Nh chúng ta đã biết, toàn nhân loại thì con đờng lịch sử tự nhiên để xây dựng chủ nghĩa xã hội là con đờng phát triển tuần tự qua tất cả các giai đoạn của các hình thái kinh tế xã hội đã
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Chủ nghĩa xã hội và con đờng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta là vấn đề lý luận và thực tiễn rất cơ bản, trọng yếu, liên quan trực tiếp đến đớng lối chính trị của
Đảng, phơng hớng phát triển của đất nớc Đây là vấn đề trung tâm cốt lõi trong đ-ờng lối cách mạng nớc ta: nó chi phối toàn bộ các hoạt động chính trị, văn hoá, xã hội đối ngoại, an ninh quốc phòng, xây dựng Đảng của Đảng ta Tuy nhiên, chủ nghĩa xã hội là gì và Việt Nam xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng cách nào thì qua mỗi chặng đờng Cách mạng chung ta mới có đợc những nhận thức ngày càng sâu sắc, đầy đủ hơn
Nhõn dõn ta đi theo Đảng tiến hành cỏch mạng dõn tộc dõn chủ nhõn dõn khụng chỉ nhằm thoỏt khỏi ỏch đụ hộ của ngoại bang, cũng khụng chỉ nhằm thoỏt khỏi gụng cựm của phong kiến mà khỏt vọng của nhõn dõn ta là muốn tiến tới thoỏt khỏi mọi kiểu ỏp bức, búc lột, mọi người đều được sống trong ấm no, tự do, hạnh phỳc Chỉ cú đi lờn chủ nghĩa xó hội mới đỏp ứng được khỏt vọng đú Nếu đi theo con đường tư bản chủ nghĩa mà nhõn dõn ta đó từng chứng kiến sự đàn ỏp, búc lột của chủ nghĩa tư bản Phỏp, Mỹ thỡ khụng thể đỏp ứng được nguyện vọng của nhõn dõn Chớnh vỡ vậy, đi lờn chủ nghĩa xó hội là khỏt vọng của nhõn dõn ta Đú là một
sự thật lịch sử khụng ai cú thể phủ nhận được
Trong khuôn khổ tiểu luận này tôi muốn đề cập đến: Con đờng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, một vấn đề trọng tâm xuyên suốt quá trình phát triển của
đất nớc ta làm đề tài nghiờn cứu cho bài tiểu luận của mỡnh
PHẦN NỘI DUNG Chương 1
Trang 2CƠ SỞ KHÁCH QUAN CỦA CON ĐUỜNG ĐI LấN CHỦ NGHĨA XÃ
HỘI Ở VIỆT NAM
I QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LấNIN VỀ CON ĐƯỜNG
ĐI LấN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI.
Nh chúng ta đã biết, toàn nhân loại thì con đờng lịch sử tự nhiên để xây dựng chủ nghĩa xã hội là con đờng phát triển tuần tự qua tất cả các giai đoạn của các hình thái kinh tế xã hội đã có Do coi chủ nghĩa t bản thể kỷ XIX đang đạt tới đỉnh cao của sự phát triển của no nên C Mác hy vọng từ các nớc tây âu sẽ đồng loạt ra
đời Theo Mác, sự thay đổi một hình thành kinh tế xã hội nay bằng một hình thái kinh tế xã hội khác thờng đợc thực hiện thông qua Cách mạng xã hội Nguyên nhân sau xa của cuộc Cách mạng đó là mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất, khi quan hệ sản xuất trở thành xiềng xích của lực lợng sản xuất Trong những thời kỳ Cách mạng, khi cơ sở kinh tế thay đổi thì sớm hay muộn toàn bộ kiến trúc thợng tầng đồ sộ cũng phải thay đổi theo Và từ đó các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác – Lênin đi đến kết luận: Hình thái kinh tế xã hội chủ nghĩa t bản chủ nghĩa nhất định sẽ đợc thay thế bằng hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa và sự thay thế này là một quá trình lịch sử tự nhiên
Nh vậy, nếu xem xét ở phạm vi lịch sử toàn nhân loại thì lịch sử xã hội loài ngừơi đã phát triển qua một số hình thái kinh tế xã hội nhất định Song do đặc điểm lịch sử, về không gian, thời gian không phải quốc gia nào cũng phải trảo qua tất cả các hình thái kinh tế xã hội Thực tế lịch sử chứng tỏ có nhiều quốc gia trong những
điều kiện thực tế lịch sử nhất định đã phát triển tuần tự qua các hình thái kinh tế xã hội, đồng thời một số quốc gia khác lại phát triển qua con đờng bỏ qua một vài hình thái kinh tế nào đó
Chính là dựa vào những thực tế lịch sử nh vậy, C Mác đã nêu lên những t t-ởng về khả năng “phát triển rút ngắn”, trong những điều kiện lịch sử nhất định Mác – Lênin đã nêu lên khả năng “Không phải trải qua giai đoạn phát triển t bản chủ nghĩa” để tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội đối với nớc lạc hậu Ông chỉ ra rằng trong những điều kiện nhất định, con đờng phát triển của các dân tộc tiền t bản xã hội chủ
Trang 3nghĩa nhất thiết phải trải qua các tuần tự lịch sử sinh thành và phát triển của xã hội chủ nghĩa t bản mà các nớc t bản đã từng trải qua
Quy luật kế thừa của lịch sử loài ngời luôn cho phép cộng đồng nào đó trong những điều kiện lịch sử, do tác động với các nhân tố, các mâu thuẫn bên trong và bên ngoài, có thể bỏ qua giai đoạn phát triển nhất định để vơn tới trình độ tiến của nhân loại Trong lịch sử thờng xuyên xuất hiện những trung tâm phát triển cao hơn
về sản xuất vật chất, về kỹ thuật, về văn hoá, chính trị, sự giao lu, hợp tác với các trung tâm đó và những nhân tố khác làm xuất hiện khả năng một số nớc đi sau có thể rút ngắn tiến trình lịch sử mà không phải lặp lại tuần tự các quá trình đã qua của lịch sử nhân loại
Trong thời đại ngày nay, chủ trơng phát triển rút ngắn để xây dựng xã hội ở một số các quốc gia tiền t bản chủ nghĩa chẳng những không mâu thuẫn với tinh thần của sự phát triển mang tính lịch sử tự nhiên, mà còn là biểu hiện sinh động của quá trình lịch sử tự nhiên ấy Chỉ khi ngời ta “rút ngắn” một cách duy ý chí, bất cháp quy luật thì lúc đó sự phát triển rút ngắn mới trở nên đối lập với quan trình lịch
sử tự nhiên Vì vây, quá trình lịch sử tự nhiên của sự phát triển xã hội chẳng những diễn ra bằng con đờng phát triển tuần tự mà còn bao hàm cả sự bỏ ra trong những
điều kiện lịch sử nhất định, một hoặc một vài hình thái kinh tế xã hội nhất định
II NHẬN THỨC TRƯỚC ĐÂY VỀ CON ĐƯỜNG XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.
Trên con đờng đi tới chủ nghĩa xã hội, Việt Nam là một quốc gia cha từng trải của hình thái kinh tế t bản chủ nghĩa, tuy vậy chúng ta có thể “rút ngắn” hình thái kinh tế t bản chủ nghĩa để xây dựng chủ nghĩa xã hội Tuy vậy trớc đây con đ-ờng xây dựng chủ nghĩa xã hội của nớc ta còn máy móc, mang tính áp đặt Chúng ta vẫn đang còn những quan niệm cha chính xác về những vấn đề chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa t bản
+ Chúng ta đã đối lập tuỵêt đối giữa chủ nghĩa t bản với chủ nghĩa xã hội Ta luôn cho rằng cái gì của chủ nghĩa t bản cũng đều là kf tốt là xấu, còn cái gì của chủ nghĩa xã hội cũng là tốt đẹp, là hoàn mỹ Nh vật chúng ta đã xem xét vấn đề mang tính chủ quan, duy ý chí Chúng ta đã đợc nhận thức đợc rằng sự phát triển của các hình thái kinh tế xã hội từ cộng sản nguyên thủy đến nô lê đến phong kiến,
đến chủ nghĩa t bản cũng là một nấc thang phát triển cuả nhân loại Những thành
Trang 4đạt đợc của chủ nghĩa t bản không chỉ của giai cấp t sản mà còn của nhân loại tiến bộ
+ Chúng ta đã tuyệt đối hoá vai trò chủ nghĩa chủ quan của Đảng, của chính quyền Ta cứ cho rằng có liên minh công nông là có tất cả có chính quyền tiên tiến cho nên chúng ta đã đa quan hệ sảng xuất đi trớc một bớc để mở đờng cho lực lợng sản xuất phát triển Với những quan niệm nh vậy cho nên trong thời kỳ bao cấp chúng ta đã thực hiện sự thay đổi về thể chế chính trị, thực hiện những yếu tố của chủ nghĩa xã hội Tuy nhiên chúng ta đã cha chú ý đến tính chất và trình độ lực l-ợng sản xuất Một số lý do nữa là do đất nớc vừa thoát khỏi chiến tranh nên ta nôn nóng đa đất nớc thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, từ đó dẫn đến những sai lầm nghiêm trọng Những sai lầm này lại dẫn đến những sai lầm khác
III NHẬN THỨC ĐỔI MỚI VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TRONG THỜI
KỲ QUÁ ĐỘ.
“Chủ nghĩa cộng sản không phải là một trạng thái cần phải sáng tạo ra, không phải là một lý tởng mà hiện thực phải khuôn theo Chúng ta gọi chủ nghĩa cộng sản
là một phong trào hiện thực, nó xoá bỏ trạng thái hiện nay Những điều kiện của phong trào ấy là kết quả của những tiền đề hiện đang tồn tại” Dựa vào sự phân tích trực tiếp những mâu thuẫn của xã hội t sản tring giai đoạn đầu phát triển của nó dựa vào triển vọng của phong trào công nhân Mác và Angghen đã đa ra dự đoán về sự phát triển của xã hội loài ngời tròn tơng lai, tất yếu phải tiến đến hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa, mà chủ nghĩa xã hội là giai đoạn thấp của hình thái ấy Tất nhiên, dự đoán khoa học của các ông mới chỉ cho phép phác họadx những đờng nét chủ yếu về xã hội tơng lai ấy Lênin cũng chỉ rõ: “Chúng ta không hề coi lý luận của Mác nh là một cái gì đã xong xuôi hẳn với bất khả xâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng lý luận đó chỉ đặt nền móng cho môn khoa học mà những ngời xã hội chủ nghĩa phải phát triển hơn nữa về mọi mặt, nếu họ không muốn trở thành lạc hậu với cuộc sống”
Đáng tiếc là trong nhiều năm qua, đối với chúng ta, lý luận về chủ nghĩa xã hội không những không đợc bổ sugn, phát triển cho phù hợp với sự biến đổi của thực tiễn, mà lại đợc giải thích một cách máy móc, giáo điều và đợc áp dụng một cách rập khuôn làm cho chủ nghĩa xã hội hiện thực ở nhiều nớc bị biến dạng, dẫn
đến khủng hoảng và tan rã Hậu quả đó do nhiều nguyên nhân, nhng nguyên nhân
Trang 5chủ yếu là do chúng ta mắc phải những sai lầm chủ quan, duy ý chí, không tôn trọng các quy luật khách quan Thực tiễn cuộc sống đó đòi hỏi chúng ta phải nhận thức lại chủ nghĩa xã hội, tiến hành đổi mới một cách toàn diện, sâu sắc cả lý luận
và thực tiễn của chủ nghĩa xã hội
Lịch sử đã chứng minh, không phải bất kỳ nớc nào cũng phải tuần tự trải qua các hình thái kinh tế xã hội đã từng có trong lịch sử Việc bỏ qua một hình thái kinh
tế xã hội nào đó những yếu tố bên trong quyết định, song đồng thời còn tuỳ thuộc ở
sự tôn trọng của từng nhân tố ở bên ngoài Cuộc Cách mạng khoa học và công nghiệp đang tạo ra bớc ngoặt phát triển của loài ngời, đánh dấu đỉnh cao mới của sự phát triển trí tuệ, mở ra một nền văn minh mới, tác động sâu sắc đối với cuộc sống của dân tộc, tạo ra cho các nớc chậm phát triển thời kỳ mới nhng cũng có nhiều thách thức mới trên con đờng lựa chọn sự phát triển của mình ở nớc ta cũng đã có những tiền đề và điều kiện chung cho chúng ta lựa chọn con đờng xã hội chủ nghĩa, két hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhanh chóng thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, làm cho đất nớc ngày càng phồn vinh
Đảng ta đã chỉ rõ: “Nớc ta quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế dộ
t bản, từ một xã hội vốn là thuộc địa, nửa phong kiến,m lực lợng sản xuất rất thấp”
Đặc điểm này, xét về tính chất và trình độ, biểu hiện ở hai đặc trng cơ bản: một là, lực lợng sản xuất rất thấp quy định tính tất yếu kinh tế - xã hội của xã hội ta cha
đầy đủ, cha chín muồi trong sự phát triển tự nhiên, nội tại của nó; hai là, tồn đọng nhiều tàn d quan hệ xã hội, ý thức t tởng, tâm lý do chế độ thực dân, phong kiến cũ
để lại Đó là những khó khăn, trở ngại trong bớc chuyển tiếp lịch sử từ một xã hội kém phát triển sang một xã hội hiện đại phù hợp với những chuẩn mực và giá trị của nền văn minh nhân loại và của tiến bộ xã hội
Điều cần đặc biệt chú ý là, có thể bỏ qua chế độ ta bản, quá độ lên chủ nghĩa xã hội nhng không thể bỏ qua việc chuẩn bị những tiền đề cần thiết, nhất là tiền tệ cho sự quá độ ấy Nói cách khác, có thể bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa nhng phải tiến hành cho sự bỏ qua này không hề vi phạm đến tiến trình lịch sử tự nhiên của sự phát triển Do đó, cần có sự phát triển nhất định nhân tố t bản chủ nghĩa trong thời
kỳ quá độ là một yêu câu khách quan Và nh vậy chúng ta chỉ bỏ qua chế độ chính
Trang 6trị t bản chứ không bỏ qua chế độ kinh tế, động lực cơ bản tạo ra những tiền đề vật chất của việc xây dựng chủ nghĩa xã hội
Dựa vào phạm trù hình thái kinh tế xã hội của Mác trên cơ sở thực tiễn của Việt Nam Đảng ta đã đề ra chiến lợc Cách mạng đúng đắn để đa nớc ta định hớng xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện đợc mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh Đảng xác định hiện nay đất nớc chúng ta đang ở cuối thời
kỳ cuối phong kiến, đầu t bản Để xây dựng chủ nghĩa xã hội chúng ta phải chúng
ta phải trải qua một thời kỳ gọi là thời kỳ quá độ Đây là thời kỳ chuyển tiếp về mặt thời gian, về mặt kết cấu Sự chuyển tiếp này đan xen giữa cái cũ và cái mới Chúng cùng tồn tại và mâu thuẫn nhau sẵn sàng tiêu diệt nhau Do đó chúng ta phải có sự tác động, điều chỉnh để những yếu tố tích cực phát triển, những cái cũ không phù hợp dần bị mất đi
Trang 7Chương 2 CON ĐƯỜNG ĐI LấN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
I NHỮNG NGUYấN TẮC PHƯƠNG PHÁP LUẬN XUẤT PHÁT ĐỂ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA.
+ Coi trọng vai trò bản chất của nhà nớc, thể hiện đầy đủ quyền lực và nguyện vọng của nhân dân Thiết bị nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền lực nhân dân đợc khẳng định và đợc thực hiện bằng pháp luật mang tính công khai, bình
đẳng dân chủ và tiến bộ
+ Thực hiện những biến đổi mang tính cách mạng trên cả ba lĩnh vực: Phải ra sức phát triển lực lợng sản xuất là nhiệm vụ trung tâm hàng đầu tạo tiền đề kinh tế vững chắc cho sự ra đời của phơng thức sản xuất chủ nghĩa xã hội Phát triển lực l-ợng sản xuất trong điều kiện cuộc Cách mạng khoa học công nghệ đang diễn ra dồn dập, mạnh mẽ đòi hỏi chúng ta phải có quan niệm mới về công nghiệp hoá, không phải là u tiên xây dựng cơ sở vật chất với những ngành công nghiệp truyền thống theo kiểu công nghiệp hoá cổ điể mà là lựa chọn những nghành công nghệ thích hợp, xây dựng kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống thông tin, tạo tiềm năng nhanh chóng ứng dụng những công nghệ mới Giải phóng và khai thác nhanh mọi lực lợng sản xuất, phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần phong phú
đa dạng Tạo ra nguồn sản phẩm và nguồn tích luỷ
+ Phù hợp với sự phát triển của lực lợng sản xuất, thiết lập từng bớc quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa từ thấp đến cao và sự đa dạng về hình thức sỡ hữu Chế độ công hữu phải là kết quả hợp quy luật của quá trình xã hội hoá thực sự chứ không thể tạo ra bằng biện pháp hành chính Chuyển từ quan hệ hiện vật sang quan hệ hàng hoá - tiền tệ, trở lại đúng quy luật phát triển tự nhiên của kinh tế, thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế làm chủ yếu Ngoài ra chúng ta còn phải tiến hành cuộc Cách mạng xã hội chủ
Trang 8nghĩa trên lĩnh vực t tởng và văn hoá Nhân tố con ngời phải vừa là mục tiêu vừa
động lực để xây dựng một xã hội văn minh Giải phóng cá nhân để giải phóng xã hội
Những nguyên tắc phơng pháp luận này là tổng hợp những quan điểm cơ bản nhằm xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội ở nớc ta
II VỀ NỘI DUNG CON ĐƯỜNG ĐI LấN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.
Theo quan điểm của C.Mỏc, Ph Ăngghen và người kế tục sự nghiệp của cỏc ụng là V.I Lờnin, thỡ chủ nghĩa xó hội được phỏt triển từ chủ nghĩa tư bản
và trải qua một thời kỳ quỏ độ, xột về mặt kinh tế cũn đan xen giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xó hội, trong đú, một số loại hỡnh sở hữu tư bản vẫn cũn cơ sở để tồn tại V.I Lờnin đó từng nhấn mạnh, chủ nghĩa xó hội khụng phải là một xó hội từ trờn trời rơi xuống, mà được sinh ra từ chớnh chủ nghĩa tư bản Việc chủ nghĩa xó hội phỏt triển kinh tế thị trường với sự đa dạng húa cỏc loại hỡnh sở hữu, chớnh là những bước trung gian và quỏ độ để tiến tới một nền kinh tế của chủ nghĩa xó hội
và chủ nghĩa cộng sản trong hiện thực
Vận dụng sỏng tạo chủ nghĩa Mỏc-Lờnin, dưới sự lónh đạo trực tiếp của lónh
tụ Nguyễn Ái Quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ khi mới ra đời đó xỏc định được mục tiờu cỏch mạng nước ta phải hướng tới là: “Tư sản dõn quyền cỏch mạng
và thổ địa cỏch mạng để đi tới xó hội cộng sản” Và để thực hiện sự nghiệp giải phúng đú, cỏch mạng phải giải quyết hai mõu thuẫn cơ bản: mõu thuẫn giữa nhõn dõn Việt Nam với thực dõn đế quốc; mõu thuẫn giữa nụng dõn với giai cấp địa chủ phong kiến Sự ra đời của Đảng ta với Cương lĩnh chớnh trị đầu tiờn, khụng những
đó chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cỏch mạng ở Việt Nam, mà cũn đưa cỏch mạng Việt Nam đi đến thắng lợi trong nhiều giai đoạn cỏch mạng
Cỏch mạng Thỏng Tỏm 1945 thành cụng và đại thắng mựa xuõn 1975 đó thể hiện sức mạnh của cả dõn tộc dưới ỏnh sỏng lý luận của chủ nghĩa Mỏc-Lờnin, vựng dậy chống ỏch nụ lệ thực dõn với sức mạnh của cỏc giai cấp chống ỏp bức bất
Trang 9công Những thắng lợi có tính quyết định đó đã giúp Việt Nam xây dựng được một nền kinh tế dân tộc dân chủ nhân dân, trong đó có những nhân tố đầu tiên của chủ nghĩa xã hội; đã xây dựng và từng bước củng cố thiết chế chính trị dân chủ mới; xây dựng nền văn hóa dân tộc dân chủ nhân dân, nâng cao dân trí, khôi phục sức sống tinh thần dân tộc Từ đỉnh cao của những thành tựu đó, tiến trình thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam không còn bị cách biệt bởi một bức tường thành nào cả Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã tạo tiền đề vật chất và tinh thần để Việt Nam chuyển vào chặng đầu của thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu có tính quyết định đó, khoảng thời gian một thập kỷ (từ 1976 đến 1986), Đảng ta mắc phải một số khuyết điểm: do chủ quan duy ý chí, nóng vội, vi phạm quy luật khách quan, đánh giá không đúng xuất phát điểm kinh tế-xã hội Việt Nam khi bước vào giai đoạn đầu của cách mạng xã hội chủ nghĩa; thiếu tri thức về quy luật phát triển kinh tế-xã hội; chậm tổng kết thực tiễn để phát triển lý luận; mắc bệnh giáo điều khi học tập kinh nghiệm của nước ngoài Đặc biệt là, tính quá độ và các bước trung gian trong quá trình chuyển biến từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân sang cách mạng xã hội chủ nghĩa đã không được tôn trọng đầy đủ Có lúc, Đảng nhận thức chưa thật đúng về việc “bỏ qua” chế độ tư bản chủ nghĩa, coi đó như loại trừ tức khắc mọi yếu tố của chủ nghĩa tư bản Do đó, nhiều nhân tố hữu ích của chủ nghĩa tư bản đã không được kế thừa, phát huy để xây dựng chủ nghĩa xã hội
Công cuộc đổi mới được Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng từ 1986 nhằm khắc phục những sai lầm phiến diện, siêu hình, cực đoan đó và để nhận thức đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội và thực hiện mục tiêu ấy bằng những hình thức
và bước đi thích hợp Trong tiến trình đổi mới, trước tình hình phức tạp trong nước
và trên thế giới, Đảng ta đã nêu 6 quan điểm mang tính nguyên tắc trong Hội nghị Trung ương 6 (khóa VI) năm 1989 và được phát triển qua các kỳ Đại hội là:
Trang 10- Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn đấu xây dựng Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh
- Kiên định chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động của Đảng Cộng sản Việt Nam và cách mạng Việt Nam
- Kiên định và không ngừng nâng cao vai trò và năng lực lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Giữ vững, xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân
- Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ và nâng cao năng lực làm chủ của nhân dân lao động
- Giữ vững chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân
Công cuộc đổi mới đất nước đã đưa Việt Nam ra khỏi khủng hoảng nghiêm trọng và làm nảy sinh những yếu tố mới cả về vật chất và tinh thần, làm thay đổi trạng thái xã hội và tạo đà cho sự chuyển biến có ý nghĩa bước ngoặt Với thành tựu công cuộc đổi mới, nhận thức của Đảng và nhân dân ta về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng rõ ràng hơn
Quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa về tính tất yếu, nội dung, bản chất đã được Đảng trình bày rõ trong văn kiện các Đại hội từ 1986 đến nay và trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội năm 1991 và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Trên cơ sở tiếp tục đổi mới tư duy về chủ nghĩa xã hội, cũng như tổng kết thực tiễn đất nước, nghiêm túc tự phê phán về những sai lầm, thiếu sót trong nhận thức lý luận và chỉ đạo thực tiễn, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu rõ nội dung quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Thực chất “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa Bỏ qua quan hệ sản