Chẳng hạn, một học sinh tiểu học vừa là Đội viên TNTP Hồ Chí Minh, vừa làthành viên của đội ngũ phụ trách Sao, vừa là cây văn nghệ của nhà trường… Khi họcsinh tham gia các buổi sinh hoạt
Trang 1“Trẻ em hôm nay- thế giới ngày mai” Đó là những câu nói mà mỗi người
làm công tác giáo dục lấy làm tâm niệm trong công tác giảng dạy của mình.Ngày nay, chúng ta đang phấn đấu xây dựng một nền giáo dục ngày càng hoànthiện hơn, góp phần giáo dục hình thành thiếu nhi Việt Nam giàu có về trí tuệ,khỏe mạnh về thể lực, về đạo đức và có lối sống lành mạnh, trong sáng Trong
đó, hoạt động Đội TNTP là con đường giáo dục không thể thiếu trong quá trìnhgiáo dục trẻ em Đối với Đội TNTP phương pháp giáo dục là thông qua các hoạtđộng thực tiễn của Đội và tự rèn luyện của Đội viên Chính vì vậy công tác nhiđồng được Đảng ta và Bác Hồ coi đó là sự nghiệp đào tạo một lớp người mới
cho đất nước Bác Hồ nói : "Ngày nay các em là nhi đồng, ít năm sau các em sẽ
là công dân, cán bộ…"
Trường Tiểu học là nơi mà các em Đội viên bước đầu làm quen và pháthuy năng lực cá nhân nói riêng và tập thể nói chung, làm quen với công tác sinhhoạt tập thể với tư cách là người hướng dẫn Vì vậy việc bồi dưỡng kỹ năng côngtác phụ trách Sao nhi đồng cho các em là điều rất cần thiết nhằm mục đích pháthuy hơn nữa năng lực cá nhân và góp phần nâng cao chất lượng học tập Làm tốt
Trang 2được điều này thì hiệu quả giáo dục ngày càng được nâng cao góp phần thực
hiện tốt cuộc vận động hai không với 4 nội dung: “Nói không với tiêu cực trong
thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và học sinh ngồi nhầm lớp.”
Trong quá trình học tập, hoạt động trong nhà trường, các em nhỏ được thể hiệnthông qua tính giáo dục đạo đức trong các môn học cũng như các hoạt động ngoạikhoá Chẳng hạn, một học sinh tiểu học vừa là Đội viên TNTP Hồ Chí Minh, vừa làthành viên của đội ngũ phụ trách Sao, vừa là cây văn nghệ của nhà trường… Khi họcsinh tham gia các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt nhi đồng… Các em quen dần với việctôn trọng ý kiến tập thể, công việc mình làm, những ý kiến, việc làm đó đều được tậpthể kiểm tra và đánh giá
Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường Tiểu học, hoạtđộng Đội nói chung và Sao nhi đồng nói riêng là một việc làm rất cần thiết.Muốn có thêm nhiều Sao nhi đồng hoạt động tốt, hướng các em vào sinh hoạtvui chơi có định hướng theo một qui trình sư phạm kết hợp chặt chẽ với chươngtrình ngoài giờ lên lớp của nhà trường, sinh hoạt sao nhi đồng cần phải có mộtđội ngũ phụ trách sao (các em Đội viên) giỏi, nhiệt tình, biết làm việc, yêu quýcác em nhỏ
Bên cạnh đó, việc tổ chức bồi dưỡng phụ trách Sao nhi đồng ở cơ sở làmột việc vừa dễ mà cũng thật khó Chính vì vậy công tác bồi dưỡng phụ tráchSao muốn có hiệu quả, cần có sự lựa chọn và phải biết cách bồi dưỡng, sử dụngtốt đội ngũ phụ trách Sao Bản thân tôi, là một giáo viên được phân công làmtổng phụ trách Đội ngay từ những ngày đầu tiên chính thức bước vào ngành, làmtổng phụ trách của một trường Tiểu học vùng nông thôn, trong điều kiện thực tế
còn nhiều khó khăn, bản thân luôn trăn trở : Làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động Đội, nhất là công tác tổ chức sinh hoạt Sao nhi đồng ? nhằm
tạo môi trường giáo dục lành mạnh, giúp các em cảm nhận được « Mỗi ngày
Trang 3đến trường là một ngày vui » Qua thực tế làm tổng phụ trách Đội, tôi nhận thấy
để các hoạt động Đội và công tác nhi đồng đạt hiệu quả cao thì việc Bồi dưỡng đội ngũ phụ trách Sao là cực kì quan trọng Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài
sáng kiến kinh nghiệm:
"Một số giải pháp bồi dưỡng phụ trách Sao nhi đồng trong trường Tiểu
học đạt hiệu quả cao."
II Thực trạng của vấn đề :
1 Thực trạng a Tình hình bồi dưỡng phụ trách Sao ở Trường Tiểu học - Trong thực tế ở các trường Tiểu học hiện nay có rất nhiều trường tiến hành các buổi sinh hoạt Sao tương đối tốt và công tác bồi dưỡng phụ trách Sao được tiến hành đều đặn, có hiệu quả Bên cạnh đó cũng không ít trường Tiểu học chưa biết cách tổ chức sinh hoạt Sao cũng như công tác bồi dưỡng phụ trách Sao còn gặp nhiều khó khăn lúng túng - Liên đội mà tôi được phân công làm tổng phụ trách Đội là một trong những trường của vùng « bán nông, bán thương », vì vậy mà việc tổ chức các hoạt động Đội cũng gặp không ít khó khăn Trong năm học 2009-2010 cụ thể có: + Số lượng học sinh : 450
+ Số lớp nhi đồng : 10
+ Số chi đội : 6
+ Số nhi đồng : 300
+ Số đội viên : 150
b Tình hình đội ngũ phụ trách Sao
- Tôi đã chọn 20 em trong số 150 em đội viên lớp 4, 5 làm phụ trách Sao được lựa chọn từ 6 chi đội, là những đội viên có đạo đức tốt, thành tích học tập xếp
Trang 4loại khá - giỏi, có năng lực tổ chức các hoạt động tập thể, có uy tín với trẻ nhỏ, yêu thích các hoạt động, …
2 Kết quả xếp loại các phụ trách Sao và Sao nhi đồng năm học 2009 – 2010 :
Giỏi(Tốt) Khá Trung bình Yếu SL TL SL TL SL TL SL TL Phụ trách Sao 5 25% 7 35% 8 40% 0 0 Sao 5 25% 7 35% 8 40% 0 0 3 Thực trạng năm học 2010 – 2011: + Số lượng học sinh : 438
+ Số lớp nhi đồng : 10
+ Số chi đội : 6
+ Số nhi đồng : 296
+ Số đội viên : 142
- Tôi đã chọn 20 em trong số 142 em đội viên lớp 4, 5 làm phụ trách Sao, phân công cụ thể công việc phụ trách như sau:
Lớp phụ trách Lớp được phụ
trách
Ghi chú
Khối 4
Khối 5
Trong quá trình chọn các em Đội viên vào phụ trách Sao và công tác tiến hành bồi dưỡng cho các em suốt năm học 2009 - 2010 và năm học 2010 – 2011, tôi thấy có một số khó khăn, thuận lợi sau:
- Thuận lợi:
Trang 5+ Các em rất thích làm phụ trách Sao, yêu thích các em nhỏ, muốn làm ngườilớn, muốn làm thầy giáo - cô giáo tí hon Muốn thể hiện những năng khiếu củamình cho các em nhi đồng xem, ví dụ: Hát, múa, kể chuyện
+ Đối với giáo viên chủ nhiệm: Tạo điều kiện cho các em đi sinh hoạt, bồidưỡng Có đội ngũ cán bộ nghiêm túc, biết làm việc khi sinh hoạt tại chi độimình Nhiều em tiến bộ trong học tập khi được phân công làm phụ trách Sao + Đối với Ban giám hiệu Nhà trường: Luôn quan tâm đến mọi hoạt động củaĐội – Sao, nắm bắt kịp thời các chương trình hoạt động của Đội, chỉ đạo sát sao,tạo mọi điều kiện để Liên Đội hoạt động theo đúng chủ điểm của năm học, củatừng tháng trong năm
Ngoài ra Liện đội còn nhận được sự quan tâm của Hội cha mẹ học sinh,của tổ chức Đoàn, Hội đồng Đội xã, chi hội Chữ thập đỏ của trường, cấp ủychính quyền và các ban ngành đoàn thể địa phương,…
- Khó khăn:
+ Vì các em cùng cấp học (lớp 4;5 chỉ hơn các em nhi đồng 1 -> 2 tuổi) nêncông việc làm phụ trách Sao còn lúng túng vì tuổi các em còn nhỏ dễ nhớ màhay quên, còn lúng túng trong sinh hoạt với nhi đồng, chưa biết cách tổ chức chonhi đồng sinh hoạt như thế nào cho phù hợp, xử lí các tình huống còn chậm + Đa số các em được phân công là phụ trách Sao là những em thuộc đối tượnghọc sinh khá giỏi, tham gia học lớp bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ đầu năm họcnên quỹ thời gian dành cho các hoạt động khác còn hạn chế
+ Khi tiến hành bồi dưỡng công tác phụ trách Sao cho các em vào ngày thứbảy (vì trong tuần các em học 2 buổi/ ngày, ngày thứ bảy là ngày nghỉ nhưngcũng có nhiều em đi học ôn hoặc đi chơi cùng gia đình) cho nên các em đếnkhông đầy đủ, chính vì vậy công việc tiến hành bồi dưỡng phụ trách Sao chưađược thuận lợi
Trang 6+ Cơ sở vật chất của nhà trường chưa đầy đủ phục vụ cho các hoạt động củaĐội – Sao như: chưa có phòng chức năng dành riêng cho các hoạt động tập thể,diện tích sân chơi còn hẹp, …
+ Giáo viên – Tổng phụ trách kiêm nhiệm, phải đứng lớp 2 buổi / ngày nênthời gian để tổ chức các hoạt động tập thể còn hạn chế
B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Các giải pháp thực hiện
1 Nâng cao nhận thức cho giáo viên (phụ trách), gia đình, xã hội
2 Phối hợp với phụ trách Chi đội (GVCN) bồi dưỡng các phụ trách Saothường xuyên
3 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả qua các buổi sinh hoạt Sao
4 Tập huấn nghiệp vụ cho phụ trách Sao
5 Tổ chức thi đua khen thưởng giữa các Sao, các lớp nhi đồng
II Các biện pháp tổ chức thực hiện
Như chúng ta đã biết, Đội là lực lượng dự bị của Đoàn vừa thể hiện tínhphát triển của tổ chức Đội và đội viên, vừa là nhiệm vụ của Đội giúp đội viênphấn đấu trở thành Đoàn viên Đoàn TNCS HCM, góp phần trực tiếp vào việcđào tạo lớp người kế tục sự nghiệp của Đoàn - Đội được khẳng định "là lựclượng giáo dục trong và ngoài nhà trường" thể hiện sự lớn mạnh của Đội trongquá trình hoạt động, đào tạo cho đội viên được giáo dục và tự giáo dục thông quacác tập thể do Đội tổ chức Phương thức và biện pháp giáo dục của Đội mangbản sắc riêng thể hiện là một lực lượng giáo dục của một tổ chức trẻ em, kết hợpvới sự hướng dẫn của anh, chị phụ trách Vậy để hoạt động Đội được phát triển
Trang 7và đạt kết quả cao ta phải chú ý đến hoạt động Sao nhi đồng Sao nhi đồng làhình thức tập hợp các em nhi đồng từ 6 đến 8 tuổi để giáo dục các em theo 5 điềuBác Hồ dạy, hướng dẫn nhi đồng làm quen với sinh hoạt tập thể, giúp đỡ các emtrở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, mong muốn trở thành Đội viên Đội TNTP
Hồ Chí Minh Mỗi Sao nhi đồng có một Đội viên TNTP HCM làm phụ tráchSao, giúp đỡ nhi đồng vui chơi, sinh hoạt Mỗi lớp nhi đồng có một chi độiTNTP HCM giúp đỡ và một cán bộ phụ trách là giáo viên (cô giáo chủ nhiệm).Vậy để tiến hành hoạt động sinh hoạt Sao đạt kết quả tốt ta phải có đội ngũ phụtrách Sao và công tác bồi dưỡng phụ trách Sao Ngay từ đầu năm học, tôi đã cócác biện pháp chuẩn bị cho công việc sinh hoạt Sao, cụ thể đó là:
1 Phối hợp với phụ trách Chi Đội(GVCN) để lựa chọn đội ngũ phụ trách Sao:
+ Học lực từ khá trở lên
+ Đạo đức tốt, nhiệt tình, có hoàn cảnh, điều kiện thuận lợi
+ Có hiểu biết về các hoạt động Sao nhi đồng
Trong quá trình lựa chọn phải kết hợp giữa cô giáo chủ nhiệm, bản thân các em
và sự tín nhiệm của các bạn trong lớp bầu ra Mỗi lớp bầu chọn 3 - > 4 em , sau
đó có tổ chức thi để chọn đội ngũ phụ trách Sao có đủ các tiêu chuẩn
* Kết quả lựa chọn:
Tôi đã chọn được 20 em Đội viên lớp 4, 5 có đầy đủ các yêu cầu về năng lực,phẩm chất để làm phụ trách Sao
* Cách sắp xếp phụ trách Sao:
Trang 8Phụ trách Sao là Đội viên lớp 4 phụ trách nhi đồng lớp 1A+1B+1C+2A
Phụ trách Sao là Đội viên lớp 5 phụ trách nhi đồng lớp 2B+ 2C+2D+3A+3B+3C
2 Lựa chọn nội dung, hình thức và biện pháp bồi dưỡng phụ trách Sao:
a) Nội dung bồi dưỡng:
Ngay từ đầu năm tôi tập hợp các em cho học nội quy khi đi phụ trách, tìmhiểu kỹ hơn về đối tượng mà các em sẽ phụ trách, giúp các em gắn bó, yêuthương các em nhỏ Bước đầu tôi tập huấn cho các em phụ trách Sao những hiểubiết sơ bộ về đặc điểm tâm lý lứa tuổi nhi đồng:
+ Nhi đồng là những em bé: Hiếu động, ưa hoạt động, sự chú ý không đượclâu Vì vậy các hình thức hoạt động phải được thay đổi luôn để cuốn hút sự chú ýcủa các em
+ "Giàu cảm xúc", hay hỏi, "tại sao", "cái này là cái gì" Phải xem xét, học hỏi
để có thể giải thích cho các em hiểu biết thêm
+ Hay "mách bạn", đây là hình thức phê bình của nhi đồng, phụ trách Sao phảiphân tích rõ ràng sự việc cho các em hiểu, không nên bỏ qua
+ Hay "bắt chước", phụ trách Sao phải là tấm gương tốt cho các em noi theo, luôn chú
ý ngăn chặn dấu hiệu của những điều mà các em bắt chước cái không tốt
Hướng dẫn chi tiết nội dung:
- Tập bài hát truyền thống của Nhi đồng là : "Nhanh bước nhanh nhiđồng" Nhạc và lời của (Phong Nhã)
- Học lời hứa nhi đồng:
"Vâng lời Bác hồ dạy
Em xin hứa sẵn sàng
Là con ngoan, trò giỏi Cháu Bác Hồ kính yêu"
Trang 9Tiếp theo tôi hướng dẫn các em các bước tiến hành cuộc sinh hoạt Sao theo 6chủ điểm kết hợp với chủ điểm hàng tháng
- 6 chủ điểm xuyên suốt năm học là:
Tháng 9+10 : An toàn giao thông
Tháng 11 : Con ngoan
Tháng 12 : Trò giỏi
Tháng 1+2 : Cử chỉ đẹp, nói lời hay
Tháng 3 : Yêu sao, yêu Đội
Tháng 4+5 : Bác Hồ kính yêu
- Các bước tiến hành giờ sinh hoạt Sao: gồm 5 bước
* Bước 1: ổn định tổ chức: Hát một bài(thường là bài hát có liên quan đến chủ
điểm sinh hoạt của buổi hôm đó)
* Bước 2: Kiểm tra thi đua: học tập; đạo đức, vệ sinh v.v… (khen, nhắc nhở)
*Bước 3: Sinh hoạt theo chủ điểm:
- Giới thiệu chủ điểm
- Nội dung chủ điểm Hát - múa - kể chuyện, hái hoa dân chủ; chơi trò chơiv.v…
* Bước 4: Nhận xét buổi sinh hoạt (khen, nhắc nhở)
*Bước 5: Dặn dò buổi sinh hoạt sau
Đó là 5 bước tiến hành một buổi sinh hoạt Sao mà tôi đã hướng dẫn chocác em Với 6 chủ điểm trên tôi đã lồng vào chủ điểm các tháng
- Ngoài ra tôi còn hướng dẫn cho các em biết một số kiến thức về hát múatheo chủ điểm, chủ đề :
+ Kể chuyện, trò chơi
+ Các nghi thức và kỹ năng cơ bản
Ví dụ: Bài hát: "Sao của em"; "Năm cánh Sao vui",…; Hát múa : "Nhữngbông hoa, những bài ca", "Hoa thơm dâng Bác", "Vần thơ của em" v.v…
Trang 10b) Hình thức, biện pháp bồi dưỡng phụ trách Sao
Trong năm học 2010 - 2011 vừa qua tôi đã dùng một số hình thức và biệnpháp bồi dưỡng phụ trách Sao như sau:
- Hình thức 1: Mở câu lạc bộ phụ trách Sao để trao đổi, thảo luận, về
công tác phụ trách Sao Mở lớp tập huấn nhỏ hàng tháng cho phụ trách Sao củatừng khối lớp 1, 2 và lớp 3 theo nội dung chủ điểm cụ thể cho các em Độitrưởng phụ trách Sao các khối có nhiệm vụ kiểm tra, nhắc nhở các nhóm thựchiện đúng yêu cầu chủ điểm (theo nội dung đã chuẩn bị)
+ Biện pháp:
Với hình thức này tôi kết hợp giữa hướng dẫn, cùng thoả thuận, làm thử quansát mẫu Trong quá trình giảng, tôi thường dùng câu hỏi, nêu vấn đề cùng phụtrách Sao bàn bạc, ví dụ như với chủ điểm : "Con ngoan" vậy các em phải biếtlàm gì thể hiện như thế nào mới là con ngoan? Kính yêu, lễ phép với ông bà, cha
mẹ, anh chị, bà con họ hàng và mọi người Với những yếu tố ấy đã đủ chưa?kính yêu, ông bà, cha mẹ mà không biết tiết kiệm thì đã là con ngoan chưa?v.v…
Chính vì vậy với biện pháp này tôi phải đưa ra câu hỏi đơn giản, thiết thực,gắn với nội dung
- Hình thức 2
Cho các em thi viết kiểm tra về các bước sinh hoạt theo chủ điểm, từ đó tôibiết được em nào nắm được và chưa nắm được công việc tiến hành một buổisinh hoạt Sao Ngoài ra tôi còn cho các em thi viết về chủ điểm hàng tháng kếthợp với các ngày lễ lớn, viết các bài hát, câu chuyện, kể một số trò chơi phù hợpvới chủ điểm
+ Biện pháp:
Đây là một hình thức luyện tập, cho nên tôi đã tập cho các em kỹ năng hướng
dẫn kể chuyện, trò chơi, dạy hát, dạy múa… cho nhi đồng theo quy trình
Trang 11- Ví dụ: Dạy một bài hát Trước hết các em phải giới thiệu bài hát theo chủđiểm sinh hoạt Nội dung bài hát thể hiện cái gì?
Bài hát hát với tốc độ như thế nào? Nhanh, chậm, vừa phải v.v…
Cách thể hiện bài hát Trước khi hát và hát hết một câu thì phải lấy hơi, phải biếtgiữ hơi khi lên cao, xuống thấp, khi ngâm câu hát
Thể hiện tình cảm, sắc thái bài hát như: buồn, vui, trong sáng v.v…
tổ chức cho các em vào học kỳ II, thi trong từng khối lớp, thi toàn trường, vớihội thi này tôi đề ra những yêu cầu mà mỗi phụ trách Sao giỏi phải đạt được đó
là :
+ Có nhận thức tốt về công tác nhi đồng (hiểu biết về tổ chức nhi đồng) tâm lýnhi đồng, biết phương páp sinh hoạt với nhi đồng, biết xử lý tình huống trongsinh hoạt với nhi đồng v.v…)
+ Có kỹ năng tổ chức sinh hoạt sao (biết thiết kế một buổi sinh hoạt Saotheo chủ điểm và hướng dẫn sinh hoạt Sao theo đúng chủ điểm đó, tạo được buổisinh hoạt phong phù, hấp dẫn…)
+ Có một năng khiếu nào đó: Hát, múa, kể chuyện trò chơi, khéo tay, đố
em v.v…