều hạn chế ? Hay là cách lên lớp của giáo viên còn cứng nhắc, mang tính rập khuôn, máy móc mà chưa tạo được sự linh hoạt, sáng tạo để thu hút trẻ vào bài ?
Tôi đã tự đặt ra rất nhiều câu hỏi và cuối cùng thì để trả lời đúng đắn nhất
là đưa ra một số giải pháp cụ thể để áp dụng vào quá trình dạy trẻ nhận biết số lượng, so sánh thêm bớt phù hợp với điều kiện của lớp mình Dạy toán cho trẻ không nhằm đào tạo cho trẻ những nhà toán học, mà nhằm phát triển ở trẻ khả năng nhanh nhạy, trí thông minh, sự phán đoán phân tích, so sánh tổng hợp Giúp 1
Trang 2trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về tập hợp con số, phép đếm Đặc biệt hơn đối với trẻ 3- 4 tuổi tách, gộp số lượng, so sánh thêm bớt là một nội dung quan trọng bổ sung vào hành trang cho trẻ khi bước vào lớp một và góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ
1.1 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết Bậc học Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Trường Mầm non là “cái nôi” nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Bởi vậy để ngay từ đầu trẻ được hình thành
và phát triển một cách toàn diện về ‘‘Đức, trí, thể, mỹ” Các cô giáo không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc, thỏa mãn nhu cầu vui chơi của trẻ mà phải đầu tư giúp trẻ bằng cả con đường tích lũy kiến thức để tạo tâm thế tốt nhất cho trẻ bước vào lớp một nay mai
“Toán học” theo nhận thức chung của mọi người là khó Vì vậy để “học” được “nó” lại càng khó hơn Đối với trẻ Mầm non “Toán học” đúng vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của trẻ, giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, trong các mối quan hệ về số lượng, con số, phép đếm “Toán học” còn giúp trẻ phát triển về mọi mặt, trí tuệ, tư duy logic, tư duy trực quan và một số thói quen cẩn thận, chính xác, tạo cơ sở ban đầu cho trẻ tiếp xúc, lĩnh hội các kiến thức về toán, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ
Qua quá trình cho trẻ làm quen với “Toán học” đặc biệt nhận biết số lượng
và tách, gộp so sánh đã cho tôi thấy rằng: “Toán học” là một hoạt động chiếm vị trí và vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển trí tụê và nhân cách toàn diện ở trẻ Đặc biệt đối với trẻ 3-4 tuổi, lứa tuổi đầu tiên của bậc học Mầm non, nhận 2
Trang 3thức của trẻ về thế giới xung quanh khá ổn định, tư duy trực quan hình tượng, tư duy lôgic phát triển mạnh Với sự kết hợp sáng tạo, lồng ghép và cung cấp các biểu tượng sơ đẳng cho trẻ về toán đã tạo cho trẻ cảm xúc, hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động Trẻ yêu thích được học toán, thích tìm tòi khám phá, thích tìm cách giải quyết và trả lời các câu hỏi “Có bao nhiêu, nhóm nào nhiều hơn? ” Rồi các câu hỏi vì sao: Vì sao nhóm đó ít hơn , vì sao nhiều hơn? Bằng thực tế giảng dạy ở lớp và thực tiễn nói trên, tôi nhận thấy việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán, so sánh tách gộp còn nhiều hạn chế và bất cập Đặc biệt bộ môn toán
nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt mà vốn dĩ mọi người ai cũng cho rằng học
toán khô khan và cứng nhắc Nhưng để biến cái khô khan, cứng nhắc ấy thành cái mềm dẻo, luôn được trẻ thích thú và nhằm truyền thụ cho trẻ kiến thức về toán một cách hiệu quả hơn Tạo sự hứng thú cho trẻ, khả năng phát triển nhận thức đạt hiệu quả cao nhất Các tiết học toán đặc biệt là phép đếm số lượng thường lặp
đi lặp lại nhiều lần, các tiết học có nội dung giống nhau, chỉ khác về số lượng là 2,3,4,5 Cho nên nếu ta chỉ tập trung vào kiến thức dạy trẻ theo đúng các bước, nếu lặp lại khi học trẻ thường rất nhanh chán sẽ không thu hút được sự chú ý của trẻ
Để giúp trẻ lĩnh hội một cách hứng thú, sâu sắc mà nhẹ nhàng, thể hiện được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi của mình
về Toán Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non, không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các biểu tượng toán học cần hình thành cho trẻ, mà còn phụ thuộc vào phương pháp, giải pháp tổ chức các hoạt động, đặc biệt trọng tâm là các tiết học toán nhất là về số lượng Làm thế 3
Trang 4nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên không bị gò ép phù hợp với nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này là “Học mà chơi, chơi
mà học" Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi tập trung nghiên cứu, tìm tòi để
tìm ra “Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán nhận biết số lượng, so sánh thêm bớt cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non” làm đề
tài nghiên cứu cho năm học này
1.2 Điểm mới và phạm vị áp dụng của đề tài sáng kiến:
* Điểm mới của đề tài
Đề tài đã đưa ra được một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán, nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt được nghiên cứu và viết lần đầu tiên, dựa trên những cái khó khăn thực tế ở trường Các giải pháp mạng tính khả thi cao Những giải pháp này mang lại hiệu quả rất cao ở lớp học của Tôi, trẻ rất thích thú, chất lượng về môn được nâng lên rõ rệt đặc biệt là nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt ở độ tuổi 3-4 tuổi
* Phạm vi áp dụng của đề tài sáng kiến:
Nội dung đề tài viết trên tinh thần tập hợp những kinh nghiệm đúc kết được của bản thân, chủ yếu là những giải pháp trong việc phát triển nhận thức nhận biết
số lượng và so sánh thêm bớt nhằm nâng cao hoạt động giáo dục Vì vậy, đề tài này có thể áp dụng đối với lớp mẫu giáo 3-4 tuổi nhằm phát triển toán học cho trẻ
ở trường mầm non và những năm tiếp theo, có thể áp dụng rộng rãi đối với các trường mầm non trên địa bàn của huyện, tỉnh nói riêng và có thể áp dụng cho tất
cả các trường mầm non trên toàn quốc nói chung
4
Trang 52 phÇn néi dung 2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
Năm học 2018-2019 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 3-4 tuổi với tổng số là 38 cháu Khi thực hiện đề tài này Tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
a Thuận lợi:
- Hoạt động của lớp được sự quan tâm chỉ đạo chặt chẽ của Phòng GD-ĐT
Lệ Thủy, ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn
- Là một trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn nhưng được đầu tư xây dựng
cơ sở vật chất kiên cố, trang thiết bị khá đầy đủ đảm bảo việc học tập và sinh hoạt của trẻ
- Bản thân tôi luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải rồi xử lý sạch để có thể biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp trẻ được học, được khám phá và khắc sâu kiến thức
- Đa số phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng đối với bậc học mầm non, tích cực hỗ trợ nhà trường, lớp về tinh thần cũng như vật chất để làm đồ dùng dạy học phục vụ các hoạt động dạy học
b Khó khăn:
Số lượng cháu trong lớp khá đông, nhiều cháu còn nhút nhát, không chủ động tham gia các hoạt động tập thể Trẻ diễn đạt ngôn ngữ chưa được mạch lạc, trôi chảy
Trang thiết bị dạy học tuy đã được đầu tư mua sắm qua hàng năm khá đầy đủ song còn thiếu tính đồng bộ, ảnh hưởng phần nào đến việc chăm sóc giáo dục trẻ 5
Trang 6Việc lựa chọn nguồn nguyên vật liệu, nơi cất giữ và bảo quản để đảm bảo sản phẩm có độ bền cao, sử dụng lâu ngày còn khó khăn Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học chủ yếu là đồ dùng tự làm, thiếu các phương tiện hỗ trợ mọi lúc mọi nơi
Đại đa số là trẻ em nông dân nghèo nên ít cháu được quan tâm đầy đủ Mặc
dù có cùng độ tuổi song tính tháng thì có trẻ sinh đầu năm, có trẻ sinh cuối năm chính vì lí do đó trong lớp lại có sự chênh lệch về nhận thức, có nhiều cháu quá hiếu động trong khi một số cháu còn chậm chạp, rụt rè, e ngại…
Qua khảo sát kết quả đầu năm cho thấy nh sau:ư sau:
Trẻ hứng thú tham gia vào
giờ học
Từ thực tế trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi băn khoăn suy nghĩ, làm thế nào để tìm ra giải pháp, những cách làm hay để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán về số lượng so sánh, thêm bớt cho trẻ được tốt, đưa chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ trong nhà trường đạt kết quả cao và tôi đã sử dụng một số biện pháp và cách làm sau:
2.2 Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với toán 3-4 tuổi
2.2.1: Nghiên cứu nắm vững nội dung, phương pháp giao tiếp trực quan tổ chức cho trẻ làm quen với toán một cách hứng thú.
6
Trang 7Để có sự chuyển biến, nâng cao một bước về bộ môn: Làm quen với Toán tôi luôn nghiên cứu kỹ bài giảng, nắm vững nội dung và phương pháp, yêu cầu cần đạt rồi căn cứ đặc điểm và thực trạng nhận thức của trẻ để đưa ra phương pháp lên lớp cho phù hợp Mặt khác củng cố kiến thức, cung cấp các biểu tượng ban đầu cho trẻ, cách đếm, cách so sánh Kiến thức cung cấp cho trẻ phải chính xác, từ ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, biết liên kết với thực tế cuộc sống để trẻ hiểu và ghi nhớ sâu
Tiếp thu ý kiến của BGH nhà trường, các đồng nghiệp, tôi sưu tầm gom nhặt đồ dùng bằng nguyên liệu sẵn có ở địa phương mà còn phù hợp với nội dung yêu cầu bài dạy đặt ra
Ví dụ: Dạy bài “Nhận biết số lượng trong phạm vi 3, hay tách gộp số lượng
trong phạm vi 3 chủ đề gia đình ngoài đồ dùng làm bằng bìa cứng, que theo hướng dẫn tôi còn chuẩn bị cho trẻ mỗi cháu có 3 cái bát bằng vỏ rau câu và 3 cái thìa sữa chua được trang trí đẹp mắt, hấp dẫn, vừa gần gũi với trẻ, vừa dễ kiếm, lại vừa thích hợp củng cố kiến thức cho trẻ về đồ dùng trong gia đình Để tiết dạy đạt kết quả cao, tôi luôn thay đổi và biết sử dụng các hình thức lên lớp Sử dụng các thủ thuật sư phạm để lôi cuốn trẻ vào tiết học, đặc bịêt là sử dụng hình thức trò chơi nhằm thu hút trẻ vào hoạt động qua đó khắc sâu kiến thức cho trẻ
Hàng tháng tôi thường được dự giờ thăm lớp của chị em trong trường nhằm
để học tập và đúc rút kinh nghiệm cho mình Từ đó giúp tôi biết sử dụng phương pháp lên lớp một cách sáng tạo và đạt được hiệu quả tốt hơn, nắm được mức độ nhận thức của trẻ, tạo được các tình huống để kích thích tính sáng tạo của trẻ và 7
Trang 8biết được cách xử lý các tình huống sư phạm xảy ra trong quá trình tổ chức cho trẻ học Mặt khác có thể tích luỹ thêm vốn kinh nghiệm cho mình
2.2.2 Tạo môi trường trong và ngoài lớp học
Để tạo một môi trường học tập tốt, xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ tôi dành nhiều thời gian cho việc trang trí trong và ngoài lớp học, tôi thường xuyên thay đổi, bố trí và sắp xếp lại lớp học, tạo môi trường học toán một cách phong phú và hợp lý nhằm gây hứng thú cho trẻ giúp cho làm quen với Toán mọi lúc, mọi nơi Từ các bức tranh trang trí lớp, tôi đã lồng ghép một cách thật khéo léo
Ví dụ: Như góc bé học toán: Tôi tạo các nhóm đồ dùng ở dạng mở có số lượng trẻ đang học để cho trẻ trải nghiệm, khám phá, thêm bớt theo ý thích của trẻ hay trong các bức tranh khác, như tranh chủ đề t«i cũng thiết kế sao cho trẻ vừa làm được với các môn học khác, vừa tranh thủ làm quen với toán một cách tích cực như làm những hình ảnh đẹp cho trẻ tìm và đếm, như trên tranh đó có bao nhiêu bông hoa, tìm thẻ số mấy gắn vào bông hoa dưới đó, hay có bao nhiêu quả trẻ đếm Tuy nhiên nó vẫn luôn đảm bảo tính hợp lý, tính thẩm mỹ Rồi như ở góc học toán tôi để những quyển vở bé làm quen với Toán, các chữ số, hột, hạt, que tính và một số đồ dùng khác Chúng được thay đổi theo từng chủ đề, tránh sự nhàm chán ở trẻ
Việc trang trí tạo môi trường học toán cho trẻ ngay ở trong lớp không chỉ giúp trẻ hứng thú trong việc học Toán mà còn là hình thức tuyên truyền cho phụ huynh Qua biểu bảng gắn ở lớp phụ huynh biết tuần này con mình học toán số
8
Trang 9mấy? Cách tách, gộp như thế nào, …để phụ huynh về nhắc nhở hỏi trẻ, giúp trẻ nhớ lại, khắc sâu kiến thức được cô truyền thụ ở lớp
2.2.3 Làm nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ môn học đẹp, hấp dẫn trẻ.
Đặc thù của trẻ Mầm non là “Học mà chơi - chơi mà học” Nên đồ dùng đồ chơi chiếm vị trí rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ, nhất là với bộ môn học Toán Đồ dùng đồ chơi vừa là phương tiện cho trẻ chơi, vừa là “món ăn tinh thần” của các trò chơi, qua trò chơi trẻ được thao tác với đồ chơi nhằm giúp ghi nhớ các biểu tượng ban đầu về Toán một cách sâu sắc
Đồ chơi giúp trẻ hình thành kỹ năng như so sánh, tạo nhóm, xếp, cắt, dán, đếm, rồi giúp trẻ diễn đạt bằng lời nói, tăng cường ngôn ngữ và làm giàu vốn từ cho trẻ
Do điều kiện lớp còn gặp khó khăn, kinh phí để mua sắm đồ dùng đồ chơi còn ít nên tôi thường thu gom các nguyên liệu, phế liệu sẵn như: Lọ dầu rửa bát, dầu gội đầu, hộp, hạt, bát thìa, búp bê cho trẻ đếm và so sánh số lượng các nhóm
Ví dụ: Dạy trẻ thêm bớt tạo nhóm trong phạm vi 5 Chủ đề Nghề nghiệp tôi
đã làm được rất nhiều cuốc cào, xẻng, bay, bê bằng vỏ hộp của chai dầu sun lai cho trẻ đếm và thêm bớt, trẻ rất thích thú vì những đồ dùng đó lạ mắt và đẹp Với chuẩn bị đó đã gây cho trẻ sự hứng thú hoạt động, ngoài ra tôi còn dùng giấy màu, các loại xốp làm thành các bộ lô tô con vật, hoa quả, phục vụ phù hợp cho từng chủ đề
Ví dụ: Gia đình và chủ đề Nghề nghiệp
Tôi đã chuẩn bị mô hình đồ dùng gia đình và đồ dùng một số nghề được cắt
ra từ xốp Tận dụng nguyên vật liệu như chai dầu gội, dầu rửa bát để làm ca cốc, 9
Trang 10soong nồi Tụi cũn làm cỏc chiếc xe bằng hộp sữa hay ỏo quần được cắt từ những loại bỡa cứng bỏ đi để cho trẻ tập đếm, hay nhặt vỏ ngao rồi phun màu trang trớ cho trẻ so sỏnh nhúm ngao màu xanh và nhúm ngao màu đỏ, hầu hết trẻ rất thớch thỳ khi học
Để cú được những đồ dựng đú khụng phải tự nú đến, đũi hỏi bản thõn phải
tự tỡm tũi, tự giỏc, cần mẫn và luụn luụn sỏng tạo khụng ngừng Muốn cho tiết dạy lụi cuốn trẻ và giỳp trẻ lĩnh hội tốt thỡ tụi phải sưu tầm, làm thờm đồ dựng mới, bổ sung cho từng tiết dạy, biến nú thành cụng việc thường xuyờn của mỡnh trước khi lờn lớp, xem đú như một sự đam mờ Từ việc làm đồ dựng, đồ chơi đó lụi cuốn trẻ vào tiết học, tụi cũng tự tin nhiều hơn khi truyền thụ kiến thức đến với trẻ
2.2.4 Tổ chức tốt hoạt động cho trẻ nhận biết số lượng và so sỏnh thờm bớt trờn cỏc tiết học.
Khi tổ chức hoạt động chung về nhận biết số lượng và so sỏnh thờm bớt, để trẻ hứng thỳ và tự nguyện tham gia vào hoạt động đồng thời lĩnh hội được cỏc tri thức, kỹ năng một cỏch đầy đủ, tự tin, nhẹ nhàng, thoải mỏi, trỏnh sự gũ bú, ỏp đặt, khụ khan thỡ ta phải lụi cuốn trẻ vào bài một cỏch hấp dẫn từ đầu giờ đến cuối tiết học: dựng cỏc thủ thuật khỏc nhau như đọc thơ, kể chuyện, cõu đố, trũ chơi…
Vớ dụ: Với chủ đề Nghề nghiệp - Dạy trẻ đếm đến 4, thờm bớt để tạo sự bằng nhau trong phạm vi 4 Tụi đưa cõu chuyện “Người làm vườn” vào suốt cả bài dạy:
Xưa cú 1 người làm vườn sinh được 2 người con , trước lỳc qua đời ụng bố dặn:" Lỳc nào bố mất 2 con hóy đào lấy vật quý ở trong vườn Thế nhưng 2 người con của ụng lại khụng cú cuốc và xẻng để thực hiện mong muốn của cha” Hụm nay
10