TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ T
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ
TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Sinh viên thực hiện: Trần Diệu Linh
Mã sinh viên: 1111120125 Lớp : Anh 23 – K50 Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Đặng Thị Nhàn
2015
Trang 2M C L C Ụ Ụ Trang
DANH M C B NG BI U Ụ Ả Ể
DANH M C CÁC T VI T T T Ụ Ừ Ế Ắ
L I M Đ U Ờ Ở Ầ 1
CH ƯƠ NG 1: T ng quan v thanh toán qu c t và mô hình t ch c ho t ổ ề ố ế ổ ứ ạ đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng th ộ ố ế ạ ươ ng m i ạ 2
CH ƯƠ NG 2: Th c tr ng mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t ự ạ ổ ứ ạ ộ ố ế t i các ngân hàng th ạ ươ ng m i Vi t Nam ạ ệ 2
CH ƯƠ NG 1: T NG QUAN V THANH TOÁN QU C T VÀ MÔ HÌNH T Ổ Ề Ố Ế Ổ CH C HO T Đ NG THANH TOÁN QU C T T I CÁC NGÂN HÀNG Ứ Ạ Ộ Ố Ế Ạ TH ƯƠ NG M I Ạ 4
1 1 T ng quan v thanh toán qu c t ổ ề ố ế 4
1.1.1 Khái ni m ệ 4
1.1.2 Vai trò c a ho t đ ng thanh toán qu c t ủ ạ ộ ố ế 4
1.1.4 Các ph ươ ng th c thanh toán qu c t các ngân hàng th ứ ố ế ở ươ ng m i ạ 4
1.2 Mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng th ổ ứ ạ ộ ố ế ạ ươ ng m i ạ trên th gi i ế ớ 4
1.2.1 Kinh nghi m c a các ngân hàng th ệ ủ ươ ng m i trên th gi i ạ ế ớ 4
1.2.2 So sánh u và nh ư ượ c đi m c a mô hình phân tán và mô hình t p trung ể ủ ậ 4
1.2.3 Đi u ki n áp d ng t i Vi t Nam ề ệ ụ ạ ệ 4
CH ƯƠ NG 2: TH C TR NG MÔ HÌNH T CH C HO T Đ NG THANH Ự Ạ Ổ Ứ Ạ Ộ TOÁN QU C T T I CÁC NGÂN HÀNG TH Ố Ế Ạ ƯƠ NG M I VI T NAM Ạ Ệ 4
2.1 T ng quan v ho t đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng th ổ ề ạ ộ ố ế ạ ươ ng m i Vi t ạ ệ Nam 4
2.1.1 Các nghi p v thanh toán qu c t ngày càng đa d ng, g n li n v i ho t ệ ụ ố ế ạ ắ ề ớ ạ đ ng ộ tài tr th ợ ươ ng m i khác ạ 4
2.1.2 Mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t đang áp d ng t i các ngân ổ ứ ạ ộ ố ế ụ ạ hàng th ươ ng m i Vi t Nam ạ ệ 5
2.2 Th c tr ng t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng th ự ạ ổ ứ ạ ộ ố ế ạ ươ ng m i ạ Vi t Nam ệ 5
2.2.1 Mô hình x lý t p trung ử ậ 5
2.2.2 Mô hình x lý phân tán ử 5
2.2.3 Mô hình x lý n a phân tán, n a t p trung – giai đo n hoàn thi n mô hình x ử ử ử ậ ạ ệ ử lý t p trung ậ 5
Trang 32.3 Đánh giá chung 5
2.3.1 K t qu đ t đ ế ả ạ ượ ớ c v i mô hình x lý t p trung ử ậ 5
2.3.2 Nh ng khó khăn, h n ch các ngân hàng th ữ ạ ế ươ ng m i Vi t Nam còn g p ph i ạ ệ ặ ả 5 2.3.3 Nguyên nhân h n ch ạ ế 6
CH ƯƠ NG 3 BI N PHÁP HOÀN THI N MÔ HÌNH T CH C H T Đ NG Ệ Ệ Ổ Ứ Ọ Ọ THANH TOÁN QU C T T I CÁC Ố Ế Ạ NGÂN HÀNG TH ƯƠ NG M I VI T NAM Ạ Ệ 6
3.1 Xu h ướ ng phát tri n ho t đ ng thanh toán qu c t c a các ngân hàng th ể ạ ộ ố ế ủ ươ ng
m i trên th gi i và Vi t Nam ạ ế ớ ở ệ 6
3.1.1 M c tiêu ụ 6
3.1.2 Nhi m v ệ ụ 6
3.2 Bi n pháp hoàn thi n mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i ệ ệ ổ ứ ạ ộ ố ế ạ các ngân hàng th ươ ng m i ạ Vi t Nam ệ 6
K T LU N Ế Ậ 6 DANH M C TÀI LI U THAM KH O Ụ Ệ Ả 6
Trang 4DANH M C B NG BI U Ụ Ả Ể
Trang 5DANH M C CÁC T VI T T T Ụ Ừ Ế Ắ
thanh toán qu c t (TTQT) ố ế
ngân hàng thương mại
Trang 6L I M Đ U Ờ Ở Ầ
1 Tính c p thi t c a đ tài ấ ế ủ ề
Trong b i c nh toàn c u hoá n n kinh t đã và đang di n ra sâu r ngố ả ầ ề ế ễ ộ trên toàn th gi i, v n đ h i nh p kinh t qu c t đã tr thành m t xu thế ớ ấ ề ộ ậ ế ố ế ở ộ ế
t t y u c a các n n kinh t Kinh t th gi i đã tác đ ng m nh mẽ đ n sấ ế ủ ề ế ế ế ớ ộ ạ ế ự phát tri n kinh t xã h i c a m i qu c gia, vào t t c các ngành ngh , trong đóể ế ộ ủ ỗ ố ấ ả ề
có ngành tài chính ngân hàng Song song v i xu h ng hi n nay, ho t đ ngớ ướ ệ ạ ộ giao th ng gi a các qu c gia ngày càng đ c m r ng, thanh toán qu c t vàươ ữ ố ượ ở ộ ố ế tài tr th ng m i đã tr thành m t ho t đ ng c b n, không th thi u c aợ ươ ạ ở ộ ạ ộ ơ ả ể ế ủ các ngân hàng, là m t xích, công c c b n đ xu t nh p kh u hàng hóa Ho tắ ụ ơ ả ể ấ ậ ẩ ạ
đ ng thanh toán qu c t giúp ngân hàng đáp ng t t h n nhu c u đa d ng c aộ ố ế ứ ố ơ ầ ạ ủ khách hàng trong các m i quan h giao th ng cũng nh đem l i ngu n thuố ệ ươ ư ạ ồ đáng k v l i nhu n.ể ề ợ ậ
Các NHTM Vi t Nam cũng không n m ngoài xu th chung Nh m t hệ ằ ế ư ộ ệ
qu , mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t cũng đã có nhi u thay đ i,ả ổ ứ ạ ộ ố ế ề ổ phát tri n và hoàn thi n nh ng v n còn b c l r t nhi u h n ch Bên c nhể ệ ư ẫ ộ ộ ấ ề ạ ế ạ
đó, các NHTM n c ta l i b t g p s c nh tranh gay g t t các ngân hàng n cướ ạ ắ ặ ự ạ ắ ừ ướ ngoài Vi c tìm ra nh ng bi n pháp kh c ph c các h n ch còn t n t i là vôệ ữ ệ ắ ụ ạ ế ồ ạ cùng c n thi t.ầ ế
T nh ng lý do trên, tác gi lu n văn đã l a ch n đ tài: “ừ ữ ả ậ ự ọ ề Hoàn thi n ệ
mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i ổ ứ ạ ộ ố ế ạ các ngân hàng th ươ ng
m i Vi t Nam” ạ ệ làm n i dung nghiên c u c a khóa lu n t t nghi p.ộ ứ ủ ậ ố ệ
2 M c đích và nhi m v nghiên c u ụ ệ ụ ứ
M c đích nghiên c u c a đ tài là đ xu t m t s bi n pháp nh m c iụ ứ ủ ề ề ấ ộ ố ệ ằ ả thi n ho t đ ng thanh toán qu c t , nâng cao năng l c c nh tranh c a cácệ ạ ộ ố ế ự ạ ủ NHTM Vi t Nam.ệ
6
Trang 7Đ đ t đ c m c đích trên, tác gi lu n văn c n hoàn thành các nhi mể ạ ượ ụ ả ậ ầ ệ
v : ụ
- Đ a ra lý lu n chung v thanh toán qu c t và mô hình t ch c ho tư ậ ề ố ế ổ ứ ạ
đ ng thanh toán qu c t mà m t s ngân hàng trên th gi i đang áp d ngộ ố ế ộ ố ế ớ ụ
- Kh o sát, đ a ra đ c cái nhìn t ng quan v th c tr ng các mô hình tả ư ượ ổ ề ự ạ ổ
ch c thanh toán qu c t mà NHTM Vi t Nam đang áp d ng Đánh giá v thànhứ ố ế ệ ụ ề
t u đ t đ c cũng nh các m t còn h n ch ự ạ ượ ư ặ ạ ế
- Đ xu t m t s bi n pháp nh m hoàn thi n mô hình t ch c thanh toánề ấ ộ ố ệ ằ ệ ổ ứ
qu c t t i các NHTM Vi t Nam ố ế ạ ệ
3 Đ i t ố ượ ng và ph m vi nghiên c u ạ ứ
Đ i t ng: các NHTM Vi t Nam bao g m ngân hàng qu c doanh, ngânố ượ ệ ồ ố hàng 100% v n t nhân, ngân hàng 100% v n n c ngoài, ngân hàng liênố ư ố ướ doanh
Ph m vi nghiên c u: các NHTM n m trên lãnh th Vi t Nam, v th cạ ứ ằ ổ ệ ề ự
tr ng hi n nay trong lĩnh v c thanh toán qu c t ạ ệ ự ố ế
4 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ
Trong quá trình hoàn thi n lu n văn, tác gi có s d ng các ph ng phápệ ậ ả ử ụ ươ nghiên c u sau đây:ứ
- Nghiên c u lý thuy t: ứ ế ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng - coi sươ ậ ậ ệ ứ ự
v t trong tr ng thái luôn phát tri n và xem xét trong m i quan h v i các sậ ạ ể ố ệ ớ ự
v t khác và ph ng pháp lu n duy v t l ch s : tìm ra quy lu t chung nh t choậ ươ ậ ậ ị ử ậ ấ
s phát tri n, ự ể
- Nghiên c u th c nghi m: kh o sát , ph ng v n th c t đ nghiên c uứ ự ệ ả ỏ ấ ự ế ể ứ
th c tr ng, sau đó t ng h p, phân tích, so sánh đ đánh giá, k t h p s d ngự ạ ổ ợ ể ế ợ ử ụ các b ng bi u đ minh h a r i rút ra k t lu nả ể ể ọ ồ ế ậ
7
Trang 85 K t c u c a khóa lu n ế ấ ủ ậ
Ngoài L i m đ u và K t lu n, khóa lu n t t nghi p này g m có 3ờ ở ầ ế ậ ậ ố ệ ồ
ch ng:ươ
CHƯƠNG 1: T ng quan v thanh toán qu c t và mô hình t ch c ho t đ ngổ ề ố ế ổ ứ ạ ộ thanh toán qu c t t i các ngân hàng th ng m iố ế ạ ươ ạ
CHƯƠNG 2: Th c tr ng ự ạ mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t ổ ứ ạ ộ ố ế t i ạ các ngân hàng th ng m i Vi t Namươ ạ ệ
CHƯƠNG 3: Bi n pháp hoàn thi n mô hình t ch c ho t đ ng thanh toánệ ệ ổ ứ ạ ộ
qu c t t i các ngân hàng th ng m i Vi t Namố ế ạ ươ ạ ệ
Tác gi lu n văn xin g i l i cám n chân thành nh t t i PGS.TS Đ ngả ậ ử ờ ơ ấ ớ ặ
Th Nhàn, ng i đã đ nh h ng con đ ng nghiên c u, h tr nh ng lúc c nị ườ ị ướ ườ ứ ỗ ợ ữ ầ thi t đ có th hoàn thành lu n văn Đ ng th i xin cám n t t c nh ng ng iế ể ể ậ ồ ờ ơ ấ ả ữ ườ thân, b n bè, nh ng ng i làm thanh toán qu c t trong các NHTM đã dànhạ ữ ườ ố ế
th i gian h tr tác gi trong quá trình th c hi n kh o sát, m c dù có nh ngờ ỗ ợ ả ự ệ ả ặ ữ
ng i ch a t ng g p m t bao gi ườ ư ừ ặ ặ ờ
Sinh viên
Tr n Di u Linh ầ ệ
8
Trang 9CH ƯƠ NG 1 : T NG QUAN V THANH TOÁN QU C T VÀ MÔ HÌNH T Ổ Ề Ố Ế Ổ
CH C HO T Đ NG THANH TOÁN QU C T T I CÁC NGÂN HÀNG Ứ Ạ Ộ Ố Ế Ạ
TH ƯƠ NG M I Ạ
1 1 T ng quan v thanh toán qu c t ổ ề ố ế
1.1.1 Khái ni m ệ
Theo GS.Đinh Xuân Trình đ a ra khái ni m v TTQT:“Thanh toánư ệ ề
qu c t là t ng h p các y u t c u thành c ch thanh toán gi a các qu cố ế ổ ợ ế ố ấ ơ ế ữ ố gia nh quy đ nh v ch th tham gia thanh toán, l a ch n ti n t , cácư ị ề ủ ể ự ọ ề ệ công c và các ph ng th c đòi và ho c chi tr ti n t T ng h p các y uụ ươ ứ ặ ả ề ệ ổ ợ ế
t c u thành c ch đó t o thành thanh toán qu c t gi a các qu c gia.” ố ấ ơ ế ạ ố ế ữ ố
Tác gi Nguy n Văn Ti n, trong cu n sáchả ễ ế ố Thanh toán qu c t vàố ế tài tr ngo i th ng,ợ ạ ươ theo đó “Thanh toán qu c t là vi c th c hi n cácố ế ệ ự ệ nghĩa v chi tr và quy n h ng l i v ti n t phát sinh trên c s cácụ ả ề ưở ợ ề ề ệ ơ ở
ho t đ ng kinh t và phi kinh t gi a các t ch c, cá nhân n c này v iạ ộ ế ế ữ ổ ứ ướ ớ
t ch c cá nhân n c khác, hay gi a m t qu c gia v i t ch c qu c tổ ứ ướ ữ ộ ố ớ ổ ứ ố ế thông qua quan h gi a các ngân hàng c a các n c liên quan”ệ ữ ủ ướ
Nh v y, có th th y,ư ậ ể ấ y u t qu c t đóng vai trò quan tr ng đế ố ố ế ọ ể
gi i thích khái ni m TTQT: quan h di n ra gi a các qu c gia khác nhau,ả ệ ệ ễ ữ ố
đ ng ti n thanh toán là ngo i t v i ít nh t m t bên, có s tham gia c aồ ề ạ ệ ớ ấ ộ ự ủ
lu t pháp ho c t p quán qu c t ậ ặ ậ ố ế
1.1.2 Vai trò c a ho t đ ng thanh toán qu c t ủ ạ ộ ố ế
1.1.2.1 Đối với nền kinh tế:
TTQT góp phần mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại, tăng cường vị thế kinh tế của mỗi quốc gia trên thị trường quốc tế, tạo cầu nối giữa các quốc gia trong quan hệ thanh toán
1.1.2.2 Đối với các doanh nghiệp kinh doanh XNK:
9
Trang 10TTQT phục vụ nhu cầu thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ XNK của doanh nghiệp
1.1.2.3 Đối với các ngân hàng thương mại:
TTQT tạo doanh thu dịch vụ, thúc đẩy các hoạt động khác của ngân hàng phát triển TTQT là ho t đ ng c b n nh t và gi vai trò quan tr ng trongạ ộ ơ ả ấ ữ ọ
ho t đ ng kinh doanh đ i ngo i c a các NHTM mà ngày nay nó đ c g iạ ộ ố ạ ủ ượ ọ
là m t b ph n quan tr ng trong nghi p v ngân hàng qu c t c a cácộ ộ ậ ọ ệ ụ ố ế ủ NHTM
1.1.3 Đ c đi m ặ ể c a ho t đ ng thanh toán qu c t ủ ạ ộ ố ế
1.1.4 Các ph ươ ng th c thanh toán qu c t các ngân hàng th ứ ố ế ở ươ ng m i ạ
1.2 Mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng ổ ứ ạ ộ ố ế ạ
th ươ ng m i ạ trên th gi i ế ớ
1.2.1 Kinh nghi m c a các ngân hàng th ệ ủ ươ ng m i trên th gi i ạ ế ớ
Citi Bank (Mỹ)
HSBC ( Trung Qu c)ố
1.2.2 So sánh u và nh ư ượ c đi m c a mô hình ể ủ phân tán và mô hình t p ậ trung
Đ ng góc đ ng i tiêu dùng d ch v và ngân hàngứ ộ ườ ị ụ
1.2.3 Đi u ki n áp d ng t i Vi t Na ề ệ ụ ạ ệ m
V c s v t ch t, công nghề ơ ở ậ ấ ệ
V nhân l cề ự
10
Trang 11CH ƯƠ NG 2: TH C TR NG MÔ HÌNH T CH C HO T Đ NG THANH Ự Ạ Ổ Ứ Ạ Ộ TOÁN QU C T T I CÁC NGÂN HÀNG TH Ố Ế Ạ ƯƠ NG M I VI T NAM Ạ Ệ
2.1 T ng quan v ho t đ ng thanh toán qu c t t i ổ ề ạ ộ ố ế ạ các ngân hàng
th ươ ng m i Vi t Nam ạ ệ
2.1.1 Các nghi p v thanh toán qu c t ngày càng đa d ng, g n li n v i ệ ụ ố ế ạ ắ ề ớ
ho t ạ đ ng tài tr th ộ ợ ươ ng m i khác ạ
2.1.2 Mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t đang áp d ng t i các ổ ứ ạ ộ ố ế ụ ạ ngân hàng th ươ ng m i Vi t Nam ạ ệ
Tên ngân
hàng
Lo i hình doanhạ nghi pệ
Mô hình t ch cổ ứ TTQT
Năm tham gia mô hình x lý t pử ậ trung
2.2 Th c tr ng t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t t i ự ạ ổ ứ ạ ộ ố ế ạ các ngân hàng
th ươ ng m i Vi t Nam ạ ệ
2.2.1 Mô hình x lý t p trung ử ậ
2.2.2 Mô hình x lý phân tán ử
Quy trình các ph ươ ng th c thanh toán qu c t ph bi n theo mô hình x ứ ố ế ổ ế ử
lý t p trung ậ
2.2.2.1 Chuy n ti n ể ề
2.2.2.2 Th tín d ng ch ng t ư ụ ứ ừ
2.2.2.3 Nh thuờ
2.2.2.4 B o lãnhả
2.2.3 Mô hình x lý n a phân tán, n a t p trung – giai đo n hoàn thi n ử ử ử ậ ạ ệ
mô hình x lý t p trung ử ậ
11
Trang 122.3 Đánh giá chung
2.3.1 K t qu đ t đ ế ả ạ ượ ớ c v i mô hình x lý t p trung ử ậ
2.3.1.1 V quy trình nghi p v thanh toánề ệ ụ
2.3.1.2 Uy tín c a ngân hàngủ
2.3.1.3 S tăng lên v l i nhu nự ề ợ ậ
2.3.2 Nh ng khó khăn, h n ch các ngân hàng th ữ ạ ế ươ ng m i Vi t Nam còn ạ ệ
g p ph i ặ ả
2.3.2.1.V c s v t ch t, công nghề ơ ở ậ ấ ệ
Security Fax
Internet Banking
Scan Imaging
2.3.2.2.V nhân l cề ự
Nhân viên
C p qu n lýấ ả
2.3.3 Nguyên nhân h n ch ạ ế
CH ƯƠ NG 3 BI N PHÁP HOÀN THI N MÔ HÌNH T CH C H T Đ NG Ệ Ệ Ổ Ứ Ọ Ọ THANH TOÁN QU C T T I CÁC Ố Ế Ạ NGÂN HÀNG TH ƯƠ NG M I VI T NAM Ạ Ệ 3.1 Xu h ướ ng phát tri n ho t đ ng thanh toán qu c t c a các ngân ể ạ ộ ố ế ủ hàng th ươ m i trên th gi i và Vi t Nam ng ạ ế ớ ở ệ
3.1.1 M c tiêu ụ
3.1.2 Nhi m v ệ ụ
12
Trang 133.2 Bi n pháp hoàn thi n mô hình t ch c ho t đ ng thanh toán qu c t ệ ệ ổ ứ ạ ộ ố ế
t i ạ các ngân hàng th ươ ng m i ạ Vi t Nam ệ
K T LU N Ế Ậ
DANH M C TÀI LI U THAM KH O Ụ Ệ Ả
13