Hình thức của di chúc theo quy định của bộ luật dân sự Việt Nam 2005

2.1 Hìnhthức củadi chúctheoquy định củaBộLuậtHồngĐức 332.2 Hìnhthức củadi chúc theoquy địnhcủaphápluậtthờiPháp 352.3.2 Hìnhthứccủa dichúctheoquyđịnhcủa Bộluậtdânsự1995 38 2.4 Hìnhthức củ

H THỨCDICHÚCỞVIỆTNAM

2.1 Hìnhthức củadi chúctheoquy định củaBộLuậtHồngĐức 332.2 Hìnhthức củadi chúc theoquy địnhcủaphápluậtthờiPháp 35

2.3.2 Hìnhthứccủa dichúctheoquyđịnhcủa Bộluậtdânsự1995 38

2.4 Hìnhthức củadi chúc theoquy địnhcủaBộluậtdân sự2005 412.4.1 SosánhcácquyđịnhphápluậtvềhìnhthứcdichúctheoBộluật 41

ÀÁNNHÂNDÂNVÀPHƯƠNGHƯỚNG HOÀNTHIỆNPHÁPLUẬTVỀHÌNHTHỨCDICHÚCỞVIỆ

TNAMHIỆNNAY 3.1 Thựctrạnggiảiquyếttranhchấpvềhìnhthứcdichúctạitòa 61

ánnhândân

3.1.1 Kháiquáttìnhhìnhgiảiquyếttranhchấpvềthừakếtạitoàán 613.1.2 Nhữnghạnchếtrongviệcgiảiquyếttranhchấpvềhìnhthứcdi

63c h ú c

3.1.3 Nguyênnhâncơbảndẫnđếnnhữngtồntạitrongquátrìnhgiải 72

quyếttranhchấpvềhìnhthứcdichúc

th u ầ n t u ý mangtính lợiíchkinhtế,nócòn ẩnchứa trongđónhững giá trịtinht h ầ n màsựcaothấpcòndoquanniệmvàtìnhcảmcủamỗingườithừakếđốivớ

in g ư ờ i đểlạidisản.Chínhvìvậy,việcthừakếtàisảntrongthựctiễndiễnbiếnrấtphứctạp

Phápluậtdânsựquyđịnhviệcthừakếtàosảncóthểthựchiệntheoluậthoặct h eo dichúc.Dichúclàsựbàytỏýchí củangười đểlạidisảnnhằmđịnhđoạttoànbộhoặcmộtphầntàisản thuộcquyềnsởhữu,quyềnsửdụngcủamìnhchomộthoặcnhiềungườisaukhingườiđóchết.BộLuậtDânsựViệtNamgiànhcảmộtChương(ChươngXXIII)với28Điều(từĐiều646đến673)quyđịnhvềthừakết h e o dichúc.Trongđó,cóquyđịnhvềhìnhthứcdichúc.Mặcdùđãcócácquyđ ị n h vềhìnhthứcdichúcnhưngvấnđềhìnhthứcdichúcvẫncònnhiềuđiểmgâytranhluậncảvềlýluậnlẫnthựctiễnápdụngphápluật

Qua thực tế hoạtđộng xét xử,có nhiều vụán dân sựtranh chấp tàisản thừakếliênquanđếnDichúcđặcbiệtlàhìnhthứccủaDichúc.Ngườitatốcáonhauđãnguỵtạodichúc,lậpdichúcgiảhoặcthôngđồngvớingườicótráchnhiệmđểlàmg i ả dichúcnhằmchiếmđoạttàisảncủangườichếthoặcchiếmđoạtquyềnhưởngd i s ả n

t h ừ a k ế c ủ a n g ư ờ i k h á c N h ữ n g t r a n h c h ấ p nàycònd ẫ n đ ế n n h i ề u v ụ á nmạngrấtđaulòngkhinhữngngườiruộtthịtđánhgiếtnhauđểtranhgiànhtàisảnthừakế.Vậy,tạisaophápluậtđãquyđịnhrõnhưngvẫnxảyratranhchấpxungquanhhìnhthứccủaDichúc?

Nhữngvấnđềđãvàđangđặtrachocácnhàlàmluậtlàlàmthếnàođểxácđ ị

n h mộtdichúchợppháp:

- Tiêuchíxácđịnhngườilậpdichúcđangởtrongtrạngtháiminhmẫn,sángsuốttrongkhilậpdichúclàtiêuchícảmtínhcủangườichứngthựcdichúc?

- Yếutốnàoxácđịnhngườilậpdichúchoàntoànkhôngbịđedoạhoặccưỡngép (đedoạ,cưỡngépphảitrựctiếphaylàcảgiántiếp)?

- Cáchthứccôngchứng,chứngthựcdichúcnóichungvàdichúccủangườibịhạnchếvềthểchất,ngườikhôngbiếtchữ?

- Giátrịthựctếcủadichúcbằngvănbảnkhôngcócôngchứng,chứngthực?

- Việcghichéplạinộidungmàngườilậpdichúcđãtuyênbốtrongtrườnghợplập dichúc tạicơ quancông chứnghoặcUBND xã,phường,thịtrấn?Ngườicóthẩmquyềncôngchứng,chứngthựccótráchnhiệmgìvềsựtrungthựcghichépđúng,đầyđủ,chínhxácýnguyệnbằnglờicủangườiđểlạidichúc?.v.v.và.v.v

Đểgiảiquyếtnhữngbấtcậpcủathựctrạngnóitrên,đặtrayêucầuphảinghiêncứu sâuvềlýluậnvàthựctiễncácquyđịnhvềhìnhthứcdichứctheophápluật dâns ự ViệtNam

Chính vìvậy,tác giả lựa chọn đề tài “Hình thứcDi chúctheoquyđịnh củaBộL u ật DânsựViệtNamnăm2005”

2.Tìnhhìnhnghiêncứuđềtài

ĐãcónhiềunhàluậthọcnghiêncứuvềvấnđềthừakếvàtàisảnthừakếtheoBộLuậtdânsựViệtNam

Cóthểnêumộtsốcôngtrìnhđãđượccôngbốtrongthờigiangầnđâycóliênquantrự

ctiếphoặcgiántiếpđếnđềtàinhư:“NhữngquyđịnhchungvềquyềnthừakếtrongBộLuậ tdânsựViệtNamcủaThạcsỹNguyễnMinhTuấn;“ChếđịnhvềthừakếtrongBộLuậ tDânsựViệtNam”củaThạcsỹĐinhDuyThanh;”Thừakếtheophápluậtcủacôngdân Việtnamtheoquyđịnhcủaphápluậttừ

năm1945đếnn a y ” củaTiếnsỹPhùngTrungTậpvàđặcbiệtlàđềtài“Thừakếtheodichúct heoquyđịnhcủaBộLuậtDânsựViệtNam”củaTiếnsỹPhạmVănTuyết

Kếtquảnghiêncứuthểhiệntrongnhữngluậnánnóitrênchothấy:Cáctácgiảt ậ p trungphầnlớnvàoviệcphântích,trìnhbàycácnộidungcủacácquyđịnhcól i ê n quancủaLu

cơsởlýluậnvàth ự c tiễncủanhữngquyđịnhphápluậtcũngnhưmộtsốvấnđềthựctiễnđặtravàđềxuấtphươnghướngkhắcphụccácquyđịnhphápluậtvềthừakế;nhưngcóthểnóirằng cho đếnnay,chưa cómộtcông trìnhkhoa họcpháplýnàonghiêncứumộtcáchhệthốngnhữngvấnđềlýluậnvàthựctiễnvềmộtđềtàicóphạmvihẹpvàsâusắ c nhưđềtàidotácgiảlựachọn

- Cácđiềukiệnđể dichúcđượccoilàhợppháp?

Làmthếnàođểxácđịnhđ ún gđắnđiềukiệnminhmẫn,sángsuốttrongkhilậpdichúc?Biểuhiệncủahànhv i cụthểhay

làcảmtínhcủangườicóthẩmquyềnchứngthực,côngchứng?

Trongk h i đócáctranhchấpvềthừakếtheodichúcchỉphátsinhkhiđếnthờiđiểmmởt h ừ a kế(ngườiđểlạidisảnthừakếđãchết)

- Thế nào làdi chúckhôngcó giátrị pháp lývì hình thứctrái với quyđịnhcủaphápluật?

TrongkhiĐiều649chỉquyđịnhvẻnvẹnvềhìnhthứcdichúclà:“Dichúcphảiđượclậpthànhvănbản;nếukhôngthểlậpđượcbằngvănbảnthìcóthểdichúcmiệng ”

Vềtổngquantìnhhìnhnghiêncứucủanướcngoàicóliênquanđếnđềtài,tácgiảchưacóđiềukiệnthuthậpvàđánhgiámộtcáchđầyđủ,xinphépđượctiếptụcthuthậpvàtrìnhbàykhixâydựngvàbảovệđềcươngnghiêncứuchitiết

3 Mụcđích,nhiệmvụnghiêncứu,phạmvinghiêncứu

Mụcđíchnghiêncứucủađềtàilàlàmsángtỏnộidung,cơsởlýluậnvàthựctiễncủacácquyđịnhphápluậtvềhìnhthứcDichúcthôngquaviệcphântíchcácquyđịnhcủaPhápluậtDânsựhiệnhànhvềDichúc,hìnhthứcdichúc,đánhgiát h ự c trạngnhữngtranhchấpdânsựliênquanđếnhìnhthứcdichúcvàđưaracáckiếnnghịhoànthiệnphápluậtvềhìnhthứcdichúcởnướcta

Nhằmmụcđíchnghiêncứunêutrên,đềtàidựkiếncócácnhiệmvụnghiêncứusauđây:

-Nghiêncứuthamkhảotàiliệucủanướcngoàiliênquanđếnđềtài

- Đưaranhữngđềxuất,kiếnnghịhoànthiệnquyđịnhphápluậtvềhìnhthứcdichúc

4 Phươngphápnghiêncứu

Đểthựchiệnmụcđíchnghiêncứuđềtài,tácgiảvậndụngphươngphápluậnduyvậtbiệnchứngvàduyvậtlịchsử,quanđiểmcủaĐảngvàNhànướcvềxâyd ự n g nhànướcphápquyềnxãhộichủnghĩa

Tácgiảsẽsửdụngkếthợpcácphươngphápnghiêncứuchủyếuvàcótínhphổcậpnhư:Phươngpháptiếpcậnlịchsử,phươngphápđốichiếu,phươngphápluậthọcsosánh,phươngphápphântíchkếthợpgiảithíchvàtổnghợp,kháiquáth o á Đặcbiệt,trêncơsởphântíchcácbảnándânsựvềgiảiquyếtcáctranhchấptàisảnthừakếliênquanđếnhìnhthứcdichúcsẽchothấynhữngbấtcậphiệnnaycủap h áp luậtkhiquyđịnhvềvấnđềhìnhthứcdichúc,làmchođềtàinghiêncứucótínht h ự c t i ễ n c a o ; g ó p p h ầ n đ

á n g k ể l à m rõn h ữ n g l ý l u ậ n t r o n g q u á t r ì n h h o à n thiệncácquyđinhphápluậtvềhìnhthứcdichúc

5 Ýnghĩacủaviệcnghiêncứuđềtài

Việcnghiêncứu,luậngiảinhữngvấnđềlýluậnvàthựctiễncủaPhápluậtDânsựViệtNamtrongkhuônkhổđềtàisẽkhôngchỉcóýnghĩarấtquantrọngvềmặtlýluậnmàcòncóýnghĩarấttolớntrongviệchạnchếcáctranhchấpdânsựliênquanđếnhìnhthứcdichúc,hoànthiệncácquyđịnhphápluậtdânsựvềhìnhth ức dichúc

6 Nhữngđónggópmớicủaluậnvăn

dichúc,thừakếtheodichúcvàhìnhthứccủadichúc,tạonềntảnglýluậnchoviệcphântíchcácquy địnhphápluậtViệtNamvềhìnhthứcdichúc;

- Luậtvăn đãkháiquátquátrình hình thànhvàpháttriểncácquyđịnhvềhìnht h ứ c dichúctheopháp luậtViệtNam.Trêncơsởđó,luậnvănđãchỉrõđượcnhữngbướcpháttriểntrongcácquyđịnhphápluậtvềdichúcvàhìnhthứcdichúc;

- Từnhữngvấnđềlýluậnvàthựctiễnnêutrên,Luậnvănđãđềxuấtmộtsốgi ải phápgópphầnhoànthiệnphápluậtvềhìnhthứcdichúchiệnnay

7 Kếtcấucủaluậnvăn

Ngoàiphầnmởđầu,kếtluậnvàdanhmụctàiliệuthamkhảo,luậnvănđượckết cấulàm3chươngnhưsau:

CHƯƠNG1 NHỮNGVẤNĐỀLÝLUẬNCHUNGVỀTHỪAKẾTHEODIC

HÚCVÀHÌNHTHỨCCỦADICHÚC 1.1 NHỮNGV Ấ N Đ Ề P H Á P LÝCƠB Ả N V Ề T H Ừ A KẾT H E O D I C HÚC

1.1.1 Mộtsốvấnđềcơbảnvềdichúcvàthừakếtheodichúc

1.1.1.1 Kháiniệmdichúc

TheoluậtgiaUlpianthì:“Dichúclàsựthểhiệnýchícủachúngtavàýchíđóđư ợcthựchiệnsaukhichúngtachết”[8].

Theoquyđịnhtạiđiều646Bộluậtdânsự2005,dichúcđượchiểulà“sựthểhiệnýchí củacánhânnhằmchuyểntàisảncủamìnhchongườikhácsaukhichết”.

1.2 NHỮNGV Ấ N Đ Ề L Ý L U Ậ N C H U N G V Ề H Ì N H T H Ứ C C Ủ A DI CHÚC

1.2.1 Kháiniệmhìnhthứccủadichúc

BộluậtDânsựquyđịnhdichúcphảiđượclậpthànhvănbản,nếukhôngthểlậpđượcdichúcbằngvănbảnthìcóthểlậpdichúcmiệng.Ngườithuộcdântộcthiểusốcóquyềnlậpdichúcbằngchữviếthoặctiếngnóicủadântộcmình

1.2.2 Vaitròcủahìnhthứcdichúcđốivớiviệcthực hiệnphápluậtvềt hừakế

Thứ nhất, hình thức của di chúclàcơsởxácđịnhcá nhân người thừa

1.2.3 Yêucầuvàcácnhân tốtácđộngđếnquy định phápluật về hìnht hứccủadichúc

1.2.3.1 Yêucầucủaquyđịnhphápluậtvềhìnhthứcdichúc

Thứnhất,đểhạn chếđếnmứcthấp nhấtcáctranhchấpphátsinhtừhìnhthứccủadichúc,phápluậtvềthừakếtheodichúccầnxácđịnhcụthểtiêuchívềtrạngtháiminh

mẫn,sángsuốtcủangườilậpdichúc,vìđâylàvấnđềquantrọngnhấtkhig i ả i quyếttranhchấpvềhìnhthứccủadichúc

Thứhai, liênquan đếncácquyđịnh côngchứng, chứngthực dichúc,

đặcbiệtlàviệclậpdichúccủangườibịhạnchếvềthểchất,ngườikhôngbiếtchữ;việcxácđịnhgiátrịthựctếcủadichúcbằngvănbảnkhôngcócôngchứng,chứng thực;v

iệ c gh i ch é p lạ i n ộ i d u n g màngườilập di chúc đãtuyênbố trong trườnghợplậpdichú ctạicơquancông

chứnghoặcuỷbannhândâncấpxã Vìđâylànhữngvấnđềcó liênquantrựctiếpđếnviệcgiảiquyếtcáctranhchấpvềhìnhthứccủadichúc

Thứba,vềhìnhthứccủadichúccầnphảilàm

rõlàngườilậpdichúcthườngxuyênnhắcnhởvềviệcphânchiadisảnkhicònsốngcóđượccoilàdichúcmiệngh ay không?

Vìtrênthựctếđãcónhiềutrườnghợpphânchiadisảnthừakếbằnglờinóikhicònsống

1.3 HÌNHTHỨCCỦADICHÚCTHEOPHÁPLUẬTMỘTSỐNƯỚCTRÊ NTHẾGIỚI

1.3.1 QuyđịnhvềhìnhthứccủadichúctheoBộluậtdânsựcủanướcC

ộn g hòaPháp

BộluậtDânsựPháp(haycònđượcgọilàBộluậtNapoleon)quyđịnhrấtchit i ết vềhình

thứcdichúc,từĐiều967đếnĐiều1001[3].Hìnhthứcdichúcbaogồm3dạng,là:dichúcviếttay,côngchứngthưvàdichúcbímật(Điều969)

1.3.2 QuyđịnhvềhìnhthứcdichúctheoBộluậtdânsựNhậtBản

BộluậtdânsựNhậtBảnquyđịnhvềhìnhthứcdichúctừcácĐiều967đếnĐiều984[2].Dichúccócáchìnhthứcviếttayhoặcquacôngchứnghaydướimộtd ạ n g tàiliệubímật,trongmộtsốtrườnghợpđặcbiệtthìchophéplậpdichúctheothểthứckhác(Điều967)

1.3.3 QuyđịnhcủaBộluậtdânsựvàthươngmạiTháiLanvềhìnhthứccủa dic húc

BộluậtdânsựvàthươngmạiTháiLanquyđịnhvềhìnhthứcdichúctừĐiều1 6 5 5đến

Điều1672với5loạihìnhthứcdichúckhácnhau.Dichúcvănbảncóngườilàmchứ nglàdichúccóghirõngày,tháng,nămlậpdic h ú c vàphảiđượcngườilậpdichúckýtrư

ớcsựlàmchứngcủaítnhất2người,vànhữngngườilàmchứngsauđócũngkýxácnhậnvàobảndichúcđó(Điều1656).

1.3.4 QuyđịnhvềhìnhthứcdichúctheophápluậtHoaKỳ

LuậtphápHoaKỳkhôngcónhữngquyđịnhchungthốngnhấttrênphạmvito à

n liênbangđiềuchỉnhvềhìnhthứcdichúc,màởmỗitiểubanglạicósựquyđ ịn hkhácnhauvềvấnđềnày

Điều29-1-5-2BộluậtBangIndianaghinhận:"Mọidichúc,trừchúcngôn,đềuphảiđượctrìnhbà ydướidạngvănbản",tứclàngườiIndianathừanhậnchúcngônlàmột hìnhthứcdi chúc

bangTexasquyđịnhkháchitiếtvềtrườnghợpnàylà:"Khôngmộtchúcngônnàocóhiệulực ,trừkhinóđượclàmratrongthờiđiểmốmyếucủabệnhtật,tạinhàcủangườiđó,haytạinơi màngườiđóđangởtrướcđótrongvòng10ngày vớisựchứngkiếncủa3nhânchứng,v ới1t r ongs ố h ọ l à n g ư ờ i c h é p l ạ i n ộ i d u n g d i c h ú c đ ó ",t r o n g k h i đ ó l u ậ t B a

n g

Montanalạikhẳngđịnhdứtkhoát:dichúcphảiởdướidạngvănbản(Điều72-2-5 2 2 BộluậtbangMontana,điểm(a))

Về chúc thưở mỗi Bangcũng có sựkhácbiệt.Nếu nhưởđasốcácBang,mộtbảndichúchợpphápyêucầuphảicóítnhấthaingườilàmchứng,thìriêngtạibangVermontthìphảicóítnhấtbangười.NếunhưBangLouisianayêucầurằngngườilậpdichúcphảikívàotấtcảcáctrangcủadichúc,vàquátrìnhthựchiệnbảndichúccủangườilậpdichúc phảiđượcgiámsátbởimộtcôngchứngviênthìluậtphápBangPennsylvaniakhôngđòihỏibảndichúcphảiđượccôngchứng,màchỉ

Tuynhiên,giữacácquốcgiacónhữngsựkhácbiệttươngđốitrongcácquyđ ịnhvềhìnhthứcdichúc

- Luậtcủa Phápkhôngthừanhậndichúcbằnglờinóilàhìnhthứcdichúchợppháp,khônggiốngnhưởđasốcácnướckhác.MộtvàibangởHoaKỳkhôngthừanh ận di chúcbằnglờinói,nhưng trongthựctiễnởtòaán, cácánlệvềdichúc

bằnglờinóivẫnđượcdẫnchiếutớiđểxétxử.Nguyênnhâncủahiệntượngnày,cóthểl àdotậpquánchínhtrị-

pháplýđịaphương(LousianalàbangởHoaKỳkhôngcôngnhậndichúcbằnglờinói,bắtnguồntừviệcluậtphápcủabangnày

cónguồng ố clàluậtcủaPháp,chứkhôngphảilàluậtcủaAnhnhưcácbangkhác,dođâytừngcóthờilàthuộcđịacủaPháp);cũngcóthểbắtnguồntừtìnhhìnhxãhộilúc

bi ên s o ạ n c á c b ộ l u ậ t ( t h ờ i đ i ể m n ă m 18 04, l ú c B ộ l u ậ t d â n s ự Phápđ ư ợ c b i ê nsoạn,đólàmộtthờikỳrấtrốiren,phứctạpvớichiếntranhliênmiên,nênviệc

chấpnhậndichúcchỉbằngmộtlờinóikhóhộiđủcáccăncứxácđáng,dễdẫnđếntìnhtr ạ

n g kiệntụngkéodài).Xemxéttrongbốicảnhnướctahiệnnay,cóthểnhậnthấyyêucầuphảicôngnhậnhìnhthứcdichúcmiệng,bởinóđápứngđượcnhucầurấtphứctạpcủađờisốngxãhội,ngoàiralạiphùhợpvớisuynghĩcủadântalàngạichuyệngiấytờphứctạp

- Chúcthưbímậtđượcmộtsốnướccôngnhận,cònmộtsốnướcthìkhông( t ro

n gđócóViệtNam).Điềunàycónguồngốctùyvàophongtụctậpquáncủamỗid ân t ộ c v à

đ ặc đi ểm , nhucầu riêng của từng xã hội.Xemxét trong bối cảnh nướctahiệnnay,cóthểkhẳngđịnhlàkhôngcầnđếnchúcthưbímật,bởinókhôngphùhợpvớiphongtụccủangườiViệtNam,vảlạicũnglàkhôngcầnthiếtkhiđãchophépngườilậpdichúccóthểtựviếtdichúcmàkhôngcầncôngchứng,làm

chứngthìcũngcóthểđảmbảođượctínhbímậtcủabảndichúc

- Cácloạihìnhdichúcphivănbảnkhác,nhưbăngđĩaghihình,ghiâm,mớichỉđượcchấpnhậnởmộtsốbangởHoaKỳ.Dođâylàhìnhthứcmớixuấthiệntrong

thờigian gầnđâynên việc xác định băng đĩa có xác thực haykhông là rấtkhó(khóxácđịnhđượcthờigian,khóxácđịnhthôngtinlàchínhxáchaygiảmạo )

Dùhìnhthức d ichúc n à y chưa đư ợc phổb iế nt rê nt hế g i ớ i , nhưng n ướ c tacũngnênnghiêncứuđểápdụng,bởisửdụngcácthànhtựukhoahọckỹthuậtlàđòihỏibứcthiết củangàynay,nhằmtheo kịp sựbiếnđổi rấtnhanh chóngcủa đờisốngk i n h tế-xãhội

Dichúcvàhìnhthứccủadichúclànhữngvấnđềquantrọngbậcnhấttrongviệcxácđịnhquanhệphápluậtthừakếtheodichúc.LuậtphápcácnướccũngnhưViệtN a m đ ò

i h ỏ i d i c h ú c p h ả i đ ư ợ c t h ể h i ệ n d u ớ i n h ữ n g h ì n h t h ứ c n h ấ t đ ị n h Thôngquahìnhthứcdichúc,ýchícủangườilậpdichúcđượcthểhiệnmộtcáchchínhxác,cụthể,rõrànglàmcơsởchoviệcgiảiquyếtcáctranhchấpliênquanđếnthừakế

Hìnhthứccủadichúclàmộttrongnhữngcăncứđểxácđịnhdichúccóhợppháphaykhông N ó i mộtc á c h k h á c đi,t h ô n g q u a h ì n h t h ứ c c ủ a d i c h ú c , n g ư ờ i hưởngdisảnthừa kế,cơquannhànước cóthẩm quyền cóđượccơsởđểgiảiquyếtcáctranhchấpphátsinh.Cácquyđịnhphápluậtvềhìnhthứcdichúccầnphảibảođ ả

m thuậnlợichongườilậpdichúcthểhiệnýchícủamìnhmộtcáchcụthểnhất

Trongchươngnày,tácgiảcũngđãnghiêncứuđượcquyđịnhvềhìnhthứccủadichúctheophápluậtmộtsốnước.Mỗinướccótruyềnthốngvănhoákhácnhau,son gtựuchunglạiluậtphápcácnướcđềuthốngnhấtởmộtđiểm,đólàhìnhthứccủ a d ichúc cóý ng hĩađặc bi ệt qua nt rọ ng t r o n g vi ệcg iải quyếtc á c vấn đề liê n q u a n đếnthừakếtheodichúc

Nhữngvấnđềlýluậnđượctrìnhbàytrongchươngnàyđượccoilàcơsởđểluậngiảinh ữn g quyđịnhpháplu ật thực đ ịn hv ề hìnhthức c ủ a dichúc th eo quyđịnhcủaBộluậtdânsự2005

CHƯƠNG2 LỊCHSỬHÌNHTHÀNHVÀPHÁTTRIỂNPHÁPLUẬTVỀHÌN

HTHỨCDICHÚCỞVIỆTNAM 2.1 HÌNHTHỨC CỦADICHÚCTHEOQUYĐỊNHCỦA BỘLUẬT HỒN GĐỨC

TrongBộluậtHồngĐức,quanhệthừakếđượcquyđịnhởcácphầncuốicủaCh ư ơn g

Đ i ề n s ả n , p h ầ n đ i ể n s ả n m ớ i t ă n g t h ê m v à p h ầ n l u ậ t h ư ơ n g h o ả Q u anghiên cứu cácquyđịnhnàycủa BộluậtHồngĐức có thể rút ranhững nhậnxétcơbảnsauđây:

- Khic h a mẹc ò n s ố n g k h ô n g b a o g i ờ nảysinhq u a n h ệ t h ừ a k ế t à i s ả n , v ì tronggiađìnhconcáikhôngcóquyềntàisản.Nếuchahoặcmẹchết,ngườicòns ố

n g tiếptụcnắmquyềnchủtàisản,do vậyquanhệthừakếvẫnchưanảy sinh.Vi ệcquyđịnhnhưvậylànhằmbảođảmsựbềnvữngđốivớicácquanhệtronggiađ ì n h Dođó,cácquyđịnhvềthừakếkhôngchỉvìquyềnlợicánhânmàquantrọnghơncònvìmụcđíchduytrìmốiquanhệtốtđẹpgiữacácthànhviêntronggiađình

- Tươngtựnhưhiệnnay,Bộluật Hồng Đứcquyđịnh hìnhthức thừa kế cóhaid ạn g làthừakếtheodichúcvàthừakếtheophápluật

2.2 HÌNHT H Ứ C DIC H Ú C T H E O Q U Y Đ Ị N H P H Á P L U Ậ T T H

Ờ I PHÁPTHUỘC

Ngaytừnăm1917,ToànquyềnĐôngDươngđãraNghịđịnhthànhlậpmộtUỷbanViệt–

PhápsoạnthảoBộDânluậtBắckỳ.Uỷbannàytrongvòngb ố n nămđãsoạnthảoxongquyểnthứnhấtgồm91điềuvàonăm1921.Đếnnăm1927,Uỷbancố vấ nvề lu ật lệ V i ệ t N

am đượcthành l ậ p , bao g ồ m m ột sốn g ư ờ i Phápv à n g ư ờ i Việtđểkhảocứucáctụclệvềgiađình,thừakế,hươnghoảgiúpchoviệcbổsunghoànchỉnhBộdânluật.Năm1931,BộdânluậtBắckỳchínhthứcđượcbanbốthựchiện

BộdânluậtBắckỳđãthểhiệnsựkếthừavàpháttriểncủaBộluậtHồngĐứcvàBộluậtGiaLongvềkỹthuậtlậppháp,cơcấucủabộluật,hìnhthứcpháplý.Bêncạnhđó,nócũngtiếpthumộtsốnộidungcủaBộluậtNapôlêôngvàBộdânluậtThuỵSỹ(1912).Tuynhiên,BộdânluậtBắckỳvẫnthểhiệnđượcnhữngđặcthùxãhộiViệtNamthờibấygiờkhácbiệtvớiluậtcácnướcphươngTâyvàLuật