SKKN một số biện pháp rèn đọc thông qua phân môn tập đọc đối với học sinh lớp 3

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và quyết định chọn nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp rèn đọc thông qua phân môn Tập đọc đối với học sinh lớp 3” với mon

PHẦN I : LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Đặt vấn đề:

Tập đọc là phân môn thuộc môn Tiếng Việt ở bậc Tiểu học Tập đọc giữvai trò đặc biệt quan trọng vì nó góp phần hình thành kĩ năng đọc cho học sinh-một trong bốn kĩ năng cơ bản mà học sinh tiểu học cần đạt tới Để học sinh họctốt phân môn Tập đọc thì nhiệm vụ quan trọng nhất là rèn đọc cho học sinh Bởi

vì học sinh đọc tốt sẽ là phương tiện để học sinh chiếm lĩnh kiến thức Học sinhđọc tốt không những giúp các em giao tiếp tốt mà còn học tốt tất cả các mônhọc Bất cứ môn học nào, bài học nào cũng phải sử dụng đến hoạt động đọc Các

em có đọc được văn bản thì mới hiểu được nội dung ý nghĩa giáo dục, mới cảmnhận được cái hay, cái đẹp của văn bản Các em có đọc được chữ thì mới đọcđược bài học và ghi nhớ nội dung Từ việc nắm được kiến thức mới các em sẽ

có nhiều vốn từ, phát triển được năng khiếu diễn đạt, năng khiếu giao tiếp hàngngày Chính vì vậy mà việc rèn học sinh đọc tốt là vô cùng quan trọng, cần thiếttrong việc dạy học, giúp các em phát triển toàn diện đáp ứng mục tiêu giáo dụchiện nay

Từ thực tế dạy học hàng ngày tôi thấy kĩ năng đọc của học sinh còn nhiềuhạn chế Các em phát âm sai, đọc còn đánh vần, tốc độ chậm, đọc sai tiếng từ vàđọc không hiểu nội dung Trong giờ Tập đọc các em thờ ơ, ngại đọc, khônghứng thú, thụ động, thiếu tự tin Từ việc đọc không tốt nên ảnh hưởng đến kếtquả học tập các môn học khác. Chính vì vậy tôi luôn băn khoăn cần phải làm thếnào để nâng cao chất lượng giáo dục qua việc dạy Tập đọc, cần phải có biệnpháp rèn đọc thế nào để đạt hiệu quả như mong muốn Xuất phát từ những vấn

đề nêu trên, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và quyết định chọn nghiên cứu đề tài:

“Một số biện pháp rèn đọc thông qua phân môn Tập đọc đối với học sinh lớp 3” với mong muốn nâng cao chất lượng đọc cho học sinh nói riêng cũng như

môn tiếng Việt và các môn học khác, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụngành giáo dục của chúng ta hiện nay

2 Mục đích đề tài:

Qua đề tài này tôi muốn rèn đọc cho học sinh lớp 3 nhằm nâng cao kỹnăng đọc giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt và các môn học khác

3 Lịch sử đề tài:

Qua nhiều năm giảng dạy, tôi thấy được tầm quan trọng của việc dạy đọc

Vì thế ngay từ tuần học đầu tiên tôi đã quyết định chọn và nghiên cứu đề tài này

để giúp cho học sinh đọc tốt các bài tập đọc trong chương trình và nâng cao hiệuquả giảng dạy phân môn Tập đọc

PHẦN II: NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

1.Thực trạng đề tài:

Hiện tượng học sinh đọc chưa tốt luôn là nỗi lo lắng của giáo viên Tiểu học.

Qua thời gian tiếp xúc ở những ngày ôn tập đầu năm học, tôi nhận thấy khi đọcbài tập đọc các em còn có nhiều vướng mắc trong khâu đọc, chất lượng tươngđối nhưng chưa đồng đều Nhìn chung các em đều ham học hỏi, có động cơ và ýthức học tốt nhưng mới dừng lại ở những học sinh năng khiếu, còn những họcsinh bình thường và đặc biệt đối với học sinh khó khăn trong học tập, các emchưa có ý thức luyện đọc, các em đọc rất chậm, rất yếu, đọc nhỏ, có em đọc quánhanh nên bỏ bớt tiếng hoặc thêm tiếng hay đọc lạc dòng Tôi thống kê được kếtquả như sau:

Giai

đoạn TSHS

Đọc tốt, rõ ràng, trôi chảy

Đọc chậm phát âm chưa đúng

Đọc chậm, ngắt chỉ hơi chưa hợp lí

Đọc vẹt, chưa hiểu nội dung

Sốlượng

Tỉ lệ(%)

Sốlượng

Tỉ lệ(%)

Sốlượng

Tỉ lệ(%)

Sốlượng

Tỉ lệ(%)Đầu

Đối với các em đọc tốt, trôi chảy, tôi thấy các em đọc to, tốc độ vừa phảinhưng còn một số em phát âm sai một số từ và chưa diễn cảm Các em còn bỏchữ và đọc vấp một số từ, phát âm chưa đúng các từ có phụ âm đầu như: gi / d /

r / v, một số vần anh/ăn; uôi/ôi, ươn/ơn …… Bên cạnh đó, còn một số

em đọc ngắt nghỉ hơi chưa đúng chỗ, các em lặp lại từ Đặc biệt ở lớp tôi có em

Lê Phước Hiệp và Bùi Thanh Nhân đọc rất chậm, đọc sai nhiều, các em thườngđọc ê a, thậm chí còn đánh vần Từ việc đọc không trôi chảy, phát âm sai nêncác em không hiểu được nội dung câu văn và không biết được bài đọc có ýnghĩa gì? Nếu thực trạng này kéo dài thì các em sẽ gặp khó khăn trong việc họcmôn Tiếng Việt và ảnh hưởng không nhỏ tới các môn học khác bởi vì Tập đọc

nó tích hợp tất cả các môn học Qua thực tế tìm hiểu ở lớp và trao đổi với đồngnghiệp tôi đã tìm ra những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học sinh đọcchưa đạt kết quả tốt là do những nguyên nhân sau:

* Về phía học sinh:

Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, các em còn nhỏ chưa xác định được tầmquan trọng của phân môn Tập đọc, các em chưa chú ý đến việc rèn đọc nên đọccòn ê a, ngắt nghỉ hơi chưa đúng, đọc còn nhỏ Mặt khác các em còn có thóiquen đọc thiếu ý thức, các em cho rằng: đọc càng nhanh càng tốt, đọc càng tocàng hay nên không chú ý đến đọc diễn cảm và chưa tập trung chú ý khi đọcthầm Ngoài ra, còn có một số học sinh chưa chuẩn bị bài chu đáo trước khi đếnlớp Các em ít đọc sách ở nhà Nếu có đọc thì các em cũng chỉ đọc một cách qualoa, đại khái, đọc cho có đọc, lười tìm hiểu Một số em phát âm chưa chuẩn, cònđánh vần, quen đọc theo tiếng địa phương

* Về phía giáo viên:

Việc học sinh đọc chưa tốt, chưa trôi chảy một phần do giáo viên chưaquan tâm đúng mức đến việc đọc mẫu, chưa chú ý đến việc rèn kỹ năng đọc chohọc sinh, nhất là việc động viên, khen thưởng kịp thời Giáo viên có cố gắng tìmtòi nghiên cứu để giảng dạy phân môn Tập đọc nhưng chất lượng chưa cao.Phần hạn chế thường gặp nhất trong tiết dạy là giáo viên phân bố thời gian chưahợp lý, học sinh có ít thời gian luyện đọc lại, dẫn đến hiệu quả giờ dạy khôngcao Giáo viên chưa chú ý sửa sai kịp thời và không sửa được lỗi mà các emphát âm sai Việc chọn và giải nghĩa từ còn rập khuôn (bám sát từ ở phần chúgiải trong Sách giáo khoa)

* Về phía phụ huynh học sinh:

Do hoàn cảnh kinh tế gia đình nên phải đi làm xa, giao khoán việc họccủa con cho thầy cô chủ nhiệm

Một số ít phụ huynh học sinh do nhận thức còn hạn chế nên không quan tâmđến việc học của con em, chưa tạo điều kiện tốt để các em có thời gian học ở nhà

2 Nội dung cần giải quyết:

Để việc rèn đọc ở lớp 3 có hiệu quả, giáo viên cần quán triệt những yêucầu đổi mới, phải sử dụng những phương pháp dạy học phát huy tính tích cựcchủ động của học sinh làm cho giờ dạy Tập đọc nhẹ nhàng và đem lại hiệu quảthiết thực Tôi đã tập trung vào các nội dung sau:

- Phân loại, nắm chắc đối tượng học sinh

- Xây dựng các biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh

- Gây hứng thú trong giờ học

- Dạy tốt tiết tập đọc trên lớp

3 Biện pháp giải quyết:

3.1 Phân loại, nắm chắc đối tượng học sinh:

Sau khi tìm hiểu thực trạng chất lượng đọc của học sinh, kết hợp quá trìnhtheo dõi chất lượng học sinh trên lớp tôi đã tiến hành phân loại từng nhóm đốitượng học sinh để rèn đọc:

- Nhóm 1: đọc chậm, kéo dài, ê a, ngập ngừng

- Nhóm 2: đọc bình thường

- Nhóm 3: đọc tốt

Tôi thực hiện rèn luyện như sau:

3.1.1 Đối với học sinh đọc chậm, kéo dài, ê a, ngập ngừng:

Tâm lý các em này rất ngại đọc, nhất là các bài dài vì thế không nên ép các

em đọc nhiều.Tôi chú trọng rèn đọc câu cho các em.Tôi hướng dẫn các em đọc

to, rõ ràng từng tiếng, tuyệt đối không kéo dài từ tiếng này sang tiếng khác Đọcdứt khoát từng từ, cụm từ, từng câu.Tôi luôn động viên các em đọc tốt từng câutrong mỗi bài, sau đó nâng dần lên đọc đoạn Mặt khác, tôi phát động thi đua

“nhóm đọc tốt” nhằm mục đích nâng cao chất lượng đọc của học sinh Tôi gợi ý

để các em đọc tốt và những em đọc chưa đạt thành một nhóm, tạo điều kiện chocác em kèm cặp, học tập lẫn nhau, hỗ trợ nhau cùng tiến bộ Tôi chủ động dànhthời gian theo dõi, kiểm tra từng nhóm Cuối mỗi tuần, mỗi tháng tôi tổng kếtđánh giá bao nhiêu nhóm đạt nhóm đọc tốt có động viên, khen thưởng kịp thời

Ngoài ra, tôi khuyến khích các em đọc truyện ở góc thư viện của lớp và cùngbạn đọc chung trong các giờ sinh hoạt ngoại khóa để nâng cao thêm kĩ năng đọccho học sinh Bên cạnh đó, vào những giờ ra chơi, tôi cùng đọc với các em vàđặt vài câu hỏi gợi ý liên quan đến nội dung để khơi gợi cho các em sự tò mò,hứng thú đọc sách Nếu em nào không đọc kịp trên lớp tôi tạo điều kiện cho emmượn để đọc thêm ở nhà và không quên nhắc các em bảo quản cẩn thận Tôicũng không quên nhờ phụ huynh kiểm tra, nhắc nhở các em đọc ở nhà và cũngkhuyến khích phụ huynh cùng đọc với con để tạo cho các em sự thích thú, tự tin

và ngày càng yêu thích đọc sách

3.1.2 Đối với học sinh đọc bình thường:

Tâm lý các em học sinh này ngại thể hiện, các em nghĩ biết đọc là được.Tôi thường xuyên động viên khích lệ để các em bạo dạn, tự tin Tôi thay đổinhiều hình thức đọc nhằm phát huy năng lực đọc bằng nhiều cách như: lựa chọnnhững em có năng lực ngang nhau để thi đọc trên bảng, trên sách, báo… Ngoài

ra, tôi còn cho các em tham gia đóng vai nhân vật trong giờ Tập đọc hoặc kểchuyện để lôi cuốn các em thích đọc Mặt khác tôi còn giới thiệu những câuchuyện hay ở góc thư viện hoặc ở sách khác để kích thích sự tò mò, gây hứngthú cho các em tìm đọc

3.1.3 Đối với học sinh đọc tốt:

Tâm lý các em thích bộc lộ tự tin Các em thường đọc nhanh, đọc vượt quátốc độ nên tôi yêu cầu giảm tốc độ đọc lại ở mức vừa phải Bên cạnh đó, tôi cũngđòi hỏi các em ở mức độ cao hơn như là: đọc diễn cảm, đọc theo phân vai.Tôi lấycác em làm nhân tố tích cực từ đó nhân rộng, phát triển thêm các em khác.Tôichọn những em đọc tốt đọc mẫu và khuyến khích các em khác phấn đấu để đượcchọn đọc mẫu như bạn

Để phát huy năng lực đọc của học sinh, tôi giúp các em nâng cao cảm xúc,cảm nhận được cái hay, cái đẹp của bài Tập đọc qua việc đọc hiểu Từ việc đọchiểu tốt, các em nhập được vai, thể hiện giọng đọc đúng với vai của mình Tôicòn tổ chức cho học sinh luyện đọc theo nhóm để tự sửa theo vai mình thể hiện

Tơi cho học sinh thi đọc diễn cảm trước lớp để các em được thể hiện tài năngcủa mình và yêu cầu cả lớp bình chọn bạn đọc hay nhất để tuyên dương khenthưởng.

Ví dụ: Bài “Mồ Cơi xử kiện” (Tuần 17)

Sau khi học sinh hiểu nội dung bài, biết rõ tính cách từng nhân vật, tơi phânnhĩm 4 em đọc phân vai: người dẫn chuyện, Mồ Cơi, lão chủ quán, bác nơngdân Học sinh hào hứng đọc và thể hiện rất tốt giọng đọc từng nhân vật Các emcịn xung phong đĩng vai trước lớp kể lại câu chuyện

Ngồi ra, trong các buổi sinh hoạt ngoại khĩa, tơi chọn những học sinh cĩgiọng đọc diễn cảm hay nhất đọc để giới thiệu truyện Điều này sẽ kích thích sựhứng thú cho các em, tạo điều kiện để các em khác luyện đọc

Tĩm lại, việc phân loại nhĩm đối tượng học sinh nhằm cĩ biện pháp rènđọc phù hợp là rất cần thiết và quan trọng trong việc rèn kĩ năng đọc cho họcsinh Qua đĩ, tất cả học sinh trong lớp đều phát huy năng lực đọc của mình, giúphọc sinh ngày càng mạnh dạn, hứng thú và tự tin hơn

3.2 Xây dựng các biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh:

3.2.1 Luyện đọc to:

Tơi hướng cho học sinh hiểu rằng các em khơng phải đọc cho mình cơgiáo nghe mà cho tất cả các bạn trong lớp cùng nghe nên cần đọc với giọng đủlớn cho mọi người nghe rõ Để luyện đọc cho những học sinh đọc quá nhỏ, tơitập cho các em đọc to chừng nào bạn xa nhất trong lớp nghe rõ mới thơi Tơiluơn động viên để các em cĩ đủ tự tin, thích đọc, dần dần các em sẽ đọc to dõngdạc Ngồi ra tơi cịn đọc mẫu để học sinh nhận rõ độ lớn của giọng như thế nào

là vừa phải.Tơi rèn cho học sinh ngay cả khi nĩi, khi trả lời câu hỏi cũng phải to đủ nghe, rèn trong mỗi bài Tập đọc, trong các bài học khác và ngay cảtrong giao tiếp

3.2.2 Luyện đọc đúng:

Học sinh đọc đúng tức là đọc một cách chính xác, không có lỗi, nghĩa là không đọc thừa, thiếu tiếng, không đọc theo cách phát âm địa phương, lệch chuẩn, đọc đúng chính âm.

Ở lớp tôi, các em thường mắc lỗi do đọc sót tiếng hoặc đọc thêm tiếng, có

em đọc sai từ Khi học đến bài tập đọc nào có nhóm học sinh mắc nhiều lỗitrong bài thì tôi tập trung vào nhóm học sinh đó để sửa lỗi ngay, cố gắng, kiêntrì với từng học sinh, có thể cho học sinh gạch chân từ mình đọc sai để khi đọcgặp lại từ đó sẽ nhớ và đọc cho đúng

Ví dụ: Bài “Người lính dũng cảm” có câu:

“Những người lính và viên tướng sững lại nhìn chú lính nhỏ”.

“Nghe tiếng “chui” viên tướng thấy trái tai”.

Với học sinh đọc sai như thế tôi gọi học sinh khác nhận xét để phát hiệnchỗ sai của bạn và sửa kịp thời Tôi giúp cho học sinh hiểu nghĩa của từ “trái tai” và “chối tai”.

+ chối tai: gây cảm giác khó chịu khi nghe.

+ trái tai: trái lẽ thường, khó nghe.

Sau khi học sinh hiểu nghĩa, tôi gọi học sinh đọc sai đọc lại cho đúng vàgọi những học sinh mắc lỗi sai như trên đọc lại

Ngoài ra các em chưa phát âm đúng các tiếng có phụ âm đầu như ch/tr; v/d/;r/ d/gi; s/x nên dẫn đến các em đọc sai

Ví dụ: “trong trẻo” đọc sai thành “chong chẻo”

“đi về” đọc sai thành “đi dề”

“rì rào” đọc sai thành “dì dào”

“say sưa” đọc sai thành “xay xưa”

………

Khi các em đọc sai, tôi cho các em đọc lại theo tôi vài lần Tôi yêu cầu các

em lấy bút chì ra đánh dấu câu, từ mà các em hay đọc sai để về luyện đọc nhiềulần Các em sẽ được bạn kiểm tra trong giờ truy bài và tôi sẽ kiểm tra lại trướcgiờ học 15 phút trong những ngày có môn Tập đọc

Để giúp học sinh đọc đúng, tôi luôn chú trọng hướng dẫn các em đọc đúngnhững chỗ ngắt ngơi, nghỉ hơi, ngữ điệu câu sao cho phù hợp với từng bài Tôiluôn nhắc nhở học sinh phải biết dựa vào nghĩa, dựa vào quan hệ ngữ pháp giữacác tiếng, từ để ngắt hơi cho đúng Việc ngắt hơi phải phù hợp với dấu câu: nghỉhơi ít ở dấu phẩy, lâu hơn ở dấu chấm, đọc đúng các ngữ điệu câu, lên giọng ởcâu hỏi, hạ giọng ở câu kể, thay đổi giọng đọc cho phù hợp với tình cảm cầndiễn đạt trong câu

Tôi qui định một số kí hiệu: (/) ngắt hơi, (//) nghỉ hơi, (↑) lên giọng, (↓)xuống giọng, (→) kéo dài Nhấn giọng những những từ ngữ gạch chân ( _) Đối với những bài tập đọc có câu dài, không có dấu phẩy nếu đọc liền mộtmạch không nghỉ sẽ làm người nghe không hiểu rõ ý Vì vậy tôi ghi sẵn mộthoặc hai câu khó nhất vào bảng phụ hoặc trên màn hình và gọi 1- 2 em đọc Các

em khác nhận xét bạn ngắt hơi, nghỉ hơi sau những tiếng nào? Bạn ngắt nghỉđúng chưa? Các em có đồng ý không? Sau đó tôi mời em nhận xét đó đọc lại

Từ đó tôi thống nhất cách đọc đúng, chung cho cả lớp Riêng đối với những họcsinh đọc chưa đạt tôi đặc biệt quan tâm nhiều hơn Tôi gọi các em đọc lạikhoảng 1-2 câu và theo dõi sát sao để giúp đỡ kịp thời Nếu em nào đọc chưađúng, tôi đọc mẫu từng câu và yêu cầu em đó nhẩm theo và đọc lại

Ví dụ: Khi đọc đoạn 4 bài: “Chiếc áo len”, tôi gọi học sinh đọc, học sinh

ngắt hơi như sau:

“Nằm cuộn tròn trong chiếc chăn bông / ấm áp, / Lan ân hận quá // Em muốn ngồi dậy xin lỗi mẹ / và anh, / nhưng lại xấu hổ vì mình / đã vờ ngủ.

Áp mặt xuống gối, / em mong trời mau sáng để nói với mẹ: // “Con không thích chiếc áo ấy nữa / Mẹ hãy để tiền mua áo ấm/ cho cả hai anh em” //

Lúc này tôi giúp học sinh sửa lại bằng cách: Treo bảng phụ chép sẵn đoạnvăn đã ngắt sẵn như sau:

“Nằm cuộn tròn / trong chiếc chăn bông ấm áp, / Lan ân hận quá // Em muốn ngồi dậy / xin lỗi mẹ và anh, / nhưng lại xấu hổ / vì mình đã vờ ngủ //

Áp mặt xuống gối, / em mong trời mau sáng / để nói với mẹ: // “Con không thích chiếc áo ấy nữa // Mẹ hãy để tiền / mua áo ấm cho cả hai anh em //”

Sau đó yêu cầu học sinh đọc lại để so sánh hai cách đọc, cách nào đúng rồiyêu cầu học sinh đọc với giọng nhẹ nhàng, ngắt đúng, nhấn giọng ở từ gạchdưới Đặc biệt câu nói của Lan khi đọc học sinh thể hiện sự ân hận, có như vậymới biểu đạt được trạng thái cảm xúc của tác giả

Tôi luôn chú ý và nhắc nhở học sinh đọc tự nhiên, tránh cường điệu, đọc

“nhát gừng” vì hiểu ngắt giọng một cách máy móc hoặc đọc quá to những tiếngcần nhấn giọng

Trước khi lên lớp tôi đều dự tính, ngăn ngừa những lỗi học sinh sẽ mắc khiđọc Chẳng hạn như: cách phát âm, ngắt nhịp, giọng đọc cả bài, đoạn cần nhấnmạnh, tốc độ đọc…

Ví dụ : Bài “Cùng vui chơi” có khổ thơ sau:

Quả cầu giấy / xanh xanh Qua chân tôi, / chân anh / Bay lên ↑ / rồi lộn xuống ↓/

Đi từng vòng quanh quanh //.

Tôi lưu ý về cách ngắt nhịp vì theo dự tính học sinh sẽ ngắt nhịp:

Quả cầu / giấy xanh xanh / Qua chân tôi, / chân anh / Bay lên rồi / lộn xuống /

Đi từng vòng quanh quanh //.

Trong khi đó xét về mặt ý nghĩa, từ ngữ thì “Quả cầu giấy” là một từ nênkhông được ngắt hơi