Tạo môi trường hoạt động cho trẻ vui chơi còn hình thành ở trẻ những tình cảm đẹp đẽ tình yêu thương đối với trường lớp, cô giáo, bạn bè, ông bà, cha mẹ và những kĩ năng cần thiết trong
Trang 1A.ĐẶT VẤN ĐỀ.
I Lời mở đầu:
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống Giáo dục Quốc dân Mục tiêu của giáo dục Mầm non là hình thành cơ sở ban đầu về nhân cách con người phát triển toàn diện Hoạt động vui chơi là phương tiện giáo dục và phát triển trí tuệ cho trẻ Vui chơi củng cố chính xác hoá, cụ thể hoá đồng thời
mở rộng và làm phong phú vốn hiểu biết về thế giới xung quanh của trẻ; vui chơi góp phần phát triển nhu cầu nhận thức của trẻ, là một yếu tố căn bản để phát triển trí tuệ cho trẻ, nó góp phần phát triển các quá trình tâm lý, nhận thức như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng và ngôn ngữ
Hoạt động vui chơi còn là phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ: Vui chơi ảnh hưởng tới tâm tư, tình cảm và hành vi đạo đức của trẻ, nó góp phần hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ, hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với bản thân và đối với xã hội Vui chơi hình thành phẩm chất đạo đức ở trẻ như sự cảm thông, chia sẽ, quan tâm, thật thà, dũng cảm và đặc biệt là lòng nhân ái Có thể khẳng định rằng trò chơi chính là trường học cuộc sống trong
đó trẻ học cách làm người Vui chơi còn mang lại niềm vui cho trẻ, giúp cho tinh thần trẻ được sảng khoái, tham gia vào trò chơi trẻ có thể cảm nhận được
vẻ đẹp của đồ chơi, đồng thời giúp trẻ cảm nhận được cái đẹp trong hành vi,
cử chỉ, lời nói của vai chơi Vui chơi giúp hình thành ở trẻ một số kỹ năng lao động, trong vui chơi trẻ được giáo dục một số phẩm chất cần thiết cho người lao động như tính mục đích, kiên trì, sáng tạo yêu lao động và thích lao động Môi trường giáo dục thân thiện tạo cơ hội cho trẻ chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng theo khả năng nhận thức của mỗi cá nhân trẻ Đây chính là một trong những tiêu chí của chương trình giáo dục Mầm non mới hiện nay
Chính vì vậy tạo môi trường hoạt động tốt là nhằm tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, củng cố những kiến thức đã lĩnh hội được trên những hoạt động học có chủ định, nhằm phát huy khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Ngoài ra còn giúp trẻ giảm bớt căng thẳng mệt mỏi trong quá trình
Trang 2học tập và cung cấp nhiều vốn kinh nghiệm trong cuộc sống cũng như ý thức
tự lao động phục vụ
Tạo môi trường hoạt động cho trẻ vui chơi còn hình thành ở trẻ những tình cảm đẹp đẽ tình yêu thương đối với trường lớp, cô giáo, bạn bè, ông bà, cha mẹ và những kĩ năng cần thiết trong quá trình ứng xử giao tiếp với mọi người xung quanh
Sau 3 năm thực hiện chương trình Giáo dục mầm non mới tôi bám sát vào nội dung Chăm sóc- Nuôi dưỡng- Giáo dục của chương trình, kế hoạch giáo dục của lớp, để có những biện pháp nhằm giúp trẻ phát triển tốt 5 lĩnh vực:
Qua khảo sát thực trạng hoạt động vui chơi của lớp mình tôi thấy trẻ vẫn còn nhút nhát, chưa mạnh dạn trong các vai chơi và giao tiếp giữa các vai chơi và nhóm chơi đang còn nghèo nàn và hạn chế Trẻ chơi còn thụ động làm theo hướng dẫn của cô
Từ những thực trạng đó tôi đã đi sâu nghiên cứu và tìm ra “Một số
biện pháp tạo môi trường tổ chức hoạt động góc cho trẻ 4 - 5 tuổi” nhằm giúp trẻ học tập vui chơi đạt kết quả tốt hơn
II THỰC TRẠNG CẦN CẢI TIẾN.
1 Thực trạng:
a Thuận lợi:
Trường Mầm non Hải Lộc là trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ I Cơ sở vật chất và trang thiết bị tương đối đầy đủ: Trường gồm 15 nhóm lớp Trường
có đội ngũ cán bộ giáo viên trẻ, khoẻ và năng động, có tâm huyết với nghề, có trình độ đạt chuẩn trở lên là 100% Tư tưởng của đội ngũ cán bộ giáo viên rất nhiệt tình trong công tác, yêu nghề mến trẻ
b khó khăn:
Bên cạnh những mặt thuận lợi thì trường tôi còn một số khó khăn sau:
2
Trang 3Hải lộc là một xã đông dân cư, kinh tế nhiều thành phần, đa ngành đa nghề Nhưng đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn Mặt bằng dân trí thấp nên vấn đề quan tâm đến việc học của con cái còn hạn chế
Hơn nữa còn là một xã luôn chịu ảnh hưởng của thiên tai bão lụt, nên tình hình kinh thế của xã nhà gặp nhiều khó khăn Hơn nữa bố mẹ các cháu đều đi làm ăn xa, các cháu ở nhà với ông bà, không ai chăm sóc, việc học, và đôn đốc các cháu đi học nên các cháu đi học không đều và nghĩ học thường xuyên
- Giáo viên thiếu nhiều so với định biên
- Giáo viên lựa chọn sắp xếp bố trí các góc chơi chưa hợp lý
- Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động còn hạn chế
- Đồ dùng đồ chơi còn để ở dạng đóng chưa thu hút trẻ vào các góc chơi
- Tranh ảnh hoạ tiết trang trí dùng chưa đẹp không thu hút trẻ
- Nội dung các góc chơi còn sơ sài chỉ tập trung một số trò chơi đơn giản
+ Về phía trẻ:
- Trẻ chơi chưa hứng thú, thao tác vai chơi còn nghèo nàn chưa sáng tạo, giao tiếp còn hạn chế
- Sản phẩm của trẻ tạo ra sau khi chơi chưa có nhiều còn đơn điệu thụ động
2 Kết quả khảo sát trên trẻ.
- Do dân trí thấp nên còn một số phụ huynh chưa hiểu hết tầm quan trọng của ngành học, chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình, chưc hiểu
rõ được trẻ học được những gì? Và dạy như thế nào là đúng? Chính vì vậy mà
họ chưa tạo điều kiện động viên con em mình học tập; thậm chí còn cho trẻ nghỉ học vô lý do Điều đó đã gây khó khăn trong việc công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường làm ảnh hưởng không nhỏ đến chăm sóc giáo dục trẻ:
Trang 4Với những thực trạng đó là một giáo viên còn trẻ tôi đã cố gắng học hỏi nghiên cứu tìm tòi ra một số phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức linh hoạt, sáng tạo mang tính tích hợp, lồng ghép các chuyên đề để áp dụng vào hoạt động cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động vui chơi nhằm góp phần phát triển tình cảm kỹ năng xã hội
* Bảng khảo sát thực trạng.
35
Trẻ hứng thú chủ động tham gia vào hoạt động sáng tạo
% Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động
% Trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động
%
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I Các giải pháp cần cải tiến:
Căn cứ vào thực trạng của trường, của địa phương và của nhóm lớp Tôi xin đưa ra những giải pháp sau đây:
1) Khảo sát thực trạng dạy và học của việc hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi tại lớp Tìm ra nguyên nhân để đưa ra các giải pháp cải tiến hình thức tổ chức, phương pháp biện pháp nhằm nâng cao chất lượng Chăm sóc – Giáo dục trẻ
2) Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh cách chăm sóc giáo dục trẻ
3) Tranh thủ và tận dụng tối đa những mặt thuận lợi vốn có của địa phương, của nhà trường, nhóm lớp để tổ chức các hoạt động vui chơi cho trẻ ở mọi nơi, mọi lúc nhằm phát triển toàn diện cho trẻ
4
Trang 54) Đề xuất với Ban Giám Hiệu nhà trường ủng hộ mua sắm trang thiết bị phục
vụ cho chăm sóc và giáo dục trẻ
5) Tôi tranh thủ thời gian gặp gỡ phụ huynh để trao đổi về tình hình học tập của trẻ và hướng dẫn họ một số phương pháp để tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ ở tại nhà bằng việc phụ huynh cùng tham gia vào các vai chơi cùng trẻ để tạo sự hứng thú cho trẻ, giúp trẻ lĩnh hội những tri thức xã hội, kinh nghiệm trong cuộc sống hằng ngày
6) Để đồ dùng, đồ chơi trực quan đầy đủ sinh động và phong phú hơn Tôi tranh thủ thời gian nghỉ trưa, buổi tối để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho giờ học Động viên phụ huynh thu gom phế liệu để làm đồ dùng, đồ chơi
II Một số biện pháp tạo môi trường hoạt động cho trẻ.
* Biện pháp 1: Bố trí góc chơi phù hợp với lớp học.
Để hoạt động vui chơi của trẻ đạt kết quả tốt thì trước hết phải tạo được góc chơi phù hợp
Vì thế tôi đã lựa chọn bố trí góc chơi có diện tích đảm bảo cho số trẻ tham gia vào hoạt động
VD: Khu vực góc chơi thiên nhiên sinh vật cảnh làm thí nghiệm khoa học tôi bố trí ở ngoài hiên sau của lớp học để tận dụng lấy ánh sáng tạo cho các cây cối xung quanh vừa để tạo quang cảnh đẹp cho lớp và có diện tích rộng cho trẻ hoạt động thoải mái
Ngoài ra ở các góc chơi khác tôi bố trí xung quanh phòng học
+ GócTạo hình tôi bố trí phía bên phải của lớp học, để tận dụng các mảng tường và các mặt sau của các giá góc để dán tranh ảnh có nội dung hướng dẫn trẻ hoạt động và có túi đựng cho trẻ trưng bày sản phẩm
+ Góc chơi Phân vai tôi sử dụng diện tích rộng và tách biệt có thể kê được giường tủ và giá nội trợ tôi bố trí ngay cửa ra vào của lớp vì đó là khoảng rộng nhất của lớp học
Trang 6+ Góc sách thư viện: Ở góc này cần không gian yên tĩnh hơn vì vậy tôi
bố trí nơi có cửa sổ, ánh sáng phù hợp cho trẻ ngồi đọc thơ, xem tranh truyện, tranh chủ đề
+ Góc xây dựng tôi đã bố trí ở phía dưới của lớp học có mảng tường rộng giành cho trẻ treo tranh “Công trình thân yêu của bé” và có khoảng rộng dành cho nhiều trẻ chơi và hoạt động được thoải mái hơn
- Mặt khác tuỳ theo nội dung của từng chủ đề mà lớp đang thực hiện để
bố trí các góc chơi cho phù hợp
VD: Chủ đề : “Thế giới động vật” tôi bố trí góc chơi bán hàng “về các con vật nuôi”, góc xây dựng “Xây trang trại chăn nuôi”, góc nghệ thuật “Tô,
vẽ, nặn các con vật”, góc học tập “Cắt, dán các con vật”, góc nấu ăn “ Chế biến các món ăn từ động vật” như: Thịt lợn, gà, cá, tôm, cua…Ở góc thiên nhiên “ Tưới cây, chăm sóc cho cây”
- Và đồng thời giữa các góc chơi cần có ranh giới rõ ràng có lối đi lại giữa các góc, đủ rộng cho trẻ di chuyển và thuận tiện cho sự bao quát của cô.Chính vì vậy tôi đã sử dụng các mảng tường và các giá tủ để ngăn cách Khi thực hiện hoạt động chơi trẻ chỉ cần xoay giá là tạo thành góc chơi riêng biệt không bị ảnh hưởng đến các nhóm chơi khác
Sau khi thực hiện việc lựa chọn sắp xếp bố trí góc chơi cho trẻ phù hợp như trên tôi thấy có hiệu quả rõ ràng, trẻ chơi trật tự hơn không xô đẩy va chạm nhau Các góc yên tĩnh không bị ảnh hưởng từ các góc chơi khác Các góc chơi có không gian rộng riêng biệt trẻ chơi thoải mái, chơi hứng thú Và đặc biệt là giúp cho việc bao quát trẻ chơi của cô giáo tốt hơn
* SƠ ĐỒ SẮP XẾP CÁC GÓC CHƠI NHƯ SAU:
6
Hiên
Cửa ra v o ào
Cửa sổ
Góc thiên nhiên
Nh
ào
vệ
sinh
Góc
xây
dựng
Góc tạo hình
Trang 7* Phương pháp 2: Chọn mô hình, tranh ảnh phù hợp tạo hứng thú cho trẻ.
Như chúng ta đã biết đặc điểm của lứa tuổi mầm non là yêu thích cái đẹp Xuất phát từ đặc điểm trên của trẻ để có góc chơi hấp dẫn tạo cảm giác mới lạ kích thích hứng thú cho trẻ tôi đã chú ý tới việc lựa chọn tranh ảnh tiêu
đề đơn giản phù hợp với chủ đề đang thực hiện
VD: Ở góc chơi bán hàng thuộc chủ đề thế giới động vật tôi sử dụng hình ảnh chú mèo mặc quần áo rất đẹp xách làn đi chợ cùng với bạn thỏ và lấy tiêu đề cho góc là “Siêu thị của bé”
VD: Góc chơi bác sĩ thuộc chủ đề thế giới động vật tôi trang trí hình ảnh bạn Gấu mặc áo bác sĩ màu trắng đầu đội mũ có hình chữ thập, tai đeo ống nghe đang khám bệnh cho bệnh nhân Thỏ và bên trên có ghi ''Phòng khám đa khoa”
Ngoài ra việc lựa chọn tranh ảnh, đồ dùng đồ chơi trang trí ở các góc cũng cần phải linh hoạt có sự kết hợp giữa các sản phẩm của trẻ và của cô để trang trí giúp cho trẻ cảm thấy yêu thích góc chơi đó hơn và tự hào hơn khi thấy các sản phẩm từ chính tay mình làm được dùng để trang trí Đó cũng chính là một trong những yếu tố giúp trẻ chơi sáng tạo hơn
VD: Ở góc chơi tạo hình chủ đề ''gia đình'' tôi sử dụng hình ảnh bố mẹ cùng các con đang quây quần bên bàn ăn, trên bàn ăn đó tôi đã lấy các sản
Góc phân vai
B n ào
l m ào việc của giáo viên Góc học tập
Trang 8phẩm của trẻ vẽ từ góc nghệ thuật như: Bát, đũa, thìa, tôm cua, cá để trẻ cắt
và dán trang trí lên, trông bức tranh rất đẹp phù hợp với chủ đề
Nhờ có sự kết hợp đó mà tôi thấy trẻ hào hứng hẳn và tạo ra những sản phẩm rất ngộ nghĩnh đáng yêu trong góc tạo hình
- Góc thiên nhiên: VD tôi chuẩn bị các loại cây cảnh, cát, sỏi, đá, nước…ở ngoài hiên theo từng chủ đề Ngoài ra tôi còn chuẩn bị một số mô hình, tranh ảnh, giàn thiên nhiên để trang trí xung quanh góc thiên nhiên cho phù hợp để tiện cho việc quan sát của trẻ
- Ngoài ra tôi lựa chọn mô hình, tranh gợi ý ở trong góc chơi Vì ở trẻ khả năng tư duy chưa bền trẻ dễ nhớ mau quên Cho nên trong mỗi chủ đề, mỗi góc chơi cần có tranh gợi ý cung cấp kiến thức cho trẻ khi quan sát Những mô hình, tranh ảnh đó phải có hình ảnh sinh động, màu sắc đẹp thu hút trẻ, phù hợp khả năng nhận thức của trẻ Khi quan sát mô hình, tranh ảnh trẻ đã biết được yêu cầu và nội dung của góc chơi, trẻ nhận vai chơi, góc chơi một cách tự nhiên và hào hứng
Khi áp dụng biện pháp này ở lớp mình tôi thấy trẻ rất hứng thú khi bước vào góc chơi mà mình lựa chọn
*Biện pháp 3: Lựa chọn đồ chơi, học liệu cho trẻ tại góc chơi.
Để có một môi trường hoạt động cho trẻ chơi tốt thì việc lựa chọn đồ dùng đồ chơi, học liệu cho trẻ tại góc chơi rất quan trọng và cần thiết
Chúng ta đã biết tư duy của trẻ mầm non nhất là ở độ tuổi mẫu giáo nhỡ là thao tác với đồ vật, đồ chơi Vì vậy khi chơi ta phải có phương tiện chơi kèm theo, đó chính là những đồ dùng đồ chơi, học liệu phục vụ cho trò chơi mà trẻ đang chơi Nếu thiếu những đồ chơi, học liệu đó trẻ không thể thao tác với vai chơi và tạo ra sản phẩm trong quá trình chơi được
VD: Ở góc chơi nấu ăn trẻ cần rất nhiều đồ chơi như: Xoong nồi, ca, cốc, bát, đĩa, dao, thớt, thìa, tôm, cua, cá, rau, củ, quả, gạo… để phục vụ cho nhu cầu vai chơi của mình, khi trẻ thực hiện nấu các món ăn, nếu thiếu những
8
Trang 9đồ dùng đó trẻ không thể thực hiện được vai chơi Như vậy sẽ làm ảnh hưởng tới kết quả và chất lượng của trò chơi
Vì vậy tôi luôn chú ý tới việc lựa chọn đồ chơi, học liệu sao cho phù hợp với từng góc, kích thích sự hứng thú đối với trẻ Những đồ chơi tôi chuẩn
bị đều có màu sắc đẹp, có phát ra âm thanh và có nhiều chức năng trong sử dụng, đảm bảo an toàn không gây nguy hiểm đối với trẻ Những đồ dùng, đồ chơi đó tôi sắp xếp vừa tầm để trẻ dễ nhìn, dễ lấy và dễ cất
Với học liệu phục vụ cho các góc chơi tôi luôn tìm tòi và tận dụng những nguyên học liệu có sẵn, nhưng luôn đảm bảo vệ sinh và an toàn cho trẻ khi sử dụng VD như: Chai lọ nhựa, vỏ hộp sữa, vỏ chai dầu gội , vỏ chai sữa tắm, lọ dầu rửa bát, lọ compo …được chùi rửa và khử trùng bằng nước sôi Ngoài ra cành cây khô, len vụn, rơm, rạ, sách báo, tranh ảnh cũ luôn đảm bảo tính an toàn tuyệt đối cho trẻ và những nguyên vật liệu rẻ tiền dễ kiếm như: Bìa cát tông, giấy màu, rổ rá, tre, giấy vệ sinh, giấy ăn, xốp Học liệu càng phong phú đa dạng bao nhiều thì sự thu hút đối với trẻ càng nhiều và phát huy tính sáng tạo của trẻ bấy nhiêu
VD: Góc chơi bán hàng tôi tận dụng lọ dầu gội đầu đã hết cắt trang trí làm thành những chiếc làn nhỏ xinh xắn, lọ dầu rửa bát, lọ sữa tắm, lọ compo
để cắt hình các con vật theo từng chủ đề như ( cắt hình một đàn cá vàng, những con cá heo đang bơi, con nai, con thiên nga ) và từ những quả cầu lông tôi có thể trang trí thành những con chim công thật xinh xắn, để cho trẻ trưng bầy ở góc bán hàng, chơi, khi sách những chiếc làn đó trẻ rất thích, và chơi rất hào hứng
VD: Góc chơi Tạo hình từ những cành cây cau khô tôi đã cắm vào những chiếc vỏ hộp sữa bên trong có đất nặn để tạo thành chậu cây, trẻ sử dụng gác chất liệu giấy màu, len vụn, rơm rạ để kết hợp trang trí thành cây rất đẹp và sống động
Nhờ thực hiện tốt biện pháp này mà đến nay lớp tôi đã có đầy đủ đồ dùng đồ chơi cần thiết, nguyên học liệu đa dạng và phong phú, phù hợp với
Trang 10các góc chơi Trẻ rất thích hoạt động và tạo ra nhiều sản phẩm đẹp Từ chỗ là một lớp luôn đánh giá là tạo môi trường hoạt động chưa tốt thì đến nay lớp tôi được đánh giá đã tạo được môi trường hoạt động phong phú đa dạng gây hứng thú đối với trẻ
* Phương pháp 4: Công tác tham mưu với Ban Giám hiệu.
- Căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, lớp
- Căn cứ vào điều kiện thực tế của lớp, chất lượng của trẻ
- Tôi mạnh dạn tham mưu với Ban giám hiệu:
+ Về việc mua sắm đồ dùng, đồ chơi và làm đồ chơi tự tạo
Trong năm học 2010 – 2011 nhà trường đã phát động thu tiền của trẻ để mua sắm đồ dùng, đồ chơi về cơ bản đã đủ cho các góc chơi, nhưng chưa sinh động Đồng thời trong năm học này nhà trường đã phát động giáo viên trong trường làm đồ chơi dự thi cấp trường, tôi cũng đã có nhiều cố gắng trong việc làm đồ dùng, đồ chơi để tham dự và đã được xếp loại A cấp trường và được tuyển chọn đi dự thi cấp huyện kết quả nhà trường đã đạt giải nhì cấp huyện + Chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện của lớp theo từng chủ đề, trình lên ban giám hiệu phê duyệt
Chẳng hạn: Kế hoạch tổ chức hoạt động góc chủ đề: “ Quê hương, Đất nước – Bác Hồ ( thực hiện 2 tuần)
Dự kiến góc hoạt động: 5 góc
1) Góc xây dựng, lắp ghép: Xây dựng lăng Bác, chùa một cột, công viên… 2) Góc phân vai: Bác sĩ, bán hàng, nấu ăn
3) Góc học tập: Làm sách tranh, xem tranh, kể truyện theo tranh…
4) Góc học tập: Vẽ, tô màu, xé dán, về chủ đề
5) Góc thiên nhiên: Chăm sóc cây cảnh, chơi với cát, sỏi
Căn cứ vào từng góc chơi để chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, học liệu phù hợp VD: ở góc xây dựng, lắp ghép: Gạch, hàng rào, xốp, hạt gấc, đồ chơi lắp ghép, cây, thảm cỏ, hoa, cổng…
10