SKKN bồi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tích hợp kiến thức vào chương trình môn công nghệ THPT

Tôi đã nảy sinh ra suy nghĩ, nên tích cực hơn nữa trongviệc đưa kiến thức về bảo vệ môi trường vào trong chương trình giáo dục các cấphọc, nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của các em

Trang 1

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp:

Ngày nay, ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường tại các thành phố, khu

đô thị lớn, khu công nghiệp và làng nghề là nghiêm trọng nhất, ở mức báo động,mức độ ô nhiễm vượt nhiều lần mức tiêu chuẩn cho phép Đặc biệt, sự cốFormosa năm 2016 khiến vùng biển bốn tỉnh Miền Trung từ Hà Tĩnh đến ThừaThiên Huế chịu sự ô nhiễm nặng nề, làm tổn hại nghiêm trọng đến đời sống củangười dân vùng biển và gây nhiều bức xúc trong dư luận Ở nước ta hiện nay, tìnhtrạng ô nhiễm môi trường sinh thái do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt củacon người gây ra ngày càng trầm trọng, đe dọa trực tiếp đến sự phát triển kinh tế-

xã hội bền vững, sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai

Nguyên nhân của tình trạng ô nhiễm ngày chủ yếu xuất phát từ quá trìnhphát triển công nghiệp hiện đại, và ý thức gìn giữ bảo vệ môi trường của conngười trong quá trình sinh hoạt và phát triển sản xuất chưa tốt Người dân chưathực sự ý thức tự giác, có trách nhiệm trong việc tham gia gìn giữ và bảo vệ môitrường sống của chính mình

Khi tham gia vào một nhóm tình nguyện xanh thực hiện buổi thu dọn và xử

lý rác thải dọc bờ biển, tôi nhận thấy, số rác thải bị thải ra trên bờ biển nhiều vôcùng, cực kỳ ô nhiễm Tôi đã nảy sinh ra suy nghĩ, nên tích cực hơn nữa trongviệc đưa kiến thức về bảo vệ môi trường vào trong chương trình giáo dục các cấphọc, nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của các em học sinh về môi trườngsinh thái Tôi cho rằng, là một giáo viên, việc truyền đạt cho các em học sinh,những chủ nhân tương lai của đất nước hiểu biết rõ về vấn đề bảo vệ môi trường,

từ đó các em có những kiến thức để hình thành nên ý thức trong việc bảo vệ môitrường là vô cùng ý nghĩa Chúng ta có thể kết hợp nhiều biện pháp như tuyêntruyền, cổ động, thông qua các cuộc thi… Và, một trong những cách hữu hiệunhất là lồng ghép những nội dung bảo vệ môi trường vào trong các tiết học vàhoạt động giáo dục tại trường, trong đó có môn Công nghệ

Với những lí do nói trên tôi thực hiện đề tài: “ Bồi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tích hợp kiến thức vào chương trình môn Công Nghệ THPT”.

1.2 Điểm mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp:

1.2.1 Điểm mới của đề tài:

Xây dựng cơ sở lí luận về dạy học tích hợp kiến thức bảo vệ môi trườngvào môn Công nghệ 11 THPT

Xây dựng địa chỉ tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường vào các chương 3,

4, 5 môn Công nghệ 11 THPT

Xây dựng một số giáo án mẫu về tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường vàocác chương 3, 4, 5 môn Công nghệ 11 THPT để bản thân vận dụng vào trong quátrình giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hình thành ý thức bảo vệ môi trườngcho học sinh, đồng thời cung cấp nguồn tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp

1.2.2 Sáng kiến, giải pháp:

- Nghiên cứu tài liệu, SGK, tìm hiểu thông tin trên mạng Internet để xâydựng cơ sở lí thuyết, xây dựng địa chỉ tích hợp và soạn giáo án mẫu về tích hợp

Trang 2

- Sử dụng các phương pháp dạy học thích hợp để giảng dạy:

- Tiến hành điều tra khảo sát, thu thập thông tin thực tế:

Tiến hành giảng dạy để đánh giá, chia thành hai nhóm: nhóm lớp được dạyhọc tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường 11A1, 11 A2 và nhóm lớp không dạyhọc kiến thức tích hợp là 11A3, 11A4

Sau khi dạy các bài theo kế hoạch, tôi đưa ra một số câu hỏi về nội dungbảo vệ môi trường cho học sinh trả lời vào giấy Thu kết quả tiến hành đánh giá,

so sánh, rút ra kết luận

+ Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

Sau khi thu được kết quả trả lời câu hỏi của học sinh ở hai khối lớp đã thựchiện, tiến hành chấm điểm vá thống kê, xử lí số liệu để đánh giá về mức độ nhậnbiết về bảo vệ môi trường của học sinh

Trang 3

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:

2.1.1.Một số vấn đề chung về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường

Khái niệm môi trường được hiểu bao gồm các nhân tố tự nhiên và các nhân

tố kinh tế xã hội ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của con người và các nguồntài nguyên cần thiết cho sự sống

Giáo dục về môi trường là quá trình tạo dựng cho con người những nhận

thức và mối quan tâm đến môi trường và các vấn đề về môi trường Giáo dục môitrường gắn liền với việc học kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ vàlòng nhiệt tình để hoạt động một cách độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ra giảipháp cho vấn đề môi trường hiện tại và tương lai

Trái Đất đang nóng lên Thiên tai, động đất, sóng thần đang diễn ra ở khắpnơi Những hiểm họa suy thoái về môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sốngcủa loài người Nguyên nhân cơ bản gây ra ô nhiễm và làm suy thoái môi trường

là do sự thiếu hiểu biết, sự thiếu ý thức của con người Bảo vệ môi trường là vấn

đề sống còn của nhân loại và của mỗi quốc gia Chính vì vậy vấn đề giáo dục ýthức bảo vệ môi trường là vô cùng cần thiết và cấp bách

Ô nhiễm môi trường do ý thức của con người( ảnh tư liệu )

2.1.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghệm

Nội dung chương trình môn Công nghệ nói chung và môn Công nghệ lớp

11 nói riêng ít được các thầy cô giáo cũng như các em học sinh quan tâm chútrọng Bên cạnh đó ở các trường THPT giáo viên giảng dạy môn Công nghệ chưađầy đủ mà chủ yếu là giáo viên giảng dạy môn vật lí đảm nhận Nên việc dạy họccòn mang tính hình thức, chưa có sự lồng ghép

Giáo dục kiến thức bảo vệ môi trường sớm cho các em học sinh ở mọi cấphọc là rất cần thiết, giúp các em nhận thức đầy đủ hơn về những tác hại của ônhiễm môi trường gây ra Từ đó các em biết vận dụng vào cuộc sống, làm thayđổi những thói quen hàng ngày theo hướng tích cực hơn như: tiết kiệm điện, tiếtkiệm và tái sử dụng nước sạch, bảo vệ môi trường sống xung quanh, không xả rácbừa bãi… Các em có nhận thức đầy đủ về nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễmmôi trường, để biết cách vận dụng trong hoàn cảnh cụ thể Đây cũng là động lực

để các em phấn đấu học tập nghiên cứu khoa học, ứng dụng những thành tựu mới

Trang 4

Vì vậy, tôi mong muốn xây dựng tài liệu chi tiết nội dung kiến thức tíchhợp bảo vệ môi trường vào chương 3, 4, 5 môn Công nghệ 11 THPT để giảng dạycho các em và để các đồng nghiệp cùng tham khảo

2.2 Các giải pháp:

Cụ thể tôi giới thiệu các địa chỉ tích hợp, biên soạn một số giáo án tích hợpkiến thức bảo vệ môi trường và biên soạn một số câu hỏi theo hướng phát triểnnăng lực của học sinh

2.2.1 Xây dựng nội dung địa chỉ tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào dạy học môn Công nghệ 11 THPT

Chương Tên bài

học

Địa chỉtích hợp

Nội dung tích hợp Mức

độtíchhợp

Sử dụng các loại vật liệu vô cơ,vật liệu hữu cơ, vật liệucompôzit trong ngành cơ khí đểthay thế cho vật liệu kim loại,góp phần làm giảm việc khaithác các loại quạng kim loạigóp phần bảo vệ môi trường

LiênhệLồngghép

Bài 16:

Côngnghệ chếtạo phôi

I Côngnghệ chếtạo phôibằngphươngpháp đúc

- Khi đúc phôi từ kim loại nặngnhư chì sẽ gây ra ô nhiêm môitrường không khí, môi trườngnước, con người dễ bị nhiễmđộc chì…

- Sau khi đúc các phế thải kimloại chúng ta phải thu gom tái

sử dụng không được vứt bỏ ramôi trường gây ô nhiễm môitrường

LiênhệLồngghép

II Côngnghệ chếtạo phôibằngphươngpháp giacông áplực

Sau khi gia công kim loại bằng

áp lực, các loại phế thải chúng

ta phải thu gom lại không được

bỏ bừa bãi ra môi trường gây ônhiễm môi trường

III Côngnghệ chếtạo phôibằngphươngpháp hàn

- Sau khi chế tạo phôi bằngphương pháp hàn chúng ta phảithu gom các loại phế thải nhưque hàn, xỉ kim loại khôngđược vứt bừa bãi gây ô nhiễmmôi trường

- Đặc biệt khi chế tạo phôi bằng

Trang 5

phương pháp hàn chúng ta phảilưu ý đề phòng hỏa hoạn do tia

hồ quang điện gây ra

2 Nguyên

lí cắt

a, Quátrình hìnhthành phoi

Sau khi gia công kim loạichúng ta phải thu gom phầnphoi của kim loại bỏ đúng nơiquy định

LiênhệLồngghépBài 19:

Tự độnghóa trongchế tạo cơkhí

II Cácbiện phápđảm bảo

sự pháttriển bềnvữngtrong sảnxuất cơkhí

Vận động mọi người xungquanh, các nhà sản xuất phảituân thủ chặt chẻ quy trình sảnxuất, các biện pháp bảo vệ môi

trường nói chung và ô nhiễm

môi trường trong sản xuất cơkhí nói riêng

Nêuvấn đề

Thảoluậnnhóm

II Kháiniệm vàphân loại

Ngày nay, tổng năng lượng dođộng cơ đốt trong tạo ra chiếm

tỉ trọng lớn Vì vậy khí thải dođộng cơ đốt trong tạo ra là mộttrong những tác nhân gây ra ônhiễm môi trường

Lồngghép Liênhệ

Bài 21:

Nguyên lílàm việccủa động

cơ đốttrong

II

cơ 4 kì

- Khí cháy do động cơ đốt trongthải ra ở kì thải gây ra ô nhiễmmôi trường không khí Vì vậy

để bảo vệ môi trường chúng taphải hạn chế sử dụng phương

cá nhân, tích cực sử dụng cácphương tiện giao thông côngcộng, các loại xe thân thiện vớimôi trường như xe điện…

- Đặc biệt ở động cơ điêzen khihoạt động thải ra môi trườnglượng khí thải lớn

- Khi động cơ làm việc phát ratiếng ồn gây ra ô nhiễm tiếng

ồn

III

cơ 2 kì

Khi động cơ 2 kì làm việc thìmột phần khí mới bị lọt rangoài làm cho động cơ bị tiêuhao nhiên liệu, đồng thời sinh

ra nhiều khói gây ô nhiễm môitrường

Trang 6

2.2.2 Biên soạn một số giáo án dạy học tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường:

- Yêu thích môn học, tuân thủ an toàn lao động

- Hình thành ý thức bảo vệ môi trường

2 Năng lực hướng tới:

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Lấy được ví

dụ cụ thể về quá trình đúc

Nắm được cácyếu tố ảnh hưởng đến quá trình đúc

Biết được sảnphẩm và sảnvật của qúatrình đúc cùngảnh hưởng của

Trang 7

phương phápđúc

nó đến môitrường sống

II Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của GV

Nghiên cứu kĩ nội dung bài 16 trang 78 SGK, đọc các tài liệu có nội dung liênquan tới bài giảng, soạn giáo án và phương tiện phục vụ giảng dạy

2 Chuẩn bị của học sinh

Học bài cũ, chuẩn bị bài mới

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ.

A: KHỞI ĐỘNG.

Kiểm tra bài cũ:

-Vì sao phải biết các tính chất đặc trưng của vật liệu?

Học sinh trả lời câu hỏi, giáo viên nhận xét, kết luận

* Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên đặt câu hỏi

- Em hãy kể tên một số sản phẩm, chi tiết đúc mà em biết?

- Thế nào gọi là đúc? Trong thực tế có những phương pháp đúc nào

* Thực hiện nhiệm

vụ

- Nhóm trưởng điều

hành các thành viên trong nhóm tìm hiểu lần lượt các nhiệm vụ

- Thư ký ghi lại các ý kiến của nhóm

* Báo cáo kết quả nhiệm vụ.

- Nhóm trưởng cử đại diện thành viên trong nhóm báo cáo kết quả

Trang 8

- Trong thực tế có những phương pháp đúc nào?

+ Đúc trong khuôn kim loại

- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất và chưa thống nhất để đề nghị giáoviên giúp đỡ, gợi ý hoặc giải đáp

* Báo cáo nhiệm vụ.

- Đại diện mỗi nhóm báo cáo một vấn đề do giáo viên chỉ định

- Các nhóm khác đặt câu hỏi và góp ý

* Kết luận đánh giá

- Giáo viên nhận xét đánh giá báo cáo của các nhóm

- Nêu bật được bản chất của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

- Khi đúc kim loại nặng như chì sẽ gây ra ô nhiêm môi trường không khí, môi trường nước, con người dễ bị nhiễm độc chì Vì vậy chúng ta phải hạn chế tối đa khi sử dụng chì.

2 Ưu nhược điểm của quá trình đúc:

* Giao nhiệm vụ

Giáo viên cung cấp thông tin, hình ảnh ví dụ cụ thể trong thực tế về các sản phẩm

và rác thải của quá tình đúc và đặt câu hỏi:

Em hãy nêu các ưu điểm của phương pháp đúc?

Em hãy nêu các nhược điểm của phương pháp đúc?

* Thực hiện nhiệm vụ

Hoạt động nhóm:

Nhóm trưởng điều hành thảo luận tập trung theo định hướng của giáo viên:

-Tạo ra các khuyết tật như rỗ khí, rỗ xỉ, không điền đầy lòng khuôn, vật đúc bịnứt…- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất và chưa thống nhất để đềnghị giáo viên giúp đỡ, gợi ý hoặc giải đáp

a, Ưu điểm

- Đúc được tất cả các kim loại và hợp kim khác nhau

- Có thể đúc các vạt có khối lượng từ vài gam tới vài trăm tấn

- Đúc được các vật có hình dạng, kết cấu bên trong và bên ngoài phức tạp

b, Nhươc điểm

Trang 9

- Nêu bật được đặc điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

Hoạt động nhóm:

- Các nhóm hoạt động theo phương pháp khăn trải bàn

- Nhóm trưởng điều hành các thành viên ghi câu trả lời vào ô của mình:

- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất vào ô giữa

Quy trình đúc khuôn cát:

B1: Chuẩn bị mẫu và vật liệu làm khuôn

B2: Tiến hành làm khuôn

B3: Chuẩn bị vật liệu nấu

B4: Nấu chảy và rót kim loại lỏng vào khuôn

Các kim loại thừa, mẫu, khuôn đúc nếu không được thu gom xử lý đúng cách sẽ gây nguy hiểm cho con người, gây ô nhiễm môi trường.

- Đại diện các nhóm treo bảng hoạt động của nhóm mình lên

- Các nhóm trao đổi, bổ sung, góp ý

C VẬN DỤNG MỞ RỘNG.

- Hướng dẫn học sinh tìm đọc các thông tin trên sách khoa học, tra cứu trên

Internet để Tìm hiểu và đưa ra đề xuất một số biện pháp tái sử dụng phế thải của phương pháp đúc.

3 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

* Giao nhiệm vụ

và rác thải của quá tình đúc và đặt câu hỏi:

Muốn đúc một vật bằng phương pháp đúc trong khuôn cát ta phải làm gì?

Hãy cho biết mẫu dùng để làm gì?

Em hãy nêu các bước chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát?

Tích hợp:

GV? Những loại phế thải sau khi đúc?

GV? Những phế thải này không được thu gom sẻ xảy ra vấn đề gì?

- GVKL: Sau khi đúc các phế thải sau khi đúc chúng ta phải thu gom tái sử dụng không được vứt bỏ ra môi trường gây ô nhiễm môi trường

Trang 10

-Biết được bản chất của gia công kim loại bằng cắt gọt

- Biết được nguyên lý cắt và dao cắt

Các chuyển động khi tiện

2 Kĩ năng

- Nhận biết được cấu tạo của dao

- Các chuyển đông của dao

3 Thái độ

- Hứng thú học tập, tuân thủ quy định an toàn lao động

- Hình thành ý thức bảo vệ môi trường

4 Năng lực hướng tới:

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

cắt gọt.

Lấy được ví

dụ cụ thể vềquá trình giacông kim loạibằng cắt gọt

Tìm hiểu vàđưa ra đề xuấtmột số biệnphá pthu gomtái sử dụngphế thải củaphương phápgia công cắt

Phân biệt được chuyển động cắt và chuyển động tiến dao

Nêu được sảnphẩm quytrình cắt có táchại như thếnào đến môitrường sống

Trang 11

khi khôngđược thu gom

và xử lý đúngcách

3 Dao cắt Biết được về

các mặt củadao, các góccủa dao

Hiểu được cácvật liệu làmdao phù hợptheo đặc điểm

và yêu cầu củaquá tình cắt

II Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của GV

Nghiên cứu kĩ nội dung bài 17 trang 82 SGK, đọc các tài liệu có nội dung liênquan tới bài giảng, xem lại bài 18 sách công nghệ 8, soạn giáo án và phương tiệnphục vụ giảng dạy

2 Chuẩn bị của HS

Đọc trước nội dung bài 17 trang 82 SGK, xem lại bài 18 sách công nghệ 8

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ.

A: KHỞI ĐỘNG.

Kiểm tra bài cũ:

Em hãy nêu bản chất và ưu, nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phươngpháp đúc?

* Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên giới thiệu về quy trình gia công cắt gọt bằng kim loại qua một số videothực tế và đặt câu hỏi:

- Quy trình này tên gọi là gì, nó được thực hiện như thế nào? Nó có những sảnphẩm nào phục vụ cuộc sống?

- Nhóm trưởng điều hành các thành viên trong nhóm tìm hiểu lần lượt các nhiệmvụ

Trang 12

- Vậy bản chất của gia công kim loại bằng cắt gọt là gì?

- Phần kim loại bị cắt bỏ đi gọi là gì?

- Nhóm trưởng điều hành các thành viên trong nhóm tìm hiểu lần lượt các nhiệmvụ

- Nêu bản chất của gia công kim loại bằng cắt gọt

- Lấy đi một phần kim loại của phôi dưới dạng phoi nhờ các dụng cụ cắt để thuđược chi tiết có hình dạng, kích thước theo yêu cầu

- Là phương pháp gia công phổ biến trong ngành chế tạo cơ khí

- Tạo ra các chi tiết có độ chính xác cao

2 Nguyên lý cắt

* Giao nhiệm vụ:

và rác thải của quá trình gia công kim loại bằng cắt gọt và đặt câu hỏi:

- Phoi được hìmh thành như thế nào?

Tích hợp: Phoi kim loại sau khi gia công không được thu gom mà để rơi vãi ra môi trường thì sẽ như thế nào?

- Tiện kim loại chuyển động tương đối giữa dao và phôi như thế nào?

- Bào kim loại chuyển động tương đối giữa dao và phôi như thế nào?

- Khoan kim loại chuyển động tương đối giữa dao và phôi như thế nào?

- Nêu bật được sản vật của quy trình cắt gọt có thể gây nguy hiểm cho con người

và các loài vật khác, gây ô nhiễm môi trường

Lưu ý: Sau khi gia công kim loại chúng ta phải thu gom phần phoi của kim loại bỏ đúng nơi quy định

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	380,78 KB