SKKN sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS việt nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường trung học phổ thông (chương trình chuẩn)

HỆ THỐNG ATL CẦN ĐƯỢC SỬ DỤNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975 Ở TRƯỜNG THPT CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN 7 2.1.. Bảng tổng hợp hệ th

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 SỬ DỤNG ATL THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG

1.2 Cơ sở của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực học sinh

trong dạy học LS ở trường THPT

4

1.2.1 Xuất phát từ nguyên tắc đảm bảo tính trực quan trong dạy học 4 1.2.2 Xuất phát từ mục tiêu, đặc trưng của môn LS ở cấp THPT 41.2.3 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới PPDHLS ở trường THPT theo hướng

phát triển năng lực HS

4

1.3 Ý nghĩa của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS

trong dạy học LS ở trường THPT

5

1.4 Thực tiễn của việc sử dụng ATL trong dạy học LS ở trường THPT 5

CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG ATL CẦN ĐƯỢC SỬ DỤNG THEO

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC

LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975 Ở TRƯỜNG

THPT (CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN)

7

2.1 Khái quát những kiến thức cơ bản của khóa trình LS Việt Nam từ năm

1954 đến năm 1975 ở trường THPT (Chương trình chuẩn)

7

2.2 Yêu cầu của việc sưu tầm, chọn lọc ATL theo hướng phát triển năng

lực học sinh trong DHLS ở trường THPT

8

2.3 Bảng tổng hợp hệ thống ATL cần được sử dụng theo hướng phát triển

năng lực HS trong DHLS Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường

THPT

9

2.4 Hệ thống ATL và thông tin liên quan cần được sử dụng trong DHLS

Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường THPT (Chương trình

chuẩn)

20

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG ATL THEO HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ

VIỆT NAM TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975 Ở TRƯỜNG TRUNG

HỌC PHỔ THÔNG (CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN)

27

3.1 Yêu cầu của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS

trong DHLS ở trường THPT

27

3.2 Các tình huống và biện pháp sử dụng ATL theo hướng phát triển năng

lực HS trong DHLS từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường THPT

28

3.2.1 Sử dụng ATL trong trình bày kiến thức mới 283.2.2 Sử dụng ATL trong kiểm tra, đánh giá 303.2.3 Sử dụng ATL trong củng cố, sơ kết, tổng kết lịch sử 313.2.4 Sử dụng ATL trong hoạt động tự học ở nhà 323.2.5 Sử dụng ATL trong hoạt động ngoại khóa 33

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực”.

Đổi mới PPDH ở trường THPT đòi hỏi sự chuyển biến đồng bộ về nội dungchương trình, sách giáo khoa, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học hay công tácquản lý giáo dục Trong đó, việc đổi mới khai thác, sử dụng các phương tiện dạyhọc theo hướng phát triển năng lực HS là có tính khả thi trong việc góp phần nângcao hiệu quả giáo dục, đào tạo vì GV và HS có thể phát huy tính chủ động, sángtạo trong việc tìm kiếm và sử dụng các đồ dùng trực quan phục vụ dạy học.

Đặc trưng của bộ môn LS ở trường phổ thông là đề cập đến những sự kiện

cụ thể đã diễn ra trong quá khứ, HS không thể nhận thức một cách "trực quan sinhđộng", nên việc sử dụng đồ dùng trực quan nói chung, ATL nói riêng trong dạy học

LS ở trường phổ thông là rất cần thiết Các nhà giáo dục LS nước ta đã khẳng định:

"Đồ dùng trực quan nếu được sử dụng tốt sẽ huy động được sự tham gia của nhiều giác quan, sẽ kết hợp chặt chẽ được hai hệ thống tín hiệu với nhau: tai nghe, mắt thấy, tạo điều kiện cho HS dễ hiểu, nhớ lâu, gây được những mối liên hệ thần kinh tạm thời khá phong phú, phát triển ở HS năng lực chú ý, quan sát, hứng thú".

Khóa trình LS Việt Nam giai đoạn 1954-1975 trong chương trình LS lớp 12trình bày về một thời kì LS quan trọng trong tiến trình phát triển của LS dân tộc:thời kì miền Bắc xây dựng CNXH, cùng với nhân dân miền Nam kháng chiếnchống Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Số lượng ATL phản ánh vềthời kì này khá nhiều, đa dạng, có ưu thế trong việc góp phần khôi phục bức tranhsinh động, chân thực của quá khứ, phát triển năng lực của HS Trong điều kiện kếtnối thông tin thuận tiện hiện nay, nhiều trường THPT trên cả nước được trang bị tốtphương tiện kĩ thuật dạy học như tivi thông minh, bảng thông minh, máy tính, máychiếu, nên giáo viên LS có điều kiện tiếp cận và sử dụng các phương tiện hiệnđại này để trình chiếu slide, ATL, phim tài liệu phục vụ dạy học LS Tuy nhiên,trong thực tiễn dạy học LS ỏ trường phổ thông, vì nhiều lí do, việc GV và HS khaithác, sử dụng ATL vẫn còn nhiều hạn chế và hiệu quả chưa cao

Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn chọn vấn đề "Sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường Trung học phổ thông" (Chương trình chuẩn) làm sáng kiến

kinh nghiệm

2 Điểm mới của sáng kiến

- Góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc sửdụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS ở trường THPT

- Trên cở sở kiến thức cơ bản của khóa trình LS Việt Nam từ năm 1954 đếnnăm 1975, sưu tầm, chọn lọc hệ thống ATL cùng những thông tin liên quan nhằmphục vụ yêu cầu dạy học LS ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực củaHS

- Xác định các yêu cầu và đề xuất các biện pháp sử dụng khả thi ATL theohướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS Việt Nam từ năm 1954 đến năm

1975 ở trường THPT

3 Cấu trúc của sáng kiến

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, nội dung sáng kiếngồm ba chương:

Chương 1: Sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học

LS ở trường THPT - lý luận và thực tiễn

Chương 2: Hệ thống ATL cần được sử dụng theo hướng phát triển năng lực

HS trong dạy học LS Việt Nam từ năm 1954 đến năm ở trường THPT (Chươngtrình Chuẩn)

Chương 3: Phương pháp sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HStrong dạy học LS Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường THPT (Chươngtrình Chuẩn)

B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 SỬ DỤNG ATL THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT - LÝ

"Ảnh là hình người, vật, phong cảnh thu được bằng khí cụ quang học (như máy ảnh)" hoặc "là hình ảnh thu được hoặc nhìn thấy qua một hệ quang học như gương, thấu kính, " [3, tr.23]

"Tư liệu là những thứ vật chất con người sử dụng trong một lĩnh vực hoạt động nhất định nào đó" [3, tr.1369]

ATL là bức ảnh "ghi lại một cách khách quan, trung thực, chính xác sự việc đang diễn ra trong một khoảnh khắc" "ATL phải mang đầy đủ yếu tố không gian

và thời gian " [4, tr.92]

ATL được đề cập trong sáng kiến này là những hình ảnh do các nhà báo,phóng viên và cả những người trong cuộc (ở trong và ngoài nước) chụp về các sựkiện LS liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước từ năm 1954 đến năm

1975 và được sử dụng trong dạy học LS ở trường THPT theo hướng phát triểnnăng lực HS

1.1.2 Quan niệm về phát triển năng lực HS trong dạy học LS ở trường THPT

Dạy học theo hướng phát triển năng lực HS được xác định trong nguyên lýgiáo dục với phương châm học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dụcnhà trường gắn với giáo dục gia đình và xã hội

Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông môn LS được Bộ giáo dụcthông qua ngày 19/1/2018 đã xác định các năng lực chuyên biệt (năng lực sử học)cần hình thành và phát triển cho HS qua quá trình dạy học LS ở trường THPT gồmcó: năng lực nhận diện và sử dụng tư liệu LS, năng lực tái hiện và trình bày LS ,năng lực giải thích LS, năng lực đánh giá LS và năng lực vận dụng bài học LS vàocuộc sống

1.2 Cơ sở của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS ở trường THPT

1.2.1 Xuất phát từ nguyên tắc đảm bảo tính trực quan trong dạy học

Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của lý luận dạy học nói chung vàdạy học LS nói riêng ATL có ưu thế trong việc khắc sâu hình ảnh LS một cáchchân thực, sinh động trong nhận thức của HS, phát triển các năng lực quan sát,tưởng tượng, tư duy, ngôn ngữ, xúc cảm LS của HS khi sử dụng ATL kết hợp với

các phương tiện dạy học khác nhau Sử dụng ATL trong DHLS là "cầu nối" hiệuquả giữa hiện thực LS với nhận thức LS của HS và qua đó, góp phần nâng cao chấtlượng dạy học LS theo hướng phát triển năng lực HS

1.2.2 Xuất phát từ mục tiêu, đặc trưng của môn LS ở cấp THPT

Trong dạy học LS, HS không thể trực tiếp quan sát các sự kiện, hiện tượng

LS Do đó, việc tìm hiểu LS một cách cụ thể, sinh động qua việc khai thác, sửdụng ATL sẽ giúp HS có thể hình dung về quá khứ một cách chân thực, qua đóhình thành, phát triển các năng lực, xúc cảm của HS Sử dụng ATL theo hướngphát triển năng lực HS là một trong những cách tiếp cận dạy học phù hợp với đặctrưng bộ môn LS và góp phần đáp ứng mục tiêu của bộ môn LS trong chương trìnhgiáo dục phổ thông mới cũng như yêu cầu đổi mới PPDH LS hiện nay

1.2.3 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới PPDHLS ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực HS

Nghị quyết 29 của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã khẳng định phải: "Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học" [2, tr.17] Do đó, trong quá trình dạy LS ở trường phổ thông, GV

cần phải đổi mới PPDH theo hướng tổ chức đa dạng các hình thức dạy học kết hợpkhai thác tốt các phương tiện dạy học nhằm đảm bảo việc tái hiện lại quá khứ mộtcách chân thực, sinh động và trên cơ sở đó phát huy tính chủ động, tích cực nhậnthức và hình thành, phát triển các năng lực của HS

1.3 Ý nghĩa của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạy học LS ở trường THPT

hiểu được bản chất, rút ra quy luật, các mối liên hệ của sự kiện LS và đánh giá sựkiện, hiện tượng, nhân vật LS một cách chính xác hơn.

1.3.2 Về mặt giáo dục

Qua quan sát, tìm hiểu những hình ảnh chân thực được phản ánh trong ATL,

sẽ hình thành cho HS lòng yêu quê hương đất nước, tinh thần bất khuất, lòng tựhào dân tộc, sự biết ơn đối với những người có công với đất nước cũng như ý chíđấu tranh đối với quân xâm lược Trên tinh thần đó, rèn luyện cho HS sự cố gắngphấn đấu trong học tập cũng như trong lao động, niềm tin yêu vào cuộc sống, trântrọng và thể hiện quyết tâm trong bảo vệ và phát triển đất nước

1.3.3 Về mặt phát triển

Trong dạy học LS, việc sử dụng các ATL cụ thể, sinh động luôn có tác độngrất lớn đến khả năng quan sát, trí tưởng tượng, phát triển tư duy, ngôn ngữ HS;đồng thời góp phần phát triển các năng lực LS của HS như năng lực nhận diện và

sử dụng tư liệu; năng lực tái hiện và trình bày sự kiện, hiện tượng LS; năng lực giảithích, đánh giá LS và cao hơn là năng lực thực hành, vận dụng những hiểu biết LSvào thực tiễn học tập cũng như trong cuộc sống

1.4 Thực tiễn của việc sử dụng ATL trong dạy học LS ở trường THPT

Bản thân tôi trong quá trình giảng dạy và công tác đã có công điều tra, tìmhiểu thực trạng của việc sử dụng ATL trong dạy học LS và nhận thấy:

Về phía GV: Đa số giáo viên đều thừa nhận ATL là nguồn sử liệu quantrọng, chứa đựng những thông tin chân thực, làm sâu sắc về các sự kiện, nhân vật

LS, góp phần làm cho giờ học LS trở nên sinh động, giúp HS nhận thức bài học LSsâu sắc hơn Nhiều GV đã tìm thấy ở ATL là phương tiện dạy học đắc lực khôngchỉ để minh họa cho bài giảng mà còn là nguồn cung cấp kiến thức mới, phươngtiện tiến hành ôn tập, kiểm tra có hiệu quả Tuy nhiên vẫn còn nhiều GV chưa tựtin trong việc sử dụng ATL, ngại sử dụng vì phải sưu tầm; nhiều GV sử dụng ATLchủ yếu để minh họa sự kiện, nhân vật LS nhằm làm cho nội dung bài học hấp dẫnhơn chứ chưa sử dụng để kiểm tra, đánh giá hay chứng minh một luận điểm khoahọc, rút ra nguyên nhân, ý nghĩa LS, bài học kinh nghiệm Nguồn ATL để sử dụngchủ yếu do sưu tầm trên Internet, nguồn tư liệu cá nhân còn quá ít ỏi do việc sưu

tầm và sử dụng đồ dùng dạy học nói chung, ATL nói riêng chưa được các tổchuyên môn đặt ra như là một yêu cầu bắt buộc Qua đó có thể thấy, trong dạyhọc LS ở các trường THPT, các giáo viên đã có ý thức và triển khai sử dụng ATLnhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để hiệu quả được cao hơn.

Về phía HS: Phần lớn HS cho rằng sử dụng ATL trong dạy học LS là rất cầnthiết Việc sử dụng ATL trong các giờ học LS góp phần bổ sung thông tin, giúp HSrèn luyện kĩ năng quan sát, khả năng tư duy và hiểu sự kiện LS sâu sắc hơn Tuynhiên, HS được giáo viên hướng dẫn khai thác ATL chủ yếu trong khâu trình bày,tìm hiểu kiến thức mới, ngoại khóa, ngoài ra ở các khâu khác như kiểm tra, đánhgiá, củng cố bài, hướng dẫn HS tự học, thì ít được sử dụng

Qua tìm hiểu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài cho thấyviệc sử dụng ATL trong dạy học LS ở trường THPT có vai trò rất quan trọng trongviệc hình thành tri thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm đặc biệt là phát triển nănglực cho HS Tuy nhiên, thực tế việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực

HS ở trường THPT vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu để minh họa sự kiện LS mà ítchú ý đến phát huy tính tích cực, phát triển năng lực học sinh Để đảm bảo tính khảthi và hiệu quả của việc sử dụng ATL theo hướng phát triển năng lực HS trong dạyhọc LS, đòi hỏi phải xác định được kiến thức cơ bản cần sử dụng ATL cũng nhưyêu cầu trong việc sưu tầm, chọn lọc các ATL và các thông tin liên quan đáp ứngyêu cầu của bài học LS

CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG ATL CẦN ĐƯỢC SỬ DỤNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1975 Ở TRƯỜNG THPT (CHƯƠNG

TRÌNH CHUẨN) 2.1 Khái quát những kiến thức cơ bản của khóa trình LS Việt Nam từ năm

1954 đến năm 1975 ở trường THPT (Chương trình chuẩn)

* Vị trí: Chương trình LS lớp 12 (chương trình chuẩn) gồm 2 phần:

Phần một: LS thế giới hiện đại từ năm 1945 đến năm 2000

Phần hai: LS Việt Nam từ năm 1919 đến năm 2000 Trong phần này có 5chương ứng với các giai đoạn phát triển của LS dân tộc: 1919-1930, 1930-1945,1945-1954, 1954-1975 và 1975-2000.

Trong đó, chương IV “Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975” là chương có

vị trí quan trọng trong chương trình, phản ánh giai đoạn thực hiện đồng thời hainhiệm vụ chiến lược cách mạng trên hai miền Nam – Bắc, hoàn thành mục tiêuchung của cách mạng cả nước là chống Mỹ cứu nước

* Cấu tạo, Chương IV “Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975” gồm có 3 bài:

Bài 21 Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mĩ và

chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954-1965)

Bài 22 Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân

dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất (1965-1973)

Bài 23 Khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội ở miền Bắc, giải phóng hoàn toàn

miền Nam (1973-1975)

* Nội dung, Chương IV “Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975” đề cập đến những

nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, sau hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương, nước ta tạm

thời bị chia cắt thành hai miền với hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau, thựchiện hai nhiệm vụ chiến lược khác nhau:

Miền Bắc có nhiệm vụ hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế,xây dựng chủ nghĩa xã hội làm căn cứ địa cho cách mạng cả nước, trở thành hậuphương lớn, vững chắc cho cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam

Miền Nam có nhiệm vụ tiếp tục thực hiện cuộc cách mạng dân tộc dân chủnhân dân, trực tiếp đấu tranh chống Mỹ và tay sai, giải phóng miền Nam, bảo vệmiền Bắc, thống nhất đất nước

Tuy nhiệm vụ của mỗi miền khác nhau nhưng cách mạng hai miền Nam –Bắc đều có nhiệm vụ thiêng liêng chung đó là nhiệm vụ kháng chiến chống Mỹ,thống nhất đất nước

Thứ hai, sau năm 1954, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân miền Bắc đã

hoàn thành cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh

(1954-1957); cải tạo quan hệ sản xuất và bước đầu phát triển kinh tế - xã hội(1958-1960); hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965), đảm bảo đủ

“sức người, sức của” chi viện cho miền Nam Nhân dân miền Bắc vừa xây dựngchủ nghĩa xã hội vừa chiến đấu bảo vệ độc lập tự do trong hai cuộc chiến tranh pháhoại của đế quốc Mĩ, giai đoạn 1965-1968 và 1969-1973 Kết quả, cùng với thắnglợi của cuộc tiến công chiến lược năm 1972 ở miền Nam, trận “Điện Biên Phủ trênkhông” của nhân dân miền Bắc vào cuối năm 1972 đã buộc Mỹ phải kí hiệp địnhPari vào ngày 27/1/1973, hoàn thành nhiệm vụ đánh cho Mỹ cút, tạo điều kiệnthuận lợi cho cách mạng cả nước tiến lên đánh cho ngụy nhào

Thứ ba, cùng với những thắng lợi của nhân dân miền Bắc, dưới sự lãnh đạo

đúng đắn của Đảng, nhân dân miền Nam đã lần lượt làm thất bại các chiến tranh

thực dân kiểu mới của Mỹ: “chiến tranh đơn phương” (1954-1960), “chiến tranh đặc biệt” (1961-1965), “chiến tranh cục bộ” (1965-1968), “Việt Nam hóa chiến tranh” và “Đông Dương hóa chiến tranh” (1969-1973) Đặc biệt, thắng lợi của

cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân năm 1975 đã kết thúc 21 năm chiến đấuchống Mĩ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, mở ra kỉ nguyên mới cho dân tộc ta –

kỉ nguyên độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và đi lên chủ nghĩa xã hội

2.2 Yêu cầu của việc sưu tầm, chọn lọc ATL theo hướng phát triển năng lực

HS trong DHLS ở trường THPT

Để đảm bảo hiệu quả sử dụng ATL cần tuân thủ những yêu cầu sau:

- Phải dựa trên cơ sở mục tiêu, kiến thức cơ bản của bài học trong chươngtrình môn LS ở trường THPT cũng như tính vừa sức với trình độ nhận thức của đốitượng HS cụ thể để sưu tầm, chọn lọc các ATL tiêu biểu, rõ nét nhằm đảm bảo chấtlượng hình ảnh cũng như giá trị sử dụng trong dạy học Nên hạn chế sưu tầm cácATL đã được trích dẫn trong sách giáo khoa nhằm giúp HS được tiếp cận các ATL

LS khác và mở rộng nhận thức LS một cách phong phú hơn

- Nội dung ATL được chọn lọc phải đảm bảo quan điểm mác xít cũng nhưquan điểm của Đảng và nhà nước Cần thận trọng trong việc sưu tầm, chọn lọc tưliệu vì góc chụp phản ánh các sự kiện LS thường khó tránh khỏi sự chi phối của

các quan điểm giai cấp khác nhau, thậm chí có khi hình ảnh còn bị xử lí kỹ thuậtnhằm xuyên tạc, bóp méo LS

- ATL được chọn lọc phải có xuất xứ rõ ràng (trích từ sách báo, tài liệu thamkhảo hay website nào) và phải đảm bảo tính chân thực của hình ảnh LS , tuyệt đốikhông sử dụng hình ảnh không rõ nguồn gốc hoặc đã bị xử lý kỹ thuật để chỉnh sửa

và làm thay đổi nguyên bản Tùy theo yêu cầu của bài học và khả năng tiếp cậnthông tin về tác giả hình ảnh, cần làm rõ thông tin của ATL ở mức độ nhất định vềnội dung LS cũng như các thông tin liên quan khác (thời gian, địa điểm, sự kiện,nhân vật LS , tác giả của hình ảnh, )

- Việc sưu tầm, chọn lọc ATL phải có chủ định nhằm tạo điều kiện thuận lợicho khâu khai thác, sử dụng theo hướng phát triển các năng lực LS của HS Do đó,ATL được lựa chọn phải điển hình, rõ nét, chứa nhiều thông tin LS và phù hợp choviệc sử dụng kết hợp các loại phương tiện dạy học khác

Giáo viên cần quan tâm việc hướng dẫn, tổ chức HS chủ động sưu tầm, chọnlọc ATL phục vụ dạy học LS dưới dạng các bài tập cá nhân/nhóm chuẩn bị cho bàinghiên cứu kiến thức mới, bài sơ kết, tổng kết, hay cho các hoạt động ngoại khóa

LS nhằm phát huy vai trò chủ động, tích cực của người học, đồng thời, trước hếtphát triển các năng lực nhận diện và sử dụng tư liệu cũng như năng lực tái hiện vàtrình bày LS để làm cơ sở phát triển các năng lực LS ở mức độ cao hơn

2.3 Bảng tổng hợp hệ thống ATL cần được sử dụng theo hướng phát triển năng lực HS trong DHLS Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 ở trường THPT

Bài 21 Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mĩ

và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954 - 1965)

Mục Nội dung LS cần sử dụng ATL Tên ATL

Năng lực của HS được phát triển

Với Hiệp định Giơnevơ, cuộc chiến tranh

xâm lược của Pháp ở Đông Dương đã

chấm dứt

- Ngày 10/10/1954, quân ta tiến vào tiếp

quản Thủ đô Hà Nội

- Ngày 1/1/1955, Trung ương Đảng,

Chính phủ và chủ tịch Hồ Chí Minh ra

mắt nhân dân Thủ đô

Lính Pháp rút khỏi nước ta khi chưa thực

hiện cuộc hiệp thương tổng tuyển cử

thống nhất hai miền Với âm mưu của Mĩ

và chính quyền Ngô Đình Diệm, nước ta

tạm thời bị chia cắt làm hai miền

- Nhân dân HàNội đón chào bộđội vào tiếp quản

(10/10/1954)

- Lính Pháp lêncầu Long Biên,rút khỏi Hà Nội(1955)

Năng lực

sử dụng

tư liệu,tái hiện,trình bày,đánh giáLS

Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, Mĩ dựng

nên chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền

Nam, thực hiện âm mưu chia cắt Việt

Nam, biến miền Nam Việt Nam thành

thuộc địa kiểu mới, căn cứ quân sự ở

Đông Dương và Đông Nam Á

- Bờ Bắc cầuHiền Lương năm1961

- Đầu cầu phíaNam cầu HiềnLương năm 1961

Năng lựctái hiện,trình bày,

tư duy,giải

quyết vấnđề

Trong những năm 1957-1959 Ngô Đình

Diệm ban hành chính sách “tố cộng, giệt

mạnh ngoài con đường bạo lực cách

mạng, nhân dân miền Nam miền Nam

- Hồ Chủ tịch chùtrì Hội nghịTrung ương lầnthứ 15 tại Hà Nội(1/1959)

Năng lực

sử dụng

tư liệu,trình bày,đánh giáLS

không còn con đường nào khác Phương

hướng cơ bản là khởi nghĩa giành chính

quyền về tay nhân dân bằng con đường

đấu tranh chính trị là chủ yếu, kết hợp với

đấu tranh vũ trang

- Ngày 17/1/1960, cuộc “Đồng khởi” nổ

ra ở 3 xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình

Khánh (huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre), từ

đó lan ra khắp huyện Mỏ Cày và tỉnh Bến

Tre

- Đội quân tóc dàibiểu tình trongphong trào Đồngkhởi (1960)

Giữa lúc cách mạng hai miền Nam-Bắc

có những bước tiến quan trọng, Đảng Lao

động Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ III từ ngày 5 đến ngày

10/9/1960 tại Hà Nội

- Nội dung: Đề ra nhiệm vụ chiến lược

của cách mạng cả nước và cách mạng

từng miền Thông qua Báo cáo chính trị,

Báo cáo sửa đổi Điều lệ Đảng và thông

qua kế hoạch nhà nước 5 năm lần thứ nhất

(1961-1965) nhằm xây dựng bước đầu cơ

sở vật chất – kĩ thuật của CNXH ở miền

Bắc Đại hội bầu Ban chấp hành Trung

ương mới do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch,

Lê Duẫn làm Bí thư thứ nhất

- Chủ tịch Hồ ChíMinh đọc diễnvăn tại Đại hộiĐảng lần thứ III(Hà Nội, 9/1960)

Năng lực

sử dụng

tư liệu,tái hiện,trình bày,đánh giáLS

nhiều cơ sở sản xuất mới được xây dựng

Giá trị sản lượng ngành công nghiệp nặng

năm 1965 tăng 3 lần so với năm 1960

Công nghiệp quốc doanh giữ vai trò chủ

- Hồ Chủ tịchkhăm khu gangthép Thái Nguyên(1/1964)

Năng lựctái hiện,trình bày,

tư duy,giải

quyết vấn

bằng chính quyền tay sai độc tài Ngô

Đình Diệm thất bại, Mĩ chuyển sang thực

hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”

(1961-1965)

- Chiến thuất mới “trực thăng vận”, “thiết

xa vận”, việc lập “ấp chiến lược” được

xem như xương sống của chiến lược

- Quân đội Sài Gòn được Mĩ hỗ trợ, mở

các cuộc càn quét tiêu diệt lực lượng cách

mạng, tiến hành phá hoại miền Bắc, ngăn

chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền

- Chiến thuật

“Thiết xa vận”

của Mĩ trong

“chiến tranh đặcbiệt” (1961 -1965)

Năng lực

sử dụng

tư liệu,tái hiện,giải thíchLS

Quân dân miền Nam đẩy mạnh đấu tranh

trên cả ba vùng chiến lược (rừng núi,

đồng bằng, đô thị), tiến công địch bằng ba

mũi (chính trị, quân sự, binh vận) Ngày

2/1/1963 quân dân ta thắng lớn ở trận Ấp

Bắc (Mĩ Tho), đánh bại cuộc hành quân

càn quét của hơn 2000 binh lính quân đội

Sài Gòn có cố vấn Mĩ chỉ huy, với các

phương tiện chiến tranh hiện đại

Chiến thắng Ấp Bắc đã đánh dấu sự phát

triển thế và lực của cuộc chiến tranh cách

mạng, cổ vũ mạnh mẽ quân và dân miền

Nam đẩy mạnh phong trào “Thi đua Ấp

Bắc, giết giặc lập công” Đây là trận mở

- Các chiến sĩTiểu đoàn 514đánh trận Ấp Bắc(1962)

- Trực thăng Mĩ

bị bắn rơi trongtrận Ấp Bắc(1/1963)

Năng lực

sử dụng

tư liệu,tái hiện,trình bày,đánh giáLS

đầu cho sự khủng hoảng về chiến thuật và

là dấu hiệu phá sản chiến lược “Chiến

tranh đặc biệt” của Mĩ và quân đội Sài

và chính trị đã bước đầu làm phá sảnchiến lược “Chiến tranh cục bộ” củaMĩ

Với ý chí quyết chiến quyết thắng giặc

Mĩ xâm lược, quân dân ta chiến đấuchống Nhân dân ta chiến đấu chốngchiến lược “Chiến tranh cục bộ” của

Mĩ bằng sức mạnh của cả dân tộc

Thắng lợi của nhân dân miền Nam vềquân sự và chính trị đã bước đầu làmphá sản chiến lược “Chiến tranh cụcbộ” của Mĩ, tiêu biểu là thắng lợi ởtrận Vạn Tường (Quãng Ngãi) VạnTường được coi là “Ấp Bắc” đối vớiquân Mĩ, mở đầu cao trào “Tìm Mĩ màđánh, lung ngụy mà diệt” trên khắpmiền Nam

- Quân đội viễnchinh Mĩ trong

Tường, QuãngNgãi (8/1965)

Năng lựctrình bày,nêu vấn đề,phân tích

Từ thành thị đến nông thôn, nhân dân

ta nổi dậy đấu tranh trừng trị bọn ác

ôn, phá “Ấp chiến lược”, đòi Mĩ rút vềnước, đòi tự do dân chủ

Uy tín của Mặt trận Dân tộc giảiphóng miền Nam Việt Nam lên cao

Cương lĩnh của mặt trận được 41nước, 12 tổ chức quốc tế và 5 tổ chứckhơ vực ủng hộ Nhân dân Mĩ cũngbiểu tình phản đối chiến tranh xâmlược Việt Nam

- Mặt trận Dântộc giải phóngmiền Nam ViệtNam ra mắt tạiĐại hội lần thứnhất (2/1962)

- Nhân dân Mĩbiểu tình phảnđối chiến tranh

ở Việt Nam(1967)

Năng lựctái hiện sựkiện, đánhgiá, nhậnthức

- Ngày 24 và 25/4/1970 Hội nghị cấpcao 3 nước Đông Dương họp, thể hiệnquyết tâm đoàn kết chống Mĩ

- Từ 30/4 đến 30/6/1970, quân dânViệt Nam - Campuchia đập tan cuộchành quân xâm lược Campuchia của

10 vạn quân Mĩ và quân đội Sài Gòn

- Từ 12/2 đến 23/3/1971, quân dânViệt Nam – Lào đã đập tan cuộc hànhquân “Lam Sơn - 719” của 4,5 vạnquân Mĩ và quân đội Sài Gòn

- Hội nghị cấpcao ba nướcĐông Dương(4/1970)

- Quân Mĩ rútkhỏi

Campuchia(6/1970)

Năng lựcnhận thức,trình bày,nhận xét,đánh giá,

- Mĩ âm mưu cứu nguy cho chiến lược

“Việt Nam hóa chiến tranh”

- Mĩ triển khai đánh phá ồ ạt các mụctiêu quân sự, kinh tế, hệ thống giaothông, khu dân cư từ Vĩnh Linh đến

- Siêu pháo đàibay B52 của Mĩdội bom xuốngmiền Bắc và HàNội (12/1972)

Năng lựctái hiện sựkiện LS,trình bày,liên hệ, so

- Bệnh việnBạch Mai (HàNội) bị máy bayB52 ném bom(22/12/1972).

- Khu phốKhâm Thiên bịmáy bay B52

(12/1972)

sánh, nhậnthức

- Quân dân miền Bắc đánh bại của tậpkích của Mĩ, làm nên trận “Điện BiênPhủ trên không”, hạ 81 máy bay (34chiếc B52, 5 chiếc F111), bắt sống 43phi công Mĩ “Điện Biên Phủ trênkhông” là trận thắng quyết định của ta,buộc Mĩ phải tuyên bố ngừng các hoạtđộng chống phá miền Bắc (15/1/1973)

và kí Hiệp định Pari về chấm dứt chiếntranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam

- Miền Bắc tiếp tục chuyển sang kinh

tế thời chiến, đảm bảo liên tục sảnxuất và giao thông thông suốt; đảmbảo tiếp nhận hang viện trợ từ bênngoài và chi viện theo yêu cầu củamiền Nam, cả Lào và Campuchia

- Các phi công

Mĩ bị bắt làm tùbinh (12/1972)

- Nhân dân tănggia sản xuấtcạnh xác máybay Mĩ ở ĐịnhCông, Hà Nội(12/1972)

Năng lực

tư duy, sửdụng tưliệu, táihiện, trìnhbày, giảithích, đánhgiá LS

Bài 23 Khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội ở miền Bắc, giải phóng hoàn toàn miền Nam (1973 - 1975)

của HS được

phát triển

Bộ chỉ huy quân sự, tiếp tục viện trợquân sự, kinh tế cho chính quyền SàiGòn

- Chính quyền Sài Gòn ngang nhiênphá hoại Hiệp định Pari, tiến hànhnhững chiến dịch “tràn ngập lãnhthổ”, mở những cuộc hành quân

“bình định – lấn chiếm” vùng giảiphóng của ta, thực chất là tiếp tụcchiến lược “Việt Nam hóa chiếntranh”

- Quân Mĩ tại lễ

cuốn cờ và rút khỏimiền Nam ViệtNam (29/3/1973)

- Quân đội Mĩ rútkhỏi miền NamViệt Nam (1973)

Năng lựcnhận thức,nhận xét,đánh giá

- Tháng 3/1973, Hội nghị lần thứ 21của Ban chấp hành Trung ương Đảngnêu rõ nhiệm vụ cơ bản của cáchmạng miền Nam trong giai đoạn hiệntại là tiếp tục cuộc cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân bằng con đườngbạo lực cách mạng, phải nắm vữngchiến lược tiến công, kiên quyết đấutranh trên cả 3 mặt trận: quân sự,chính trị, ngoại giao

- Cuối năm 1974 đầu năm 1975, ta

mở hoạt động quân sự ở đồng bằngsông Cửu Long và Đông Nam Bộ,giành thắng lợi lớn trong chiến dịchđánh đường 14 – Phước Long

- Bộ đội ta truykích địch trong thị

xã Phước Long(1/1975)

- Quân giải phóngcắm cờ chiến thắngtại Phước Long(6/1/1975)

Năng lựcnhận thức,

tư duy,phân tích,đánh giá,giải quyếtvấn đề

Bộ Chính trị Trung ương Đảng đề ra

kế hoạch giải phóng miền Nam tronghai năm 1975 và 1976 Nhưng nhấnmạnh “cả năm 1975 là thời cơ” vàchỉ rõ “nếu thời cơ đến đầu hoặc cuốinăm 1975 thì lập tức giải phóng miềnNam trong năm 1975”, tranh thủ thời

cơ đánh nhanh thắng nhanh để đỡthiệt hại về người và của

- Hội nghị mở rộngquyết định kếhoạch giải phóng

(12/1974-1/1975)

Năng lựctái hiện sựkiện LS,

tư duy,phân tích,trình bày

đã giành thắng lợi

- Ngày 14/3/1975 địch được lệnh rútquân khỏi Tây Nguyên Trên đườngrút chạy, địch bị quân ta truy kíchtiêu diệt Ngày 24/3/1975 TâyNguyên hoàn toàn giải phóng

- Quân giải phónglàm chủ sân bayHòa Bình – Buôn

Ma Thuột (3/1975)

- Quân giải phóngđánh chiếm trạiMai Hắc Đế, Buôn

Ma Thuột (3/1975)

- Buôn Ma Thuộtđược giải phóng(3/1975)

- “Thảm kịch”

đường số 7(16/3/1975)

- Quân giải phóngtiến vào cửa NgọMôn – Huế(26/3/1975)

Năng lực

tư duy, sửdụng tưliệu, tái