Chúng ta có: nguồn sáng tự nhiên mặt trời, núi lửa, đom đóm,… và nguồn sáng nhân tạo bóng đèn, bếp ga,… - Vật hắt lại ánh sáng: các vật không tự phát ra ánh sáng mà hắt lại ánh sáng khi
Trang 1TRÍ HIẾU Study © Vũ Đình Thư – 0904.654.798 Page 1
BÀI TẬP TỐI THIỂU VẬT LÝ 7
P1 - NHẬN BIẾT ÁNH SÁNG VÀ NGUỒN SÁNG
***
Cần nhớ
Khả năng nhận biết:
- Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền đến mắt ta
- Ta nhận biết được vật khi có ánh sáng truyền từ vật đến mắt ta
Vật sáng bao gồm:
- Nguồn sáng: là vật tự phát ra ánh sáng Chúng ta có: nguồn sáng tự nhiên (mặt trời, núi lửa, đom đóm,…) và nguồn sáng nhân tạo (bóng đèn, bếp ga,…)
- Vật hắt lại ánh sáng: các vật không tự phát ra ánh sáng mà hắt lại ánh sáng khi có ánh sáng chiếu vào nó: nhà cửa, con người, cây cối,…
Bài đọc thêm
1 Could you describe how we
can see the tree?
Do you notice something
about this drawing? Yes, the
picture that your eye takes is
upside down! But why don't
you see things upside
down?
Well, your eye sends the
picture to your brain, and your
brain turns the picture the
right way up and tells you what you are looking at So you see things the right way up
Eye can see butterflies, Eye can see clouds Eye can see TV Eye can see crowds
Eye can see truth
Trang 2Eye can see lies Eye can see feelings
In other people's eyes
(BH)
Please translate the readings into vietnammese
(if you want to know more about how your eyes work, go to:
https://www.youtube.com/watch?v=syaQgmxb5i0 )
2 Màu sắc của ánh sáng
Liệu màu sắc có phải là thuộc tính của vạn vật trong tự nhiên như một thực tại khách
quan? Câu trả lời là KHÔNG
Đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím chỉ là những cái tên con người đặt ra để phân biệt cảm nhận của mình về sự tương tác của ánh sáng với vật chất Không một màu nào tồn tại khách quan trong tự nhiên
Ánh sáng có rất nhiều màu, trong đó các em biết tới 07 màu cơ bản của cầu vồng: Đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím Do phối hợp của nhiều loại ánh sáng
có màu khác nhau nên bình thường ánh sáng mặt trời có màu trắng Các vật trong tự nhiên tự chúng không có màu sắc, mà chỉ hấp thụ, truyền tải và phản
xạ ánh sáng chiếu vào chúng Khi ánh sáng mặt trời chiếu nên các vật, do cấu tạo khác nhau nên các vật sẽ hấp thụ một số ánh sáng màu nhất định và phản
xạ (thậm chí là cho truyền qua) các ánh sáng còn lại, chính những màu của các ánh sáng phản xạ (và được truyền qua) này sẽ tạo ra màu sắc cho các vật (và tạo ra vùng sáng mầu tương tự vật ở đằng sau vật) Ví dụ: chúng ta nhìn thấy giấy bóng kính màu đỏ vì giấy bóng kính hấp thụ hết các ánh sáng màu khác và chỉ phản xạ lại ánh sáng màu đỏ (truyền một phần ánh sáng màu đỏ
ra phía sau, tạo ra vùng ánh sáng mầu sau giấy bóng kính) đến mắt chúng ta
Chú ý: vật đen là vật không tự phát ra ánh sáng và cũng không hắt lại ánh sáng chiếu lên nó Chúng ta nhận ra vật nào màu đen là vì nó được đặt cạnh những vật sáng khác
Câu hỏi đặt ra cho các em: Tại sao mắt chúng ta có thể nhìn thấy một bức tranh nhiều màu sắc? (Dựa vào ý hiểu của mình các em hãy miêu tả cách hình thành màu sắc của bức tranh đó lên não bộ chúng ta)
3 Lỗ đen vũ trụ
Trong vũ trụ có những ngôi sao rất
đặc (có khối lượng riêng rất lớn gấp
hàng triệu triệu lần khối lượng riêng
của trái đất), chúng đặc đến mức có
thể hút tất cả vật chất xung quanh nó
Ngay cả ánh sáng khi chiếu đến nó thì
cũng bị không sao đó giữ lại mà không
bị hắt (phản xạ) trở lại Ánh sáng của
chính ngôi sao đó phát ra cũng bị giữ
lại nốt Như thế ngôi sao ấy chính là
vật đen và người ta gọi là lỗ đen vũ trụ
Để quan sát một hố đen nuốt lấy
Trang 3một ngôi sao như nào, các em hãy click vào đường link youtube: https://www.youtube.com/watch?v=9nbGE821omg Các em biết rằng lỗ đen không hắt lại ánh sáng chiếu tới nó, bởi vậy khi lang thang trong vũ trụ thì rất khó có thể quan sát được hố đen, đặc biệt với khoảng cách rất xa như từ Trái đất chẳng hạn Có thể nói rằng
Hố đen giống như một con quái vật tàng hình trong vũ trụ, dựa vào việc quan sát đường link nói trên, các em hãy đưa ra ý tưởng để có thể quan sát được hố đen vũ trụ
4 Các em hãy tự mình sưu tầm lấy một số bài viết hay về ánh sáng và nguồn sáng theo mọi chủ đề mình yêu thích, và nếu được hãy báo cáo thành bài viết một cách sinh động nhất có thể Bài nào hay sẽ được báo cáo trước lớp và lưu vào tập san khoa học của lớp
Củng cố lý thuyết (bắt buộc)
5 Vẽ sơ đồ tư duy lý thuyết về bài học: “Nhận biết ánh sáng – nguồn sáng”
6 Đọc lý thuyết về bài học mới: “Sự truyền ánh sáng” Từ đó các em hãy:
a Rút ra kiến thức cần nhớ thông qua sơ đồ tư duy
b Tự mình tìm ra 05 hiện tượng hoặc câu hỏi liên quan đến sự truyền thẳng ánh sáng
Luyện tập
Trong các trường hợp sau đây, đâu là nguồn sáng (nhân tạo – tự nhiên), vật
sáng?
Vật
Vật sáng
Nguồn sáng
Vật hắt sáng
Tự nhiên Nhân tạo Trái đất
Đèn pha của ô tô Mặt trời
Hố đen Mắt người Bóng đèn Quyển sách
Phải chăng ánh sáng trắng được tạo nên bởi rất nhiều ánh sáng có màu khác
nhau (đơn sắc), em hãy đưa ra phương án (có thể) và kiểm chứng điều trên
Bạn Tom nói rằng: Khi một vật phát ra ánh sáng thì ta sẽ nhìn thấy được nó Bạn
Jerry phản đối: điều đó chưa chắc đúng Theo em bạn nào đúng và vì sao?
Hai bạn Tý và Bin cùng về quê
a Ban đêm, hai bạn thích thú ngắm trời sao Tý cho rằng mỗi vì sao là một nguồn sáng, theo em điều Tý nói có đúng không?
b Khi đang đi chơi về vào buổi tối thì trời mưa, hai bạn phải trú lại bên đường Lúc sau đi về hai bạn thấy trên đường đi có những chỗ tối đen và có những chố loang loáng sáng Em hãy giải thích tại sao có hiện tượng này, theo em các bạn đó nên đi vào chỗ tối hay chỗ sáng!
c Hai bạn thắc mắc tại sao bầu trời ban ngày vào những hôm nắng to ít mây thì
có màu xanh, khi có mây chuẩn bị mưa thì bị xám xịt, vào buổi tối thì đen kịt, các em hãy giúp hai bạn hiểu rõ hơn về điều này nhé!? (Tự tìm hiểu bằng công cụ tìm kiếm)
Trang 4Vào giữa trưa, trời nắng, trên mái tôn của hiên nhà bị thủng một lỗ nhỏ,
có một chùm ánh sáng xuyên qua lỗ thủng đó và truyền xuống nền nhà:
a Chúng ta không nhìn thẳng qua lỗ thủng đó mà đứng ở ngoài quan sát thì liệu có thể nhìn thấy chùm ánh sáng đó không? tại sao?
b Để có thể quan sát thấy chùm ánh sáng đó thì cần khuấy động không gian xung quanh nó một chút, theo em là vì sao?
Sơn phản quang là loại sơn có thể phản chiếu hầu hết các loại ánh sáng đến nó
a Tại sao các biển số xe đều dùng sơn phản quang, nhưng trên đầu kim và các con số người ta lại phủ chất dạ quang (là chất hấp thụ ánh sáng, năng lượng vào ban ngày và phát ra ánh sáng vào lúc tối)
b Nêu ứng dụng của sơn phản quang và nêu một số vật sử dụng sơn phản quang trong cuộc sống hàng ngày mà em biết
Vì sao:
a Nếu đặt một chiếc bìa trước mắt thì chúng ta không thể nhìn thấy vật ở đằng sau tấm bìa
b Trên mặt đường nhựa người ta lại sơn các vạch phân luồng màu trắng
c Một số bảng khi viết thường bị loá, giải thích và nếu có thể hãy đưa ra biện pháp khắc phục hiện tượng đó của riêng em
d Tại sao về mùa đông, khi trời lạnh dưới một mức nào, ta nhìn thấy hơi thở của mình tạo thành một luồng khói trắng trong không khí?
Hai đội Mickey và Donald cùng đá bóng, không may quả bóng bị rơi xuống một
chiếc giếng Do giếng sâu và tối, hai bạn muốn khều quả bóng lên nhưng không nhìn thấy gì Em hãy giúp hai đội đưa ra phương án nhìn thấy quả bóng để khều lên
Trên bầu trời đêm thỉnh thoảng chúng ta nhìn thấy một vị khách lạ (đầu nhọn,
đuôi to trông giống như cây chổi quét nhà), chói sáng vút ngang qua bầu trời Người ta quen gọi đó là sao chổi (là một nhân có kích cỡ vài chục kilômét và đuôi dài vài triệu kilômét Ta chỉ nhìn thấy đuôi sao chổi khi nó đến gần Mặt trời Theo em, sao chổi là nguồn sáng hay vật được chiếu sáng, hãy tìm đọc tài liệu
về sao chổi và cho biết đuôi sao chổi được làm bằng gì mà có thể chói sáng dài như vậy?
Khi chiếu ánh sáng đến một vật đặt trong
không khí như: nước, thủy tinh và nhựa ta
thấy vật ấy trong suốt, nhưng nếu các vật đó
bị nhiễm bẩn thì ta thấy chúng bị đục mờ
a Tại sao lại có hiện tượng trên?
b Dựa vào hiện tượng trên các em hãy đưa ra
một giả thiết giúp chế tạo ra các vật dụng
có khả năng tàng hình dựa trên điều kiện nhìn thấy vật
(đường link về hiện tượng tàng hình trên
youtube:
https://www.youtube.com/watch?v=oJb9RnA
VDuE)