I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận: Sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng nói : “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Việc quan trọng nhất trong sự nghiệp trồng người là phải chăm sóc, giáo dục các em ngay từ nhỏ để hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn diện. Đó chính là nhiệm vụ của ngành Giáo dục mầm non bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Chính vì thế nhiệm vụ của giáo viên mầm non là phải quan tâm trang bị cho trẻ những tri thức khoa học và nhân cách toàn diện để theo kịp thời đại. Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻ khám phá khoa học là không thể thiếu, có tác dụng giáo dục về mọi mặt đối với trẻ như: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể lực. Khám phá khoa học là phương tiện để giao tiếp và làm quen với môi trường xung quanh, môi trường xã hội để giao lưu và bày tỏ nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tư duy. Khi nói đến trẻ mầm non không ai không biết trẻ ở lứa tuổi này rất thích tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh bởi thế giới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn, và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốn được khám phá. Khám phá khoa học mang lại nguồn biểu tượng vô cùng phong phú, đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn với trẻ thơ, từ môi trường tự nhiên như cỏ cây, hoa lá, chim muông… đến môi trường xã hội công việc của mỗi người trong xã hội, mối quan hệ của con người với nhau và trẻ hiểu biết về chính bản thân mình, vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khám phá, tìm hiểu về chúng. Khám phá khoa học đòi hỏi trẻ phải sử dụng tích cực các giác quan chính vì vậy sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ sẽ nhanh nhạy, chính xác, những biểu tượng, kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn. Qua những thí nghiệm nhỏ trẻ được tự mình thực hiện trong độ tuổi mầm non sẽ hình thành ở trẻ những biểu tượng về thiên nhiên chính là cơ sở khoa học sau này của trẻ. Vì vậy hoạt động khám phá khoa học là một trong những nội dung cơ bản của chương trình mầm non, nó chiếm vị trí quan trọng trong việc tổ chức cho trẻ tích cực khám phá, hình thành củng cố và phát triển những tri thức cơ bản về tính chất, nguyên liệu của đối tượng mà mình muốn tìm hiểu nhằm thoả mãn nhu cầu nhận thức và mở rộng cho trẻ về: cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng... Các năng lực hoạt động trí tuệ như: quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoá, suy luận. Nhận thức được tầm quan trọng của việc cho trẻ khám phá khoa học và làm sao để những giờ học đó trở nên thú vị, không khô khan với trẻ nên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 4 5 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học” để tôi và trẻ lớp tôi cùng tham gia thí nghiệm, cùng chơi, cùng trải nghiệm và kết quả đó các cháu thích học, tiết học vô cùng sinh động và đặc biệt các cháu tự tìm ra, tự khám phá ra kết quả mà các cháu vừa tìm được. 2. Cơ sở thực tiễn: Từ trước đến nay, trong trường Mầm Non vẫn dạy trẻ tìm hiểu hoặc làm quen với đối tượng. Trong thực tế, nhiều giáo viên thường chú trọng cho trẻ tìm hiểu bề ngoài của các đối tượng, đa số trẻ chỉ được hỏi và trả lời, ít khi cho trẻ sờ, mó, nếm các đồ vật mà trẻ được thí nghiệm. Giáo viên ít đưa ra câu hỏi mở khích thích sự tìm tòi, khám phá của trẻ, chính vì vậy trẻ có ít trải nghiệm, ít có điều kiện để giải quyết vấn đề mà trẻ dự đoán. Đối với trẻ mầm non việc cho trẻ “Khám phá khoa học” là tạo điều kiện hình thành và phát triển ở trẻ tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, lòng nhân ái, tình cảm yêu thương với người thân, với cuộc sống xung quanh trẻ, biết yêu quí bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ những truyền thống của quê hương đất nước, trân trọng và giữ gìn sản phẩm lao động tự làm ra. Dựa trên đặc điểm tâm lý, nhận thức của trẻ mẫu giáo nói chung, mẫu giáo 45 tuổi nói riêng, các nhà tâm lý học, giáo dục học đã chứng minh rằng quá trình khám phá khoa học được tổ chức mang tính chất khám phá, trải nghiệm theo phương thức “Trẻ em chơi mà học,học mà chơi” là phù hợp với trẻ. Việc sử dụng trực quan, trò chơi, đàm thoại, thí nghiệm đơn giản luôn tạo cho trẻ sự hứng thú, kích thích tính tích cực hoạt động, phát triển tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán...Vì vậy, việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 45 tuổi “Khám phá khoa học” ở lớp theo hướng đổi mới đóng một vai trò quan trọng cần thiết đối với trẻ. II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Trang 1UBND THỊ XÃ SƠN TÂY
TRƯỜNG MẦM NON SƠN ĐÔNG
- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi
tham gia hoạt động khám phá khoa học
ng
M m ầm non
i Đại ng Đồng l îng µm quen víi v¨n häc
Trang 2PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận:
Sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng nói :
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Việc quan trọng nhất trong sự nghiệp trồng người là phảichăm sóc, giáo dục các em ngay từ nhỏ để hình thành và pháttriển nhân cách một cách toàn diện Đó chính là nhiệm vụ củangành Giáo dục mầm non bậc học đầu tiên trong hệ thống giáodục quốc dân
Chính vì thế nhiệm vụ của giáo viên mầm non là phải quantâm trang bị cho trẻ những tri thức khoa học và nhân cách toàndiện để theo kịp thời đại
Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻkhám phá khoa học là không thể thiếu, có tác dụng giáo dục vềmọi mặt đối với trẻ như: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ,thể lực Khám phá khoa học là phương tiện để giao tiếp và làmquen với môi trường xung quanh, môi trường xã hội để giao lưu
và bày tỏ nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tưduy
Khi nói đến trẻ mầm non không ai không biết trẻ ở lứa tuổinày rất thích tìm hiểu, khám phá môi trường xung quanh bởi thếgiới xung quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạhấp dẫn, và còn có bao lạ lẫm khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết,muốn được khám phá Khám phá khoa học mang lại nguồn biểutượng vô cùng phong phú, đa dạng, sinh động, đầy hấp dẫn vớitrẻ thơ, từ môi trường tự nhiên như cỏ cây, hoa lá, chimmuông… đến môi trường xã hội công việc của mỗi người trong
xã hội, mối quan hệ của con người với nhau và trẻ hiểu biết vềchính bản thân mình, vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khámphá, tìm hiểu về chúng Khám phá khoa học đòi hỏi trẻ phải sửdụng tích cực các giác quan chính vì vậy sẽ phát triển ở trẻnăng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, nhờvậy khả năng cảm nhận của trẻ sẽ nhanh nhạy, chính xác,những biểu tượng, kết quả trẻ thu nhận được trở nên cụ thể,
Trang 3tự mình thực hiện trong độ tuổi mầm non sẽ hình thành ở trẻnhững biểu tượng về thiên nhiên chính là cơ sở khoa học saunày của trẻ.
Vì vậy hoạt động khám phá khoa học là một trong những nội dung cơ bảncủa chương trình mầm non, nó chiếm vị trí quan trọng trong việc tổ chức cho trẻtích cực khám phá, hình thành củng cố và phát triển những tri thức cơ bản vềtính chất, nguyên liệu của đối tượng mà mình muốn tìm hiểu nhằm thoả mãnnhu cầu nhận thức và mở rộng cho trẻ về: cảm giác, tri giác, tư duy, tưởngtượng Các năng lực hoạt động trí tuệ như: quan sát, phân tích, tổng hợp, sosánh, khái quát hoá, suy luận
Nhận thức được tầm quan trọng của việc cho trẻ khám phákhoa học và làm sao để những giờ học đó trở nên thú vị, khôngkhô khan với trẻ nên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp tạohứng thú cho trẻ 4- 5 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoahọc” để tôi và trẻ lớp tôi cùng tham gia thí nghiệm, cùng chơi, cùng trảinghiệm và kết quả đó các cháu thích học, tiết học vô cùng sinh động và đặc biệtcác cháu tự tìm ra, tự khám phá ra kết quả mà các cháu vừa tìm được
2 Cơ sở thực tiễn:
Từ trước đến nay, trong trường Mầm Non vẫn dạy trẻ tìm hiểu hoặc làmquen với đối tượng Trong thực tế, nhiều giáo viên thường chú trọng cho trẻ tìmhiểu bề ngoài của các đối tượng, đa số trẻ chỉ được hỏi và trả lời, ít khi cho trẻ
sờ, mó, nếm các đồ vật mà trẻ được thí nghiệm Giáo viên ít đưa ra câu hỏi mởkhích thích sự tìm tòi, khám phá của trẻ, chính vì vậy trẻ có ít trải nghiệm, ít cóđiều kiện để giải quyết vấn đề mà trẻ dự đoán
Đối với trẻ mầm non việc cho trẻ “Khám phá khoa học” là tạo điều kiệnhình thành và phát triển ở trẻ tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, lòng nhân ái, tìnhcảm yêu thương với người thân, với cuộc sống xung quanh trẻ, biết yêu quí bảo
vệ thiên nhiên, bảo vệ những truyền thống của quê hương đất nước, trân trọng
và giữ gìn sản phẩm lao động tự làm ra
Dựa trên đặc điểm tâm lý, nhận thức của trẻ mẫu giáo nói chung, mẫugiáo 4-5 tuổi nói riêng, các nhà tâm lý học, giáo dục học đã chứng minh rằngquá trình khám phá khoa học được tổ chức mang tính chất khám phá, trảinghiệm theo phương thức “Trẻ em chơi mà học,học mà chơi” là phù hợp với trẻ.Việc sử dụng trực quan, trò chơi, đàm thoại, thí nghiệm đơn giản luôn tạo chotrẻ sự hứng thú, kích thích tính tích cực hoạt động, phát triển tính tò mò, hamhiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán Vì vậy,
Trang 4việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi “Khám phá khoa học” ở lớptheo hướng đổi mới đóng một vai trò quan trọng cần thiết đối với trẻ.
II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1 Mục đích: Nhằm tìm ra một số biện pháp gây hứng thú đối với trẻ mẫu
giáo 4-5 tuổi tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học
2 Nhiệm vụ:
Chính vì vậy nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này là tìm ra một số giảipháp tạo hứng thú cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi tham gia hoạt động khám phákhoa học ở trường mầm non
III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
3 Giả thuyết khoa học:
Có việc tạo hứng thú cho trẻ 4-5 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoahọc ở trường mầm non, đã làm tăng sự hứng thú cho trẻ 4-5 tuổi tham gia vàocác hoạt động khám phá khoa học
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong đề tài này tôi đã chọn và sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
* Phương pháp nghiên cứu lý luận:
Đọc, khái quát, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài
* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp quan sát: Quan sát tự nhiên để xác định thực trạng về sựhứng thú của trẻ trong các hoạt động khám phá khoa học ở trẻ 4-5 tuổi tại lớpB1
+Phương pháp điều tra: Khảo sát trên trẻ, thu thập và xử lý thông tin vềnội dung này
+ Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với học sinh, giáo viên, phụ huynh
để bổ sung các biện pháp phù hợp
+ Phương pháp thực hành: Lên kế hoạch, đưa nội dung nghiên cứu vàochương trình giảng dạy thực tế của lớp mình từ đó rút ra kinh nghiệm
Trang 5+ Phương pháp tổng hợp, phân tích: Tổng hợp và phân tích kết quả đạtđược.
V THỜI GIAN THỰC HIỆN
- Đề tài được nghiên cứu từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 4 năm 2019 Vậndụng vào công tác giảng dạy ở lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi và những năm tiếp theo
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Tâm lý học và giáo dục học đã chứng minh rằng quá trình nhận thức củatrẻ là hình ảnh “thu nhỏ” của quá trình nhận thức loài người Cho trẻ làm quenvới hoạt động khám phá khoa học có một tầm quan trọng trong quá trình giáodục trẻ mầm non Vì thông qua việc dạy trẻ khám phá khoa học là rèn khả năngquan sát, so sánh, phân loại, khả năng chú ý tư duy, tưởng tượng Khám phákhoa học nhằm củng cố hoá kiến thức, góp phần hình thành những biểu tượngđúng đắn về các sự vật hiện tượng xung quanh, cung cấp cho trẻ những tri thứcđơn giản có hệ thống về thế giới xung quanh Mở rộng vốn hiểu biết từ về thếgiới xung quanh và qua đó làm giàu vốn từ cho trẻ Trẻ nhận biết phân biệt, phát
âm đúng chuẩn, đồng thời phát triển ngôn ngữ, diễn đạt rõ ràng mạch lạc
Bên cạnh đó việc cho trẻ khám phá khoa học góp phần giúp trẻ phát triển
và hoàn thiện các quá trình tâm lý, nhận thức đặc biệt là cảm giác, tri giác, tưduy, ngôn ngữ và chú ý Đồng thời nó góp phần quan trọng trong việc giáo dụctình cảm, thẫm mỹ, đạo đức cho trẻ, hình thành ở trẻ những cảm xúc tích cực vàtích luỹ những tri thức những kinh nghiệm của cuộc sống, làm cơ sở để trẻ
dễ dàng lĩnh hội nội dung giáo dục của các hoạt động vui chơi, học tập, laođộng…làm tiền đề giúp trẻ học tốt các môn học khác như: Văn học, toán, âmnhạc, tạo hình
Nói đến “Khám phá khoa học” nghe có vẻ cao siêu với trẻ mầm non vànhắc đến các hoạt động khám phá khoa học chắc ai cũng nghĩ nó thật nhàm chán
và khô khan, nhưng thực ra đó là những hoạt động thật sinh động, hấp dẫn đốivới lứa tuổi của trẻ nếu ta biết lựa chọn đối tượng phù hợp với trẻ, biết vận dụngcác biện pháp khác nhau nhằm thu hút sự chú ý của trẻ
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 6Lớp tôi là một trong 6 lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi của trường mầm non Sơn Đông, chính vì vậy tôi luôn mong muốn mang lại cho các con một môi trường giáo dục tốt nhất, giúp các con học hứng thú khi học hoạt động khám phá khoa học.
Để thực hiện mục tiêu đó đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát thực trạngcủa lớp mình tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
* Bước đầu khảo sát kết quả cho thấy:
Tổng số học sinh được khảo sát 45/45 cháu; Kết quả khảo sát như sau:
và trả lời được tên
gọi đặc điểm của
Trang 7- Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con và có nhận thức tốt
về việc cho con tham gia các hoạt động khám phá khoa học
2 Khó khăn:
- Số lượng học sinh trong lớp là quá đông
- Khả năng suy luận, phân tích, so sánh của trẻ chưa cao
- Giáo viên còn gặp khó khăn khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt độngkhám phá khoa học và chuẩn bị đồ dùng cho trẻ khám phá, trải nghiệm
3 Nguyên nhân
- Nhận thức của trẻ không đồng đều, một số trẻ còn thụ động trong cáchoạt động
- Học sinh của lớp thuộc diện học sinh vùng nông thôn, nên vốn hiểu biết
về môi trường tự nhiên và môi trường xã hội của cháu còn nhiều hạn chế
- Từ kết quả như trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm hiểu nguyên nhân,tham gia dự giờ một số hoạt động khám phá khoa học ở các lớp và phát hiện rarằng với hoạt động khám phá khoa học giáo viên chưa biết vận dụng các phươngpháp phù hợp, các hoạt động được tổ chức một cách khô khan, thiếu sự sáng tạo,chưa linh hoạt khi vận dụng các phương pháp để gây hứng thú cho trẻ ít đượctham gia thực hành, trải nghiệm, khám phá vì vậy trẻ không tập trung chú ý,chưa mạnh dạn trong hoạt động dẫn đến hiệu quả giảng dạy chưa cao
- Từ thực tế trên tôi đã bàn bạc với giáo viên cùng lớp thống nhất vềphương pháp và đưa ra các biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 4-5 tuổi tham gia hoạtđộng khám phá khoa học đạt hiệu quả nhất
- Sau đây là một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi thamgia hoạt động khám phá khoa học mà tôi muốn được chia sẻ cùng các đồngnghiệp để các giờ học khám phá khoa học đạt hiểu quả tối ưu nhất
III CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Cho trẻ tiếp xúc nhiều với thiên nhiên.
Giờ hoạt động ngoài trời là giờ trẻ tích luỹ thêm nhiều kiến thức về tựnhiên: Mây, mưa , nắng… thì bầu trời thay đổi như thế nào? Thời tiết ra sao?Hoặc trong hoạt động có mục đích “Tìm hiểu về hoa cúc mặt trời” trẻ sẽ biếtđược tại sao hoa lại có tên như vậy, tôi đã tìm những bông hoa già có nhị đã kếtthành hạt màu đen và lấy cho trẻ xem để trẻ biết được cây đó lớn lên từ hạt Sau
đó cho trẻ tìm xem những cây con lớn lên từ hạt mọc ở đâu? Nếu phát hiện rabồn cây có cỏ thì cho trẻ nhổ cỏ bỏ vào thùng rác Qua hoạt động này không chỉcung cấp kiến thức cho trẻ mà còn giáo dục trẻ ý thức chăm sóc, bảo vệ cây
Đặc biệt tôi tận dụng giờ chơi hoạt động ở các góc, chủyếu ở góc phân vai - khám phá khoa học để phát huy tính tò mò
Trang 8khám phá ở trẻ Mỗi lần tổ chức tôi lại suy nghĩ, tìm tòi ra nhữnghoạt động khác nhau với mục đích cung cấp kiến thức khácnhau làm cho trẻ không chán
Ví dụ: Hoạt động ở góc bể chơi cát- nước tháng 9 với hoạt động có mục đích là: Vật thấm nước, vật không thấm nước Các góc chơi: Thả thuyền, con vật phun nước, câu cá, mò cua bắt
ốc Nhưng tháng 10 tôi tổ chức hoạt động có mục đích khác như: Vật chìm vật nổi, gánh nước tưới cây…
Hoạt động ở bể chơi cát sỏi: Tháng 11 hoạt cho trẻ chơicác trò chơi sàng cát, đồ hình con vật, chơi cắp cua bỏ giỏ, ô ănquan, nhặt sỏi to, sỏi nhỏ xếp hình quả, hoa…Tháng tiếp theotôi lại tổ chức cho trẻ chơi: Xây lâu đài cát, nhặt sỏi xếp theo ýthích
Hoạt động chăm sóc cây: Lần đầu tổ chức sẽ cho trẻ tìmhiểu về cây mình cần chăm sóc, sau đó cho trẻ tưới nước, nhổ
cỏ, bắt sâu, hay lau lá cây… cho cây
Hình ảnh :Các bạn đang chăm sóc câyHoạt động khám phá về ngày tết nguyên đán: Tôi tổ chức cho trẻtìm hiểu về ngày tết nguyên đán thông qua các hoạt động như: gói bánh chưng
và trang trí cành đào cành mai Qua đây trẻ có thể hiểu thêm về truyền thống tốtđẹp của dân tộc Việt Nam
Trang 9
Hình ảnh : Các bạn lớp B1 đang cùng cô gói bánh chưng và trang trí cành đào
2 Biện pháp 2: Sử dụng linh hoạt các đồ dùng trực quan sinh động.
Đối với trẻ lứa tuổi mầm non đồ dung trực quan vô cùng quan trọng đốivới trẻ Để tiết học đạt hiệu quả cao đòi hỏi giáo viên phải biết sử dung linh hoạtcác đồ dùng trực quan để gây sự chú ý của trẻ
Tuân theo qui luật tự nhiên của chính bản thân đối tượng.Tận mắt nhìnthấy các đối tượng xung quanh, điều đó có tác dụng làm chính xác những biểutượng đã được hình thành trong đầu óc trẻ Đối với trẻ mẫu giáo, phạm vi hiểubiết và học hỏi, tìm tòi rộng hơn do đó cô giáo cần tạo điều kiện cho trẻ tiếp cậnvới các vật có thật để cho trẻ được hoạt động tìm tòi, khám phá và phát hiện.Nhờ có trực quan, trẻ nhận biết đối tượng hứng thú hơn, dễ dàng hơn, chính xáchơn, trực quan cần phải đảm bảo tính thẩm mỹ, đẹp, rõ ràng, không gây nguyhiểm đối với trẻ Bằng những dụng cụ trực quan thật hấp dẫn của giáo viên,quá trình tri giác của các đối tượng sẽ làm nảy sinh tính ham hiểu biết, khám phá
và phát hiện đối tượng của trẻ Việc lựa chọn đồ dùng trực quan phải phù hợp vàphải
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá về “Trường Mầm non”, cô cho trẻ hoạt
động trực tiếp nhìn vào đồ dùng đồ chơi ở sân trường cầu trượt, xích đu, hoặc đồchơi các góc ở trong lớp, sau đó cô dùng thủ thuật của mình để “biến” đối tượng
đã quan sát này thành một đề tài hấp dẫn, dẫn dắt trẻ từ những cái trẻ không biết
để đi đến cái trẻ sẽ biết như những đồ dùng này đến làm từ đâu? Chất liệu nhưthế nào? Vì sao để ngoài trời mà không bị hỏng? Hoặc cho trẻ xem, học những
đồ dùng trẻ đã sử dụng hàng ngày ở nhà cũng như trong lớp,như: khăn lau mặt,chén ăn cơm, bàn chải đánh răng, ly nước Từ những vật thân thuộc trẻ sử dụnghàng ngày, cô sẽ tạo ra một buổi hoạt động học “Khám phá khoa học” trênnhững đồ dùng của trẻ, từ đó trẻ sẽ có ý thức hơn khi sử dụng đồ dùng cá nhâncủa mình
Trang 10Cô có thể kích thích trẻ tự khám phá qua sách, tranh ảnh, qua xem tivi cho trẻ tham quan trực tiếp hình ảnh mà giáo viên muốn truyền đạt để tạo cơhội cung cấp, cũng cố kinh nghiệm, làm tăng sự tò mò, hứng thú, hài lòng củatrẻ, tạo những động cơ mới để tạo cơ hội cho trẻ nắm chắc các kiến thức cơ bản,
sơ đẳng về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội gần gũi với trẻ
Vì vậy, việc lựa chọn dụng cụ trực quan quen thuộc rất quan trọng trướckhi tổ chức cho trẻ quan sát, cô giáo cần xác định mục tiêu, yêu cầu của hoạtđộng học Mục tiêu là cái cần phải đạt được của hoạt động, còn yêu cầu là mức
độ cần đạt được của mục tiêu Tuỳ theo mục tiêu và yêu cầu đã xác định cùngvới tình hình thực tế của mỗi địa phương, cô giáo nên luôn chọn dụng cụ trựcquan sao cho thích hợp Đối tượng cho trẻ quan sát có thể là vật thật, tranh ảnh,
mô hình và màn hình nhưng phải đảm bảo tính sư phạm Tuỳ theo đặc điểm tâm
lý của trẻ trong lớp mà mình dạy, cô giáo cần xác định số lượng đối tượng quansát như thế nào cho phù hợp
Ví dụ: Với hoạt động khám phá về thực vật, cô cho trẻ quan sát sự phát
triển của cây xanh là từ hạt nảy mầm – cây non – cây trưởng thành – ra hoa kết quả - hạt, cho trẻ quan sát sự biến đổi của hoa thành quả, điều kiện sống củacây như nước, ánh sáng, không khí, nhờ bàn tay chăm sóc của con người, phânbón Điều quan trọng khi sử dụng công cụ trực quan: Cô giáo nên đặt ở chỗ nào
-để tất cả trẻ đều nhìn rõ và quan sát đối tượng một cách dễ dàng nhất -để trẻ dễdàng hoạt động với đối tượng
Ví dụ: Trong hoạt động khám phá về “Một số động vật sống trong rừng”:
cô sẽ phát cho mỗi trẻ một tranh lô tô về con vật Sau khi cô hát hoặc đặt câu đốliên quan đến động vật, trẻ có con vật nào cầm trên tay, trẻ sẽ đưa con vật đó ra
và tự giới thiệu tên, thức ăn, vận động, cách sinh sống của chúng Trẻ dễ dànghành động và hoạt động với đối tượng
Hình ảnh: Các con vật sống trong rừng
Cô cũng cần cho trẻ biết sự phát triển của động vật là từ trứng - nở ra con(Hoặc con mẹ) - con con - con trưởng thành - con mẹ…
Trang 11Tuy nhiên, lưu ý là giáo viên phải hình dung trước những tình huống bấtlợi có thể xảy ra khi cho trẻ xem những trực quan thật như: Con chim, con mèo,con gà, con vịt Để giờ quan sát với giáo cụ trực quan thêm sinh động và gâyhứng thú nhiều hơn nếu có điều kiện, cô cho sử dụng các phim tài liệu hoặcphóng sự ngắn về thế giới động vật có thể lấy từ trên mạng hoặc các loại băngđĩa Khi sử dụng các loại phim tài liệu này thì nội dung phim phải phục vụ mộtchủ đề nào đó cho hợp lý đối với trẻ Những hình ảnh diễn ra trên màn hình vitính có sức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ mạnh mẽ và nhất định sẽ có sự đóng góp đáng
kể vào hiệu quả giáo dục ở mầm non Nhưng giáo viên không nên phụ thuộc quánhiều vào máy vi tính, mà phải có sự chuẩn bị của mình về cách dẫn dắt bằng lờinói cho xuyên suốt và logic Hoặc cô sẽ tạo cho trẻ sự hứng thú trong việc chotrẻ gieo trồng, theo dõi, chăm sóc sự phát triển của cây
Cùng trẻ làm đất cho vào chậu cây, cho trẻ gieo hạt, tìm nơi có ánh sáng,hướng dẫn trẻ tưới nước và cho trẻ theo dõi hàng ngày để trẻ cảm nhận sâu sắchơn về sự phát triển của cây, sau đó cô hướng dẫn trẻ đánh dấu theo hình ảnh đểtrẻ nói lên được cảm nghĩ của mình
Ngày nay lĩnh vực công nghệ thông tin phát triển vơí tốc độ nhanh chóng,tôi cũng cập nhật thông tin từ internet để download hình ảnh, video clip ứngdụng vào dạy trẻ Trẻ được chính xác hoá các biểu tượng, hấp dẫn, cuốn hút trẻvào giờ hoạt động hơn Tôi còn thiết kế các bài giảng điện tử trên chương trìnhpowerpoint như: ở bài dạy “Một số loại quả” tôi đã thiết kế trò chơi củng cố,hoặc bài “Tìm hiểu về bác nông dân” tôi cho trẻ xem hình ảnh công việc của bác
có lồng nhạc Ở giờ họat động “Trò chuyện về tết nguyên đán” tôi cho trẻ xemhình ảnh đi chợ tết, bắn pháo hoa trên máy tính, trẻ rất thích
3 Biện pháp 3 : Cho trẻ làm thí nghiệm.
Được trực tiếp làm thí nghiệm với các vật mà mình đang học quả là mộtđiều thích thú đối với trẻ Thật vậy, cứ để cho cháu được hoạt động, được trảinghiệm, được thử - sai và cuối cùng cháu tìm ra một kết quả nào đó sẽ là mộtđiều lý thú đối với trẻ
Ngày nay khoa học kỹ thuật đã có những bước tiến quantrọng vì vậy đối với các em thiếu nhi thì việc trang bị cho mìnhnhững kiến thức bao quát và chính xác về các lĩnh vực của tựnhiên và con người là rất cần thiết Không phải thí nghiệm nàocũng là 1 phát minh tuy nhiên không có phát minh nào là không
có thí nghiệm Những thí nghiệm nhỏ, đơn giản, dễ tiến hànhnhưng lại hiệu qủa vì đem đến cho các em những hiểu biết về