Việc nghiên cứu và hoàn thiện chính sách đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT sẽ đóng góp nhất định vào thành công của hình thức đầu tư này cũng như của quản lý nhà nước đối với đối với đầ
Trang 11
MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài luận án
Đường bộ đóng vai trò như hệ thống huyết mạch trong nền kinh tế, có
đóng góp quan trọng tới sự phát triển của nền kinh tế, xã hội các quốc gia
Tuy nhiên việc xây dựng đường bộ là thách thức lớn đối với các quốc gia
Đầu tư theo mô hình đối tác công tư (ĐTCT) được coi là một cơ chế giúp
phát huy và tận dụng vai trò của khu vực tư nhân trong thu hút vốn và nâng
cao hiệu quả xây dựng đường bộ
Nhà nước Việt Nam đã bước đầu tạo khuôn khổ chính sách và pháp lý
cho áp dụng hình thức ĐTCT nhằm đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng Các
CSNN về đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ được hình
thành một cách tương đối có hệ thống và đã trở thành công cụ điều tiết vĩ
mô quan trọng nhằm khuyến khích phát triển đầu tư theo phương thức này
Tuy nhiên, hành lang chính sách chưa thể hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ, phân
bổ hài hòa lợi ích và rủi ro giữa nhà nước với nhà đầu tư, quy định về mô
hình hợp đồng và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chưa phù hợp, thủ tục triển
khai đầu tư còn nhiều hạn chế Việc nghiên cứu và hoàn thiện chính sách đối
với đầu tư theo hình thức ĐTCT sẽ đóng góp nhất định vào thành công của
hình thức đầu tư này cũng như của quản lý nhà nước đối với đối với đầu tư
theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ
Vì lý do trình bày ở trên, tác giả chọn đề tài “CSNN đối với đầu tư theo
hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ Việt Nam” để nghiên cứu luận án
tiến sĩ
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Xây dựng được khung nghiên cứu về CSNN đối với đầu tư theo hình
thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ;
- Đánh giá được thực trạng CSNN đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT
trong xây dựng đường bộ ở Việt Nam;
- Đề xuất được giải pháp hoàn thiện chính sách về đầu tư theo hình
thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ ở Việt Nam
2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là CSNN đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ Việt Nam
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: chính sách đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ Việt Nam xét theo chu trình đầu tư: Chính sách đối với xác định và chuẩn bị đầu tư theo hình thức ĐTCT, lựa chọn loại hình đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện đầu tư, ưu đãi và đảm bảo đầu tư, phân bổ rủi ro giữa nhà nước và tư nhân
- Về không gian: chính sách và hoạt động đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ ở Việt Nam
- Về thời gian: phân tích CSNN đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ ở Việt Nam giai đoạn 2011- 2018; Điều tra tiến hành từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2017; Các giải pháp đề xuất cho giai đoạn đến năm 2025
4 Những đóng góp mới của luận án
Về mặt khoa học:
- Dựa trên lý thuyết về phân tích chính sách, luận án đã xác định được những yếu tố cơ bản của chính sách nhà nước đối với đầu tư theo hình thức đối tác công- tư (ĐTCT) trong xây dựng đường bộ
- Luận án đã xác định được các mục tiêu chính sách nhà nước đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ; yếu tố cấu thành của chính sách; các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến chính sách nhà nước đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ
đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ theo cách tiếp cận chu trình đầu tư phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh thực tiễn của Việt Nam
Trang 23
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CHÍNH SÁCH NHÀ NƯỚC
ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ
TRONG XÂY DỰNG ĐƯỜNG BỘ 1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài
1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước
1.3 Khoảng trống nghiên cứu
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về ĐTCT và chính sách của nhà
nước đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ theo các
góc độ tiếp cận khác nhau, với đối tượng, phạm vi và bằng phương pháp
nghiên cứu khác nhau, được tác giả kế thừa, lựa chọn để đưa vào luận án như
khái niệm, đặc điểm, hình thức và chu trình đầu tư theo hình thức ĐTCT;
CSNN đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ, bao
gồm nội dung chính sách theo tiếp cận về các yếu tố đầu vào cho đầu tư
(chính sách xúc tiến đầu tư, chính sách tài chính, chính sách đất đai và chính
sách môi trường), một số chính sách bộ phận theo tiếp cận về chu trình đầu tư
(chính sách về lựa chọn nhà đầu tư, lựa chọn mô hình hợp đồng, phân bổ rủi
ro, ưu đãi đầu tư) Những công trình này đã cung cấp dữ liệu thứ cấp và
phương pháp tiếp cận, dựa vào đó tác giả xác định và thực hiện hướng nghiên
cứu luận án
Tuy nhiên, những nghiên cứu đối với CSNN về đầu tư theo hình thức
ĐTCT trong xây dựng đường bộ còn rời rạc, chỉ tập trung vào một số chính
sách riêng lẻ, chưa nghiên cứu đầy đủ các chính sách cho cả chu trình đầu tư,
mục tiêu, nguyên tắc, các tiêu chí đánh giá chính sách và các nhân tố ảnh
hưởng đến chính sách Luận án này tập trung nghiên cứu các vấn đề trọng
tâm mà các đề tài trước còn chưa nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện,
cụ thể là mục tiêu, nguyên tắc, bộ phận cấu thành chính sách, các nhân tố ảnh
hưởng đến CSNN đối với đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường
bộ tiếp cận theo chu trình đầu tư phù hợp với điều kiện, bối cảnh của Việt
Nam
4
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ TRONG XÂY DỰNG ĐƯỜNG BỘ 2.1 Hình thức ĐTCT trong đầu tư xây dựng đường bộ
2.1.1 Đường bộ
Theo Luật GTĐB, đường bộ gồm “đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ” Đường bao gồm quốc lộ, tỉnh lộ, đường huyện, đường xã, đường đô thị, đường chuyên dùng Cầu bao gồm cầu vượt, cầu chui Cơ sở vật chất khác phục vụ việc đi lại và vận chuyển trên bộ bao gồm bến bãi đỗ xe, tín hiệu, biển báo giao thông, đèn đường chiếu sáng v.v Như vậy đường bộ bao gồm hai hệ thống là hạ tầng giao thông tĩnh (bến xe, nhà chờ xe bus, bãi đỗ xe…) và hạ tầng giao thông động (đường, cầu, cầu vượt, nút giao thông v.v )
2.1.2 Khái niệm và đặc trưng của đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ
Đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ là phương thức nhà nước và nhà đầu tư tư nhân cùng hợp tác thực hiện đầu tư xây dựng công trình hạ tầng đường bộ thông qua hợp đồng phân chia rõ ràng trách nhiệm, lợi ích và rủi ro
ĐTCT trong đầu tư xây dựng đường bộ là sự hợp tác giữa nhà nước với các nhà đầu tư lớn, hướng tới lợi ích dài hạn Nhà đầu tư tham gia ĐTCT trong xây dựng đường bộ có năng lực huy động nguồn vốn lớn từ các nhà tài trợ và năng lực quản lý Đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường
bộ chịu nhiều rủi ro về chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ, tự nhiên và rủi ro bất khả kháng
2.1.3 Các yêu cầu cơ bản của đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ
Các yêu cầu cơ bản là: (1) Giá trị đồng tiền (2) Phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cũng như của nhà đầu tư (3) Hướng tới đầu ra (4) Tham gia vào thị trường (5) Phân bổ rủi ro tối ưu (6) Minh bạch (7) Trách nhiệm giải trình
2.1.4 Phân loại đầu tư theo hình thức ĐTCT trong xây dựng đường bộ
Dựa vào mối quan hệ ĐTCT, có thể phân loại phương thức hợp đồng