Định tội danh đối với các tội liên quan đến đánh bạc trong luật hình sự việt nam (trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh thanh hóa)

Tính mới và đóng góp của đề tài Nước ta hiện nay đang trong giai đoạn cải cách tư pháp việc nghiên cứu một cách có hệ thống nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về định tộ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRỊNH VĂN SƠN

ĐịNH TộI DANH ĐốI VớI CáC TộI Có LIÊN QUAN ĐếN ĐáNH BạC

TRONG LUậT HìNH Sự VIệT NAM (Trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Thanh Hóa)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRỊNH VĂN SƠN

ĐịNH TộI DANH ĐốI VớI CáC TộI Có LIÊN QUAN ĐếN ĐáNH BạC

TRONG LUậT HìNH Sự VIệT NAM (Trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Thanh Hóa)

Chuyờn ngành: Luật Hỡnh sự và tố tụng hỡnh sự

Mó số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH Lấ VĂN CẢM

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

TRỊNH VĂN SƠN

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH CÁC TỘI ĐÁNH BẠC, TỘI TỔ CHỨC ĐÁNH BẠC HOẶC GÁ BẠC 8

1.1 Một số khái niệm có liên quan đến định tội danh tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 8

1.1.1 Khái niệm về hành vi đánh bạc, đánh bạc trái phép 8

1.1.2 Khái niệm tội đánh bạc 11

1.1.3 Khái niệm hành vi tổ chức đánh bạc và hành vi gá bạc 13

1.1.4 Khái niệm tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 14

1.2 Định tội danh, đặc điểm, ý nghĩa định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 14

1.2.1 Một số quan điểm về định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 14

1.2.2 Đặc điểm cơ bản của định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 18

1.2.3 Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (đối với tội phạm hoàn thành) 20

1.2.4 Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong những trường hợp đặc biệt 23

1.3 Căn cứ pháp lý, căn cứ khoa học và ý nghĩa hoạt động định

tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 27

1.3.1 Căn cứ pháp lý của hoạt động định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 27

1.3.2 Những căn cứ khoa học của hoạt động định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 29

1.3.3 Ý nghĩa việc định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 32

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỊNH TỘI DANH CÁC TỘI ĐÁNH BẠC, TỘI TỔ CHỨC ĐÁNH BẠC HOẶC GÁ BẠC TẠI ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA 34

2.1 Tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc quy định trong BLHS năm 1999 34

2.2 Những yếu tố ảnh hưởng và thực trạng định tội danh các tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 42

2.2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến tình hình tội phạm đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 42

2.2.2 Thực trạng định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 42

2.3 Những khó khăn vướng mắc trong định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 61

2.4 Nguyên nhân của thực trạng định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá 74

2.4.1 Nguyên nhân khách quan 74

2.4.2 Nguyên nhân chủ quan 75

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 78

Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG

CAO HIỆU QUẢ ĐỊNH TỘI DANH CÁC TỘI ĐÁNH BẠC, TỘI TỔ CHỨC ĐÁNH BẠC HOẶC GÁ BẠC TRONG

THỜI GIAN TỚI 79

3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy phạm pháp luật hình sự về tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 79

3.2 Hoàn thiện quy phạm pháp luật hiện hành quy định tại điều 321, điều 322 BLHS 2015 thay thế điều 248, điều 249 BLHS năm 1999 81

3.2.1 Hoàn thiện điều 321 BLHS năm 2015 81

3.2.2 Hoàn thiện điều 322 BLHS năm 2015 83

3.3 Giải pháp hoàn thiện một số quy định tại Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng quy định tại Điều 248, Điều 249 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 85

3.4 Một số nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 89

3.4.1 Giải pháp đối với chủ thể định tội danh 89

3.4.2 Nhóm giải pháp kiện toàn hệ thống cơ quan thi hành pháp luật (lực lượng trực tiếp tiến hành định tội danh chính thức đối với tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc) 89

3.4.3 Nhóm giải pháp liên quan đến hoàn thiện cơ chế bổ trợ tư pháp 91

3.4.4 Tăng cường kiểm tra, giám đốc xét xử và xây dựng án lệ về tội danh đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc 92

3.4.5 Nhóm giải pháp về tăng cường hoạt động giám sát của nhân dân đối với hoạt động tư pháp 93

3.4.6 Nhóm giải pháp về tuyên truyền phổ biến pháp luật, đẩy mạnh công tác nghiên cứu pháp luật hình sự tại các nhà trường 93

3.4.7 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tư pháp 94

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 95

KẾT LUẬN CHUNG 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ANTT: An ninh trật tự ATTTCC: An toàn trật tự công cộng ATXH: An toàn xã hội

BLHS: Bộ luật hình sự BLTTHS: Bộ luật tố tụng hình sự BKS: Biển kiểm soát

BCA: Bộ Công An

Cơ quan CSĐT: Cơ quan cảnh sát điều tra CQĐT: Cơ quan điều tra

CTTP: Cấu thành tội phạm CSND: Cảnh sát nhân dân ĐTV: Điều tra viên HĐTP: Hội đồng thẩm phán HĐTPTANDTC: Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao KSV: Kiểm sát viên

TAND: Tòa án nhân dân TANDTC: Tòa án nhân dân tối cao TNHS: Trách nhiệm hình sự

TTCC: Trật tự công cộng TTATXH: Trật tự an toàn xã hội VNSND: Viện Kiểm sát nhân dân

VNĐ: Việt Nam đồng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số vụ, số bị cáo xét xử theo điều 248, 249 / tổng số vụ,

tổng số bị cáo đưa ra xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh

Bảng 2.2: Tổng số vụ, số bị cáo do Tòa án xét xử theo điều 248

và điều 249 BLHS tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai

Bảng 2.3: Số vụ, số bị cáo xét xử theo điều 248, 249 so sánh với

tổng số vụ, số bị cáo đã đưa ra xét xử thuộc chương tội phạm xâm phạm an toàn công công, trật tự công cộng (chương XIX) BLHS trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai

Bảng 2.4: Phân tích hình phạt và các biện pháp tha miễn TNHS do

Toà án áp dụng đối với bị cáo bị xét xử theo điều 248 và điều 249 tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn từ năm

Bảng 2.5: Phân tích đặc điểm nhân thân các bị cáo phạm tội đánh

bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn từ năm 2012 - 2016 54 Bảng 2.6: Thống kê thụ lý và giải quyết các vụ án hình sự sơ

thẩm tội đánh bạc tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn

Bảng 2.7: Thống kê thụ lý và giải quyết các vụ án hình sự sơ

thẩm tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn từ năm 2012-2016 63

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Đánh bạc là một tệ nạn xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử loài người, bị cấm ở nhiều quốc gia bởi những tác động tiêu cực của nó đối với nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Ở Việt Nam, nền kinh tế thị trường đang giúp quốc gia ngày một có vị trí cao hơn trên trường quốc tế, thúc đẩy nhanh quá trình hội nhập về kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ làm cho xã hội trở nên đa dạng, con người có nhiều cơ hội phát triển toàn diện … đồng hành với tích cực đó, hội nhập cũng đem lại nhiều hệ lụy do sự du nhập của nhiều loại hình tệ nạn xã hội, tội phạm mới, trong đó các hành vi đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc đã biến đổi đa dạng, tinh vi so với truyền thống, nhằm che dấu, tránh sự phát hiện, xử lý của cơ quan chức năng

Tại tỉnh Thanh Hóa cũng như nhiều tỉnh trong cả nước, nạn đánh bạc đang gây lãng phí một nguồn lực kinh tế lớn, chỉ tính từ năm 2012 đến 2016 Công an tỉnh Thanh Hóa đã điều tra, khám phá 1.057 vụ án đánh bạc, 5.570 người bị khởi tố, 40 vụ tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc với 270 bị can để chuyển VKS và Tòa án xử lý, số tiền, hiện vật có giá trị sử dụng đánh bạc lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng

Nạn cờ bạc còn đem lại sự nghèo đói, suy thoái đạo đức, sinh ra lối sống thực dụng, thích hưởng thụ bằng tài sản, sức lao động của người khác, đồng thời là nguyên nhân phát sinh các tệ nạn, tội phạm khác như: cưỡng đoạt tài sản, cướp, cố ý gây thương tích, giết người, hiếp dâm, mại dâm… đặc biệt theo đánh giá của cơ quan CSĐT Công an tỉnh Thanh Hóa thì đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc còn đem lại nguồn tài chính quan trọng cho các băng nhóm tội phạm tồn tại, hoạt động

Trước tình hình tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc diễn

Điều đó đặt ra phải có sự nghiên cứu nghiêm túc về công tác định tội danh các tội có liên quan đến đánh bạc trong mối quan hệ với nhau, dựa trên

số liệu thực tiễn của cơ quan CSĐT, VKS, Tòa án tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa, nhằm nêu lên thực trạng vướng mắc và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự trên phương diện lập pháp, thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự trong giải quyết, xử lý các vụ án hình sự liên quan đến đánh bạc đúng pháp luật, đúng người, không bỏ lọt tội phạm Đây là lý do tôi lựa chọn

nghiên cứu đề tài: “Định tội danh các tội có liên quan đến đánh bạc trong

Luật Hình Sự Việt Nam trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn Thanh Hóa” làm

luận văn tốt nghiệp thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu

Đánh bạc là tệ nạn đã tồn tại từ rất lâu trong lịch sử loài người và được pháp điển hóa thành quy định cụ thể trong luật hình sự Việt Nam Do đó, việc nghiên cứu về những tội danh có liên quan đến đánh bạc được nhiều chuyên gia pháp luật hình sự, tội phạm học, xã hội học… quan tâm nghiên cứu, thể hiện ở nhiều công trình nghiên cứu khoa học, sách giáo khoa, bình luận khoa học luật hình sự, bài viết… tiêu biểu là:

2.1 Giáo trình, sách tham khảo: “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam”

phần các tội phạm tập 2 của tập thể giáo viên trường Đại học cảnh sát nhân

dân năm 2000; “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam tập 2” trường Đại học luật

Hà Nội do giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên, Nhà xuất bản Công an

nhân dân in năm 2013; “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam” (phần các tội

3

phạm) của khoa luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003; “Bình luận khoa học

Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009”, nhà xuất bản chính trị

quốc gia, năm 2013; “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự” tập 1 (đã được

chỉnh sửa) do giáo sư, tiến sĩ Trần Minh Hưởng, Học viện Cảnh sát Nhân dân làm chủ biên;

2.2 Các đề tài nghiên cứu là luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, đề tài

nghiên cứu khoa học: đề tài nghiên cứu (cấp bộ) của Viện nghiên cứu nhà

nước và pháp luật năm 2000 về “Những luận cứ khoa học cho các giải pháp

phòng chống các tệ nạn xã hội ở nước ta”; Đề tài KX.04.14 năm 1992 của

Tổng cục Cảnh sát - Bộ công an về “Đổi mới chính sách xã hội nhằm khắc

phục tệ nạn xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường”; luận án tiến sĩ của Phan

Đình Khánh - Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nghiên cứu về “Tăng

cường đấu tranh chống tệ nạn xã hội bằng pháp luật ở Việt Nam hiện nay”

năm 2001; Luận văn thạc sĩ của Cao Thị Oanh - Đại học Quốc gia Hà Nội

nghiên cứu đề tài “Đấu tranh phòng chống các tội cờ bạc trên địa bàn thành

phố Hà Nội năm 2002”; Luận văn thạc sĩ của Bùi Minh Giang - Đại học

Quốc gia Hà Nội nghiên cứu đề tài “Tội đánh bạc theo luật hình sự Việt nam

và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình”;

2.3 Các bài viết: “Những điểm mới của tội đánh bạc trong pháp luật

hình sự” do các luật sư tranh luận tại website:

https://luatminhgia.com.vn/kien-thuc-hinh-su/nhung-diem-moi-cua-toi-danh-bac-trong-phap-luat-hinh-su.aspx; “Tội phạm cờ bạc - Thực trạng và

các biện pháp phòng, chống” của tác giả Trần Thị Thu Hà - Ban tuyên truyền

và thông tin, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam có nguồn tại website: http://tcdcpl.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/thi-hanh-phapluat.aspx?ItemID=259;

“những bất cập và một vài kiến nghị hoàn thiện đối với hướng dẫn áp dụng

tội đánh bạc” của tác giả Thái Chí Bình - Tòa án nhân dân thị xã Châu Đốc,

tỉnh An Giang tại website: http://toaan.gov.vn

4

Tuy nhiên chưa có tài liệu nào nghiên cứu một cách hệ thống về định tội danh những tội có liên quan đến đánh bạc trong mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau được quy định tại BLHS Việt Nam 5 năm trở lại đây

3 Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.2 Mục đích cụ thể

Để thực hiện mục tiêu tổng quát luận văn tập trung nghiên cứu những nội dung cụ thể như:

1 Phân tích, làm rõ những nội dung lý luận về định tội danh nói chung

và định tội danh tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc được quy định tại BLHS Việt Nam

2 Thực tiễn định tội danh đối với các tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa; Phản ánh và phân tích đặc điểm, những vướng mắc trên thực tiễn khi áp dụng pháp luật trong hoạt động tố tụng của các cơ quan tư pháp

3 Đưa ra phương án, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác định tội danh trong hoạt động tiến hành tố tụng tránh gây tình trạng oan sai, bỏ lọt tội phạm và hoàn thiện quy định của pháp luật đối với các tội danh đánh bạc,

tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong tương lai

5

3.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Trong phạm vi luận văn tốt nghiệp thạc sĩ, tác giả chỉ đi sâu nghiên cứu

lý luận định tội danh; Định tội danh đối với các tội liên quan trực tiếp đến hành vi đánh bạc được quy định tại điều 248; điều 249 của BLHS năm 1999

và một số nội dung đổi mới trong BLHS 2015

Nghiên cứu việc định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở nghiên cứu của luận văn dựa trên hệ thống quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng Sản Việt Nam về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; Khoa học luật hình sự; Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi 2009); Luật Tố tụng hình sự Việt Nam năm 2003; Triết học; Bộ luật hình sự 2015; Bộ luật TTHS năm 2015; Xã hội học; Tội phạm học; Các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo; Các bài viết tại các website, tạp chí

4.2 Cơ sở thực tiễn

Cơ sở thực tiễn của luận văn dựa trên cơ sở tài liệu thụ lý, điều tra của

cơ quan cảnh sát điều tra, số liệu thống kê các bản án đã xét xử sơ thẩm, báo cáo tổng kết của ngành tòa án nhân tỉnh Thanh Hóa về tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016

4.3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp hệ thống được sử dụng xuyên suốt đề tài nhằm tổng hợp, phát triển, trình bày nội dung đề tài theo yêu cầu đã xác định

Phương pháp phân tích, tổng hợp để rõ nội dung cơ bản, yếu tố, đặc điểm, dấu hiệu trong quá trình nghiên cứu định tội danh của luận văn;

6

Phương pháp thống kê được áp dụng cho việc phân tích, so sánh số liệu thực tế trong quá trình nghiên cứu;

Phương pháp trừu tượng sử dụng để xây dựng hệ thống luận điểm, luận

cứ khoa học dựa trên các kết quả nghiên cứu nhằm xây hoàn thiện pháp luật hình sự về các tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc;

Ngoài ra còn áp dụng một số phương pháp lịch sử, logic, cụ thể:

Chương 1, tác giả sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, logic, lịch

sử và trừu tượng để khái quát lại khái niệm, đặc điểm, phương pháp định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc;

Chương 2, tác giả sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê,

so sánh, đối chiếu số liệu thực tiễn nhằm làm nổi bật đặc điểm tình hình định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa, tìm ra nguyên nhân của thực trạng

Chương 3, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp tổng hợp, hệ thống, trừu tượng đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật về định tội danh đối với các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

5 Tính mới và đóng góp của đề tài

Nước ta hiện nay đang trong giai đoạn cải cách tư pháp việc nghiên cứu một cách có hệ thống nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc quy định trong BLHS Việt Nam là yêu cầu bức thiết của khoa học luật hình sự nhằm khắc phục tình trạng không thống nhất trong định tội danh, điều này có ý nghĩa trên các phương diện:

Về phương diện lập pháp, việc nghiên cứu hoàn thiện các quy định các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong BLHS năm 1999 (được thay thế bằng BLHS năm 2015 có hiệu lực vào 01/01/2018) nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh trên thực tiễn đóng vai trò quan trọng để giải quyết cơ bản hiện tượng không thống nhất trong áp dụng và giải thích

gá bạc góp phần tích cực trong đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc

Về mặt lý luận mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc nhưng chưa có đề tài nào đề cập tới định tội danh các tội có liên quan đến đánh bạc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, do đó đề tài góp phần giải quyết một phần yêu cầu cải cách tư pháp, nâng cao khả năng áp dụng pháp luật về định tội danh của các chủ thể được giao quyền, công tác ở các cơ quan tư pháp tỉnh Thanh Hóa

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng tham khảo cho cho sinh viên, cán bộ, học viên đang nghiên cứu, học tập, giảng dạy tại các trường, cơ sở đào tạo luật…

8

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH CÁC

TỘI ĐÁNH BẠC, TỘI TỔ CHỨC ĐÁNH BẠC HOẶC GÁ BẠC

1.1 Một số khái niệm có liên quan đến định tội danh tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc là những hành vi có nhiều quan điểm trái chiều trong nhận thức pháp luật ở nhiều quốc gia và tại Bộ luật hình

sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi 2009) ba hành vi trên được quy định thống nhất thành hai tội danh là đánh bạc (điều 248), tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (điều 249) do đó trước khi nghiên cứu về lý luận định tội danh loại tội phạm này chúng ta cần có sự phân biệt một số khái niệm có liên quan

1.1.1 Khái niệm về hành vi đánh bạc, đánh bạc trái phép

Nhiều quốc gia trên thế giới coi đánh bạc như một ngành công nghiệp giải trí kèm theo là du lịch và các ngành dịch vụ phụ trợ đem lại lợi ích vô cùng lớn cho các nền kinh tế như: Macao (Trung Quốc), Lasvegas (Mỹ), Thái Lan, Campuchia… tuy nhiên mối quan hệ giữa đánh bạc với nền kinh tế được website wiki phân tích như sau:

Tác động lên kinh tế địa phương: Nếu sòng bạc hoạt động như một phần của một khu du lịch và người chơi không phải là dân địa phương, thì doanh số bán lẻ địa phương sẽ có thể tăng lên từ những dịch vụ đi kèm như nhà hàng, khách sạn Tuy nhiên, nếu phần lớn các khách hàng của Casino

là dân địa phương, thì kinh tế địa phương (do đó, thuế doanh thu từ doanh nghiệp) chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực do hiệu ứng thay thế: người tiêu dùng thay vì tiêu dùng hàng hóa thì lại bỏ tiền ra chơi cờ bạc tại Casino, tiền thua bạc của họ sẽ rơi vào túi ông chủ Casino chứ không được đưa vào nền kinh tế

9

Thuế thu được từ sòng bạc: Điều quan trọng cần nhận ra là thuế thu nhập từ sòng bạc không phải là "tiền mới" cho xã hội Thuế thu từ sòng bạc chỉ là sự chuyển thu nhập từ nhóm này sang nhóm khác, ông chủ sòng bạc thu tiền từ người chơi bị thua, rồi chia lại một phần cho chính quyền thông qua hình thức thuế "Tiền mới" chỉ được tạo ra khi con bạc là người nước ngoài (khi đó một khoản tiền từ người chơi nước ngoài sẽ thuộc về chính quyền trong nước) Nhưng nếu người chơi là dân trong nước thì sẽ không có giá trị tăng thêm, thuế mà chính quyền thu được thực ra được lấy từ túi của chính người dân nước mình, còn phần tiền không phải đóng thuế sẽ được chủ sòng bạc chuyển ra nước ngoài, nền kinh tế khi ấy sẽ còn bị thất thoát tiền ra nước ngoài chứ không được lợi gì [44]

Hiện nay có khá nhiều quan niệm về đánh bạc trong đó đối với các tôn

giáo nhƣ Hồi giáo thì: “luật sharia có nhiều cách giải thích trong thế giới Hồi

giáo, đồng thuận của các ulema là cờ bạc là haraam (tội lỗi)” [45]

Đối với Phật giáo đánh bạc đƣợc quan niệm là “gian dối”, nguyên nhân

của khánh kiệt tài sản, sinh ra nhiều phiền muộn, khổ đau

Nhƣ vậynhững quan điểm trên chƣa nêu ra đƣợc các đặc điểm cơ bản của hành vi đánh bạc mà chỉ dừng lại ở nhận thức hết sức đơn giản phản ánh mặt trái của hành vi, đƣa ra lời khuyên, điều cấm nhằm răn đe, giáo dục các thành viên trong giáo hội của mình

Báchkhoa toàn thƣ mở wikipedia đƣa ra khái niệm: “Đánh bạc là được

thua bằng tiền hay một vật có giá trị dựa vào kết quả chưa rõ ràng của một

sự kiện với một mục đích có thêm tiền bạc hoặc giá trị vật chất Do vậy đánh bạc dựa trên 3 yếu tố: sự tính toán, cơ hội và giải thưởng” [46].

Khái niệm này đã chỉ ra đƣợc những đặc điểm cơ bản của hành vi đánh bạc là dựa vào kết quả chƣa rõ ràng (chƣa biết) với mục tiêu gia tăng số tiền

hoặc “vật có giá trị” đem ra để “đánh cƣợc”, dựa trên các yếu tố “sự tính toán,

10

cơ hội, và giải thưởng”, nhưng chỉ dựa vào những thông tin đưa ra như trên

người đọc khó mà phân biệt được hành vi đánh bạc với hoạt động đầu tư kinh

tế như đầu tư vàng, đầu tư giá vàng trạng thái, đầu tư chứng khoán, các loại hình chứng khoán phái sinh… hoặc các hình thức đầu tư khác

Điều I của Sắc lệnh 168/SL ngày 14/4/1948 của Chủ tịch nước nước Việt Nam dân chủ cộng hòa quy định hành vi đánh bạc như sau:

Đánh bạc là: “Tất cả các trò chơi cờ bạc, dù là có tính cách may rủi

hay là có thể dùng trí khôn để tính nước, mà được thua bằng tiền” [10]

Theo giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa:

Đánh bạc được hiểu là hành vi tham gia vào các trò chơi

mà trong đó, người thắng được nhận một khoản lợi ích vật chất từ người thua hoặc người tổ chức Được coi là trò chơi khi việc thắng thua phụ thuộc vào khả năng của người chơi hoặc do ngẫu nhiên [17, tr.304]

Quan điểm của luật sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Mai cho rằng “Đánh bạc

trái phép”là hành vi đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan nhà nước cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp [22, tr 640] Đồng thời cũng là định

nghĩa đánh bạc trái phép quy định tại khoản 1 điều 1 nghị quyết của HĐTP Số: 01/2010/NQ-HĐTP ngày 22 tháng 10 năm 2010

Đối với giáo sư, tiến sĩ Trần Minh Hưởng - Phó giám đốc Công an tỉnh

Điện Biên nguyên là giáo viên Học viện CSND quan niệm “Hành vi đánh bạc

được biểu hiện dưới bất cứ hình thức nào được thua bằng tiền hoặc dùng hiện vật để gán nợ Hiện vật có thể là vàng, đá quý, xe máy, ô tô.v.v…

Các hình thức đánh bạc có thể là đánh bài, tổ tôm, xóc đĩa, đánh ba cây, cá độ bóng đá.v.v ” [18, tr 85]

11

Tập thể tác giả Học viện CSND do giáo sư, tiến sĩ Trần Minh Hưởng chủ biên Bình luận khoa học hình sự, nhà xuất bản Hồng Đức, năm 2013 đã tổng hợp các một số quan điểm về đánh bạc, đánh bạc trái phép:

Đánh bạc được hiểu là nhiều người (ít nhất là từ hai người trở lên) cùng tham gia thực hiện hành vi dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật [19, tr.536]

Tóm lại có thể hiểu đánh bạc là hành vi của tối thiểu hai chủ thể dựa vào trò chơi, biến cố ngẫu nhiên hay dưới bất cứ hình thức nào được thua bằng tiền hoặc hiện vật có giá trị;

Đánh bạc trái phép là hành vi đánh bạc không được nhà nước cho phép hoặc thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép

1.1.2 Khái niệm tội đánh bạc

Qua nghiên cứu các khái niệm, tác giả nhận thấy có nhiều cách diễn đạt, trình bày khác nhau về tội đánh bạc nhưng có hai cách trình bày phổ biến là: tư tưởng của các nhà khoa học nghiên cứu về luật hình sự Việt Nam thể hiện trong giáo trình luật hình sự phần tội phạm cụ thể của một số trường đại học (Đại học Quốc Gia, đại học Luật Hà Nội…) trình bày tội phạm đánh bạc dưới dạng mô tả các đặc điểm: Mặt khách quan là hành vi nguy hiểm cho xã hội; Mặt pháp lý là hành vi đánh bạc trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt; Mặt chủ quan là tội phạm phải do người có năng lực trách nhiệm hình

sự, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và thực hiện một cách có lỗi (ở đây là lỗi

cố ý) hay ở một số Bình luận khoa học hình sự lại trình bày theo cấu thành tội phạm: Khách thể tội phạm bị xâm hại; Chủ thể của tội phạm; Mặt khách quan của tội phạm; Mặt chủ quan của tội phạm

Tội đánh bạc được quy định tại Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi năm 2009) chỉ điều chỉnh đối với hành vi đánh bạc trái phép:

12

Người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của Bộ luật này, chưa được xóa

án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ

Tôi cho rằng khái niệm ghi trên đã phản ánh đầy đủ các dấu hiệu của khái niệm về tội đánh bạc vì:

Thứ nhất khắc phục được việc quy định hình thức đánh bạc, vì trên thực tế hành vi đánh bạ rất đa dạng, thay đổi theo từng thời kỳ lịch sử (từ đánh bạc truyền thống như cá cược các trò chơi dân gian, thể thao, đánh bài, chọi các con vật… đến các hình thức đánh bạc hiện đại như sử dụng mạng máy tính, mạng internet, mạng viễn thông để cá độ thể thao, đánh bạc trực tuyến, lợi dụng các sự kiện kinh tế, chính trị để cá độ…)

Thứ hai khắc phục được định lượng về giá trị thắng (thua), số tiền hoặc vật chất sử dụng đánh bạc theo quy định của pháp luật qua các thời kỳ

Thứ ba chỉ cần nêu khái niệm tội đánh bạc không cần thêm cụm từ trái

13

phép vì nhà nước ta chỉ xử lý với hành vi đánh bạc trái phép, đồng thời đã phân biệt được hành vi này với các hành vi đầu tư khác như đầu tư vàng trạng thái, chứng khoán… cũng như các hành vi đánh bạc mà nhà nước cho phép tại các sòng bài (Casino), xổ số kiến thiết, các hình thức đánh lô tô…

1.1.3 Khái niệm hành vi tổ chức đánh bạc và hành vi gá bạc

Hành vi tổ chức đánh bạc và hành vi gá bạc là hai hành vi độc lập, chỉ phát sinh khi có hành vi đánh bạc, hầu hết các tài liệu nghiên cứu, giáo trình, bình luận khoa học hình sự đều đưa ra khái niệm khá tương đồng về dấu hiệu pháp lí Theo tiến sĩ Phạm Văn Beo thì:

Hành vi tổ chức đánh bạc: thể hiện ở hành vi rủ rê, lôi kéo, tụ tập… những người đánh bạc với nhau Người tổ chức đánh bạc cũng có thể đồng thời là người đánh bạc

Hành vi gá bạc thể hiện ở hành vi dùng nhà ở của mình hay thuê chỗ để những người đánh bạc cùng đánh với nhau Người gá bạc cũng có thể là người tổ chức, người đánh bạc Khi đó, người phạm tội bị truy cứu về 3 tội [1, tr.326]

Tập thể tác giả Học viện CSND do giáo sư, tiến sĩ Trần Minh Hưởng

và giảng viên chính Khổng Văn Hà bổ sung tình tiết:

Hành vi tổ chức đánh bạc là hành vi rủ rê lôi kéo, tụ tập, tập hợp các con bạc (người đánh bạc), bố trí địa điểm cho người khác cùng đánh bạc, người tổ chức cũng có thể cùng tham gia đánh bạc

Hành vi gá bạc là chứa các đám bạc tại nhà mình hoặc địa điểm do mình bố trí để thu tiền hồ, để cầm đồ cho những người đánh bạc [15, tr.86]

Trong khi giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa quan niệm: Tổ chức đánh

bạc được hiểu là những hành vi cần thiết cho việc đánh bạc có thể diễn ra từ hành vi rủ rê, tập hợp người đánh bạc đến chuẩn bị địa điểm và các điều kiện khác cũng như điều hành hoạt động đánh bạc v.v…

1.1.4 Khái niệm tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Qua nghiên cứu về khái niệm tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc thì hầu hết các tác giả đồng quan điểm với khái niệm theo quy định tại BLHS Việt Nam năm 1999:

Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc là hành vi của người có năng lực, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tạo những điều kiện cần thiết cho việc đánh bạc

có thể diễn ra như hành vi rủ rê, tập hợp người đánh bạc, chuẩn bị địa điểm

và các điều kiện khác cũng như điều hành hoạt động đánh bạc trái phép v.v…hoặc hành vi tạo điều kiện về địa điểm cho việc đánh bạc để thu lời (hồ) với quy mô lớn hay quy mô không lớn nhưng chủ thể đã bị xử phạt hành chính

về hành vi trên (tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc) hoặc hành vi đánh bạc trái phép, đã bị kết án về các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm Xâm phạm đến trật tự, an toàn công cộng

1.2 Định tội danh, đặc điểm, ý nghĩa định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

1.2.1 Một số quan điểm về định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Định tội danh là cách thức các chủ thể (người tiến hành tố tụng, tham gia tố tụng, nhà nghiên cứu luật hình sự, luật sư ) đưa các quy phạm pháp luật hình sự vào thực tiễn đời sống pháp lí, nhằm phân hóa trách nhiệm hình

sự, cá thể hóa hình phạt có căn cứ, đúng pháp luật, làm cơ sở cho việc áp

15

dụng chính xác quy phạm pháp luật được quy định trong BLHS, về tình tiết loại trừ tội phạm của hành vi, khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can, tạm giam, xác định thẩm quyền điều tra, tái phạm, tái phạm nguy hiểm, xét xử, quyết định hình phạt… định tội danh còn có ý nghĩa trong hoạt động tranh tụng, bảo

vệ quyền lợi cho thân chủ của các luật sư, người bào chữa… hoặc đơn thuần chỉ là việc nâng cao nhận thức nhằm thực hiện đúng pháp luật

Định tội danh không còn là chủ đề mới nhưng chưa bao giờ bị coi là lạc hậu hay nhàm chán, bởi tồn tại xã hội luôn luôn diễn ra trước ý thức xã hội, mặc dù ý thức xã hội có tính dự báo, vượt trước tồn tại xã hội và định tội danh cũng không ngoài quy luật đó Từ thực tiễn áp dụng pháp luật nó chỉ ra những

sơ hở, quy định đã lạc hậu so với tình hình của thực tế khách quan để các nhà lập pháp sửa đổi, bổ sung đồng thời giúp cho lý luận định tội danh trở nên hoàn thiện, các luận điểm khoa học luật hình sự được lý giải có căn cứ, nâng cao trình độ lý luận, nhận thức cho các những người có quan tâm đến khoa học luật hình sự, nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên, các cá nhân, cơ quan

có chức năng, nhiệm vụ bảo vệ pháp luật (cơ quan điều tra, viện KSND, tòa án) áp dụng chính xác các quy phạm pháp luật hình sự vào thực tế, từ đó cá thể hóa vai trò phạm tội và hình phạt

Tuy nhiên nhận thức và định nghĩa về định tội danh trên thế giới còn nhiều quan điểm khác nhau:

Viện sĩ Viện Hàn Lâm Khoa học Liên Xô cũ (Liên bang Nga hiện nay) Kuđriavtxev V.N.coi “định tội danh là việc xác định và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm do quy phạm pháp luật hình

sự quy định” [9, tr19] Trên lập trường quan điểm ghi trên của Kuđriavtxev V.N thì ông cho rằng việc định tội danh do chủ thể “xác nhận” và “ghi nhận”

về mặt pháp lý sự phù hợp giữa “dấu hiệu” của hành vi nguy hiểm diễn ra

Trong lí luận và trong thực tiễn, khái niệm định tội danh được hiểu theo hai nghĩa: a) Định tội danh là một quá trình logic nhất định, là hoạt động của người này hay người khác trong việc xác định phù hợp (sự đồng nhất) của một trường hợp đang được xem xét cụ thể với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm được chỉ ra trong quy phạm thuộc Phần các tội phạm của BLHS; b) Định tội danh là sự đánh giá về mặt pháp luật nhất định một hành vi nguy hiểm cho xã hội [9, tr19]

Tại khái niệm của cố giáo sư Kurinôv B.A lại không thể hiện rõ chủ thể

định tội danh mà nêu lên nội hàm của hoạt động định tội danh là hoạt động tư

duy logic trong việc “xác định sự phù hợp (đồng nhất)” của một trường hợp cụ

thể đang “xem xét” có nghĩa là trong trường hợp có thể diễn ra trên thực tế nhưng cũng có thể là giả định tình huống trong hoạt động nghiên cứu có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm được quy định ở những quy phạm trong phần tội phạm cụ thể của BLHS hay không; Nghĩa thứ hai hiểu theo hướng là sự đánh giá hành vi nguy hiểm cho xã hội trên thực tế có được quy định trong pháp luật hình sự hay chưa, việc quy định cụ thể của hành vi này như thế nào

Nhà khoa học - luật gia về tố tụng hình sự, giáo sư Sliapôchikôv

A C thì cho rằng: Định tội danh là một giai đoạn của hoạt động bảo vệ pháp luật do các cơ quan điều tra, truy tố và xét xử thực hiện trên cơ sở các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự và dựa vào các tình tiết thể hiện sự nguy hiểm cho xã hội của một hành

hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể, có đủ yếu tố cấu thành tội phạm được quy định ở quy phạm pháp luật tương ứng

Tác giả Gaukhman L.Đ ở viện Nghiên cứu khoa học của Bộ Nội Vụ Liên bang Nga quan niệm: Định tội danh là một phạm trù chủ quan và là sự phản ánh trong nhận thức của người đưa ra sự đánh giá dưới góc độ pháp lý một hành vi, tức là chủ thể định tội danh: a) Một là, các dấu hiệu của hành vi được thực hiện; b) Hai là, các dấu hiệu của cấu thành tội phạm do luật hình sự quy định; c) Ba

là, so sánh nhóm dấu hiệu thứ nhất và thứ hai [9, tr20]

Quan điểm của giáo sư, tiến sĩ khoa học Lê Cảm là sự tổng hợp các quan điểm trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn thì định tội danh được định nghĩa như sau:

Định tội danh là một quá trình nhận thức lý luận có tính logic, đồng thời là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng như pháp luật tố tụng hình sự được tiến hành bằng cách - trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để đối chiếu, so sánh và kiểm tra nhằm xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể tương ứng do luật hình sự quy định [9, tr21]

Định tội danh theo tác giả có thể hiểu là hoạt động nhận thức logic, so sánh sự “đồng nhất” giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội diễn ra trên thực tế

2) Chủ thể là những nhà khoa học, nhà nghiên cứu, giảng viên, những người nghiên cứu về pháp luật hình sự định tội danh nhằm mục đích khoa học, nâng cao nhận thức pháp luật

Từ khái niệm định tội danh nói chung ta có thể cụ thể hóa khái niệm định tội danh cho các tội như sau:

Định tội danh đối với tội phạm đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc là quá trình nhận thức logic, so sánh đồng nhất giữa hành vi đánh bạc, hành vi tổ chức đánh bạc, hành vi gá bạc diễn ra trên thực tế với cấu thành tội phạm cụ thể quy định tại điều 248, 249 của BLHS Việt Nam năm 1999 (điều 321,322 BLHS năm 2015) và các văn bản hướng dẫn hiện hành của các chủ thể là các cá nhân được nhà nước trao quyền giải quyết vụ án hình sự hoặc cá nhân là các nhà nghiên cứu khoa học luật hình sự, giảng viên định tội danh nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy ;

1.2.2 Đặc điểm cơ bản của định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

1) Theo giáo sư, tiến sĩ khoa học Lê Cảm thì đặc điểm cơ bản của định

tội danh được nhận thức dưới các góc độ “Là quá trình nhận thức lý luận

logic” [9, tr21] thể hiện ở việc nhận thức thực tế các dấu hiệu của hành vi

đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc so với quy định tương ứng tại điều 248; 249 BLHS 1999 (sửa đổi 2009) và các quy định có liên quan như tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ…và sự đánh giá trở lại đối với hành vi đánh bạc; Tổ chức đánh bạc, gá bạc xảy ra trong thực tế

19

2) Định tội danh còn được hiểu là “một hình thức hoạt động thực tiễn

pháp lý của các cơ quan tư pháp hình sự - các cơ quan điều tra, truy tố và xét

xử để cụ thể hóa các quy phạm pháp luật hình sự trừu tượng vào đời sống thực tế”[9, tr22] cụ thể là hoạt động tố tụng hình sự của các chủ thể được Nhà

nước ủy quyền thực hiện (Những người tiến hành tố tụng quy định tại khoản

2, điều 33 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003) trong đó:

Thứ nhất định tội danh giai đoạn điều tra (bao gồm cả các trường hợp: Đình chỉ điều tra; Đình chỉ vụ án; Thay đổi tội danh trong quá trình điều tra; Phục hồi điều tra, Khởi tố bị can, Kết luận điều tra) của các cơ quan tiến hành tố tụng khi có một trong những căn cứ khởi tố vụ án đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc được quy định tại điều 100 Luật tố tụng hình sự 2003 (Tố giác của công dân; Tin báo của cơ quan, tổ chức; Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng; Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển

và các cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệu của tội phạm; Người phạm tội tự thú);

Thứ hai định tội danh giai đoạn truy tố: Là quá trình những người tiến hành tố tụng thuộc cơ quan Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự đối với

vụ án hình sự trong các trường hợp quyết định khởi tố, không khởi tố vụ án; Quyết định khởi tố bị can; Phê chuẩn hay không phê chuẩn, các quyết định của Cơ quan điều tra; Quyết định hủy bỏ các quyết định không có căn

cứ và trái pháp luật của cơ quan điều tra, quyết định truy tố, đình chỉ chỉ vụ

án, trả hồ sơ điều tra bổ sung ;

Thứ ba định tội danh giai đoạn xét xử: Trong giai đoạn này việc định tội danh chủ yếu do Thẩm phán và Hội thẩm được phân công xét xử thực

20

hiện, là quyết định sau cùng của cấp xét xử, quyết định một người có tội hay không có tội, phạm tội gì và chịu hình phạt như thế nào, ngoài ra định tội danh còn xảy ra các trong các trường hợp đình chỉ vụ án, điều tra lại, điều tra

bổ sung…

3) Các dấu hiệu đặc trưng cơ bản và điển hình để xác định bản chất pháp lý của hành vi đánh bạc; Tổ chức đánh bạc; Gá bạc xảy ra trên thực tế

thể qua các chứng cứ, tài liệu của vụ án phải được “tuân thủ nghiêm chỉnh các

quy phạm của luật nội dung (vật chất) - được quy định trong BLHS hiện hành” [9, tr22] và thu thập đúng trình tự theo quy định của luật hình thức là

từ bé đến lớn…, phân công nhiệm vụ giữa các đối tượng, cung cấp trang thiết

bị đánh bạc

Gá bạc là hành vi cho thuê địa điểm đánh bạc hoặc bố trí địa điểm đánh bạc cho các con bạc để thu tiền hồ

21

Trong quá trình đánh giá các dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm đánh bạc cần chú ý hiện nay có một số hành vi nhìn thức biểu hiện thì giống với hành vi đánh bạc nhưng thực tế thì lại là hành vi khách quan của tội danh

khác như các tiểu xảo “mang tính chất gian lận nhằm chiếm đoạt tài sản của

người khác”[49], công cụ sử dụng để đánh bạc điều chỉnh kết quả của sự kiện

làm căn cứ để xác định thắng thua ví dụ: dùng bát đặt “chíp” của trò chơi xóc đĩa, quay trúng thưởng nhưng máy quay đặt “chíp” hoặc cũng sử dụng các trang web để tổ chức đánh bạc nhưng lại viết phần mềm để điều chỉnh kết quả

cá cược…(hành vi của tội danh lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại điều

139 BLHS 1999);

Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc hiện nay cũng diễn ra rất đa dạng, kín đáo (nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng) mà các văn bản hướng dẫn luật khó có thể bao trùm hết hành vi như tổ chức đánh bạc dưới hình thức quản trị các website kiểm soát và cung cấp các tài khoản (acount) đánh bạc, thuê người khác thay mình kiểm soát, quản lý các con bạc, acount đánh bạc, quản lý tài sản cầm cố cho các con bạc…

Đối với gá bạc cũng có những thay đổi đối với loại hình đánh bạc trên mạng như cho thuê không gian mạng cho các cá nhân tổ chức đánh bạc thuê lại và thu tiền dịch vụ…

Bước 2 Nhận thức chính xác nội dung các quy phạm pháp luật hình sự đang có hiệu lực thi hành (điều 248; 249) và các văn bản hướng dẫn còn hiệu lực có liên quan như Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003; Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006; Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP ngày 22 tháng 10 năm 2010; Công văn số 80/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao về việc xử lý hành vi đánh bạc trái phép dưới 5.000.000 đồng;

Bước 3: So sánh, đối chiếu và kiểm tra các dấu hiệu của cấu thành tội phạm quy định tại điều 248, điều 249 BLHS năm 1999 (sửa đổi bổ sung

22

2009) với hành vi khách quan xảy ra trên thực tế hoặc các tình huống giả định đang đưa ra để định tội gồm:

1) Khách thể: Hành vi đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc xâm phạm vào quan hệ xã hội bị cấm thuộc chương trật tự công cộng của BLHS Việt Nam hiện hành;

2) Hành vi khách quan: là chi tiết hành vi đánh bạc diễn ra trên thực tế (hoặc giả định) thể hiện dưới hình thức nào (đánh bạc thủ công như xóc đĩa, bài

lá, đánh “tá lả”, đánh “phỏm”, “ba cây”, “liêng”… hay các độ qua trò chơi truyền thống như đá gà, chọi trâu… hiện đại hơn là cá độ thể thao như đá bóng, tenis, bóng chuyền… hoặc đánh bạc qua mạng Internet, tương tác với nhau bằng mạng máy tính, viễn thông, thiết bị số, dưới bất cứ hình thức nào được phản ánh hoặc thể hiện trên tài liệu thu thập được; Số tiền sử dụng đánh bạc trực tiếp trên từng lần? số tiền mang theo sử dụng đánh bạc (tiền và tài sản mang theo phục vụ đánh bạc như tiền đem theo người, tài sản đem cầm đồ để đánh bạc tại chỗ, tiền trong tài khoản đánh bạc đã chuyển đổi thành số điểm điện tử để đánh bạc qua mạng…)

Các hành vi tổ chức đánh bạc và hành vi gá bạc chỉ xảy ra khi có hành

vi đánh bạc xảy ra và thể hiện bằng các hành vi lôi kéo, rủ rê người khác tham gia đánh bạc, tạo các điều kiện thuận lợi cho việc đánh bạc như bố trí lối thoát, bán các tài khoản đánh bạc cho các con bạc chơi (đánh bạc qua Ínternet)… hoặc các hành vi cho thuê địa điểm đánh bạc lấy tiền hồ, cho thê không gian mạng cho người tổ chức đánh bạc để thu tiền dịch vụ (đối với đánh bạc qua internet);

3) Mặt chủ quan: Các cá nhân tham gia đánh bạc thường là lỗi cố ý trực tiếp với mục đích sát phạt lẫn nhau bằng tiền đối với tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc nhằm vụ lợi về tiền bạc hoặc vật chất có giá trị

4) Chủ thể: Là công dân mang quốc tịch Việt Nam, người không quốc tịch hay người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, đủ độ tuổi theo luật quy định từ 16 tuổi trở lên, đủ năng lực trách nhiệm hình sự;

23

Các văn bản pháp luật hướng dẫn được mô tả có “đồng nhất” không có thoả mãn quy định về mặt pháp luật không, các tình tiết liên quan tính chất hành vi, cấu thành cơ bản, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, hình phạt quy định cho từng cấu thành

Bước 4 Đối với cá nhân được nhà nước giao thẩm quyền xử lý vụ việc đưa ra quyết định, văn bản áp dụng kết luận một cách khách quan có căn cứ pháp lý, đảm bảo tính khoa học phù hợp với tính chất của hành vi thực tế đã thực hiện với cấu thành tội phạm được quy định tại điều 248, 249 BLHS và các quy phạm pháp luật hình sự khác có liên quan như các nghị quyết hướng dẫn xử lý tội đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc của Tòa án nhân dân tối cao

Đối với các nhà khoa học, cá nhân nghiên cứu pháp luật hình sự thì tìm

ra kết luận về mặt pháp lý của hành vi, chỉ ra những sơ hở thiếu sót trong các quy phạm pháp luật để phục vụ công tác tổng kết lí luận, đề xuất kiến nghị hoàn thiện quy phạm pháp luật trong hoạt động lập pháp, giảng dạy hay hướng dẫn pháp luật, tư vấn…

1.2.4 Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong những trường hợp đặc biệt

Tội danh đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc theo quy định của BLHS hiện hành có cấu thành vật chất do đó hậu quả hành vi nguy hiểm hoặc mức độ xâm phạm quan hệ xã hội được BLHS bảo vệ phải ở mức độ nhất định thì mới cấu thành tội, như số tiền, hiện vật sử dụng đánh bạc phải từ 5.000.000 đ (Năm triệu đồng) mới xử lý về mặt hình sự (Công văn số 80 ngày 29/3/2016 về việc xử lý hành vi đánh bạc trái phép dưới 5.000.000 đ) hoặc tội

Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc chỉ cấu thành khi đủ các dấu hiệu quy định tại khoản 1,2,3 điều 2 Nghị quyết số 01 của HĐTP Tòa án nhân dân tối cao ngày 22/10/2010 hướng dẫn áp dụng một số quy định tại điều 248, điều 249 BLHS), do đó đối với tội phạm chưa hoàn thành theo quan điểm của GS,

24

TSKH Lê Cảm thì “Tội phạm chưa hoàn thành là hành vi chuẩn bị phạm tội

và phạm tội chưa đạt, tức là tội phạm chưa hoàn thành bao gồm hai giai đoạn đầu của hoạt động phạm tội sơ bộ do cố ý” [9, tr77] thì việc định tội danh các

tội đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong trường hợp chuẩn bị phạm tội không có nhiều ý nghĩa thực tiễn, nếu ta chỉ xét đến hành vi chuẩn bị đánh bạc hay Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc mà được ngăn chặn hoặc nửa chừng chấm dứt tội phạm thì không thể xử lý về hình sự đối với hai loại tội danh này, nếu trường hợp chuẩn bị tội phạm Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc có trang

bị vũ khí quân dụng hay đủ yếu tố cấu thành một tội khác … cũng chỉ xử lý hình sự về tội danh khác đó Nên ta chỉ định tội danh đối với hai trường hợp

là phạm tội chưa đạt; Đồng phạm và trường hợp nhiều (đa) tội phạm

1) Định tội danh đối với phạm tội chưa đạt (Giả sử các điều kiện khác trong cấu thành tội phạm đang nghiên cứu đã đầy đủ, chỉ xét về mặt khách quan của hành vi)

Trường hợp thứ nhất: Phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành đối với hành

vi đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (điều 248, điều 249, BLHS), không cấu thành tội phạm vì trên thực tế có lý do nào đó con bạc và chủ bạc không thống nhất được hình thức đánh bạc, tỷ lệ cá cược thắng thua; Xảy ra

sự cố mà người đánh bạc và chủ bạc không thể thực hiện hành vi; Không thực hiện đến cùng hành vi đánh bạc làm cho mức độ nguy hiểm hành vi vi phạm chưa đến mức phải xử lý về hình sự, ví dụ tình huống con bạc tham gia cá độ trái phép bóng đá (bóng chết, kèo tài, xỉu, với tỷ lệ cá cược là “1 ăn 0,72”) một trận đá bóng cụ thể, việc đánh bạc qua điện thoại với chủ cá độ trái phép (chủ bạc nhắn tin cho các con bạc tỷ lệ “kèo”, con bạc chọn “kèo” cá độ và nhắn tên trận đấu bóng, số tiền cá độ), tiền đánh bạc (đủ định mức xử lý hình sự) thanh toán trước bằng tiền mặt qua đối tượng trung gian (dưới dạng cầm quỹ, người này chịu trách nhiệm thanh toán tiền thắng và thua giữa chủ bạc và

25

con bạc) đến khi trận bóng diễn ra nhưng con bạc vì một lý do nào đó nhắn tin chậm hay nhắn tin mà chủ bạc không nhận được làm cho hậu quả của việc đánh bạc không xảy ra, người trung gian thanh toán tiền lại cho con bạc hoặc đối với tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc khi chủ sới bạc chuẩn bị mọi phương tiện, công cụ, nơi tổ chức đánh bạc, con người canh gác, tạo điều kiện để việc đánh bạc có thể diễn ra nhưng khi chuẩn bị đánh bạc diễn ra thì có tin đồn cơ quan chức năng kiểm tra, các con bạc vì sợ bị bắt nên đã giải tán hoặc không tiến hành đánh bạc thì không thể xử lý về hình sự các đối tượng đánh bạc, tổ chức đánh bạc hay gá bạc với các tình huống như trên

Trường hợp thứ hai: Phạm tội chưa đạt đã hoàn thành (Giả sử các điều kiện khác trong cấu thành tội phạm đang nghiên cứu đã đầy đủ, chỉ xét về mặt khách quan của hành vi)

Đối với tội đánh bạc khi con bạc đã thực hiện hết hành vi cần thiết của mặt khách quan nhưng vì một lý do nào đó ngoài dự tính mà hậu quả lại không xảy ra hoặc xảy ra không như ý muốn ví dụ cũng tình huống con bạc

cá độ bóng đá (ví dụ ở trường hợp thức nhất) con bạc đã chuyển tiền cá độ cho bên trung gian thu tiền, tin đã được nhắn đúng trận đấu, đúng số tiền cá

độ, đúng thời điểm, chủ bạc cá độ đã xác nhận tin nhắn “OK”, xác nhận với bên trung gian bằng tin nhắn hay cuộc gọi, trận đấu bóng diễn ra đúng dự kiến nhưng khi lấy tiền thắng bạc thì người quản lý tiền cho chủ bạc đã “ôm toàn bộ số tiền đánh bạc của con bạc bỏ trốn”, liên lạc với chủ bạc thì chủ bạc cũng bỏ trốn không liên lạc được, vì căm phẫn chủ bạc nhiều con bạc đã đến cơ quan CSĐT đã để tự thú Như vậy hành vi đánh bạc trong tình huống này đã đủ các dấu hiệu cấu thành theo quy định tại điều 248 BLHS hiện hành còn đối với chủ bạc thì tùy theo tính chất, quy mô, số tiền thu lợi bất chính theo (căn cứ vào Nghị quyết số 01 của HĐTP Tòa án nhân dân tối cao ngày 22/10/2010 hướng dẫn áp dụng một số quy định tại điều 248,249

26

BLHS) để xác định phạm tội đánh bạc với vai trò đồng phạm hay vai trò tổ chức (loại trừ các trường hợp chủ nợ và người quản lý có ý định lừa đảo ngay từ đầu hoặc khi nhận được tiền cá độ rồi bỏ trốn vì thuộc khách thể xâm hại khác được BLHS bảo vệ)

Đối với hành vi gá bạc không xảy ra trường hợp phạm tội chưa đạt đã hoàn thành vì người cho thuê địa điểm đánh bạc không nhận được tiền thì không cấu thành hành vi gá bạc, mà tùy tình huống thực tế mà có thể xem xét với các vai trò giúp sức của hành vi tổ chức đánh bạc hoặc đánh bạc

2) Định tội danh đối với tội phạm đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc

gá bạc có đồng phạm và trường hợp nhiều (đa) tội phạm

Khi nghiên cứu về vấn đề đồng phạm chúng ta đang gặp phải một số quan điểm chưa có sự thống nhất giữa lý thuyết và quy phạm pháp luật của luật thực định - khi học tập nghiên cứu ta đều xem xét đến nhiều dạng đồng phạm như người tổ chức, người xúi giục, người thực hành và người giúp sức tuy nhiên BLHS hiện hành chỉ ghi nhận trường hợp đồng phạm với vai trò của người thực hành (khoản 1, điều 19) Theo quan điểm nghiên cứu khoa học luật hình sự thì GS,TSKH Lê Cảm cho rằng:

Đồng phạm là hình thức phạm tội do cố ý được thực hiện với

sự cố ý cùng tham gia của hai người trở lên [9, tr91] và Định tội danh đối với tội phạm có đồng phạm là sự đánh giá về mặt pháp lý hình sự hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện bởi sự cố ý cùng tham gia của từ hai người trở lên vào việc đó trên cơ sở đối chiếu, so sánh và kiểm tra để xác định sự giống nhau giữa các dấu hiệu cấu thành tội phạm cụ thể [9, tr95]

Đồng phạm tội đánh bạc thông thường tồn tại dưới dạng đơn giản như

rủ nhau đi đánh bạc, cá độ vòng ngoài với nhau…, bản thân các con bạc đều tham gia với vai trò người thực hành cùng hành động chung ý chí, cố ý thực

27

hiện“các con bạc tham gia vào các vụ án đánh bạc là đồng phạm của

nhau”[47]; Phức tạp hơn là đồng phạm phức tạp tức có sự bàn bạc, thống

nhất với nhau về phương thức đánh bạc, có sự “ăn chia” thắng thua với nhau

loại trừ “cờ bạc phím”, loại này con bạc hiểu biết và ăn ý với nhau, gắn kết với nhau chặt chẽ hơn có thể tạo thành ổ nhóm; Đồng phạm đánh bạc đơn thuần khó xảy ra đồng phạm đặc biệt là tội phạm có tổ chức, chỉ có tội phạm

có tổ chức cùng tham gia đánh bạc ở một “sới bạc” nào đó do nhóm khác tổ chức hoặc tự tổ chức đánh với nhau; Đối với đồng phạm của tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc lại rất đặc thù bởi tính tổ chức chặt chẽ hầu như không có đồng phạm đơn giản mà chủ yếu là đồng phạm phức tạp và tội phạm có tổ chức thực hiện chúng có sự câu kết chặt chẽ, phân công cụ thể từ người tổ chức chỉ đạo, tín dụng, người cảnh giới, người cung cấp công cụ, dụng cụ để phục vụ đánh bạc, giám sát đánh bạc, giám sát đề phòng cướp bạc, gây rối, người giúp sức đối phó khi bị lực lượng chức năng tổ chức bắt, kiểm tra…thông thường đồng phạm ở dạng phức tạp sẽ do một số người hoặc băng nhóm nhỏ, đồng phạm đặc biệt thường do tội phạm có tổ chức thực hiện

Định tội danh trong trường hợp nhiều (đa) tội phạm đối với các tội đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc thường rất phổ biến, thông thường người đánh bạc khi đã lún sâu vào con đường cờ bạc thành chuyên nghiệp thì việc tổ chức đánh bạc với các con bạc khác là bình thường và người tổ chức đánh bạc cũng tham gia đánh bạc với các con bạc cũng thường diễn ra

1.3 Căn cứ pháp lý, căn cứ khoa học và ý nghĩa hoạt động định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

1.3.1 Căn cứ pháp lý của hoạt động định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Căn cứ pháp lý của việc định tội danh các các tội đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc theo quan điểm của các nhà nghiên cứu Khoa học luật

28

hình sự Đại học Quốc gia Hà Nội cũng như GS,TSKH Lê Cảm được hiểu theo

hai nghĩa trong đó nghĩa rộng là “hệ thống các quy phạm pháp luật hình sự với

tính chất là cơ sở pháp lý duy nhất (trực tiếp), cũng như hệ thống các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự với tính chất là cơ sở pháp lý bổ trợ”[9, tr26]

tức là toàn bộ quy phạm pháp luật hình sự có liên quan điều chỉnh về mặt nội dung của tội danh đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc - khi tiếp cận với nghĩa này chúng ta không nên hiểu một cách cứng nhắc chỉ có quy phạm cụ thể của bộ luật hình sự mà còn có các văn bản hướng dẫn việc áp dụng pháp luật như Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP… và các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự điều chỉnh quá trình thu thập tài liệu, chưng cứ, xác định dấu hiệu của hành vi phạm tội (điều chỉnh về mặt hình thức) đã được thực hiện

Theo nghĩa hẹp thì căn cứ pháp lý của việc định tội danh các tội đánh

bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc chỉ có “hệ thống các quy phạm pháp luật

hình sự với tính chất là cơ sở pháp lý duy nhất (trực tiếp)” Hiểu một cách cụ

thể hơn là nội dung các quy định về nhiệm vụ, nguyên tắc và toàn bộ chế định

cơ bản, quan trọng của luật hình sự như tội phạm, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, tái phạm, tái phạm nguy hiểm, hình phạt, các trường hợp miễn trừ trách nhiệm hình sự, các biện pháp tư pháp, án tích và phần tội phạm cụ thể của BLHS quy định các tội phạm cụ thể dưới dạng các điều luật như: điều 248; điều 249 điều 47, điều 48, điều 49… là cơ sở pháp lý trực tiếp cho các chủ thể trong quá trình định tội danh

BLTTHS năm 2003 là cơ sở pháp lý “gián tiếp” của việc định tội danh

các tội đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc tuy nhiên lại đóng vai trò quan trọng nhằm đảm bảo các quyền cơ bản của con người, quyền công dân trong lĩnh vực tư pháp hình sự như quy định về chứng cứ (điều 47, 48, 50, 56,

60 BLTTHS năm 2003), về tạm giam, thời hạn tạm giam (điều 70, 71)…

“cấu thành tội phạm là những dấu hiệu cần thiết chủ yếu mà thiếu chúng

hoặc thiếu một trong số chúng, thì không thể có tội phạm và đó là bốn dấu hiệu-chủ thể, khách thể, hoạt động bên trong, hoạt động bên ngoài của chủ thể và kết quả hoạt động đó” [9, tr22, 23];

Ở Việt Nam các nhà nghiên cứu khoa học luật hình sự đều thừa nhận khái niệm CTTP là sự mô tả khái quát loại tội phạm cụ thể đƣợc quy định

trong luật hình sự hay CTTP là “khái niệm pháp lý của tội phạm cụ thể”, theo GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa thì: “ CTTP là tổng hợp những dấu hiệu đặc trưng

cho loại tội phạm cụ thể được quy định trong pháp luật hình sự” [16, tr74]

Từ những quan điểm trên cho thấy khi đánh giá một hành vi nguy hiểm cho xã hội có phải tội phạm không cần làm rõ những yêu cầu sau:

1) Quan hệ xã hội nào đƣợc Bộ luật hình sự bảo vệ đã bị xâm hại hoặc

đe dọa xâm hại (?)

2) Hành vi nguy hiểm cho xã hội đƣợc biểu hiện về mặt khách quan nhƣ thế nào, hậu quả do hành vi nguy hiểm gây ra cho xã hội (mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm và hậu quả) (?) Có dấu hiệu nào khác nữa không (?);

3) Chủ thể thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội là ai, đã đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự hay chƣa (?) Có năng lực trách nhiệm hình sự không? có nhƣợc điểm về thể chất hay tinh thần không (?);

30

4) Trạng thái tâm lý người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội như thế nào? động lực gì thúc đẩy thực hiện hành vi nguy hiểm (?) mục đích mong muốn như thế nào (?);

Trả lời được các câu hỏi trên đồng nghĩa với việc chúng ta đã xác định

đủ bốn yếu tố CTTP, gồm: Khách thể của tội phạm; Mặt khách quan của tội phạm; Chủ thể thực hiện tội phạm và mặt chủ quan của tội phạm Như vậy để xác định đầy đủ dấu hiệu CTTP đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc phải căn cứ vào các quy phạm pháp luật được quy định tại phần chung và phần các tội phạm của BLHS năm 1999 tại điều 248 và 249

1.3.3 Ý nghĩa việc định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc là một dạng thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự của chủ thể định tội danh nhằm so sánh, phân tích, đánh giá những dấu hiệu của hành vi đánh bạc; Tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trong thực tiễn có phù hợp với các quy định tại điều 248, điều

249 của BLHS không, việc định tội danh đúng có ý nghĩa như sau:

1) Định tội danh tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc là hoạt động thực tiễn đưa các nguyên tắc, chế định cơ bản cũng như quy định cụ thể tội danh đánh bạc; Tổ chức đánh bạc quy định trong BLHS vào thực tiễn đời sống xã hội, định tội danh chính xác, có căn cứ pháp luật giúp cho các chủ thể

là người được giao quyền tiến hành tố tụng phân hóa được trách nhiệm, cá thể hóa hình phạt đối với người phạm tội đồng thời áp dụng chính xác các hành vi

tố tụng như sử dụng các biện pháp ngăn chặn, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn, quyết định trưng cầu giám định, tiến hành các hoạt động điều tra, truy

tố, xét xử

2) Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc đúng góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, thực hiện các nguyên tắc

31

tiến bộ được thừa nhận chung của luật hình sự quốc tế, tạo cơ sở về mặt pháp

lý thực hiện quyền cơ bản của con người, quyền công dân, bình đẳng trước pháp luật, thể hiện tính nhân đạo, tiến bộ của luật hình sự Việt Nam…

3) Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc đúng có tác dụng tích cực trong giáo dục người phạm tội nhận thức được hành

vi vi phạm pháp luật của mình đồng thời răn đe những người có ý định phạm tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, có tác dụng phòng ngừa tội phạm…

4) Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc sai

sẽ dẫn đến hàng loạt các quyết định tố tụng hình sự sai, định hướng xử lý vụ việc sai, không bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp cho người phạm tội, truy cứu trách nhiệm người không có tội một mặt xâm phạm vào các quyền con người, quyền công dân, người bị định tội không chính xác có thể gây ra những phản ứng tiêu cực như chống đối, cản trở hoạt động điều tra, tự sát , Mặt khác còn bỏ lọt tội phạm, pháp chế và công lý không được thực thi, làm giảm niềm tin của người dân vào pháp luật, cơ quan thi hành pháp luật

Định tội danh đúng là tiêu chí đánh giá thể trình độ văn minh của một

xã hội, phản ánh môi trường sống của đất nước, thể hiện sức mạnh của chính quyền và thể hiện đúng tinh thần, nguyên tắc được ghi nhận tại điều 9, điều

10 của Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 2003

32

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Định tội danh các tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc một mặt là quá trình tư duy logic so sánh hành vi xảy ra trong thực tiễn với quy định tại điều 248, điều 249 trong BLHS theo một trình tự do BLTTHS quy định nhằm xác định có hay không hành vi phạm tội nhằm phục vụ những mục đích khác nhau của nhà khoa học, nhà lập pháp, người quan tâm nghiên cứu hay đơn thuần nâng cao nhận thức sinh viên…

Hoạt động định tội danh của các cơ quan tư pháp hình sự chính là áp dụng pháp luật hình sự vào thực tiễn giải quyết vụ án hình sự, định hướng điều tra, điều tra, áp dụng biện pháp ngăn chặn, phân hóa trách nhiệm hình sự góp phần hữu hiệu bảo vệ quyền con người, quyền công dân…

Do đó định tội danh chính xác là yêu cầu bắt buộc đòi hỏi chủ thể định tội danh phải nắm chắc quy định của pháp luật, lý luận định tội danh và cẩn trọng, khách quan trong việc đánh giá tài liệu, chứng cứ, cũng như các tình tiết của hành vi nguy hiểm diễn ra trong thực tế, xem xét, so sánh các đặc điểm của hành vi có thỏa mãn các dấu hiệu cấu thành tội phạm đánh bạc (điều 248); Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (điều 249) không (?) nhằm định tội danh hiệu quả, chính xác

Nên việc nghiên cứu lý luận về định tội danh đối với các chủ thể được nhà nước giao quyền thi hành pháp luật là cần thiết phục vụ thiết thực cho công tác bảo về pháp luật khi điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, không sót lọt, làm oan người vô tội

Nội dung lý luận về định tội danh và những vấn đề có liên quan được tác giả nêu ra ở chương này dựa trên quan điểm nghiên cứu Khoa học luật hình sự để phân tích, đánh giá nhằm làm rõ hơn khái niệm, đặc điểm, phương pháp, căn cứ khoa học, căn cứ pháp lý, giúp cho người đọc, người nghiên cứu

đề tài nhìn nhận một cách khá cơ bản về lý luận định tội danh các tội đánh