skkn thể dục dạy học môn thể dục theo chủ đề

Chính vì vậy học sinh phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiển của giáo

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LỜI MỞ ĐẦU.

Trong giai đoạn hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại Vấn đề này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với người giáo viên là phải đổi mới phương pháp dạy học: Giáo viên là người hướng dẫn chỉ đạo điều khiển học sinh đi tìm kiến thức mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Chính vì vậy học sinh phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiển của giáo viên trong tiết dạy Do vậy việc lựa chọn phương pháp dạy học sao cho phù hợp với thực tiễn và phát huy được

sự yêu thích môn học đối với học sinh là một vấn đề rất quan trọng, đó cũng

là một nghệ thuật sư phạm của người giáo viên

Giáo dục thể chất trong trường phổ thông là một bộ phận của nền giáo dục tiến bộ, là một nhu cầu tất yếu khách quan của sự tồn tại và phát triển của xã hội nói chung và công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa nói riêng Giáo dục thể chất còn mang lại cho thế hệ trẻ cuộc sống vui tươi, lành mạnh

và tác động mạnh mẽ đến các mặt giáo dục khác như giáo dục đạo đức, trí tuệ, lao động, thẩm mĩ Giảng dạy và học tập môn thể dục trong nhà trường trung học cơ sở là một môn học quan trọng xuyên xuốt chương trình, đóng góp vào sự phát triển thể lực chung, phát triển các tố chất về sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ linh hoạt và khéo léo Do đó nghiên cứu thực trạng và tìm

ra phương pháp phù hợp để nâng cao chất lượng Dạy và Học, thực hiện tốt vai trò nhiệm vụ của môn học là vấn đề cần thiết cho sự phát triển về thể lực

và trí tuệ học sinh

Qua thực tế căn cứ vào yêu cầu giảng dạy, học tập và trình độ tập luyện của học sinh hiện nay có thể nhìn nhận rằng: Việc học theo các chủ đề môn thể thao tự chọn đối với học sinh còn gặp nhiều khó khăn Đặc biệt là học

sinh miền núi khi điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn nhiều thiếu thốn, nên việc vận dụng các chủ đề tự chọn môn thể dục vào quá trình giảng dạy để đáp ứng được yêu cầu và sở thích của học sinh còn gặp nhiều khó khăn

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

1 Thực trạng

- Hiện nay do yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục và yêu cầu học tập

mà đòi hỏi học sinh phải có thể lực để tiếp thu tốt các bài học trên lớp và nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu

- Để giờ dạy đạt hiểu quả cao giáo viên cần nắm vững về tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh

- Cần tìm hiểu rõ thể trạng của từng học sinh để đưa ra những phương pháp luyện tập phù hợp cho học sinh đạt kết quả tốt nhất

- Học sinh THPT đang bước vào thời kỳ phát triển với tốc độ rất nhanh

cả về hình thái, tố chất thể lực cũng như chức phận của các hệ cơ quan trong

cơ thể

Lúc này TDTT, dinh dưỡng có tác dụng cực kỳ quan trọng đến việc phát triển toàn diện cơ thể

- Giáo viên cần tìm hiểu và học tập những phương pháp luyện tập tiên tiến để áp dụng trong giờ dạy

2 Kết quả - Hiệu quả của thực trạng trên.

Qua thời gian công tác tại trường THPT Thạch Thành III tôi thấy các

em nhận thức chưa sâu sắc về việc rèn luyện thân thể, chưa phát huy hết các

tố chất vận động của bản thân

- Học sinh chưa thực hiện tốt nhiệm vụ của người học ý thức tổ chức kỹ luật chưa cao, chưa nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của môn học với sự phát triển của trí tuệ cho bản thân, coi môn học là môn phụ, do đó luyện tập với tinh thần chưa cao, thực hiện chưa tốt các yêu cầu của giáo viên đưa ra, học có tính chất đối phó

- Các nhiệm vụ giáo dục thể chất trong nhà trường chưa thực sự được quan tâm đầu tư, một số nội dung gặp khó khăn về dụng cụ, trang thiết bị dạy học

Ở lứa tuổi này cơ thể các em yêu cầu một lượng vận động cao một yêu cầu mang tính chất sinh học: bởi vì vận động sẽ giúp cho quá trình trao đổi chất trong đó dặc biệt là quá trình đồng hóa diễn ra trong cơ thể nhanh hơn, mạnh hơn, mà đó chính là cơ sở để các em phát triển

- Về trang thiết bị dụng cụ dạy học chưa đáp ứng được yêu cầu của bộ môn, một số trang thiết bị cấp không đảm bảo chất lượng và số lượng Do đó các hoạt động thể thao và trò chơi bị hạn chế cho nên giờ học trở nên buồn

tẻ và nhàm chán

- Một số nội dung học được lặp đi lặp lại nhiều lần ở các khối học dẫn đến học sinh không luyện tập tích cực để nâng cao kỹ thuật và thành tích mà chỉ xem đó là đã biết, đã được học

- Học sinh chưa chịu khó tự học, tự tập luyện thêm ở nhà, cha mẹ học sinh chưa quan tâm sát xao đến việc học tập, rèn luyện của các em

Từ những thực trạng trên để việc giáo dục thể chất trong nhà trường đạt hiệu quả cao ngoài việc dạy học theo chương trình quy định của Bộ GD-ĐT cần

tổ chức hướng dẫn học sinh tập luyện phát triển các tố chất vận động, phát huy năng lực sở trường của bản thân, rèn luyện tính tổ chức, kỷ luật Vì vậy,

tôi đã mạnh dạn cải tiến nội dung phương pháp dạy học đó là: “Nâng cao tính tích cực của học sinh thông qua nội dung học môn thể thao tự chọn Bóng Chuyền” Nhằm mục đích nâng cao chất lượng Dạy - Học, thúc đẩy

phong trào rèn luyện thân thể học sinh trong nhà trường

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.

- Nghiên cứu các yếu tố quyết định và ảnh hưởng đến kết quả của quá trình dạy học bộ môn, các yếu tố về tâm - sinh lý, các hoạt động của người dạy, người học

- Phương pháp tổ chức giờ học, nguyên lí kĩ thuật động tác.

- Quan sát điều hành trực tiếp qua giờ học, tìm hiểu điều tra các hình thức tập luyện của học sinh

- Một số hình thức tập luyện theo chủ đề tự chọn môn bóng chuyền

- Biện pháp nâng cao năng lực học theo các chủ đề tự chọn bóng chuyền của học sinh

- Tham khảo các tài liệu có liên quan đến môn Bóng Chuyền và kinh nghiệm của đồng nghiệp

- Kiểm tra đánh giá kết quả đạt được của học sinh qua từng giai đoạn, từng chu kỳ tập luyện

Từ đó tìm ra các nguyên nhân và biện pháp khắc phục các yếu tố hạn chế, phát huy các mạnh mặt, tích cực để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập

II CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN.

Trong chương trình dạy học ở trường THPT Thạch Thành III những năm gần đây đã đưa các chủ đề tự chọn vào quá trình giảng dạy và học tập của học sinh một phần dành cho việc bám sát, nâng cao kiến thức môn học, phần khác dành cho việc cung cấp một số nội dung mới theo yêu cầu của người học Dạy học theo các chủ đề tự chọn đã trở thành hình thức dạy học

có tính pháp quy cần được nghiên cứu thực nghiệm và triển khai ở mức độ hợp lý cùng với các hình thức dạy học khác được quy định trong trường học

Căn cứ mục tiêu môn học ở trường THPT Thạch Thành III, đặc điểm môn học, trang thiết bị của nhà trường hiện nay nên chỉ có loại chủ đề đáp ứng, hướng dẫn học sinh học tập rèn luyện một số môn TDTT theo yêu cầu

và nguyện vọng của học sinh Muốn thực hiện tốt các yêu cầu của đề tài là :

“Nâng cao tính tích cực của học sinh thông qua nội dung học môn thể thao tự chọn Bóng Chuyền”” Cần chú ý đến đặc diểm tâm sinh lý lứa tuổi

học sinh THPT và phong trào tự học, tự rèn luyện của học sinh ở trường cũng như ở địa phương

Mục đích của việc dạy học theo các chủ đề tự chọn môn thể dục ở trường THPT là bổ xung và khai thác sâu nội dung chương trình bắt buộc của bộ GD - ĐT ban hành Tạo điều kiện cho những học sinh có nhu cầu tập luyện phát triển năng khiếu về TDTT

Trên thực tế có rất nhiều các môn thể thao khác nhau nhưng do điều kiện cở sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, không thể đáp ứng được các yêu cầu và nguyện vọng của học sinh nên tôi chỉ đưa ra một chủ đề tự chọn

mà các em yêu thích là: Bóng Chuyền

Số lượng học sinh tham gia tập luyện là 68 em Thời gian thực hiện là 12 tiết loại chủ đề: Đáp ứng

Cơ sở đầu tiên đánh giá năng lực hiện tại của học sinh là kết quả kiểm tra ban đầu Với nội dung kiểm tra phát bóng thấp tay chính diện Đối tượng học sinh khối 11 trường THPT Thạch Thành III gồm 68 em

Kết quả như sau:

- Số học sinh không đạt yêu cầu : 40 em = 58,8%

- Số học sinh đạt yêu cầu : 17 em = 25%

- Số học sinh đạt loại khá : 11 em = 16,2%

- Số học sinh đạt loại giỏi : không có

Thông qua kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy năng lực về Bóng Chuyền của học sinh trường THPT Thạch Thành III còn rất hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu môn học

Dựa vào kết quả trên có thể khái quát một số nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên:

- Do mức độ phân hoá về môn học chưa sâu

- Do việc triển khai học tự chọn môn thể dục ở nhà trường chưa được thực hiện một cách đầy đủ

- Do lứa tuổi các em còn chưa được tham gia vào các phong trào TDTT ở địa phương

- Do điều kiện cơ sở vật chất, dụng cụ, sân tập của nhà trường còn nhiều hạn chế

- Do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, ngoài việc đi học các em còn phải giúp đỡ gia đình tăng gia sản xuất, nên thời gian tập luyện ngoài giờ còn ít

Từ những nguyên nhân trên để nâng cao chất lượng môn học, đáp ứng được yêu cầu về rèn luyện thân thể và phát huy được năng khiếu của học sinh

Trước hết phải dựa vào đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh để đưa

ra các bài tập và lượng vận động sao cho phù hợp có hiệu quả Các bài tập phải đảm bảo tính nguyên tắc và hệ thống Phương pháp tập luyện phải đa dạng, phong phú tránh sự nhàm chán, đơn điệu thường thấy trong tập luyện TDTT, giúp học sinh có hứng thú tập luyện

Dưới đây là một số phương pháp tiến hành nghiên cứu được đưa vào

đề tài này

1 Phân loại đối tượng tập luyện.

Căn cứ vào kết quả điều tra, qua theo dõi trực tiếp học sinh tập luyện Tôi phân loại đối tượng tập luyện như sau:

- Đối tượng học sinh đã được tiếp xúc với bóng chuyền ở địa bàn sinh sống

- Đối tượng học sinh chưa được tiếp xúc với bóng chuyền bao giờ

- Đối tượng học sinh có chiều cao và thể lực tốt

- Đối tượng học sinh thấp nhưng có sức bật tốt, phản xạ nhanh

2 Các bài tập về tư thế chuẩn bị và di chuyển.

Tư thế chuẩn bị và di chuyển là những kỹ thuật cơ bản là cơ sở để thực hiện tốt các kỹ thuật đánh bóng trong tập luyện và thi đấu

+ Tư thế chuẩn bị:

Là tư thế đứng của đấu thủ trên sân thuận lợi, hợp lý nhất để quan sát, phán đoán tốt, di động kịp thời theo mọi hướng tới các vị trí cần thiết trên sân

Đứng hai chân rộng bằng vai hoặc đứng chân trước chan sau, chân hơi kiễng, hai đầu gối hướng vào trong khuỵu gối vừa phải hợp lý Thân người gập, hai tay co tự nhiên cẳng tay gần như song song với đùi, mắt theo dõi bóng và xác định điểm rơi của bóng, từ đó xác định nhiệm vụ trong những tình huống cụ thể

+ Di chuyển:

Là phương pháp của đấu thủ rời từ vị trí này đến vị trí khác Là khâu trung gian nối giữa tư thế chuẩn bị và tư thế đánh bóng Có các động tác di chuyển như sau:

- Di chuyển bước thường

- Di chuyển bước lướt

- Di chuyển bước nhảy

- Di chuyển bước chéo

- Di chuyển bước xoạc

- Động tác lăn ngã, bay cá nhảy đỡ bóng

Các bài tập này được thực hiện lặp lại nhiều lần vào đầu các buổi tập Vận dụng một cách linh hoạt, bài bản, đúng phương pháp khoa học

3 Tập các kỹ thuật cơ bản về Bóng Chuyền.

a) Kỹ thuật chuyền bóng cao tay.

Là kỹ thuật chủ yếu dùng những ngón tay để chuyền bóng đi Có rất nhiều kỹ thuật chuyền bóng cao tay như:

+ Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

+ Chuyền lật sau đầu

+ Nhảy chuyền bóng

+ Ngã chuyền bóng và chuyền bước 2

Nhưng đối với học sinh THPT kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt được sử dụng chủ yếu vì một trong những kỹ thuật cơ bản nhất của bóng chuyền được sử dụng nhiều trong thi đấu

*Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt:

+ Tư thế chuẩn bị:

Sau khi xác định được vị trí, điểm rơi của bóng cũng như đặc điểm tính năng của nó, người chuyền nhanh chóng ổn định tư thế chuyền bóng Người chuyền ở tư thế trung bình, hai chân rộng bằng vai hoặc chân trước chân sau, hơi khuỵu gối, thân trên thẳng, hóp bụng, mắt quan sát bóng, hai tay dơ cao trên đầu trước mặt ở tầm thích hợp để chuyền bóng

+ Động tác chuyền bóng:

Khi chuyền bóng, hai chân đạp đất, duỗi khớp gối để tạo lực, trọng tâm cơ thể được nâng lên cao Lúc này duỗi các khớp khuỷu tay, gập cổ tay nhanh các ngón tay bật đẩy bóng đi Trọng lượng cơ thể dồn vào chân trước Quá trình chuyển động của cơ thể để chuyền bóng là sự phối hợp nhịp nhàng, liên tục giữa các bộ phận cơ thể có tính kế tiếp và liên tục

Hình tay khi chuyền là một hình túi bao quanh ở phía sau và dưới bóng, các ngón tay dàn tương đối đều trên bề mặt của bóng Trong một bàn tay điểm tiếp xúc giữa các ngón tay và bóng không giống nhau:

- Ngón cái tiếp xúc bằng bề mặt phần trong đốt 2 và 1

- Ngón trỏ tiếp xúc nhiều nhất, gần như hết bề mặt phần trong của 3 đốt

và phần trai tay

- Ngón giữa tiếp xúc bằng bề mặt phần trong của hai đốt và một phần của đốt 1

- Ngón đeo nhẫn tiếp xúc bằng bề mặt phần trong của đốt 3 và một phần của đốt 2

- Ngón út tiếp xúc một phần nhỏ bề mặt trong của đốt 3

Khi chuyền bóng chân đạp đất, duỗi các khớp để tạo lực đồng thời trọng tâm cơ thể cũng nâng lên, gập cổ tay nhanh, các ngón tay bật đẩy tích cực vào bóng, trọng tâm cơ thể dồn vào chân trước

Ví dụ: Tập chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt.

Giáo viên đưa ra những câu hỏi về giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn chuyền bóng (vị trí các ngón tay tiếp xúc bóng, tư thế thân người, trọng tâm

cơ thể), giai đoạn kết thúc

Học sinh ghi vào vở học tập những kiến thức đã tiếp thu được, sau đó giáo viên đưa ra những bài tập thực hành cho cá nhân, bài tập cho nhóm và bài tập cho cả lớp

b) Kỹ thuật đệm bóng.

Là kỹ thuật cơ bản của bóng chuyền Trong thi đấu đệm bóng chủ yếu

để phòng thủ Đệm bóng có các kỹ thuật cơ bản sau:

- Đệm bóng bằng hai tay

- Đệm bóng bằng một tay

- Đệm lật qua đầu

- Lăn ngã cứu bóng

Đối với học sinh THPT kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay được sử dụng chủ yếu

*kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay:

+ Tư thế chuẩn bị:

Đứng ở tư thế trung bình thấp, hai chân rộng bằng vai hoặc chân trước chân sau, hai tay co tự nhiên ở bên sườn, mắt quan sát bóng, thân người hơi gập Khi xác định được điểm rơi của bóng và tầm thích hợp thì đưa tay ra đón bóng Hai tay duỗi thẳng, hai bàn tay đặt chéo nhau và nắm lại, bàn tay nọ bọc lấy bàn tay kia, hai ngón cái song song kề sát nhau

+ Động tác đánh bóng:

Bóng đến ngang hông, cách thân người khoảng gần một cánh tay thì thực hiện đệm bóng Lúc này chân đạp đất, duỗi khớp gối đưa trọng tâm cơ

thể lên cao Hai tay chuyển động từ dưới lên để đánh bóng, khi chạm bóng thì gập cổ tay xuống dưới làm căng các nhóm cơ cẳng tay Yêu cầu hai tay thẳng, chắc, bằng, thân người hơi lao về trước

+ Kết thúc:

Khi bóng rời khỏi tay, hai chân tiếp tục duỗi, tay nâng theo hướng bóng đi một đoạn ngắn rồi nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị để tiếp tục thực hiện động tác tiếp theo

Ví dụ: Tập đệm bóng bằng hai tay.

Sau khi giáo viên hướng dẫn cho học sinh đọc và nghiên cứu về kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay Học sinh ghi vào vở học tập những kiến thức

đã tiếp thu được Sau đó giáo viên đưa ra các bài tập cho học sinh tập luyện:

- Tập mô phỏng tư thế đệm bóng

- Tại chỗ thực hiện kỹ thuật đệm bóng( không có bóng)

- Di chuyển sang trái, sang phải đệm bóng( không có bóng)

- Di chuyển tiến, lùi đệm bóng( không có bóng)

- Một bạn tung bạn kia đệm trả lại

- Hai bạn cùng di chuyển đệm bóng cho nhau

- Một bạn gõ bóng nhẹ bạn kia đệm trả lại, sau đó đỏi vị trí cho nhau

- Tập trong sân bóng chuyền, bạn ở vị trí số 3 tung bóng đến các vị trí

số 1, số 5, số 6 Bóng đến vị trí nào thì người đó đệm bóng trả lại vị trí số 3 (hình vẽ)

3

6

5 1

Sau khi học sinh tập những bài tập trên, giáo viên hướng dẫn cho học sinh tập luyện thêm ở nhà để hoàn thành tốt mục tiêu của bài tập Đến buổi