BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT VÀ ZIKA Hiện nay qua các phương tiện truyền thông đại chúng như báo đài, ti vi, internet,...chúng ta đều thấy tình hình dịch bệnh trên thế giới cũng như tại Việt Nam
Trang 1BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT VÀ ZIKA
Hiện nay qua các phương tiện truyền thông đại chúng như báo đài, ti
vi, internet, chúng ta đều thấy tình hình dịch bệnh trên thế giới cũng như tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp và ngày càng gia tăng Đặc biệt, nổi trội gần đây nhất đó là hai loại dịch bệnh sốt xuất huyết và bệnh do virus Zika Vậy hai loại bệnh này như thế nào, cách nhận biết, cách xử trí cũng như cách phòng bệnh ra sao, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu dưới đây
1 Bệnh sốt xuất huyết
Bộ Y tế cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, cả nước có gần 50.000 ca mắc SXH tại 48 tỉnh thành, 17 trường hợp đã tử vong, tập trung nhiều ở khu vực miền trung, miền nam và tây nguyên; trong khi cùng kỳ năm ngoái, cả nước chỉ mới ghi nhận 17.000 ca mắc sốt xuất huyết Tăng gấp 3 lần so với năm ngoái Tại tỉnh Nam Định tính đến ngày 04/9/2016 đã ghi nhận 46 ca nhiễm SXH tập trung ở huyện Giao Thủy, Hải Hậu, Xuân Trường và TP Nam Định Taị Vụ Bản hiện tại mới ghi nhận 1trường hợp nhiễm SXH ngoại lai từ TP HCM về
Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus có tên Dengue (Đanh) gây ra Đặc điểm của bệnh biểu hiện với 2 triệu chứng chính
là sốt và xuất huyết; kèm theo người bệnh có biểu hiện, đau đầu, đau cơ và đau hố mắt Bệnh nhân thường sốt cao, đột ngột 39-40oC liên tục từ 2-7 ngày; xuất huyết thường xuất hiện vào ngày thứ 2 hoặc ngày thứ 3 của bệnh biểu hiện dưới nhiều hình thái: xuất huyết dưới da (chấm, mảng xuất huyết ở mặt trong 2 cẳng tay, bụng, đùi, mặt trước cẳng chân), xuất huyết niêm mạc, chảy máu chân răng, chảy máu cam; nặng có thể xuất huyết nội tạng gây nôn
ra máu hoặc đại tiện phân đen Đối với trẻ em, trường hợp nặng có thể thấy trẻ vật vã li bì, chân tay lạnh, mạch nhanh nhỏ, huyết áp hạ Bệnh lan truyền nhanh chóng, gây thành dịch lớn, dễ gây tử vong nếu không được chẩn đoán
và điều trị kịp thời
2 Bệnh do virus Zika
Trang 2Theo tổ chức y tế thế giới, tính đến cuối tháng 8/2016 đã ghi nhận 70 quốc gia và vùng lãnh thổ có sự lây truyền của virus Zika Tại Việt Nam, Cục y tế dự phòng đã ghi nhận 3 trường hợp bị nhiễm virus Zika ở TP
HCM, Khánh Hòa và Phú Yên Vậy bệnh do virus zika là gì?
Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus có tên Zika gây ra và có tới 60%-80% bị nhiễm bệnh không hề biết mình đang mang bệnh Bệnh thường diễn biến lành tính, với các triệu chứng nhẹ xuất hiện một vài ngày sau khi người bị đốt bởi muỗi nhiễm bệnh Hầu hết những người bị bệnh virus Zika sẽ bị sốt nhẹ và phát ban, có thể viêm kết mạc, đau cơ và khớp và cảm thấy mệt mỏi Tuy nhiên, thế giới chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp nào
tử vong do nhiễm virus Zika 80% có thể tự khỏi sau 7-10 ngày Mặc dù, được coi là một bệnh lành tính nhưng các biến chứng do nhiễm vi-rut Zika
có thể xảy ra lại vô cùng nguy hiểm
Cơ quan y tế hiện đang điều tra mối liên quan tiềm năng giữa vi-rut Zika ở phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu và dị tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh của họ Cho đến khi chúng ta có thể hiểu rõ hơn về mối liên quan này, những phụ nữ đang mang thai hoặc dự định có thai cần hết sức lưu ý bảo vệ mình khỏi bị muỗi đốt
Dị tật đầu nhỏ: Là tình trạng hiếm gặp khi một trẻ sơ sinh có đầu nhỏ bất thường Điều này là do sự phát triển não không bình thường của trẻ còn trong bụng mẹ hoặc trong giai đoạn sơ sinh Trẻ bị chứng đầu nhỏ thường chậm phát triển trí tuệ, thể chất và gây biến dạng khuôn mặt
3 Đường lây truyền bệnh
Cả hai bệnh đều chủ yếu do loại muỗi vằn có tên khoa học là Aedes aegypti truyền virus từ người bệnh sang người lành khi châm đốt hút máu Đặc điểm nhận dạng loại muỗi này là có màu đen, thân và chân có những đốm trắng nên thường được gọi là muỗi vằn Muỗi Aedes có khả năng bay yếu, nó không thể bay quá 400m Nhưng nó có thể vô tình được vận chuyển bởi con người từ nơi này đến nơi khác (do vận chuyển của các phương tiện) Loại muỗi này thường trú trong nhà ở các góc tối và nơi ẩm thấp như nơi treo quần áo, gầm giường, thành tủ nên còn gọi là muỗi nhà Muỗi đẻ
Trang 3trứng ở các vật dụng chứa nước trong nhà và xung quanh nhà, thường đẻ ở nơi nước trong độ PH axit như nước mưa, nhiệt độ thích hợp 25-30oC
Tuy nhiên, một loài muỗi cũng có khả năng truyền bệnh ít được chú ý
là muỗi hổ châu Á, có tên khoa học là Aedes albopictus Chúng thích sống ở các bụi cây, đám cỏ, chủ yếu ở vùng nông thôn và ưa đẻ trứng tự nhiên ở trong rừng, trong vườn tại các hốc cây, kẽ lá, vũng nước dưới đất, vỏ dừa… Muỗi Aedes albopictus cũng có thể đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước tạm thời trong nhà nhưng mức độ ít hơn là loài muỗi Aedes aegypti
Cả hai loại muỗi hoạt động hút máu và truyền bệnh vào ban ngày Thời
kỳ cao điểm đốt người là vào buổi sáng sớm và trước hoàng hôn Tuy nhiên, người dân Việt Nam thường chỉ có thói quen dùng màn vào ban đêm Điều
đó làm tăng nguy cơ bị muỗi đốt và mắc bệnh Bệnh xảy ra quanh năm nhưng tập trung nhiều vào mùa mưa từ tháng 7-11 Mọi người, mọi lứa tuổi
ai cũng có thể bị mắc bệnh Riêng đối với bệnh do virus Zika còn có thể lây truyền bệnh qua đường máu, từ mẹ sang con và qua đường tình dục
4 Cách xử trí ban đầu
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu của bệnh SXH và bệnh do virus Zika Chủ yếu là điều trị triệu chứng Khi thấy bệnh nhân sốt cao từ
39oC, phải dùng thuốc hạ sốt, nới lỏng quần áo đang mặc và lau người bằng nước ấm Lưu ý, thuốc hạ sốt chỉ được sử dụng loại paracetamol đơn thuần Chú ý không dùng các loại thuốc có tác dụng hạ sốt khác như aspirin hoặc các thuốc nhóm Salicylat, vì có thể gây xuất huyết Ngoài
ra, phải bù dịch sớm bằng cách uống nhiều dung dịch oresol; nước trái cây như nước dừa, nước cam, nước chanh hoặc uống nước cháo loãng với muối Trường hợp bệnh nặng cần phải đưa ngay tới các cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời
5 Cách phòng bệnh
Bệnh SXH và bệnh do virus Zika hiện nay vẫn chưa có vắc xin phòng
bệnh Vì vậy để chủ động phòng chống hai loại dịch bệnh này tại cộng
đồng, Bộ Y tế khuyến cáo chúng ta cần thực hiện một số biện pháp sau:
Trang 4- Áp dụng các biện pháp phòng chống muỗi đốt, chủ động diệt muỗi và loại bỏ ổ bọ gậy (loăng quăng):
+ Phòng muỗi đốt: ngủ màn, mặc quần áo dài kể cả ban ngày; dùng
kem xua muỗi, đốt hương muỗi
+ Diệt muỗi: dùng vợt bắt muỗi, xịt hóa chất diệt muỗi; tích cực phối
hợp với ngành y tế trong các đợt phun hoá chất phòng, chống dịch
+ Loại bỏ ổ bọ gậy (loăng quăng): đậy kín dụng cụ chứa nước sinh
hoạt, thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn như cá cờ, cá rô, Mesocyclops, thau rửa thường xuyên dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ; lật úp dụng cụ chứa nước không cần thiết; thu gom, loại bỏ các phế thải trong nhà và xung quanh nhà như chai, lọ, mảnh chai, mảnh bát vỡ, vỏ dừa, lốp/vỏ xe cũ ; các hốc chứa nước tự nhiên như hốc cây, kẽ lá, gốc tre cần được loại bỏ, lấp kín; khơi thông cống rãnh; phát quang bụi rậm; thường xuyên tổng vệ sinh môi trường; thay nước bình hoa/bình bông ít nhất 1lần/1 tuần, bỏ muối/dầu vào bát nước kê chân chạn
- Đối với người bị SXH hoặc bệnh do virus Zika nên nằm trong màn,
tránh muỗi đốt để phòng lây bệnh cho người khác
- Phụ nữ mang thai trong vòng 3 tháng đầu nếu có biểu hiện sốt hoặc
phát ban và đau khớp, đau mắt đỏ nên đến các cơ sở y tế để được khám, tư vấn và hướng dẫn theo dõi sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện nhiễm virus Zika và các dị tật của thai nhi
- Thông báo ngay cho Trạm y tế xã hoặc Trung tâm Y tế huyện khi phát hiện có người nghi mắc bệnh SXH hoặc bệnh do virus Zika để có biện pháp
xử lý khoanh vùng kịp thời, tránh lây lan dịch bệnh ra diện rộng
Khi có dịch SXH và Zika xảy ra tại cộng đồng, mọi người, mọi nhà cần phối hợp với chính quyền, các ban ngành địa phương và cơ sở y tế để phòng
chống dịch Hãy chung tay xây dựng một môi trường “Không còn muỗi
vằn thì không còn sốt xuất huyết và Zika”./.