SKKN 2019 2020 ( dạy học TÍCH hợp)

SKKN MÔN ĐỊA LÍ THEO MẪU MỚI NHẤT. ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP NGÀNH Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp ngành. 1. Tên sáng kiến: “Lồng ghép kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí lớp 8, 9” 2. Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến: Địa Lí. 3. Tác giả sáng kiến: Họ tên: Nguyễn Thị Dinh Cơ quan, đơn vị: Trường THCS Thụy Hòa. Địa chỉ: Thụy Hòa – Yên Phong Bắc Ninh

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc.

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP NGÀNH

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp ngành

1 Tên sáng kiến:

“Lồng ghép kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí lớp 8, 9”

2 Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến: Địa Lí

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ tên: Nguyễn Thị Dinh

- Cơ quan, đơn vị: Trường THCS Thụy Hòa

- Địa chỉ: Thụy Hòa – Yên Phong – Bắc Ninh

- Điện thoại: 0385288802

- Email: dinh89ypbn@gmail.com

4 Các tài liệu kèm theo:

4.1 Thuyết minh mô tả giải pháp và kết quả thực hiện sáng kiến

4.2 Số lượng cuốn đề tài có đóng kèm các tài liệu trên nộp về phòng GD&ĐT:

03 cuốn

Thụy Hòa, ngày 20 tháng 10 năm 2019

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

Nguyễn Thị Dinh

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc.

THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP

VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

“Lồng ghép kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí lớp 8, 9”

2 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Tháng 11 năm 2018

3 Mô tả các giải pháp cũ thường làm.

- Tình trạng:

Đội ngũ giáo viên hiện nay chủ yếu được đào tạo theo chương trình sưphạm đơn môn, chưa được trang bị về cơ sở lý luận dạy học tích hợp liên mônmột cách chính thống, khoa học nên khi thực hiện thì phần lớn là do giáo viên tựmầy mò, tự tìm hiểu không tránh khỏi việc hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ về mụcđích, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức dạy học tích hợp liên môn

Phần lớn giáo viên đã quen với việc dạy học đơn môn là chính nên giáoviên các môn “liên quan” ít có sự trao đổi chuyên môn do vậy khi dạy học tíchhợp liên môn chưa có sự thống nhất về nội dung, phương pháp, thời gian tổ chứccác nội dung, chủ đề dạy học tích hợp liên môn của các môn “liên quan”;

4 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:

Nhìn chung trên thế giới, nhiều nước có xu hướng tích hợp các môn họcthuộc lĩnh vực khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân…để tạothành môn học mới, với hình thức tích hợp liên môn và tích hợp xuyên môn

Ở Việt Nam, cho đến nay việc nghiên cứu quan điểm tích hợp trong quátrình dạy học chưa được thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ, đặc biệt là ở bậctrung học Tuy nhiên trong những năm gần đây, do yêu cầu của xã hội, nhiềunội dung mới cần được tích hợp vào môn học nên việc dạy học nói chung vàdạy Địa lí nói riêng rất cần có sự lồng ghép tích hợp để mang lại hiệu quả caohơn trong giáo dục toàn diện học sinh.

5 Mục đích của giải pháp sáng kiến.

Khi thực hiện dạy học tích hợp – liên môn có ưu điểm như sau:

- Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa; xác đinh rõ mục tiêu, phân biệt cái cốtyếu và cái ít quan trọng hơn;

- Dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống;

- Lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học;

- Lên kế hoạch dạy học một cách chi tiết

- Chuẩn bị các dụng cụ, thiết bị dạy học học cho từng hoạt động chu đáo

- Tổ chức các hoạt động dạy học sinh động với không gian có thể cả ở trong vàngoài lớp học

- Đánh giá, nhận xét và rút ra bài học kinh nghiệm sau mỗi hoạt động giáo dục

* Kết quả thực hiện sáng kiến: Sáng kiến được áp dụng trong năm học 2018

-2019 ở khối lớp 9 trường THCS Thụy Hòa với 163 học sinh Đạt kết quả nhưsau:

150/163 học sinh hiểu được sự cần thiết phải vận dụng kiến thức liên môn tronghọc tập

139/163 học sinh đã bước đầu biết vận dụng kiến thức liên môn trong quá trình

6.2 Phạm vi áp dụng sáng kiến.

- Các điều kiện cần thiêt áp dụng sáng kiến

+ Sự ủng hộ, quan tâm chỉ đạo của Chi bộ, Ban giám hiệu nhà trường

+ Sự giúp đỡ và sự cộng tác nhiệt tình của các Giáo viên dạy các bộ môn khác.+ Có cơ sở vật chất đầy đủ

- Với các hình thức tổ chức linh hoạt, sáng tạo việc áp dụng sáng kiến có thểthực hiện ở nhiều khối học sinh trong trường THCS Thụy Hòa và các trườngkhác

6.3 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến:

Qua thực tiễn tổ chức các hoạt động, tôi nhận thấy việc áp dụng giải pháplồng ghép kiến thức liên môn trong dạy học bộ môn Địa lí lớp 8, 9 nêu trên cóhiệu quả vô cùng to lớn, cụ thể là:

Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa hơn: Hình thành ở người học,những năng lực rõ ràng Quan tâm đến việc sử dụng kiến thức trong tình huống

cụ thể: Giúp học sinh hòa nhập vào thực tiễn cuộc sống Giúp người học xáclập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học

Góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giảng dạy vàrèn luyện thêm kiến thức, kỹ năng cho giáo viên; cũng như góp phần tạo hướngthú môn học, khắc sâu kiến thức, phát huy tính tự giác, độc lập và sáng tạo củahọc sinh Vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học bộ môn Địa lí giúp họcsinh có cái nhìn tổng quát, rộng lớn, toàn diện hơn một vấn đề trong chươngtrình giáo dục Từ đó học sinh có thể nắm vững kiến thức cũ, đồng thời biết chủđộng lĩnh hội tri thức mới một cách dễ dạng hơn

Dạy học liên môn là phương pháp quan trọng góp phần bổ sung làmphong phú thêm nội dung bài học, giúp cho học sinh học bài với niềm say mê,hứng thú, giúp các em yêu môn học hơn, không cảm thấy Địa lí là một môn họckhô khan, khó học Đồng thời làm cho các em thấy rõ mối quan hệ giữa cáckhoa học, hình dung được một cách chân thực, sinh động về môi trường, xãhội, các quy luật tự nhiên Qua đây, đặt ra một vấn đề quan trọng trong phương

pháp dạy học của giáo viên là phải có kiến thức liên môn sâu rộng, tổ chức chohọc sinh có khả năng sử dụng kiến thức của các môn học có liên quan vào họctập Địa lí để tránh sự trùng lặp, mất thời gian, giúp học sinh lĩnh hội kiến thứcnhẹ nhàng, sinh động mà vững chắc

Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ởhọc sinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xemxét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhậnthức vấn đề một cách thấu đáo.Việc sử dụng kiến thức liên môn, chủ đề tíchhợp sẽ giúp học sinh hiểu được sâu sắc các vấn đề, nhận thức được sự pháttriển xã hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữacác lĩnh vực của đời sống xã hội

Điều quan trọng là dạy học liên môn nhằm phát triển năng lực học sinhđòi hỏi phải tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho học sinh, màcác hoạt động ấy phải được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoàitrường, ở nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành và ứngdụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Và nhận thấy rõ tầmquan trọng của việc vận dụng kiến thức liên môn trong dạy và học Địa lí, bảnthân tôi là một giáo viên Địa lí, tôi vận dụng các kiến thức Toán học, Vật lí,Hóa học, Sinh học, Văn học, Lịch sử, GDCD vào dạy học Địa lí ở trườngTHCS

MỤC LỤC

NỘI DUNG

Tran g

Thuyết minh mô tả giải pháp và kết quả thực hiện sáng kiến 2

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Mục đích của sáng kiến

2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến

3 Đóng góp của sáng kiến để nâng cao hiệu quả quá trình giáo dục toàn diện học sinh

778

PHẦN II: NỘI DUNG

Chương 1:Thực trạng vấn đề lồng ghép kiến thức liên môn trong dạy

học Địa lí

Chương 2: Những giải pháp và hình thức tổ chức dạy học lồng ghép

kiến thức liên môn trong môn Địa lí lớp 8, 9

Chương 3: Kiểm chứng các giải pháp đã triển khai của sáng kiến

910

39

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Mục đích của sáng kiến.

Trên cơ sở xác định giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định đối với sựphát triển kinh tế - xã hội của đất nước, năm 2013, Trung ương Đảng đã raNghị quyết số 29-NQ/TƯ về việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Từ chủ trương của Đảng, Bộ Giáodục và Đào tạo đã cho ra đời Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, trong

đó việc thực hiện tích hợp, liên môn được Bộ quan tâm chỉ đạo thực hiện Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của họcsinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo, sau khi Quốc hội thông qua Đề án đổi mới chương trình, SGKgiáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cườngbồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêuđổi mới, trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liênmôn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên

Dạy học tích hợp, liên môn xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy họcphát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vậndụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Khi giải quyết một vấn

đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòi hỏi học sinh phải vậndụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học

Dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên quan đếnhai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lầncùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau Đối với những kiếnthức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trongchương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác

2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến.

Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa; xác đinh rõ mục tiêu, phân biệt cáicốt yếu và cái ít quan trọng hơn; Dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống;Lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học; Tránh những kiến thức, kỹ năngtrùng lặp; Các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của học sinh; Có điềukiện phát triển kỹ năng chuyên môn Tuy nhiên khi thực hiện môn tích hợpcũng gặp phải những khó khăn như: Còn mới đối với các nhà trường, với giáoviên, với phương diện quản lý, tâm lý học sinh và phụ huynh.

- Số liệu qua khảo sát:

Thời điểm

Năm học 2018-2019

Tổng số học sinh khối 9

Số HS biết vận dụng kiến thức liên môn

Số HS chưa biết vận dụng kiến thức liên môn

Trước khi sáng kiến được

Học sinh sẽ có một hệ thống kiến thức hoàn chỉnh, vận dụng được kiếnthức của các môn học khác để giải quyết những vấn đề thực tiễn Khi giải quyếtmột vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòi hỏi học sinh phảivận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học Khi đó học sinh sẽhiểu được sâu sắc vấn đề và việc học tập sẽ trở nên ý nghĩa hơn

PHẦN II: NỘI DUNG

Chương I:

THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ LỒNG GHÉP KIẾN THỨC LIÊN MÔN

TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ

1 Những thuận lợi để thực hiện dạy học lồng ghép kiến thức liên môn.

Thư viện nhà trường đã trang bị nhiều tài liệu, bản đồ, tranh, ảnh, máychiếu phục vụ cho công tác giảng dạy

Giáo viên các bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sựphối hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học

Dạy học theo các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáo viêntrong việc dạy các kiến thức liên môn trong môn học của mình Ngoài ra còn cótác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, gópphần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có

đủ năng lực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp

Về dạy học kiến thức liên môn, Bộ cũng đã tổ chức tập huấn giáo viên về

rà soát chương trình, SGK, xây dựng các chủ đề liên môn

2 Những khó khăn trong thực hiện dạy học lồng ghép kiến thức liên môn.

Do đặc thù trường có ít giáo viên dạy Địa lý nên việc học tập, mở rộng,trao đổi kiến thức giữa các giáo viên cùng bộ môn còn nhiều hạn chế

Thư viện nhà trường đã được trang bị tranh, ảnh, bản đồ nhưng số lượngcòn ít Đặc biệt các tài liệu liên quan đến dạy học tích hợp, liên môn chưa nhiềucũng gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình nghiên cứu để giảng dạy Trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyên phảidạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác nên cũng phải đầu tưkhá nhiều thời gian

Đội ngũ giáo viên hiện nay chủ yếu được đào tạo theo chương trình sưphạm đơn môn, chưa được trang bị về cơ sở lý luận dạy học tích hợp liên mônmột cách chính thống, khoa học nên khi thực hiện thì phần lớn là do giáo viên

tự mầy mò, tự tìm hiểu không tránh khỏi việc hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ vềmục đích, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức dạy học tích hợp liên môn

NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

LỒNG GHÉP KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG MÔN ĐỊA LÍ LỚP 8, 9

1 Các nguyên tắc thực hiện giải pháp.

- Đảm bảo tính mục tiêu: Việc lựa chọn và liên kết các kiến thức, kĩ năngphải nhằm tới mục tiêu giáo dục của lớp học, bài học mà mục tiêu trên hết đó

là tạo nên con người có khả năng hành động trên một nền tảng kiến thức, kĩnăng vững chắc

- Đảm bảo tính khoa học: Các kiến thức phải khách quan, phản ánh đúngbản chất của sự vật, hiện tượng

- Có những nét tương đồng về nội dung, phương pháp của những mônhọc được tích hợp để các kiến thức và kĩ năng hỗ trợ cho nhau, giúp người học

có thuận lợi trong học tập và vận dụng vào cuộc sống

- Đảm bảo tính khả thi: Người học có thể tiếp thu và vận dụng được kiếnthức, kĩ năng liên môn, người dạy có các điều kiện tổ chức, hướng dẫn việc họctập

- Tránh gò ép, ôm đồm, dàn trải: Phải chấp nhận việc coi kiến thức củacác môn học có liên quan chỉ đóng vai trò công cụ cho nội dung chính Nộidung và các hoạt động phải được cấu trúc sao cho đáp ứng mục tiêu phát triểncác năng lực của người học

2 Một số bài giảng cụ thể minh họa việc lồng ghép kiến thức liên môn trong chương trình Địa lí lớp 8, 9.

Việc giảng dạy tích hợp, liên môn được áp dụng xuyên suốt toàn bộchương trình môn Địa lí lớp 8, 9 Với mỗi bài học cụ thể có thể lồng ghép đượccác kiến thức liên môn phù hợp sao cho quá trình dạy và học diễn ra nhẹ nhàng

mà học sinh có thể hiểu sâu sắc vấn đề và hình thành kiến thức một cách có hệthống Sau đây tôi xin chia sẻ mốt số tiết học có lồng ghép kiến thức liên môncủa các môn học khác vào chương trình Địa lí lớp 8, 9 mà tôi đã áp dụng ởtrường THCS Thụy Hòa

Địa lí 8 - Bài 38: "Bảo vệ tài nguyên sinh vật Việt Nam"

Khi đi tìm hiểu nội dung bài học giáo viên hướng dẫn học sinh vận dụngkiến thức của bộ môn Sinh học, Giáo dục công dân, Mĩ thuật để hiểu sâu sắchơn vấn đề của bài học đưa ra.

Sinh học 6 - Bài 46 “Thực vật góp phần điều hòa khí hậu”; Bài 47 “Thựcvật bảo vệ đất và nguồn nước”; Bài 48 “Vai trò của thực vật đối với động vật vàđối với con người”

Sinh học 7 - Bài 58 “Đa dạng sinh học”; Bài 60 “Động vật quý hiếm”; Bài

61 “Tìm hiểu một số động vật quan trọng trong kinh tế ở địa phương”

Môn GDCD lớp 6 bài 7 “Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên”Môn Mĩ thuật: Vẽ tranh theo chủ đề

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

H: Theo em tài nguyên sinh vật bao gồm những tài

nguyên nào?

TL: Tài nguyên thực vật và tài nguyên động vật

Quan sát hình ảnh sau và cho biết

H: Những đồ dùng ấy được làm từ những vật liệu

gì?

TL: Gỗ, tre

GV: Từ những đôi đũa tre xinh xắn đến những

hàng cột gỗ lim vững chắc bền ngang sắt thép nơi

đình làng cổ kính Ngoài những giá trị thiết thực đó

thì tài nguyên sinh vật còn có những giá trị to lớn

1 Giá trị của tài nguyên sinh vật

H: Theo em tài nguyên sinh vật có giá trị về những mặt nào?

TL: Kinh tế, Văn hóa - Du lịch, môi trường sinhthái

Dựa vào kiến thức thực tế và bảng 38.1 trả lời câuhỏi thảo luận nhóm GV chia lớp thành 3 nhómNhóm 1: Tìm những dẫn chứng cho thấy thực vật

có giá trị về kinh tế?

Nhóm 2: Tìm những dẫn chứng cho thấy thực vật

có giá trị về Văn hóa - Du lịch?

Nhóm 3: Tìm những dẫn chứng cho thấy thực vật

có giá trị về môi trường sinh thái?

Thời gian thảo luận 4 phút

du lịch, nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường sinh thái.

GV ngoài thực vật thì động vật cũng có giá trị rấtlớn

H: Quan sát hình ảnh cho biết những giá trị của động vật?

TL:

- Làm thức ăn: Thịt, cá, tôm, cua

- Làm thuốc: mật ong, nọc rắn, mật gấu

- Văn hóa - du lịch: Sinh vật cảnh, tham quan, nghỉ

dưỡng, nghiên cứu khoa học

GV: Qua việc tìm hiểu những giá trị của tài nguyên

sinh vật

H: Em có nhận xét gì về tài nguyên sinh vật nước

ta?

- Sinh vật nước ta là mộtnguồn tài nguyên to lớn cógiá trị về: Kinh tế, văn hóa -

du lịch và môi trường sinhthái

Mục 3 “Bảo vệ tài nguyên động vật”

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

Gv Nếu chúng ta phá rừng song song với việc

chúng ta đang hủy diệt nhiều loài động vật hoang

dã và làm mất đi nhiều nguồn gen động vật quý

hiếm Vậy chúng ta phải làm gì để bảo vệ tài

nguyên động vật

H: Kể tên một số loài động vật quý hiếm?

3 Bảo vệ tài nguyên động vật

TL: Sếu đầu đỏ, Vọoc mũi hếch, Sao la, Tê giác

một sừng…

H: Hiện nay một số loài động vật đang đứng trước

nguy cơ gì?

H: Kể tên một số loài động vật có nguy cơ tuyệt

chủng được ghi trong sách đỏ Việt Nam?

H: Nguyên nhân suy giảm tài nguyên động vật và

nguồn hải sản? Hướng giải quyết?

Do ô nhiễm nguồn nước, môi trường sống bị phá

Liên môn với môn Sinh học 7 bài 58 “Đa dạng

sinh học”; Bài 60 “Động vật quý hiếm”; Bài 61,

61 “Tìm hiểu một số động vật qua trọng trong

kinh tế ở địa phương” để hiểu được giá trị của

tài nguyên sinh vật nói chung và động vật nói

riêng Thấy được mức độ tuyệt chủng của các

động vật quý hiếm ở Việt Nam hiện nay và từ đó

có những biện pháp bảo vệ động vật quý hiếm.

- Nhiều loài động vật hoang

dã, quý hiếm có nguy cơtuyệt chủng

- Nguồn lợi thủy sản cũng bịgiảm sút

- Biện pháp:

+ Không chặt phá rừng,không bắn giết động vật quýhiếm, bảo vệ tốt môi trường.+ Xây dựng nhiều khu bảotồn thiên nhiên, vườn quốcgia để bảo vệ động vật vànguồn gen động vật

Qua các bài học nhằm nâng cao nhận thức đối

với học sinh cần bảo vệ, chăm sóc các loài động

vật sống xung quanh mình.

H: Bản thân em đã làm gì để bảo vệ tài nguyên

động vật?

H: Liên hệ thực tế địa phương?

- Động vật rừng giảm nhanh do săn bắt bừa bãi,

không có kế hoạch bảo vệ

Trong bộ môn GDCD lớp 6 bài 7 “Yêu thiên

nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên” giáo dục

học sinh biết yêu mến thiên nhiên, môi trường

sống từ đó có những hành động thiết thực nhằm

bảo vệ môi trường sống và bảo vệ các loài sinh

vật

Liên môn với môn Mĩ thuật

Em hãy vẽ một bức tranh tuyên truyền với mọi

người “Hãy bảo vệ các loài động vật quý hiếm ở

Việt Nam”.

Địa lí 9 - Bài 23: "Vùng Bắc Trung Bộ”

Lồng ghép kiến thức liên môn của các môn học Ngữ văn, Sinh học, Lịch sử,Giáo dục công dân, Mĩ Thuật

- Văn 9- Bài 6 “Truyện Kiều của Nguyễn Du” để thấy được Bắc Trung Bộ còn

là quê hương của đại Thi hào Nguyễn Du với tác phẩm “Truyện Kiều”

* Môn Tiếng Anh

- Tiếng Anh 6 - Bài 14 “ Making plans”: Thấy được Cố đô Huế là một địa điểm

du lịch nổi tiếng và cần được quảng bá với thế giới

* Môn Giáo dục công dân

- Giáo dục công dân lớp 7 - Bài 14: “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiênnhiên”

- Giáo dục công dân lớp 9 - Bài 7 “Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp củadân tộc” : Giáo dục học sinh lòng yêu quê hương, đất nước Kế thừa nhữngtruyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

+ Bài 29 “ Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mỹ, cứu nước (1965-1973)”Nơi có trận đấu nổi tiếng tại thành cổ Quảng Trị năm 1972 Hà Tĩnh nơi mà 10

cô gái ngã ba Đồng Lộc kiên cường, dũng cảm đã hi sinh khi làm nhiệm vụ

* Môn Toán: Rèn kĩ năng phân tích và so sánh số liệu trong bảng 23.2 để thấy

Bắc Trung Bộ đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn: tỷ lệ hộ nghèo caohơn cả nước, thu nhập bình quân đầu người, tuổi thọ trung bình, tỷ lệ dân sốthành thị thấp hơn cả nước Nhưng tỷ lệ người lớn biết chữ cao hơn cả nước thểhiện truyền thống hiếu học của người dân Bắc Trung Bộ

* Môn Mỹ Thuật: HS sưu tầm những tranh ảnh và vẽ về thiên nhiên, con người

Bắc Trung Bộ (vẽ tranh về chủ tịch Hồ Chí Minh, cảnh đẹp cố đô Huế, ĐộngPhong Nha-Kẻ Bàng…)

* Môn Âm nhạc: HS được nghe lại một số câu hát trong bài “Miền Trung trong

tôi” để thấy được sự khắc nghiệt của thiên nhiên Bắc Trung Bộ nhưng thiên

nhiên cũng rất đẹp và đáng tự hào và con người rất lạc quan, kiên cường Một số

câu hát trong bài “Sợi nhớ sợi thương” của nhạc sỹ Phan Huỳnh Điểu để thấy

được sự khác biệt về khí hậu giữa sườn phía Tây và sườn phía Đông dãy TrườngSơn Bắc

* Môn Hóa lớp 9 - Bài 2 “Một số ôxít quan trọng” học sinh biết sự hình thành

địa hình cacx- tơ ở động Phong Nha - Kẻ Bàng (Di sản thiên nhiên thế giới)

* Giáo dục bảo vệ môi trường- phòng chống thiên tai:

Bắc Trung Bộ được ví như “cái rốn” nơi hứng chịu nhiều thiên tai nhất của

nước ta do đó cần chung tay bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu để giảmbớt thiên tai Đồng thời có những biện pháp chủ động phòng chống thiên tai phùhợp

* Giáo dục Di sản:

Bắc Trung Bộ là nơi có 3 Di sản thế giới: Cố đô Huế (được công nhận vào12/11/1993), Nhã nhạc Cung đình Huế (được công nhận là kiệt tác truyền khẩucủa nhân loại vào năm 2003) và động Phong Nha - Kẻ Bàng (di sản thiên nhiênđược công nhận năm 2003) Có rất nhiều di tích lịch sử- văn hóa như: cầu HiềnLương (Sông Bến Hải - Quảng Trị), thành cổ Quảng Trị, ngã ba Đồng Lộc (HàTĩnh), nghĩa trang Trường Sơn, khu di tích quê Bác Hồ…Vì vậy chúng ta cầnphát huy giá trị của các di sản đồng thời giáo dục bảo vệ và quảng bá di sản củavùng nói riêng và của cả nước nói chung cho bạn bè quốc tế

Ở mụcII Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

H: Khi đi tìm hiểu về điều kiện tự nhiên chúng ta

thường đi tìm hiểu những yếu tố nào?

TL: Địa hình, khí hậu, sông ngòi, đất, rừng,

khoáng sản…

GV Trước tiên chúng ta cùng tìm hiểu đặc điểm

địa hình

GV Quan sát H.23.1 chú ý vào thang màu

II Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

1 Điều kiện tự nhiên

- Địa hình

vực địa hình”

H: Em cho biết từ Tây sang Đông vùng Bắc

Trung Bộ có những dạng địa hình nào?(Học sinh

lên xác định trên lược đồ)

- Từ Tây sang Đông tỉnh nào cũng có núi, gò đồi,

đồng bằng, biển và hải đảo

H: Theo em hướng nghiêng của địa hình là hướng

nào?

TL: Tây Bắc – Đông Nam

GV: Do quá trình tạo núi Himalaya trong giai

đoạn Tân kiến tạo làm cho Bắc Trung Bộ có các

dạng địa hình chuyển tiếp, tầng bậc, cao ở phía

Tây và Tây Bắc và thấp dần ở phía Đông và Đông

Nam, địa hình có phân hóa từ Tây sang Đông

Phía đông là các đồng bằng nhỏ, hẹp; phía tây là

dãy Trường Sơn Bắc Địa hình chia cắt phức tạp

bởi các con sông và dãy núi đâm ra biển, như dãy

Hoàng Mai (Nghệ An), dãy Hoành Sơn, dãy Hồng

Lĩnh (Hà Tĩnh), dãy Bạch Mã sông Mã (Thanh

Hoá), sông Cả (Nghệ An), sông Nhật Lệ (Quảng

Bình) Đại bộ phận lãnh thổ là núi, đồi, hướng ra

biển, có độ dốc, nước chảy xiết, thường hay gây lũ

lụt bất ngờ gây khó khăn cho sản xuất và đời sống

nhân dân

GV cho HS quan sát vị trí dãy núi Trường Sơn

Bắc

H: Theo em dãy Trường Sơn Bắc ảnh hưởng như

thế nào đến khí hậu ở phía Tây và phía Đông của

vùng?

Từ Tây sang Đông tỉnh nàocũng có núi, gò đồi, đồngbằng, biển và hải đảo

- Khí hậu:

TL: Vào mùa hạ gió từ cao áp Ấn Độ Dương và

thổi theo hướng Tây Nam qua Lào xâm nhập trực

tiếp vào Bắc Trung Bộ gặp dãy Trường Sơn Bắc

chắn gió Ở sườn phía tây dãy Trường Sơn Bắc cứ

lên cao 100m nhiệt độ giảm 0.60C trút hết mưa ở

sườn phía tây, lúc này không khí nhẹ vượt lên

đỉnh dãy Trường Sơn gió biến tính trở nên khô

nóng tràn sang vùng đồng bằng, càng xuống thấp

theo sườn phía đông thì nhiệt độ càng cao (tăng

10C/100m) tạo nên hiệu ứng Phơn (Tây Nam, gió

Lào) Làm cho thời tiết rất nóng, khô kéo dài suốt

mùa hạ đẩy mùa mưa chậm dần về mùa thu đông

H: Gió Lào gây ra hậu quả gì cho sản xuất và

sinh hoạt của con người?

TL: Khô hạn kéo dài, nắng nóng, cháy rừng…

GV mở rộng: Nắng nóng làm cho cỏ cây tự bốc

cháy Buổi chiều một số cánh đồng săm sắp nước,

nhưng chỉ qua một đêm có gió Tây Nam hút gió

mạnh đến hôm sau không còn một giọt nước nào

Gió Tây Nam thổi từng đợt, đợt ngắn từ 2 đến 3

ngày, có đợt kéo dài 20 đến 21 ngày Khi có gió

Mùa hạ khô nóng, mùa mưachậm về thu đông

thường vượt quá 370C nhiều khi hơn 400C, độ ẩm

giảm xuống dưới 50%

H: Vào mùa mưa xảy ra hiện tượng gì?

TL: Vào mùa mưa, thường xuyên xảy ra lũ lụt

Thừa Thiên Huế là một trong các tỉnh có lượng

mưa nhiều nhất ở Việt Nam, với lượng mưa trung

bình lớn hơn 2600mm, có nơi lớn hơn 4000mm

Mưa lớn kéo dài thường gây ra lũ lụt và nơi đây

còn được ví như cái “rốn” hứng chịu sự nổi giận

của thiên nhiên

H: Vì sao Huế là một trong những nơi có lượng

mưa nhiều nhất nước ta?

TL: Do ảnh hưởng của dãy Bạch Mã đón gió thổi

theo hướng đông bắc từ biển thổi vào, ảnh hưởng

của mưa bão và dải hội tụ nhiệt đới

H: Kể tên một số sông lớn của vùng dựa vào hình

23.1.

TL: Sông Mã, Sông Chu, sông Cả, sông Gianh…

H: Nhận xét về đặc điểm của các dòng sông

TL:Sông ngòi: Ngắn và dốc

H: Giải thích vì sao sông ngòi lại có đặc điểm

đó?

TL: Do hình địa hình vùng Bắc Trung Bộ chủ yếu

là đồi núi, hình dạng lãnh thổ hẹp ngang, kéo dài

Tóm lại: Sông ngắn, dốc, hướng Tây Bắc - Đông

Nam dẫn đến lũ lên nhanh, đột ngột vào mùa thu

đông Mưa lũ thường tập trung từ tháng 9 đến

tháng 12

H: Kể tên một số sông nổi tiếng đã đi vào lịch sử.

TL: Cầu Hiền Lương (Sông Bến Hải - Quảng Trị)

- Sông ngòi: Ngắn và dốc

chứng kiến đất nước chia cắt từ năm 1954 sau

hiệp định Giơ-ne-vơ cho đến năm 1975 Sông Bến

Hải một thời là nỗi nhức nhối của nhân dân ta

trong suốt hai thập kỷ Đây cũng chính là quê

hương của phong trào Cần Vương và Xô viết

Nghệ Tĩnh, là vùng đất thép trong suốt hai cuộc

kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ

Sông Gianh đã từng là ranh giới giữa Đàng Trong

và Đàng Ngoài trong thời kỳ Trịnh – Nguyễn

phân tranh

Cầu Hiền Lương – Sông Bến Hải

Tích hợp Địa lí 8-Bài 36 “Đặc điểm đất Việt

Nam”

Quan sát lược đồ và kiến thức đã học cho biết

H: Vùng có những loại đất nào?

TL:feralit, phù sa và đất cát pha

H : Thuận lợi trồng những loại cây gì?

TL: Đất feralit thích hợp cho trồng cây công

nghiệp dài ngày và khai thác lâm nghiệp, trồng

cây ăn quả; đất phù sa ven sông thích hợp cây

lương thực, hoa màu, cây công nghiệp ngắn ngày;

đất cát hoặc cát pha ven biển chất lượng thấp chỉ

- Đất: feralit, phù sa và đấtcát pha