Hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại cục thuế tỉnh quảng bình

Xuất phát từ chức năng, vai trò của thuế TNCN, cũng như tính cấp thiết của việc tăng cường kiểm soát thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản

Mã số: 60.34.02.01

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế TNCN là một nguồn thu quan trọng của Ngân sách Nhà nước Tại Việt Nam, thuế TNCN bắt đầu được áp dụng từ năm 2009

và đang dần trở thành nguồn thu quan trọng với tỷ trọng chiếm khoảng 4 - 6% trong ngân sách Nhà nước

Trong những năm qua, Cục Thuế tỉnh Quảng Bình đã rất chú trọng đến công tác quản lý thuế nói chung và công tác quản lý thuế TNCN nói riêng Mặc dù chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khách quan, song với sự cố gắng, nỗ lực phấn đấu của cả hệ thống, kết quả thu ngân sách trên địa bàn đã đạt được khá cao, số thu năm sau luôn cao hơn năm trước, số thu về thuế TNCN hàng năm có xu hướng tăng lên Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được vẫn còn tồn tại nhiều bất cập Tổng số thu thuế TNCN vẫn chỉ chiếm khoảng 3% trong tổng thu NSNN trên địa bàn toàn tỉnh, một tỷ lệ còn khá thấp

so với tiềm năng của các nguồn thu do những bất cập trong công tác quản lý dẫn đến tình trạng trốn thuế, lách thuế, gian lận trong kê khai thuế, vẫn còn khá phổ biến

Xuất phát từ chức năng, vai trò của thuế TNCN, cũng như tính cấp thiết của việc tăng cường kiểm soát thuế TNCN trên địa

bàn tỉnh Quảng Bình, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế Thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình”

làm luận văn thạc sỹ với mong muốn phần nào lý giải được vấn đề đặt ra cả về lý luận lẫn thực tiễn, nhằm phát huy hơn nữa công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Dựa trên cơ sở khoa học về quản lý thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình, luận văn đánh giá thực trạng và rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế cần giải quyết, luận văn đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân tại cơ quan thuế cấp tỉnh

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân ở Cục Thuế tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2016 - 2018, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân của nó

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các vấn đề liên quan công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình

- Đối tượng khảo sát: Đối tượng khảo sát phục vụ nghiên cứu

đề tài gồm: Cán bộ, công chức (CBCC) làm công tác quản lý thuế; Người nộp thuế TNCN tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình

- Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu từ giai đoạn 2016 đến năm 2018 Từ đó đưa ra định hướng cho những năm tiếp theo

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

4.2 Phương pháp tổng hợp và phân tích

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Luận văn góp phần hệ thống hóa các lý luận cơ bản về công tác quản lý thuế TNCN của cơ quan Thuế cấp tỉnh

5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Từ cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập cá nhân, đánh giá về thực trạng công tác này tại Cục Thuế Quảng Bình, luận văn góp phần hoàn thiện các giải pháp quản lý thuế TNCN tại tỉnh Quảng Bình

6 Bố cục của luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập cá nhân Chương 2: Thực trạng quản lý thuế Thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

7 Tổng quan tình hình nghiên cứu

 Các bài viết trên các tạp chí khoa học:

- Bài viết “Cải cách hệ thống thuế Việt Nam theo cam kết hội nhập quốc tế đến năm 2020” của 3 tác giả gồm: PGS.TS Sử Đình Thành, Bùi Thanh Trung, Trần Trung Kiên (Trường Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh) đăng trên Tạp chí Phát triển kinh tế số 3 năm 2015 Bài viết phân tích về thực trạng quản lý thuế, một số kết quả đạt được trong quản lý thuế giai đoạn 2010-2015 và nêu ra những giải

pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế đến năm 2020

- Bài báo “Cải cách chính sách thuế thu nhập cá nhân của Việt Nam hướng tới mục tiêu tái cấu trúc ngân sách nhà nước” của tác giả Trương Bá Tuấn đăng trên Tạp chí Kinh tế Tài chính Việt Nam Số 4 tháng 8 năm 2017 Bài viết đánh giá chung về thuế thu nhập cá nhân

và thực tiễn áp dụng chính sách thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

Từ đó nêu ra định hướng cải cách chính sách thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

 Một số luận văn nghiên cứu trước đây về đề tài Quản lý Thuế TNCN:

- Đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột” của tác giả Trịnh Thị Thu Hiền, Đại học Đà Nẵng năm 2016 Đề tài đã đưa ra những thực trạng chung về quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn Thành phố Buôn

Ma Thuột, là trung tâm kinh tế - xã hội tại địa bàn Tây Nguyên, luận văn đã định hướng và đưa ra những giải pháp cơ bản góp phần nâng cao chất lượng trong công tác quản lý thu thuế TNCN trên địa bàn

- Luận văn thạc sỹ của tác giả Lê Quốc Công “Hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN tại tỉnh Kon Tum”, Đại học Đà Nẵng, năm 2017, đề tài đã đề cập đến thực trạng quản lý thuế TNCN tại tỉnh Kon Tum, phân tích những thuận lợi, khó khăn, kết quả đạt được

và những tồn tại và nêu ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế TNCN tại tỉnh Kon Tum

 Một số luận văn nghiên cứu về đề tài Quản lý Thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Quảng Bình trong những năm gần đây:

- Luận văn thạc sĩ “Quản lý thuế Thu nhập cá nhân tại Chi cục thuế Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình” của Trần Thị Nhàn, Học viên Hành chính Quốc gia, năm 2016 Luận văn đi vào nghiên cứu thực trạng công tác quản lý thuế TNCN đối với các đơn vị do

Chi cục thuế Đồng Hới quản lý Từ việc phân tích hiện trạng tác giả đưa ra đánh giá về những kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế còn tồn tại, trên cơ sở đó đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN tại Chi cục Thuế thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

- Đề tài nghiên cứu của tác giả Trương Thi Như Ngọc tại Đại học Kinh tế Huế năm 2017 với tiêu đề “Quản lý thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình” Đề tài phân tích tình trạng quản lý thuế TNCN từ tiền lương tiền công tại Cục thuế tỉnh Quảng Bình, bên cạnh những kết quả đạt được còn có những hạn chế tồn tại Công tác quản lý thu thuế TNCN từ tiền lương tiền công còn gặp nhiều khó khăn do sự thay đổi liên tục của văn bản pháp luật, chưa có phương pháp hữu hiệu để quản lý các khoản thu nhập, kiểm soát giảm trừ gia cảnh, công tác kiểm tra kiểm soát khấu trừ tại nguồn chưa chặt chẽ Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm quản lý thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương tiền công đối với các doanh nghiệp do Cục thuế tỉnh Quảng Bình quản lý

Khoảng trống nghiên cứu:

Các đề tài nghiên cứu nêu trên tập trung nghiên cứu những biện pháp và định hướng hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam hoặc nghiên cứu về công tác quản lý thuế tại một địa bàn cụ thể Địa bàn tỉnh Quảng Bình có những nét đặc thù riêng

về tình hình kinh tế xã hội cũng như tình hình chấp hành pháp luật trong lĩnh vực thuế Vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài luận văn của mình trên cơ sở sử dụng một số các lý thuyết đã được nghiên cứu ở trên và một số tài liệu thực tế liên quan để thực hiện đề tài nghiên

cứu của mình, mang tính cụ thể và thực tiễn về công tác tổ chức quản

lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình.Từ đó đưa ra kiến nghị, giải pháp nhằm để hoàn thiện, nâng cao vai trò của Cục Thuế Quảng Bình trong công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân Do

đó việc nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế Thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình” là công trình độc

lập, không trùng lặp với các công trình đã công bố

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1.1 KHÁI QUÁT VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1.1.1 Khái niệm về thuế thu nhập cá nhân

1.1.2 Đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân

1.1.3 Vai trò của thuế thu nhập cá nhân

1.1.4 Các yếu tố cơ bản của thuế thu nhập cá nhân 1.2 QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1.2.1 Khái niệm, nguyên tắc và yêu cầu của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

a Khái niệm về quản lý thuế thu nhập cá nhân

Quản lý thuế thu nhập cá nhân là sự tác động có chủ đích của các cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước đối với quá trình ban hành và thực thi thuế thu nhập cá nhân nhằm tạo nguồn thu cho Ngân sách nhà nước và đạt được các mục tiêu mà Nhà nước đặt ra

b Nguyên tắc quản lý thuế thu nhập cá nhân

c Yêu cầu của quản lý thuế thu nhập cá nhân

1.2.2 Quy trình quản lý thuế thu nhập cá nhân

1.2.3 Nội dung quản lý thuế thu nhập cá nhân

a Lập dự toán thu thuế thu nhập cá nhân

b Tuyên truyền, hướng dẫn nghiệp vụ về thuế thu nhập cá nhân

c Tổ chức đăng ký, cấp mã số thuế thu nhập cá nhân

d Quản lý kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân

e Quản lý quyết toán, hoàn thuế thu nhập cá nhân

f Thanh tra, kiểm tra công tác kê khai, quyết toán, nộp thuế thu nhập cá nhân

g Công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế thu nhập cá nhân

h Xử lý các vi phạm về thuế thu nhập cá nhân

1.2.4 Tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại mô hình cấp tỉnh

a Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu thuế thu nhập cá nhân

b Tỷ lệ nợ thuế thu nhập cá nhân trong năm

c Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thanh tra, kiểm tra thu thuế thu nhập cá nhân

1.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thuế thu nhập cá nhân

a Các yếu tố thuộc về môi trường vĩ mô

- Hệ thống chính sách, pháp luật thuế

- Môi trường kinh tế - xã hội

b Các yếu tố thuộc về người nộp thuế

- Trình độ và ý thức chấp hành pháp luật của người nộp thuế

- Tình trạng thu nhập, mức sống của người dân

c Các yếu tố thuộc về cơ quan thuế cấp tỉnh

- Năng lực đội ngũ cán bộ công chức thuế

- Cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin của cơ quan thuế

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

TẠI CỤC THUẾ TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 KHÁI QUÁT VỀ CỤC THUẾ TỈNH QUẢNG BÌNH

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP

CÁ NHÂN TẠI CỤC THUẾ TỈNH QUẢNG BÌNH

2.2.1 Tình hình thực hiện dự toán thu thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

Dự toán thu thuế TNCN của Cục Thuế Quảng Bình được xây dựng dựa trên cơ sở dự báo tăng trưởng kinh tế năm tới đối với từng ngành, từng lĩnh vực thu, các cơ sở kinh tế của từng địa bàn để đảm bảo tính đúng, tính đủ từng lĩnh vực thu, từng sắc thuế theo đúng các luật thuế, chế độ thu

Bảng 2.3 Kết quả thu thuế Thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh

Quảng Bình giai đoạn 2016 - 2018

Đơn vị tính: triệu đồng

Năm Dự toán Thực

hiện

Tổng thu ngân sách

Thực hiện

so với dự toán (%)

Thực hiện

so với tổng thu

NS (%)

2016 64.000 65.472 3.122.265 102,300 2,096

2017 75.000 78.299 3.478.101 104,399 2,251

2018 85.000 124.071 3.855.681 145,966 3,218

(Nguồn: Phòng Nghiệp vụ - Dự toán – Pháp chế, Cục Thuế Quảng Bình)

Trong giai đoạn 2016 - 2018, tỷ trọng số thu thuế thu nhập cá nhân chiếm tỷ trọng thấp trong tổng thu Ngân sách tỉnh Năm 2016 là 2,096%, đến năm 2018 là 3,218% Nhưng tỉ lệ vượt dự toán tăng liên tục qua các năm, đặc biệt năm 2018 chứng kiến sự tăng mạnh từ 104,4% năm 2017 đến 145,96% năm 2018 Nguyên nhân đến từ những yếu tố khách quan như sự tăng trưởng ổn định về kinh tế của tỉnh Quảng Bình, dẫn đến thu nhập của người dân, hộ kinh doanh cũng tăng theo và đóng góp vào nguồn thu ngân sách từ thuế TNCN

2.2.2 Quy trình quản lý thu thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

Bộ phận một cửa thuộc Phòng Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế (TT&HT) nhận hồ sơ khai thuế (Tờ khai đăng ký thuế, Hồ

sơ giảm trừ gia cảnh…), kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp; vào chương trình, ký nhận hồ sơ, viết giấy hẹn nhận kết quả cho người nộp thuế; chuyển hồ sơ Phòng kê khai và kế toán thuế (KK&KTT)

Phòng KK&KTT là nơi tiếp nhận hồ sơ, xử lý các vấn đề phát sinh, xử lý số liệu, thông tin do người nộp thuế nộp lên

Hàng quý, tổ chức, cá nhân có phát sinh chi trả thu nhập hoặc phát sinh thu nhập chịu thuế thì tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khấu trừ thuế để kê khai, nộp vào Ngân sách Nhà nước; hoặc tự kê khai, tự nộp vào Ngân sách Nhà nước (đối với cá nhân tự quyết tóan thuế TNCN)

Kết thúc năm Ngân sách, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm quyết toán thuế TNCN đã kê khai, trích nộp trong năm gửi tới cơ quan thuế (phòng KK&KTT và phòng Quản lý thuế thu nhập cá nhân (QLT TNCN)

Sau khi hết thời hạn nộp thuế, phòng QLT TNCN thực hiện công tác kiểm tra việc tự khai, tự nộp thuế TNCN của các tổ chức, cá nhân

NNT thực hiện nộp thuế thông qua hệ thống nộp thuế điện tử, hoặc nộp tiền mặt tại KBNN

2.2.3 Tổ chức công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình

a Công tác tổ chức, đăng ký cấp mã số thuế

Số lượng mã số thuế được cấp mới năm 2016 là 46.457 (bao gồm mã số thuế cấp cho các tổ chức, công ty, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cấp cho cá nhân), trong đó cấp cho cá nhân là 4.241 mã số thuế, chiếm tỷ trọng 9,12% Tính đến năm 2018, tổng số lượng mã số thuế là 93.856, tăng 102% so với thời điểm năm 2016, trong đó số lượng mã số thuế cấp cho cá nhân là 3.195 mã số thuế giảm 24,66%

so với năm 2018

Số lượng cá nhân đăng ký thuế để được cấp mã số thuế ngày càng lớn, khối lượng công việc và dữ liệu cơ quan thuế phải xử lý sẽ

phức tạp hơn và tăng gấp nhiều lần Do vậy, cơ quan Thuế đã ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý đăng ký mã số thuế thu nhập cá nhân Cụ thể là việc tổ chức cho các cá nhân, hộ cá nhân kinh doanh thực hiện thủ tục đăng ký mã số thuế trực tiếp tại trang

tncnonline.com.vn Từ đó đã giảm bớt thời gian giao dịch hành chính

cho người nộp thuế, đồng thời giảm nhẹ công việc xử lý và cấp mã

số thuế của cơ quan thuế

b Quản lý kê khai, kế toán thuế thu nhập cá nhân

Bảng 2.6 Tình hình nộp tờ khai thuế TNCN giai đoạn 2016-2018

(Nguồn: Bộ phận giao dịch một cửa, Phòng Tuyên truyền hỗ trợ NNT)

Qua bảng 2.6 ta thấy, công tác kê khai tạm nộp thuế thu nhập

cá nhân tại Cục Thuế Quảng Bình thực hiện tốt và rất tích cực: Số lượng hồ sơ khai tạm nộp thuế TNCN tăng liên tục qua các năm trong khi số hồ sơ nộp quá hạn giảm từ 3,13% năm 2016 xuống còn 1,97% năm 2018 Cục Thuế Quảng Bình thường xuyên đôn đốc các đơn vị kê khai tạm nộp thuế theo quý, cuối năm hoàn thành quyết toán thuế TNCN đúng thời hạn

c Công tác quản lý nộp thuế thu nhập cá nhân