Việc vận dụng phương pháp đổi mới để nâng cao hiệu quả dạy và học toán 6

Hướng đổi mới phương pháp dạy học Toán hiện nay là dạy học tiến hànhthông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, dạy học kết hợp giữahọc tập cá thể với học tập hợp tác, giữ

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ.

Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những biện pháp để nâng caohiệu suất tiết dạy Đổi mới như thế nào? Đó là một câu hỏi được sự quan tâm củagiáo viên trong những năm gần đây đặc biệt là trong những năm thay SGK mới

Hướng đổi mới phương pháp dạy học Toán hiện nay là dạy học tiến hànhthông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, dạy học kết hợp giữahọc tập cá thể với học tập hợp tác, giữa hình thức học cá nhân với hình thức họctheo nhóm, theo lớp, thể hiện mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh,giữa học sinh với học sinh, chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng, tăng cườngthực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống, chú trọng đến việcrèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, tự nghiên cứu bồi dưỡng hứngthú, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho các em, đặc biệt sửdụng có hiệu quả các thiết bị dạy học được cung cấp theo danh mục và các thiết

bị do giáo viên tự làm và lưu ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin đểtác động đến tình cảm, đem lại niềm tin hứng thú học tập cho học sinh ở trườngTHCS, Toán 6 là một trong những môn học có nhiều khái niệm mới và khó đốivới học sinh trong chương trình thay SGK Vì thế, cách dạy Toán 6 như thế nàocho phù hợp cũng là sự quan tâm của không ít giáo viên dạy toán Bản thân tôi làgiáo viên đã và đang dạy Toán 6 nên rất quan tâm đến vấn đề này

I Về học sinh:

Một số em có hứng thú học môn Toán, nhưng bên cạnh đó còn có rất nhiềuhọc sinh lười suy nghĩ, không chịu học bài cũ, tiếp thu thụ động, chưa có sự sángtạo trong học tập Mặt khác là lớp đầu cấp, học sinh được học nhiều phân mônkhoa học độc lập với nhau, phải tự học nhiều tiếp xúc với nhiều giáo viên khácnhau, phong cách và phương pháp dạy học khác nhau, một số gia đình chưa quan

tâm đến việc học của con em mình do nhiều nguyên nhân Cái khó nhất của HSlớp 6 là ghi chép theo đúng yêu cầu, khả năng tự học ở nhà còn hạn chế

II Về giáo viên:

Yêu cầu phải dạy học theo chuẩn kiến thức, phương pháp học tập còn mới đốivới học sinh nên đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp,giúp các em làm quen dần với phương pháp mới và thời gian đầu tư cho bài soạnlớn Nếu sử dụng phương pháp không linh hoạt, thiếu sự phù hợp thì dễ đưa họcsinh đến việc tiếp thu kiến thức thụ động, vận dụng yếu và dễ quên

III Khảo sát chất lượng của học sinh:

Trong học kỳ 1 năm học 2009 - 2010 Chất lượng bộ môn của các em rất yếu.Kết quả như sau:

Tổng

155 SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ

Từ việc nắm được thực trạng dạy, học toán 6 của học sinh và giáo viên, tôi

đã tiến hành như sau:

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận:

1 Đối với giáo viên: Thiết kế tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt

động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú có sức hấp dẫn phù hợp vớiđặc trưng bài học,với đặc điểm và trình độ học sinh với điều kiện cụ thể của lớptrường, động viên khuyến khích tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh được thamgia một cách tích cực, chủ động sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội nộidung bài học, bồi dưỡng hứng thú nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong họctập, giúp các em phát triển tối đa tiềm năng của bản thân Thiết kế và hướng dẫnhọc sinh thực hiện các dạng bài tập phát triển tư duy và rèn luyện kỹ năng hướngdẫn sử dụng các thiết bị, đồ dùng dạy học tổ chức hiệu quả các giờ thực hành,hướng dẫn học sinh có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết cácvấn đề thực tiễn, mặt khác giáo viên cần có sự đổi mới trong việc soạn giảngtheo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh , lấy học sinh làm trungtâm Thầy giáo giữ vai trò chủ đạo, học sinh lĩnh hội tri thức một cách chủ độngtrên cơ sở tự giác, tự do khám phá, tùy vào từng bài có thể chia nhóm cho họcsinh thảo luận tìm kết quả chung, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạyđặc biệt ở trường chỉ sử dụng trình chiếu powerpoint Mặt khác, giáo viên cầnphải đổi mới trong cách kiểm tra, đánh giá, khen chê kịp thời nhằm động viênhọc sinh, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi

2 Đối với học sinh: Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập

để tự khám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng thái độ vàhành vi đúng đắn mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân, tíchcực thảo luận, tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy cho bạn, biết tựđánh giá và đánh giá các ý kiến quan điểm hoạt động học tập của bản thân và

bạn bè, tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập thực hành thí nghiệm, vậndụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá, giải quyết các tình huống và cácvấn đề đặt ra từ thực tiễn, xây dựng và thực hiện các kế hoạch học tập phù hợp.

II Biện pháp cụ thể:

* Giáo viên đầu tư thời gian thích hợp cho việc soạn bài, chuẩn bị thật kỹ chocác bước lên lớp, áp dụng linh hoạt và hiệu quả các phương pháp dạy học như:vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ hayphương pháp luyện tập và thực hành đặc biệt đối với các tiết có sử dụng trìnhchiếu cần có thời gian nghiên cứu thật kỹ, lựa chọn chủ đề dạy học thích hợp,trình chiếu một cách hợp lý để học sinh khi học dễ tiếp thu

- Phần bài cũ: Giáo viên cần phải biết khai thác để vận dụng vào bài mới như: Là

cơ sở đặt vấn đề vào bài hoặc để gợi mở giúp học sinh phát hiện kiến thức mới,cách giải,…

Ví dụ: Bài 6: Đoạn thẳng

Bài cũ: + Vẽ hai điểm A, B.

+ Đặt mép thước thẳng đi qua hai điểm A,B Dùng phấn (trên bảng), bútchì (vở) vạch theo mép thước từ A đến B Ta được một hình

Hình này gồm bao nhiêu điểm? Là những điểm như thế nào?

Mục đích: Từ bài cũ HS đi đến hiểu và phát biểu đoạn thẳng AB là gì một cách

dễ dàng hơn

- Phần bài mới:

+ Cần có hệ thống câu hỏi dẫn dắt học sinh để học sinh tự phát biểu được kháiniệm, định nghĩa (đối với tiết lý thuyết) và tự tìm được cách giải (đối với tiếtluyện tập)

+ Hệ thống câu hỏi phải phù hợp với từng đối tượng học sinh làm cho học sinhgiỏi không cảm thấy quá bình thường khi học toán và học sinh yếu không chánnản

+ Cần có các câu hỏi gợi mở sau khi đưa ra các câu hỏi tổng quát Trong phầnbài mới giáo viên cần có sự giao việc rõ ràng, dứt khoát cho học sinh Nhằmgiúp học sinh làm việc 1 cách liên tục, tư duy 1 cách logic, từ đó sẽ có sự sángtạo trong suy nghĩ.

Ví dụ 1: Trong việc dạy khái niệm phân số bằng nhau thứ nhất cho học sinh tiếp

cận khái niệm yêu cầu học sinh quan sát hình 5 sgk trang 7 hãy cho biết phân sốchỉ phần gạch chéo trong hình 5a và 5b (phân số chỉ phần gạch chéo trong hìnhtheo thứ tự là và phân số chỉ phần không gạch chéo trong hình lần lượt là

và ) hãy nhận xét quan hệ (bằng nhau hoặc không bằng nhau) giữa mỗi cặpphân số đó và nhận xét quan hệ hệ (bằng nhau hoặc không bằng nhau) giữa mộtphân số của cặp này với một phân số của cặp kia.Sau đó xét cặp phân số bằngnhau = Hãy so sánh hai tích 1.6 và 2.3, cũng làm như vậy với cặp phân sốbằng nhau và Từ đó HS phát hiện mối liên hệ giữa hai phân số bằng nhauvới tích của tử phân số này với mẫu của phân số kia: = nếu 1.6 = 2.3 = nếu 2.6=3.4 Tiếp theo ta xét cặp phân số không bằng nhau, hãy so sánh hai tích1.6 và 3.4, từ đó phát hiện mối liên hệ giữa hai phan số không bằng nhau với tíchcủa tử phân số này với mẫu của phân số kia: ≠ nếu 1.6 ≠ 3.4

Ví dụ 2: Cộng 2 số nguyên:

Giáo viên có thể qui ước có là “+”, nợ là “-”

Có 2 nhưng nợ 3 có nghĩa là 2 + (-3) Học sinh sẽ biết được ngay là nợ 1 hay -1

Ví dụ 3: Sau khi HS nắm được khái niệm “Tam giác ABC là gì” cần giao việc

cho HS làm bài tập 43 tr 94 SGK: Điền vào chổ trống trong các phát biểu sau:a/ Hình tạo bởi………được gọi là tam giác MNP

b/ Tam giác PUV là hình………

Hay sau khi nêu khái niệm góc chúng ta có thể cho Hs làm BT 6 sgk trang 75…+ Việc đưa ra các bài tập phản ví dụ của giáo viên cũng là một phương pháp giúp

HS khắc sâu kiến thức

Ví dụ: Hình gồm 3 đoạn thẳng AB, BC, CA như hình bên có phải là tam giác

ABC hay không? Tại sao?

Ví dụ: Luyện tập đo chiều rộng lớp học bằng thướt thẳng.

Hay việc xác định trung điểm của đoạn thẳng, tia phân giác của góc… bằng việcgấp giấy

- Phần củng cố: Giáo viên phải nghiên cứu các dạng bài tập để củng cố cho phùhợp Phải có dạng dễ cũng cố ngay phần lý thuyết và dạng tổng quát để HS có sựsáng tạo trong suy nghĩ, cần phải dành thời gian từ 10 đến 15 phút Vì chủ yếu làhọc sinh được hoạt động, được suy nghĩ,…và phải giải quyết ít nhất 2/3 số bàitập nhất là phần hình học Nếu không dành thời gian thích hợp như trên thì khảnăng vận dụng của học sinh sẽ bị hạn chế

Ví dụ : Để củng cố qui tắc so sánh hai phân số có thể cho học sinh làm BT nhỏ:

Thay x bằng số tự nhiên thích hợp: Đáp số: x € {0;1}

hay thay x bằng số nguyên thích hợp : Đáp số: x € {-3;-4;-5;…}

- Phần hướng dẫn về nhà: Giáo viên phải có hệ thống câu hỏi giúp học sinh có

hướng giải các bài tập khó Đồng thời giáo viên phải nghiên cứu kỹ các bài tập

lưu ý đến các bài tập trong SBT toán 6 để giao việc cho học sinh chuẩn bị ở nhàbên cạnh đó lưu ý học sinh đọc “Có thể em chưa biết”.

* Trong cách kiểm tra đánh giá củng cần phải có sự đổi mới như việc ra đề, hìnhthức kiểm tra,… sao cho kết quả đánh giá được khách quan và qua kiểm tra pháthiện được số học sinh giỏi để có kế hoạch bồi dưỡng và học sinh yếu kém thìđược phụ đạo hướng dẫn thêm Đồng thời, cũng cần tập cho học sinh việc tựkiểm tra bằng cách nhận xét bài làm của bạn, ý kiến phát biểu của bạn, khi hoạtđộng nhóm bàn cho các nhóm tự chấm kết quả lẫn nhau Từ nhận xét đó học sinh

sẽ tìm ra được nguyên nhân sai, cách khắc phục và tìm hướng đi đúng

* Đối với học sinh: Đổi mới phương pháp dạy học yêu cầu phải “nghĩ nhiều hơn,làm việc nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn” Do đó cần phải độc lập suy nghĩ, tíchcực làm việc, và phải biết cách kết hợp với bạn, với thầy để chiếm lĩnh tri thức

Dưới đây là 4 bài soạn minh họa 2 số học và 2 hình học (một tiết bài mới,

1 tiết luyện tập) cho việc áp dụng các biện pháp trên đặc biệt có một tiết ứngdụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy

Số học: Tiết 63 - Bài 12: TÍNH CHẤT CỦA PHÉP NHÂN

I MỤC TIÊU:

- Hs hiểu các tính chất cơ bản của phép nhân: giao hoán, kết hợp, nhân với số 1,phân phối của phép nhân đối với phép cộng

- Biết tìm dấu của tích nhiều số nguyên

- Bước đầu có ý thức và biết vận dụng các tính chất trong tính toán và biến đổibiểu thức

II.CHUẨN BỊ:

- Gv: Máy chiếu, máy tính xách tay, phiếu học tập

- Hs: xem lại các quy tắc nhân số nguyên, các tính chất của phép nhân trong N.III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Kiểm tra bài cũ: slides 2

? Hãy nêu các tính chất của phép nhân trong số tự nhiên? Viết dạng tổng quát.HS: Nêu và viết dạng tổng quát.

Gv: Phép nhân trong Z có các tính chất tương tự như phép nhân trong N không?

Hs: hoạt động theonhóm bàn

1 Tính chất giao hoán:slides 3

Tính:

a) 12.(-3) =

và (-3).12 =b) (-25).(-4) =

và (-4).(-25) =

Ta có: 12.(-3) = (-3).12) 36)

(=-Ta có: (-25).(-4) =(-4).(-25)(=100)

Tổng quát: a b = b a

Slides 4

2 Tính chất kết hợp:

Tổng quát: (a b) c = a (b c).

Vd: 3.(-5)].2 = 3.[(-5).2] 45)

(=-* Chú ý : (sgk/tr 94)

(Slides 5)

mấy thừa số nguyên

âm, kết quả tích mang

Hs: (3)3 = (3).(3).(3)

Hs: (-3)3 = (-3).(-3).(-3)Hs: Nêu ý 3 của chú ý

Hs: xem chý ý sgk/94

Hs: Có 4 thừa số ng/âm,kết quả mang dấudương

Hs: Có 3 thừa số ng/âm,kết quả mang dấu âm

Hs: trả lời ?1, ?2

Hs: Đọc nhận xét

Hs: Lũy thừa bậc chẵn(lẻ) của 1 số nguyên âm

là số dương (âm)

Hs: (-4).1=1.(-4) (=-4)Hs: Nhân 1 số nguyên avới 1 kq bằng số a

Hs: Nhân 1 số nguyên avới (-1) kq bằng số -a

Hs: a.(-1)=(-1).a = -a

Hs: làm ?4

Vd : 2 -2 nhưng 22 = (-2)2 = 4

Slides 6

?1 Tích của một số chẵncác thừa số nguyên âm códấu dương

?2 Tích của một số lẻ cácthừa

số nguyên âm có dấu âm

*) Nhận xét: sgk/94Slides 7

3 Nhân với 1:

Tổng quát:

-Áp dụng tính chất nhânphân phối.

- Thực hiện trong ngoặcđơn trước, sau đó nhân

Hs: Chấm điểm, nhậnxét lẫn nhau

a 1 = 1 a = a.

?3 a.(-1)=(-1).a = -a

?4 Bạn Bình nóiđúng.Chẳng hạn:

2 ≠ -2 nhưng 22 =(-2)2 = 4Nếu a € Z thì a2 = (-a)2Slides 8

4 Tính chất phân phối củaphép nhân đối với phépcộng:

Tổng quát:

a (b + c) = ab + ac.

* Chú ý: a (b- c) = ab – ac

?5 Tính bằng hai cách và sosánh kết quả:

a) (-8) (5 + 3)

b) (-3 + 3) (-5)

3 Củng cố: Gv chiếu slides 9 Nhắc lại 4 tính chất vừa học

4 Hướng dẫn về nhà: slides 10

- Nắm vững các tính chất của phép nhân: công thức và phát biểu thành lời

- Học phần nhận xét và chú ý trong bài Làm bài tập: 91; 92; 93b; 94 (Sgk/tr 95)

- Đối với HS khá giỏi làm thêm các BT: 139; 140; 141 SBT toán 6 tập 1 tr 72

Ý đồ của giáo án:

Đây là tiết học bài mới tôi đã sử dụng trình chiếu powerpoint để dạy họcđầu tiên cho học sinh nhắc lại kiến thức đã học ở phần kiểm tra bài cũ, trongphần hình thành các tính chất tôi đều cho các dạng bài tập cụ thể qua đó học sinh

tự rút ra dạng tổng quát (công thức), sau tính chất 2 tôi có cho học sinh làm haibài tập bài 90 và 93 sgk trang 94 để từ đó cho học sinh nắm kỹ hơn các chú ýtrong bài và trình tự đi các tính chất còn lại cũng tương tự như hai tính chất đầuđối với tính chất phân phối của phép nhân đối với phép trừ thì tôi cũng đã làm rỏkhi cho học sinh thực hiện a [ b + (-c)] = ? Trong giáo án có sử dụng phiếu học

tập đó là Bt 90, 93 và ?5 cho học sinh hoạt động nhóm nhỏ trong thời gian nhấtđịnh sau đó cho các nhóm đổi nhau và tự chấm nhận xét bài làm của các nhómkhác Và theo yêu cầu chuyên môn của phòng giáo dục tôi đã sử dụng trình chiếunội dung ghi bảng luôn có trên màn hình để học sinh dễ theo dõi và ghi chép đầyđủ.

Hình học: Tiết 10: LUYỆN TẬP (Từ bài 6 đến bài 8)

- Thước đo độ dài, thước cuộn bằng vải hoặc kim loại, thước chữ A

- Bảng phụ, phiếu học tập có ghi bài tập trắc nghiệm

III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Ghi bảng

HĐ 1: Kiểm tra bài cũ:

Treo đề bài lên bảng

Gọi hs lên bảng làm bài

Gọi hs nhận xét

Sau khi hs làm xong bài

1 yêu cầu hs làm tiếp bài

Hs làm tiếp bài 2

Nhận xét và hoàn chỉnhlời giải bài 2

Bài 1: Hãy khoanh trònchữ cái đứng trước câu trảlời đúng

Nếu điểm M nằm giữa haiđiểm M và P thì:

A MN + NP = MP (1)

B MP + PN = MN (2)

C NM + MP = NP (3)

D NP + PM = NM (4)Bài 2:

a) Với điều kiện nào thì(1) đúng?

b) Từ (4) suy ra điểm nào

lại từng đôi một kiểm tra

kết quả bài 48 của nhau

Yêu cầu hs nhận xét lời

giải của bạn trên bảng,

sau đó bổ sung hoàn

+ Trả lời từng câu hỏicủa giáo viên

Một hs lên bảng giải bài

51 sgk trang 122, những

hs khác tự làm vào vở

Tóm tắt đề bài và nêucách giải

+ Hs lên bảng làm Bt 48

+ Những hs còn lại từngđôi một kiểm tra kết quả

Bt 48 của nhau

- Nhận xét lời giải củabạn trên bảng, sau đó bổsung và hoàn chỉnh

c) Nếu M, N, P thẳng hàng

và NM + MP ≠ NP thì kếtluận điểm M không nằmgiữa hai điểm N và P

Bài tập 48 sgk trang 121Lời giải bt 48

Nếu cho các điểm A, B, C,

D, E như hình vẽ thì ta có:

AC + CD + DE + EB = AB.

nhau ta phải chia AB ra

những đoạn nhỏ hơn, đo

Yêu cầu hs quan sát hình

53 rồi đưa ra kết luận

Phân tích các trường hợpxảy ra khi M, N nằmgiữa A và B

Hs đứng tại chỗ giảitừng trường hợp

Quan sát hình 53 rồi đưa

+ Nêu các bước để làm các bài toán áp dụng tính chất cộng đoạn thẳng

+ Công thức đó có thể được mở rộng cho việc cộng nhiều đoạn thẳng

+ Nhận xét đó được áp dụng với cả hai chiều

Giải bài tập trắc nghiệm: Chia học sinh thành các nhóm để giải BT trắc nghiệm.Câu 1: Có sáu điểm trên một măt phẳng, cứ qua hai điểm bất kỳ ta vẽ một đoạnthẳng Có tất cả bao nhiêu đoạn thẳng được tạo thành