Dựa trên thực tế và từ những mong muốn của học sinh, tôi luôn muốn trong quá trình giảng dạy làm thế nào để giúp các em có thể tư duy tốt, ghi nhớ được lý thuyết song song với kỹ năng thực hành. Vì thế tôi đã chọn phương pháp dạy tiết lý thuyết trực tiếp trên phòng máy với một số bài trong chương trình học và đặc biệt là những tiết Ôn tập cuối kỳ. Mục đích là cho các em có thể quan sát các bước thực hiện ngay trên máy sau khi nhắc lại lý thuyết, để các em có thể ghi nhớ lâu hơn và kỹ hơn các lệnh đồng thời cũng giúp học sinh rèn được kỹ năng thực hành tốt hơn.Tôi đã viết sáng kiến: Giải pháp nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết Tin học 7
Trang 26 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử 7
I Kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy thực
II Cách thực hiên nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết
a Xác định mục tiêu trọng tâm của bài 11
b Chuẩn bị giáo án, bài tập, phòng máy, thiết bị dạy học:
2 Xây dựng các họa động học tập của học sinh trên lớp 12
a, Hoạt động 1: Hệ thống lại các kiến thức đã học 12
Trang 37.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến 21
8 Những thông tin cần được bảo mật 21
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 21
10 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến 21
11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử
Trang 4CÁC CHỮ VIẾT TẮT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 - Sách Giáo khoa Tin học , quyển 2
2 - Thiết kế bài giảng Tin học lớp 7
3 - Sách giáo viên tin học 7
4 - Câu hỏi và bài tập trắc nghiệm tin học 7
5 - Một số nguồn tài liệu khác trên mạng Internet
Trang 5BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Hiện nay công nghệ thông tin nói chung và Tin học nói riêng là công cụ hỗ trợđắc lực cho công việc quản lý và giảng dạy trong các cơ sở giáo dục, trong hầu hếtmọi lĩnh vực CNTT đã được ứng dụng, với những tính năng ưu việt, sự tiện dụng,tin học đã là một phần không thể thiếu được trong nhiều ngành cũng như sự pháttriển của đất nước
Trong nhiều năm gần đây ngành GD&ĐT đã trở thành điểm sáng về ứng dụngCNTT vào quản lý và trong công tác giảng dạy của giáo viên
Tin học là một môn học mới và có những đặc thù riêng là liên quan chặt chẽ với
sử dụng máy tính Đây là một chương trình đào tạo mang tính ứng dụng, do đó yêucầu người học phải nắm bắt chính xác, nhanh, sử dụng máy tính tốt và kỹ năng thựchành trên máy tính phải ở mức độ cao nhất
Dựa trên thực tế và từ những mong muốn của học sinh, tôi luôn muốn trong quátrình giảng dạy làm thế nào để giúp các em có thể tư duy tốt, ghi nhớ được lýthuyết song song với kỹ năng thực hành Vì thế tôi đã chọn phương pháp dạy tiết lýthuyết trực tiếp trên phòng máy với một số bài trong chương trình học và đặc biệt
là những tiết Ôn tập cuối kỳ Mục đích là cho các em có thể quan sát các bước thựchiện ngay trên máy sau khi nhắc lại lý thuyết, để các em có thể ghi nhớ lâu hơn và
kỹ hơn các lệnh đồng thời cũng giúp học sinh rèn được kỹ năng thực hành tốt hơn
Trang 66 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử
Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 06/09/2017
7 Mô tả bản chất của sáng kiến
7.1 Về nội dung của sáng kiến
A CƠ SỞ CHỌN ĐỀ TÀI
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Không như những môn học khác, đặc trưng của môn Tin học là lí thuyết đi đôivới thực hành.Thời lượng thực hành thông thường ít nhất là 50%, mức thời gian tốtnhất là khoảng 75%, học sinh có thể học lý thuyết ngay trên phòng máy tính đểnhận biết các thao tác cũng như các lệnh và nút lệnh một cách trực quan và rõ rànghơn
Qua quá trình giảng dạy môn tin học THCS với những kinh nghiệm rút ra đượcsau mỗi tiết học cũng như các tiết ôn tập và dựa trên kết quả bài kiểm tra, bài thicủa học sinh Tôi nhận thấy rằng mức độ ghi nhớ các thao tác trên máy và các bướcthực hiện khi làm lý thuyết còn chưa tốt Khi được hỏi các em hầu như đều có cùng
ý kiến là học lý thuyết rất ngại, thích học thực hành hơn Đặc biệt trong môn Tinhọc thì các lệnh trong các bước thực hiện lại đều là Tiếng Anh vì thế để nhớ đượcbằng cách học thông thường là khó, học sinh đều muốn là được học lý thuyết trênphòng máy để ghi nhớ các lệnh và các thao tác thực hiện được nhanh và dễ dànghơn
Một tiết ôn tập trong các môn học nói chung và của môn Tin học nói riêng đềurất quan trọng Ôn tập là tổng hợp lại toàn bộ kiến thức trong phần, trong chương
Trang 7hoặc trong cả một kì để giúp học sinh hệ thống lại toàn bộ kiến thức phục vụ làmbài thi học kỳ của mình.
Trong một tiết ôn tập, học sinh được nhớ lại các nội dung, các thao tác thực hiện
và thêm một lần khắc sâu kiến thức trọng tâm trong chuỗi nội dung các bài đã học.Đối với môn Tin học, thực hành trên máy tính là bắt buộc và là một cấu thànhcủa bài giảng lý thuyết Môn Tin học rất khó dạy khi giáo viên hoàn toàn khôngđược dùng máy tính để minh họa hay thực hành các thao tác mẫu của bài học Họcsinh không nhìn thấy trực quan các thao tác thực hiện sẽ khó có thể nhớ rõ cácbước và hạn chế kỹ năng thực hành Nếu Thầy và Trò trên lớp được làm việc vàhọc tập hoàn toàn với phấn và bảng (học chay), việc tiếp thu kiến thức bài học sẽrất khó khăn đối với các em học sinh
Do vậy tôi đã lựa chọn giải pháp để nâng cao chất lượng tiết Ôn tập cho họcsinh là cho các em học tiết Ôn tập lý thuyết kết hợp trên phòng máy
2 CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Học sinh rất hào hứng, thích khám phá và yêu thích môn học nhưng lại ngại học
lý thuyết và vì đây là môn học cần phải ghi nhớ, tư duy logic, khả năng tổng hợp vàphân tích tốt nên không phải học sinh nào cũng có thể thực hiện được như yêu cầu
- Giáo viên có thể điều chỉnh số lượng tiết học lý thuyết và thực hành theo tìnhhình thực tế và yêu cầu cụ thể trong nội dung của mỗi bài học
2.2 Khó khăn:
Học sinh trên địa bàn lại chủ yếu là con em các gia đình làm nông nghiệp và laođộng tự do, sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tập của con em còn nhiều hạnchế, điều kiện để các em có máy vi tính ở nhà là rất khó Do vậy nhiều học sinhkhông được học và sử dụng máy tính nhiều ngoài thời gian học trên lớp, nên một số
em tiếp thu kiến thức còn chậm và kỹ năng thực hành yếu vì vậy tôi chọn đề tài
“Giải pháp nâng cao chất lượng tiết ôn tập lý thuyết tin học 7”
3 MỤC ĐÍCH CHUYÊN ĐỀ.
Trang 8- Phát huy tính tự giác, tinh thần sáng tạo và chủ động của học sinh với mônhọc.
- Sử dụng một số phương pháp, hệ thống các câu hỏi và bài tập nhằm tổng hợpkiến thức để học và dạy học nhằm góp phần tích cực hóa hoạt động học tập của họcsinh
- Nâng cao kỹ năng thực hành cho học sinh từ đó định hướng cho các em vậndụng kiến thức đã học để lập các bảng tính áp trong đời sống và học tập như: Lậpbảng điểm cá nhân, lập bảng tính chi phí hàng tháng trong gia đình…
- Nâng cao chất lượng tiết học Ôn tập lý thuyết trên phòng máy
4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
+ Đối tượng: Học sinh cấp THCS
+ Phạm vi: Học sinh khối lớp 7 Trường THCS Tân Tiến
5 KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU.
- Để đạt được mục đích ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu nội dung của các hoạt động trong tiết Ôn tập, nội dung của các bàidạy học có liên quan Tổng hợp các bài tập thực hành có liên quan đến nội dung tiết
Ôn tập
- Thiết kế và xây dựng giáo án phù hợp với nội dung và yêu cầu của tiết Ôn tập.Phù hợp với đối tượng học sinh và học sinh có thể tiếp thu được kiến thức một cáchhiệu quả nhất
- Cho học sinh Ôn tập lý thuyết kết hợp thực hành trên phòng máy
Trang 9B PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT
I Kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy thực hành phù hợp với đối tượng học sinh:
Ngay từ khi bắt đầu soạn nội dung bài ôn tập, giáo viên cần phải xác định rõ:
Các nội dung trong tiết ôn tập
Phương pháp thực hiện trong tiết ôn tập đó
Bài tập tổng hợp cho học sinh ghi nhớ kiến thức
Một bài Ôn tập phải thiết kế phù hợp với đối tượng học sinh và tổng hợp được
đủ nội dung kiến thức cũng như phương pháp để học sinh tiếp cận nhanh nhất vàkhắc sâu nhất là rất quan trọng Thiết kế chu đáo một bài dạy giúp giáo viên chuẩn
bị kỹ hơn về kiến thức, kĩ năng, phương pháp, tiến trình và tâm thế để thực hiệnmột tiết dạy đạt kết quả cao nhất và học sinh thu nhận được kiến thức tốt nhất.Điều này đòi hỏi giáo viên phải biết kết hợp giữa dạy lý thuyết và thực hành saocho phù hợp Kiến thức đưa ra cho học sinh không phải chỉ hoàn toàn là lý thuyếtnhưng cũng không phải chỉ thực hành
Giáo viên sử dụng những phương tiện có sẵn của môn Tin học (như máy tính)
áp dụng vào giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ ghi nhớ, dễ nhận biết giúp cho buổi
ôn tập có hiệu quả cao hơn
Vì thế để thiết kế một bài dạy ôn tậplý thuyết trên phòng máy sao cho phù hợpvới đối tượng học sinh theo tôi cần làm một số việc sau:
- Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kĩ năng Tìm rađược những kĩ năng cơ bản dành cho đối tượng học sinh yếu và kiến thức, kĩ năngnâng cao dành cho học sinh khá giỏi
- Tham khảo một số nguồn tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bài giảng,giúp giáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho học sinh khi cần thiết và
mở rộng cho học sinh những kiến thức liên quan trong bài học
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành và các thiết bị dạy học
II Cách thực hiên nâng cao chất lượng tiết Ôn tập lý thuyết Tin học 7
Trong một tiết Ôn tập, việc quan trọng đầu tiên của giáo viên là phải đưa racách tổng hợp được kiến thức dễ hiểu và đầy đủ nhất cho học sinh Cung cấp cáclệnh và các cách khác nhau để thực hiện một công việc theo yêu cầu của nội dungbài học Phải hướng dẫn học sinh các thao tác kết hợp nhắc lại lệnh sau mỗi phầnnội dung thông qua việc yêu cầu học sinh thực hiện trực tiếp trên máy của mình
Trang 10Với việc cho học sinh vừa trả lời, vừa nghe và vừa quan sát thông qua hướngdẫn trực tiếp từ máy chiếu của giáo viên, học sinh có thể ghi nhớ các bước thựchiện và nhìn thấy các thao tác khá rõ ràng, trực quan.
Cho nội dung hoạt động để học sinh trao đổi nhóm sẽ biến bài học trở thànhquá trình học hỏi lẫn nhau, học sinh ghi nhớ kiến thức một cách tự nhiên, khắc sâuchứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên
Để học sinh nắm bắt tốt, ghi nhớ kiến thức một cách tổng hợp, có trình tự,logic và thực hành tốt, yêu cầu giáo viên phải lựa chọn phương pháp phù hợp vàbài tập phù hợp cho tiết Ôn tập của mình
* Các bước thực hiện:
- Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi và tình huống mang tính gợi mở để họcsinh phát triển năng lực tư duy và giải quyết được tình huống có vấn đề dựa trênnhững kiến thức đã được học trong SGK và qua bài giảng của giáo viên
- Gọi học sinh nhắc lại nội dung (các lệnh) cụ thể theo từng yêu cầu và kết hợpthao tác trên máy
- Giáo viên có thể đưa ra nhiều cách khác ngoài cách đã có trong SGK để giúpcác em rèn luyện và có thêm kỹ năng trong tiết thực hành
- Để tiết học Ôn tập lý thuyết có hiệu quả cao và để kiểm tra mức độ tiếp thukiến thức của các em sau tiết học, giáo viên có thể gọi 1 số học sinh trong các nhómnhắc lại các bước của các nội dung và thực hiện các thao tác đã học trên máy tínhcủa giáo viên để các bạn khác cùng quan sát và ghi nhớ
- Cho nội dung để học sinh thực hành sau khi đã được tổng hợp lại kiến thức
để học sinh rèn thêm được kỹ năng thực hành
- Nhận xét, đánh giá kết quả giờ học:
+ Giáo viên tổng kết và nhắc lại nội dung đã học một lần nữa trước khikết thúc giờ học để học sinh nắm bài kỹ hơn
+ Nhận xét những ưu điểm và những nhược điểm mà học sinh đã đạtđược hay còn mắc phải trong tiết ôn tập để rút kinh nghiệm cho học sinh
Minh họa về thiết kế và tổ chức các hoạt động của tiết học Ôn tập lý thuyết trên phòng máy: Lớp 7 - Tiết 33: Ôn tập (Tiết 1)
1) Thiết kế bài học:
a/ Xác định mục tiêu trọng tâm của bài:
- Kiến thức:
+ Tổng hợp kiến thức về chương trình bảng tính
Trang 11+ Nhận biết được các thành phần trên màn hình làm việc của CTBT.+ Biết cách sử dụng công thức để tính toán
+ Biết cách sử dụng một số hàm thông dụng
- Kĩ năng:
+ Biết cách nhập và sửa dữ liệu trên trang tính
+ Biết copy công thức trong bảng tính một cách nhanh chóng
- Thái độ: Học sinh nghiêm túc, tích cực
- Phát triển năng lực của học sinh:
+ Năng lực tư duy, ghi nhớ+ Năng lực quan sát
+ Năng lực giải quyết vấn đề+ Năng lực thực hành
b/ Chuẩn bị giáo án, bài tập, phòng máy, thiết bị dạy học: (máy tính, máychiếu, bảng phụ,…)
2) Xây dựng các hoạt động học tập của học sinh trên lớp.
a, Hoạt động 1: Hệ thống lại các kiến thức đã học
Mục tiêu: Học sinh biết khái niệm chương trình bảng tính
Biết nhận biết được màn hình làm việc của CTBT
Biết các thành phần chính trên trang tính
Biết nhập và sửa dữ liệu
Biết cách xác định địa chỉ ô tính, địa chỉ khối
Biết sử dụng công thức để tính toán
Biết sử dụng một số hàm cơ bản
Giáo viên thuyết trình các nội dung ôn tập, đến mỗi nội dung giáo viên kiểmtra kiến thức của học sinh thông qua một số các câu hỏi Thao tác các nội dung ôntập trên máy tính và trình chiếu cho học sinh quan sát trực quan Sau đó yêu cầuhọc sinh thao tác lại trên máy tính của học sinh Giáo viên quan sát và hướng dẫntrực tiếp trên máy tính của học sinh nếu thấy cần thiết
b, Hoạt động 2: Ôn tập
Đưa ra một số các câu hỏi ôn tập cho học sinh cùng giải quyết
Trang 15Thực hiện :
- Yêu cầu học sinh nhập bảng tính như trên hình
- Lập công thức trong ô G3=(C3+D3*2+E3*2+F3*3)/8
- Copy công thức xuống các ô từ G4 đến G10
- Quan sát học sinh thực hiện các thao tác trên máy tính
Bài 2 : (Bài 1 Bài thực hành 4 - sgk)
a, Yêu cầu học sinh nhập bảng tính như trên hình
b, Lập công thức trong ô F3=(C3+D3+E3)/3
Copy công thức xuống các ô từ F4 đến F15
c, Lập công thức trong ô :
F16=(F3+F4+F5+F6+F7+F8+F9+F10+F11+F12+F13+F14+F15)/13
Trang 16- Quan sát học sinh thực hiện các thao tác trên máy tính.
Bài 3 : (Bài 3 Bài thực hành 4 - sgk)
Sử dụng hàm AVERAGE, MAX, MIN
a, Hãy sử dụng hàm thích hợp để tính lại các kết quả đã tính trong Bài tập 1 và
a, Yêu cầu học sinh nhập bảng tính như trên hình
Lập công thức trong ô F3=AVERAGE(C3:E3)
Copy công thức xuống các ô từ F4 đến F15
Lập công thức trong ô F16= AVERAGE(F3:F15)
Trang 17Quan sát học sinh thực hiện các thao tác trên máy tính
Đưa ra nhận xét về sự giống và khác nhau giữa sử dụng hàm và công thức.
Bài 4 : (Bài 4 Bài thực hành 4 - sgk)
Giả sử chúng ta có các số liệu thống kê về giá trị sản xuất của một vùng như được cho trên hình sau
Hãy lập trang tính và sử dụng hàm thích hợp để tính tổng giá trị sản xuất của
vùng đó theo từng năm vào cột Tổng giá trị và tính giá trị sản xuất trung bình trong
sáu năm theo từng ngành sản xuất vào các ô tương ứng trong hàng trống phía dưới
Lưu bảng tính với tên Gia_tri_san_xuat.
Thực hiện :
- Yêu cầu học sinh nhập bảng tính như trên hình
Lập công thức trong ô E3=AVERAGE(B3:D3)
Copy công thức xuống các ô từ E4 đến E8
Trang 183 Kết quả thực hiện
Sau khi áp dụng Giải pháp nâng cao chất lượng tiết học Ôn tập lý thuyết trênphòng máy nghĩa là dạy tiết học Ôn tập lý thuyết trực tiếp trên phòng máy Và vớikết quả bài kiểm tra cuối kỳ I năm học 2018 – 2019
Tôi nhận thấy điểm của các em đã thay đổi lên rất nhiều, tỉ lệ học sinh đạt điểmtrung bình và khá đã giảm và số lượng học sinh đạt điểm giỏi là khá cao so với nămhọc trước
Đa số học sinh thấy yêu thích và mong muốn được thường xuyên học nhữngtiết lý thuyết kết hợp trên phòng máy, đặc biệt là những tiết Ôn tập cuối kỳ
Học sinh hoạt động tích cực hơn, không còn thấy nhàm chán và mệt mỏi trongtiết lý thuyết Học sinh hỗ trợ được cho nhau để cùng khám phá, tìm tòi đồng thờirèn thêm kỹ năng thực hành cho các em Các em hoạt động nhóm tích cực và trả lờibài lưu loát Ghi nhớ kiến thức một cách có hệ thống và rõ ràng Số học sinh nhớđúng và nhanh kiến thức tăng lên đáng kể, số học sinh nhớ nhưng còn chậm (tươngđối) cũng giảm Các em hứng thú khi được thể hiện hết khả năng sử dụng máy tính
và khả năng ghi nhớ của mình (thể hiện qua việc giáo viên cho học sinh tổng hợplại kiến thức kết hợp thực hiện ngay trên máy cho cả lớp quan sát)
4 Bài học kinh nghiệm
Để có một tiết dạy hứng thú cho học sinh trước tiên giáo viên phải tìm hiểu xemhọc sinh muốn gì và muốn được làm gì
Giáo viên phải tìm ra nguyên nhân và có những biện pháp thích hợp, những bàitập hoặc những yêu cầu mang tính kích thích để các em muốn tìm tòi muốn thểhiện, muốn đạt được và hứng thú tiếp thu kiến thức
Thiết kế bài dạy phù hợp được đối tượng học sinh
Tổ chức tốt các hoạt động của học sinh trên lớp
Giáo viên đưa ra nhiều tình huống để học sinh giải quyết theo những gì đã thunhận được từ giáo viên và từ những hiểu biết xung quanh
Chia nhóm học sinh và cho bài thảo luận kết hợp thực hành những nội dungliên quan và lấy điểm Ngoài ra giáo viên cũng phải kết hợp những bài đã học trước
để học sinh ôn lại và vận dụng một cách có hệ thống
Yêu cầu học sinh nhắc lại làm lại các thao tác trên máy của mình nhằm mụcđích giúp các em ghi nhớ thêm một lần kiến thức và thành thạo thêm kỹ năng thựchành
Hướng dẫn, giải thích cho học sinh nếu cần và có khen thưởng, nhắc nhở họcsinh sau giờ học