Kinh nghiệm giảng dạy trong một tiết Hoá học 8 có sử dụng thí nghiệm nhằm phát huy năng lực của học sinh trung học cơ sở. Lớp 8 là lớp mới bắt đầu được tiếp cận với môn hóa học, do đó việc hình thành cho các em niềm yêu thích môn học là rất cần thiết. Đặc biệt thông qua các tiết thực hành, các em sẽ thấy tò mò, hứng thú với môn học hơn. Làm thế nào để rèn cho các em kỹ năng thực hành cũng như sự say mê với môn học là điều nhiều giáo viên quan tâm.
Trang 1PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1 Mục đích của sáng kiến
Trong quá trình đổi mới sách giáo khoa, cùng với sự thay đổi phươngtiện dạy học thì đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là một trongnhững vấn đề quan trọng và được đặt lên hàng đầu
Cũng như các bộ môn khoa học khác, để dạy và học tích cực môn Hoáhọc phải dựa trên quan điểm lấy học sinh làm trung tâm cho cả quá trình dạyhọc Muốn vậy giáo viên phải vận dụng tốt những phương pháp dạy học tíchcực Vì môn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm nên việc sử dụng thínghiệm Hoá học để dạy học tích cực đó cũng là phương pháp đặc thù của bộmôn
Đối với bộ môn Hoá học, thí nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọngtrong nhận thức, phát triển, giáo dục như một bộ phận không thể tách rời củaquá trình dạy- học Người ta coi thí nghiệm là cơ sở của việc học Hoá học và
để rèn kĩ năng thực hành Thông qua thí nghiệm sẽ tạo được hứng thú chohọc sinh, từ đó học sinh nắm được kiến thức vững chắc và sâu sắc hơn
Thí nghiệm hoá học còn có tác dụng giúp phát triển tư duy của họcsinh, học sinh tiếp cận với thế giới quan duy vật biện chứng đồng thời củng cốniềm tin khoa học, giúp hình thành những kỷ năng trong học tập như: Thậntrọng, ngăn nắp, trật tự, gọn gàng…Đặc biệt với việc thay đổi nội dung chươngtrình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học mới theo hướng tích cực hoáhoạt động của học sinh như hiện nay thì thí nghiệm càng được coi trọng, nhất
là các thí nghiệm được tiến hành thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu (họcsinh nghiên cứu thí nghiệm do giáo viên biểu diễn hoặc nhóm học sinh tựnghiên cứu thí nghiệm để rút ra được kiến thức cần lĩnh hội)
Vì vậy, để làm tốt điều này thì người giáo viên cần có kinh nghiệm vàbiết sử dụng thí nghiệm sao cho phù hợp với nội dung kiến thức và mục tiêucủa bài học nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.Bên cạnh đó, khi giáo viên tiến hành thực hiện các thí nghiệm biểu diễn thìphải đảm bảo các thí nghiệm đó thành công ở mức cao nhất
Trang 2Sử dụng thí nghiệm để dạy học tích cực có những mức độ khác nhau.Tuỳ theo mức độ mà thí nghiệm đó có thể là do học sinh tự thực hiện hoặc giáoviên biểu diễn thí nghiệm để học sinh quan sát, mô tả hiện tượng, giải thích vàviết các phương trình hoá học Từ đó, học sinh rút ra nhận xét về tính chấthoá học, qui tắc, định luật….Trong chương trình hoá học 8 có nhiều tiếtgiáo viên cần tích cực sử dụng thí nghiệm biểu diễn trong việc giảng dạy thìtiết học mới đạt hiệu quả cao hơn Tuy nhiên, hiện nay được sự hỗ trợ của côngnghệ thông tin nên không ít giáo viên đã lạm dụng các thí nghiệm ảo, các thínghiệm có sẳn trên máy nên việc phát huy tính chủ động sáng tạo trong học tậpcủa học sinh củng có phần hạn chế.
Từ những lý do trên bản thân chọn và nghiên cứu sáng kiến: “ Kinh nghiệm giảng dạy trong một tiết Hoá học 8 có sử dụng thí nghiệm nhằm phát huy năng lực của học sinh” với mong muốn thông qua thí nghiệm
giáo viên có thể phát huy được năng lực nhận thức của học sinh một cách toàndiện hơn, học sinh dễ dàng nắm bắt kiến thức, hiểu sâu, nhớ kỹ và vận dụng tốtvào thực tế Đồng thời làm cho tiết học sinh động, học sinh yêu thích bộ mônhơn
2 Điểm mới của sáng kiến
- Trước đây các giờ có tiến hành thí nghiệm hoặc các tiết thực hành giáo viênthường chuẩn bị sẵn các dụng cụ, hóa chất để làm các thí nghiệm biểu diễn Tuynhiên trong một số tiết dạy thực hành của tôi, tôi đã chủ động hướng dẫn cácnhóm trưởng (hoặc vài bạn thích thực hành hóa học) cách chuẩn bị dụng cụ hóachất theo yêu cầu của tôi Trong giờ học, có những thí nghiệm nào có độ phứctạp giáo viên sẽ tiến hành, còn những thí nghiệm đơn giản hơn giáo viên sẽ chocác em tự làm hoặc làm theo nhóm
- Tìm hiểu nội dung các bài học trong chương trình Hoá học 8, sử dụng tốtnhững thí nghiệm trong các tiết dạy sao cho phù hợp với nội dung của bài vàđưa ra những phương pháp dạy học theo hướng tích hợp hoạt động học tập củahọc sinh để quá trình dạy và học đạt hiệu quả cao hơn
Trang 3- Phạm vi áp dụng của sáng kiến: Một số bài dạy có sử dụng thí nghiệm
biểu diễn ở bộ môn Hóa học lớp 8 tại trường THCS Văn Môn, năm học 2017
2016 Ưu điểm: Qua các tiết thực hành tôi cho các em tự chuẩn bị các hóa chất, dụng
cụ dưới sự quan sát của giáo viên, cho học sinh tự làm những thí nghiệm đơngiản, hoặc phân việc cho các nhóm làm thí nghiệm để phát hiện ra kiến thức mớicủa bài Từ đó rèn cho học sinh các kỹ năng:
+ Tiến hành thí nghiệm
+ Quan sát, ghi chép hiện tượng và giải thích
+ Viết phương trình
+ Hoạt động nhóm và phân việc cho thành viên trong nhóm
+ Đặc biệt là kỹ năng sử dụng hóa chất sao cho tiết kiệm và hiệu quả
3 Đóng góp của sáng kiến
- Từ kinh nghiệm giảng dạy các tiết thực hành của tôi, tôi rất mong đó sẽ làgợi ý hay cho các bạn đồng nghiệp áp dụng vào giờ dạy cho bản thân Khinhìn thấy học sinh tích cực chủ động chuẩn bị và làm thí nghiệm, thấy các emhứng thú khi phát hiện điều gì đó sau mỗi thí nghiệm ta sẽ thấy vui và yêunghề hơn Đó cũng là dấu hiệu cho thấy các em có sự yêu thích môn học củamình hơn
Trang 4PHẦN 2: NỘI DUNG Chương 1: Khái quát thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
Trong thực tế hiện nay, nói đến truyền thụ kiến thức cho học sinh người
ta nghĩ ngay đến hoạt động của giáo viên Thực tế trong dạy học, việc dùngngôn ngữ và dùng phương tiện trực quan, thực hành liên hệ khăng khích vớinhau Những nghiên cứu về tâm lý cho thấy: Thực nghiệm được chứng minhbằng những điều tai nghe mắt thấy có thể giúp học sinh tìm tòi và sáng tạohơn Đối với học sinh, biết vận dụng kiến thức lý thuyết để giải quyết cáctình huống nảy sinh trong thực tế để tạo dựng mối quan hệ học đi đôi với hành
Qua tìm hiểu và dự giờ một số tiết của giáo viên giảng dạy bộ môn Hóahọc thì thấy rằng, việc sử dụng các thí nghiệm biểu diễn, các thí nghiệm thựchành vẫn còn hạn chế mà nguyên nhân là do giáo viên đã lạm dụng côngnghệ thông tin vào trong giảng dạy vì ngại khó, ngại khổ, ngại hóa chất nên sửdụng các thí nghiệm ảo hoặc các thí nghiệm có sẵn trên máy chiếu Có nhiềutiết, giáo viên không dùng phương pháp trực quan và không tiến hành các thínghiệm mà chỉ giới thiệu các thí nghiệm có sẵn trong sách giáo khoa Do vậy,vốn kiến thức bị tách rời làm cho học sinh chưa tin vào khoa học, học khônghứng thú dẫn đến sự nhận thức bị hạn chế Kiến thức xa rời thực tế nên họcsinh không hiểu được bản chất của các hiện tượng Từ đó, các em không thíchhọc, không có hứng thú với bộ môn, không tiếp thu được kiến thức, kết quảchất lượng giảng dạy còn hạn chế
Từ những lý do trên, bản thân tôi nghĩ rằng Hóa học là khoa học thựcnghiệm vì vậy trong các tiết học cần sử dụng tối đa các thiết bị và hóa chất hiện
có để tiến hành các thí nghiệm đem lại hiệu quả cho việc dạy và học Trongnhững năm gần đây, mặc dù có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin song bảnthân vẫn tích cực sử dụng các thí nghiệm đặc biệt là các thí nghiệm biểu diễntrong những bài truyền thụ kiến thức mới và các thí nghiệm trong bài thựchành Từ đó tôi thấy rằng các em rất hứng thú được quan sát các thí nghiệmbiểu diễn, được tự tay làm thí nghiệm để tìm kiếm kiến thức mới hoặcchứng minh kiến thức đã học nhằm khắc sâu kiến thức và các em dễ dàng viết
Trang 5phương trình, biết giải toán, hơn nữa các em đã hứng thú hơn và có sự nhậnthức sâu sắc hơn về môn Hóa học.
Chương 2: Các giải pháp cần thực hiện
Ngày nay, dạy học luôn theo hướng tăng cường tư duy, lí luận của họcsinh Trong hóa học việc quan sát và làm thí nghiệm là phương pháp tăngcường tư duy, lí luận của học sinh, tập cho học sinh phân tích toàn diện sựvật, hiện tượng Hơn thế nữa, việc được quan sát và làm thí nghiệm còn cótác dụng khơi dậy ở các em lòng yêu thích bộ môn và sự tìm tòi để giải thíchcác hiện tượng được quan sát bằng kiến thức đã học Hoặc từ việc quan sát thínghiệm các em rút ra được những kết luật về tính chất, định luật
Trong dạy học Hóa học ở trường phổ thông người ta phân loại thínghiệm như sau: Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên và thí nghiệm thựchành của học sinh Ngoài ra còn có một số thí nghiệm dùng trong ngoạikhóa Trong thí nghiệm biểu diễn có thí nghiệm biểu diễn của giáo viên vàthí nghiệm của học sinh Trong nội dung của sáng kiến này tôi chỉ đề cậpđến thí nghiệm biểu diễn của giáo viên nhằm tích cực hóa hoạt động của họcsinh
Vai trò của thí nghiệm biểu diễn trong dạy học hóa học tích cực:
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được quan sát các hình ảnh
cụ thể, các dấu hiệu của phản ứng hóa học và các ứng dụng hóa học thườngđược sử dụng trong giờ học Con đường nhận thức này có ý nghĩa to lớn, nóphát triển ở học sinh kỹ năng quan sát, hoàn thiện tư duy ( phân tích, tổnghợp, so sánh…) hình thành những kiến thức được cụ thể hơn.Từ đó giúpnâng cao chính bản thân học sinh, thể hiện tính tích cực độc lập ở mức độcao trong quá trình học tâp
Ưu điểm của thí nghiệm biểu diễn:
Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên là nguồn thông tin đối với học sinh,lời nói của giáo viên không phải nguồn thông tin mà hướng dẫn sự quan sát vàchỉ đạo sự suy nghĩ của các em Thí nghiệm biểu diễn do tự tay giáo viên làm
do đó các thao tác rất mẫu mực nên có tác dụng hình thành ở học sinh kỹ
Trang 6năng làm thí nghiệm một cách chính xác hơn.Thí nghiệm do giáo viên biểudiễn tốt, tốn ít thời gian, ít dụng cụ Ngoài ra, có những thí nghiệm khôngnên để học sinh làm mà giáo viên cần trực tiếp làm, đó là những thí nghiệmphức tạp hoặc có dùng chất độc, chất nổ.
Trong các hình thức thí nghiệm, thí nghiệm biểu diễn của giáo viên làquan trọng nhất Thí nghiệm biểu diễn còn có những ưu điểm như: tốn ít thờigian hơn, đòi hỏi ít dụng cụ hơn, có thể thực hiện được với những thínghiệm phức tạp, có dùng chất nổ, chất độc hay những thí nghiệm đòi hỏiphải dùng một lượng lớn hoá chất thì mới có kết quả hoặc mới cho nhữngkết quả đáng tin cậy Vì vậy:
1, Giải pháp thứ nhất là phải đảm bảo những yêu cầu sư phạm về kĩ thuật biểu diễn thí nghiệm.
Trong khi biểu diễn thí nghiệm Hoá học, người giáo viên phải nhất thiết tuân theo những yêu cầu sau:
a, Đảm bảo an toàn cho học sinh và cho giáo viên: Giáo viên phải hoàn toàn
chịu trách nhiệm trước nhân dân và trước pháp luật vệ mọi sự không mayxảy ra có ảnh hưởng đến sức khoẻ, tính mạng của học sinh Người giáo viênnhất thiết phải tuân theo những quy định khi làm thí nghiệm Nếu luôn luôn giữhoá chất tinh khiết, dụng cụ sạch sẽ và tốt, làm đúng kỹ thuật, luôn bình tĩnhkhi tiến hành thí nghiệm thì sẽ không có gì nguy hiểm xảy ra Sự nắm vững kỹthuật, kỹ năng thành thạo khi làm thí nghiệm, sự am hiểu nguyên nhân củanhững sự không may có thể xảy ra, ý thức trách nhiệm và tính cẩn thận lànhững điều kiện chủ yếu để đảm bảo an toàn của các thí nghiệm Mặt khác,không nên quá cường điệu những nguy hiểm của các thí nghiệm Hoá học
và tính độc của các hoá chất làm cho học sinh sợ hãi
b, Bảo đảm thành công của thí nghiệm nghĩa là thí nghiệm phải có kết quả và
bảo đảm tính khoa học
Muốn bảo đảm cho thí nghiệm có kết quả tốt, giáo viên phải nắm vững
kĩ thuật thí nghiệm, phải tuân theo đầy đủ và chính xác các chỉ dẫn về kĩthuật khi lắp dụng cụ và khi tiến hành thí nghiệm Hơn thế còn phải có kĩ
Trang 7năng thành thạo Nhưng kĩ năng biểu diễn không phải tự nhiên mà có được,cũng không thể có được bằng cách đọc một vài cuốn sách hay quan sát giáoviên có kinh nghiệm làm thí nghiệm Muốn nắm vững kĩ thuật làm thínghiệm, người giáo viên còn phải tích lũy kinh nghiệm, làm nhiều lần, đúcrút kinh nghiệm, có cải tiến sáng tạo.
Giáo viên phải chuẩn bị tỉ mỉ, chu đáo, thử nhiều lần trước khi biểu diễntrên lớp Không nên chủ quan cho rằng thí nghiệm đơn giản, đã làm quennên không cần thử trước Lượng hoá chất, nồng độ các dung dịch, nhiệt độthích hợp khi tiến hành thí nghiệm là những yếu tố có tác dụng quyết định.Giáo viên phải kiểm tra lại số lượng và chất lượng các dụng cụ và hoá chất Khilắp dụng cụ, nên chuẩn bị sẵn những bộ phận dự trữ để thay thế nếu những bộphận ấy bị hỏng khi đang tiến hành thí nghiệm ở trên lớp Tất cả các sơ suấtnhư chọn nút không vừa, đậy nút không kín, ống nghiệm thủng đáy, chai lọ hoáchất không có nhãn nên nhầm lẫn, giấy lọc rách, đèn cồn không có cồn, thiếudiêm hay diêm bị ẩm, thiếu cặp gỗ đều để lại những ấn tượng không tốt chohọc sinh
Khi thí nghiệm bị thất bại, giáo viên cần bình tĩnh suy nghĩ tìm ranguyên nhân giải quyết Uy tín của giáo viên sẽ được tăng lên đáng kể nếu giáoviên tìm được nguyên nhân làm cho thí nghiệm không đạt kết quả và bổ khuyếtlàm cho thí nghiệm lại được tiến hành tốt Nhưng uy tín của giáo viên sẽ bịgiảm sút nhanh chóng nếu lừa dối học sinh hoặc bắt ép học sinh phải công nhậntrong khi thí nghiệm không thành công Việc lừa dối học sinh là một việc làmvừa phản khoa học vừa phản giáo dục
c Thí nghiệm phải rõ, học sinh phải được quan sát đầy đủ.
Giáo viên không đứng che lấp thí nghiệm Kích thước dụng cụ và lượnghoá chất phải đủ lớn Bàn để biểu diễn thí nghiệm cao vừa phải Bố trí thiết bị,ánh sáng như thế nào để cả lớp quan sát được rõ Nếu cần thì dùng phông cómàu sắc thích hợp, dùng thiết bị bổ sung để làm nổi bật kết quả của thí nghiệm.Chẳng hạn nếu trong thí nghiệm có tạo chất kết tủa màu trắng thì dùng phôngmàu đen, có ngọn lửa màu xanh mờ dùng phông nền trắng, có thể dùng đèn
Trang 8chiếu sáng dưới lên đối với cốc đựng các chất lỏng có thay đổi màu sắc hoặc
có kết tủa tạo ra (đặt cốc trên mặt của máy chiếu hoặc hộp có mặt kính tự tạo)
d Thí nghiệm phải đơn giản, dụng cụ thí nghiệm gọn gàng, mỹ thuật, đồng thời phải bảo đảm tính khoa học.
Những thí nghiệm quá phức tạp có thể biểu diễn vào giờ thực hành.Nhiều giáo viên hoá học đã phát huy sáng kiến cải tiến dụng cụ thí nghiệm chođơn giản, dùng những hoá chất dễ kiếm và rẻ tiền để thay thế cho phù hợpvới điều kiện thiết bị còn thiếu thốn ở trong các phòng chức năng Đó là nhữngviệc làm rất đáng khuyến khích Đồng thời cần chú ý bảo đảm cho các dụng
cụ thí nghiệm được mĩ thuật, bảo đảm tính khoa học
e Số lượng thí nghiệm trong một bài vừa phải, hợp lý.
Cần tính toán hợp lý số lượng thí nghiệm cần biểu diễn trong một bài lên lớp
và thời gian dành cho mỗi thí nghiệm Không kéo dài thời gian thí nghiệmtrong một tiết học Chỉ nên chọn làm một số thí nghiệm phục vụ trọng tâmbài học Không nên tham lam và chạy theo những hiện tượng gây ra tiếng nổ,
sự cháy sáng lạ mắt thích thú đối với học sinh Không nên biểu diễn quá nhiềuthí nghiệm trong một bài học
g Thí nghiệm phải kết hợp chặt chẽ với bài giảng.
Nội dung của thí nghiệm phải phù hợp với chủ đề của bài học, giúp họcsinh nắm vững bản chất của vấn đề và tạo thành một thể thống nhất với nộidung bài học Giáo viên phải đặt vấn đề rõ ràng, giải thích mục đích của thínghiệm và tác dụng của từng dụng cụ Cần tập luyện cho học sinh quan sátcác hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm, giải thích hiện tượng và rút ra nhữngkết luận khoa học hướng vào những điểm cơ bản nhất của bài học Vì vậy,người giáo viên phải biết kết hợp lời bài giảng và biễu diển thí nghiệm như thếnào để tạo sự logic gây sự hứng thú, tò mò cho học sinh Nên việc phối hợp lờigiảng của giáo viên với việc biểu diễn thí nghiệm là một việc làm hết sứcquan trọng:
2 Giải pháp thứ hai: Phối hợp lời giảng của giáo viên với việc biểu diễn thí nghiệm.
Trang 9Khi giáo viên biểu diễn thí nghiệm, thí nghiệm là nguồn thông tin đốivới học sinh, lời nói của giáo viên không phải nguồn thông tin mà hướngdẫn sự quan sát và chỉ đạo sự suy nghĩ của các em để đi tới kết luận đúngđắn, hợp lý và qua đó mà lĩnh hội được kiến thức.
a Các cách phối hợp lời giảng của giáo viên với việc biểu diễn thí nghiệm.
Cách 1: Học sinh quan sát trực tiếp thí nghiệm và tự lực rút ra kết luận,giáo viên làm thí nghiệm và dùng lời nói hướng dẫn học sinh quan sát để rút rakết luận
Cách phối hợp lời giảng của giáo viên với biểu diễn thí nghiệm này ápdụng cho các đối tượng và quá trình đơn giản, có thể rút ra kết luận nhờquan sát trực tiếp Ví dụ, khi nghiên cứu tính chất bề ngoài của các đối tượngnhư màu sắc, trạng thái hình dạng các chất
Cách 2: Học sinh quan sát các sự vật, quá trình và theo lời nói hướngdẫn của giáo viên, học sinh tái hiện các kiến thức cũ có liên quan, trình bày,biện luận và giải thích những mối liên hệ giữa các hiện tượng mà học sinhkhông thể nhận thấy được trong quá trình quan sát trực tiếp
Ở đây lời nói của giáo viên có 3 chức năng:
- Hướng dẫn sự quan sát trực tiếp của học sinh
- Gợi ý cho học sinh tái hiện kiến thức cũ có liên quan để giải thích hiện tượng
- Hướng dẫn học sinh tự giải thích hiện tượng và tự đi tới kết luận
Cách 3: Học sinh nắm được kiến thức về các hiện tượng hoặc tính chấtcủa sự vật trước tiên từ lời giáo viên sau đó giáo viên biểu diễn thí nghiệmminh hoạ (khẳng định hoặc cụ thể hoá) những kết luận vừa thông báo chohọc sinh
Lời nói giáo viên là nguồn thông tin chính yếu, còn thí nghiệm là nguồnthông tin hỗ trợ, minh hoạ Cách thứ 3 này là nghịch đảo của cách thứ nhất.Cách này được áp dụng khi các hiện tượng là đơn giản (như ở cách thứ nhất)
Cách 4: Giáo viên mô tả các sự vật và quá trình, giáo viên nhắc lạinhững kiến thức đã học có liên quan và giải thích bản chất của hiện tượngrồi kết luận về những mối liên hệ giữa các hiện tượng mà học sinh không thể
Trang 10nhận thấy được trong quan sát trực tiếp Sau đó thầy biểu diễn thí nghiệm minhhoạ lời vừa giảng.
b Nhận xét và lưu ý các cách kết hợp lời giảng của giáo viên và biểu diễn thí nghiệm.
Cách 1 và 2 đều mang tính chất tích cực, tính chất nhận thức của họcsinh là chủ động Nhờ lời nói hướng dẫn của giáo viên, học sinh được đặtvào điều kiện mà ở mức độ đáng kể họ phải độc lập giành lấy kiến thức về cácchất và hiện tượng trên cơ sở quan sát thí nghiệm Vì thế các cách 1 và 2 thuộc
về phương pháp nghiên cứu trong dạy học Sự khác biệt giữa chúng là mức độphức tạp, khó khăn của nội dung nghiên cứu Ở đây thí nghiệm là nguồn thôngtin, lời nói của thầy có chức năng hướng dẫn
Cách 3 và cách 4 chỉ đòi hỏi ở học sinh hoạt động nhận thức thụ động,thí nghiệm biểu diễn chỉ để minh hoạ lời giảng của thầy trước đó Vì thếcách 3 và cách 4 thuộc phương pháp minh hoạ trong dạy học Sự khác biệtgiữa cách 3 và cách 4 cũng là sự khác biệt về mức độ phức tạp khó khăn củanội dung nghiên cứu Cách 1 và cách 3 cũng như cách 2 và cách 4 giống nhau
về đối tượng nghiên cứu nhưng ngược lại về thứ tự trước sau của thí nghiệmbiểu diễn và lời nói giáo viên
Khi sử dụng các cách phối hợp trên đây giáo viên cần căn cứ vào tínhchất của nội dung nghiên cứu (đơn giản hay phức tạp), trình độ lĩnh hội cần đạttới (tích cực chủ động hay chỉ cần tái hiện, bắt chước) và sự chuẩn bị của họcsinh
Với nội dung nghiên cứu đơn giản thì nên sử dụng cách 3, với nội dngphức tạp nên sử dụng cách 4 Nếu học sinh đã có kỹ năng quan sát và suyluận tốt, nếu có yêu cầu cao về sự phát triển tính tự lực của trò và suy luậntốt, nếu có điều kiện thời gian thì nên sử dụng các cách 1 và 2 tuỳ theo mức
độ phức tạp của nội dung nghiên cứu
Bốn cách kết hợp lời nói với thí nghiệm biểu diễn của giáo viên có thể
áp dụng cho cả trường hợp giáo viên biểu diễn các đồ dùng trực quan vàphương tiện nghe nhìn
Trang 11Vai trò của thí nghiệm trong giờ hoá học có thể khác nhau Chúng cóthể minh họa các kiến thức do giáo viên trình bày, có thể là nguồn kiến thức
mà học sinh tiếp thu dưới sự hướng dẫn của giáo viên trong quá trình quansát thí nghiệm Vì vậy, các thí nghiệm biểu diễn có thể tiến hành thực hiện bằnghai phương pháp chính:
- Phương pháp minh họa
- Phương pháp nghiên cứu
Tuỳ theo nội dung kiến thức và mục tiêu của bài học mà các thí nghiệmbiểu diễn được giáo viên tiến hành thực hiện theo phương pháp minh hoạhay phương pháp nghiên cứu hoặc có thể tiến hành biểu diễn theo cả haiphương pháp
Tuy nhiên trong hai phương pháp trên thì phương pháp nghiên cứu có giá trịlớn hơn, vì nó tạo điều kiện phát triển khả năng nhận thức của học sinh như:
- Học sinh nắm được mục đích của thí nghiệm.
- Quan sát, mô tả hiện tượng.
- Giải thích hiện tượng.
- Rút ra kết luận về quy luật, tính chất của chất.
Đặc biệt là có tác dụng kích thích học sinh làm việc tích cực hơn, chủ độnghơn Phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy học, nội dung chương trình vàsách giáo khoa như hiện nay
Chương 3: Kiểm chứng các giải pháp đã triển khai của sáng kiến
Sau đây tôi xin đưa ra một số ví dụ sử dụng thí nghiệm theo hướng tích cực:
Ví dụ 1: Tiết 17 - Bài 12 : SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
Giáo viên sẽ làm thí nghiệm 1 SGK cho bột sắt tác dụng với lưu huỳnh
Để thực hiện tốt thí nghiệm này giáo viên cần phải chuẩn bị đầy đủ dụng
cụ và hoá chất để phục vụ cho thí nghiệm
D
ụ n g c ụ : đèn cồn, kẹp gỗ, kẹp sắt, ống nghiệm, nam châm, diêm, 2 đĩa
thuỷ tinh nhỏ, thìa nhựa
H
o á ch ấ t : bột sắt và bột lưu huỳnh
- Hiện tượng: