Phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố hồ chí minh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu tiếp...15 Các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực QLGD đã vừa nêu lên những vấn đề lý luận khoa học QLGD và việc phát triển nguồn nhân l

Trang 1

HUỲNH THỊ NGỌC MAI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

Trang 2

HUỲNH THỊ NGỌC MAI

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 9140114

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS HÀ THẾ TRUYỀN

2 TS VŨ LAN HƯƠNG

THÁI NGUYÊN - 2019

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu vàkết quả trong luận án chưa được công bố ở bất kỳ học vị nào khác

Tác giả luận án

Huỳnh Thị Ngọc Mai

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án, tôi đã luônnhận được sự quan tâm, tạo điều kiện, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, và động viên củaquý Thầy Cô Với tấm lòng biết ơn sâu sắc và tình cảm chân thành:

Tôi xin bày tỏ sự kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Hà Thế Truyền và

TS Vũ Lan Hương Thầy Cô hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian để hướngdẫn tận tình, giúp đỡ, và động viên tôi hoàn thành luận án

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu; Khoa Tâm lý Giáo dục; PhòngĐào tạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên Quý Thầy Cô đã giảngdạy nhiệt tình, quan tâm tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu

Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục Trunghọc, Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Phòng Tổ chức Cán bộ,Phòng Kế hoạch Tài chính thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh;Lãnh đạo các Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện và một số Phòng ngànhquận, huyện có liên quan; Lãnh đạo Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Hóc Môn;Lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hóc Môn; Ban Giám hiệu

và các thầy cô các trường trung học cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh,cùng các đồng nghiệp nghiên cứu sinh đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ, hỗ trợ,chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp các số liệu trong quá trình tôi thực hiện luận án

Chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, động viên

và khuyến khích tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án

Tác giả luận án

Huỳnh Thị Ngọc Mai

Trang 5

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Câu hỏi nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

9 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

10 Đóng góp mới của luận án

11 Cấu trúc luận án

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực quản lý giáo dục 7

1.1.2 Nghiên cứu về phát triển đội ngũ hiệu trưởng các trường phổ thông 10

1.1.3 Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu tiếp 15

Các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực QLGD đã vừa nêu lên những vấn đề lý luận khoa học QLGD và việc phát triển nguồn nhân lực QLGD, vừa khẳng định sự tác động qua lại của xã hội đối với phát triển giáo dục, giữa phát triển giáo dục và phát triển nguồn nhân lực QLGD, mà trong đó có đội ngũ hiệu trưởng các trường phổ thông 15

Trang 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lý 16

1.2.2 Khái niệm cán bộ quản lý giáo dục 17

1.2.3 Khái niệm phát triển 17

1.2.4 Khái niệm phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 18

1.3 Một số vấn đề lý luận về đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.3.1 Đặc điểm của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 19

1.3.2 Vị trí, vai trò của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 20

1.3.3 Những cơ hội và thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 23

- Về cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS

Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng về giáo dục đang diễn ra ở quy mô toàn cầu tạo cơ hội thuận lợi để nước ta tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, những mô hình giáo dục và quản lý giáo dục hiện đại và tranh thủ các nguồn lực bên ngoài để phát triển, đổi mới căn bản và toàn diện GD-ĐT ở nước ta, những cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS trước yêu cầu đổi mới giáo dục như sau:

Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, đặc biệt là cuộc cách mạng công nghệ 4.0, kinh tế tri thức phát triển mạnh là cơ hội tốt cho đội ngũ hiệu trưởng trường THCS, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới căn bản, toàn diện và đồng bộ từ các yếu tố cơ bản của chương trình giáo dục (nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục), đến đổi mới quản lý giáo dục và góp phần xây dựng một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại phù hợp từng đơn vị, từng địa phương, đáp ứng nhu cầu của xã hội và của cá nhân người CBQLGD Theo đó, chỉ đạo của Bộ GD-ĐT về nhân rộng mô hình nhà trường tiên

tiến, tiếp tục phân cấp quản lý giáo dục, giao quyền tự chủ và

Trang 7

trách nhiệm giải trình cho các đơn vị song song với đổi mới công tác kế hoạch, tài chính; tăng cường cơ sở vật chất trường lớp, đầu

tư trang thiết bị hiện đại, đảm bảo đủ chỗ học đạt chuẩn… là những cơ hội để đội ngũ hiệu trưởng phát huy năng lực và phẩm chất, mạnh dạn trong đổi mới, nổ lực sáng tạo hơn trong quản trị nhà trường

Về tăng cường xã hội hóa, huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển giáo

dục và đào tạo không thể không đề cập đến “Nghị định Số 2018/NĐ-CP, Nghị định Về Đầu tư theo hình thức đối tác công tư” cũng là thuận lợi giúp cho hiệu trưởng các trường chủ động hơn trong sử dụng ngân sách một cách hiệu quả, cũng như tài sản, nguồn lực để nâng cao chất lượng đội ngũ, chất lượng GD-ĐT

63 Về thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS Cũng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, đổi mới căn bản

và toàn diện GD-ĐT, đội ngũ hiệu trưởng trường THCS đứng những thách thức như sau: Phải đảm bảo yêu cầu hiện đại hóa, dân chủ hóa nhà trường trong quá

trình hội nhập quốc tế Hiệu trưởng có trách nhiệm lãnh đạo phát triển nhà trường theo con đường hội nhập với giáo dục khu vực

và quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa, nhưng vẫn kiên định tính độc lập, dân tộc, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa; Chủ động trong hợp tác để huy động nhiều nguồn lực, phải mở rộng dân chủ, thực hiện công khai các hoạt động theo quy định, công khai chất lượng để xã hội giám sát Phải thực hiện tự chủ và trách nhiệm giải trình, một mặt là thuận lợi ,mặt

khác là những thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông trong tự chủ và trách nhiệm giải trình về chuyên môn học thuật, trong tự chủ và trách nhiệm giải trình về tổ chức và nhân

sự , trong tự chủ và trách nhiệm giải trình về tài chính ,tài sản-cơ

sở vật chất Phải đảm bảo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông và

triển khai chương trình sách giáo khoa mới Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới căn

Trang 8

bản, toàn diện giáo dục phổ thông và triển khai chương trình sách giáo khoa Xây dựng chiến lược phát triển nhà trường phù hợp với thực tiễn nhà trường và đặc thù của địa phương, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Triển khai thực hiện các kế hoạch, nội dung giáo dục bảo đảm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông; Thiết kế các chương trình môn học, dạy học chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn; Tổ chức các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong nhà trường nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ Khi áp dụng chương trình và sách giáo khoa mới, vai trò người đứng đầu

và tính tự chủ, sự quyết đoán của hiệu trưởng lại càng quan trọng hơn nữa Nhất là khi hiệu trưởng là người quyết định nhiều việc như chọn sách, thay đổi cách dạy và học… Nói cách khác, người hiệu trưởng sẽ gánh trên vai những trách nhiệm lớn hơn từ trước đến nay, đặc biệt là việc đổi mới việc dạy và học theo hướng thay đổi từ dạy học truyền thụ nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, lấy học sinh làm trung tâm cho mọi hoạt động giáo dục của nhà trường Quản lý sự thay đổi của nhà trường trong bối cảnh hiện nay để phát triển

bền vững đơn vị Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông, có những thay đổi trong cơ chế quản lý đòi hỏi hiệu trưởng trường THCS phải có tầm nhìn, hiểu biết nhận thức, tâm tư, năng lực của đội ngũ để khuyến khích sự cống hiến, sáng tạo của họ nhằm thực hiện tốt yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra cho nhà trường Bên cạnh đó lại phải đảm bảo sự ổn định, tạo được sự đồng thuận, nhất trí cao của đội ngũ trong việc thực hiện cơ chế, chủ trương mới của nhà trường, đảm bảo cho nhà trường phát triển bền vững 1.4 Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung

học cơ sở

1.4.1 Mục đích phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Trang 9

1.4.2 Nguyên tắc phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 26

1.4.3 Các quan điểm và yêu cầu phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 27

1.4.4 Nội dung phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 31

1.4.4.3 Phân cấp về quản lý nhà nước trong giáo dục đối với giáo dục THCS 39

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.5.1 Nhóm yếu tố khách quan 52

1.5.2 Nhóm yếu tố chủ quan 53

1.6 Kinh nghiệm quốc tế về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông

1.6.1 Kinh nghiệm của một số nước Châu Á 56

1.6.2 Kinh nghiệm của Canada 56

1.6.3 Kinh nghiệm của New Zealand 56

1.6.4 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ 57

1.6.5 Bài học và kinh nghiệm 57

Kết luận chương 1

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội, giáo dục của thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội 61 2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục và giáo dục trung học cơ sở thành

Trang 10

phố Hồ Chí Minh 62

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát 67

2.2.2 Đối tượng khảo sát 67

2.2.3 Nội dung khảo sát 67

2.2.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 68

2.2.5 Tiêu chí và thang đánh giá 68

2.2.6 Địa bàn nghiên cứu và mẫu khảo sát thực trạng 71

2.3 Thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh

2.3.1 Số lượng 72

2.3.2 Cơ cấu và trình độ 72

2.3.3 Chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 75

2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh

2.4.1 Thực trạng xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 88

2.4.2 Thực trạng tuyển chọn, bổ nhiệm, sử dụng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 90

2.4.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 93

- Phân cấp quản lý nhân sự ở cấp quận, huyện hiện nay có lúc và có việc

chưa phân định rõ ràng và thống nhất nên việc chủ trì xây dựng

kế hoạch bồi dưỡng cho đội ngũ CBQLGD nói chung và hiệu trưởng trường THCS nói riêng trên địa bàn từng quận, huyện chưa giao trách nhiệm cho cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục

là Phòng GD-ĐT mà chủ yếu giao cho Phòng Nội vụ, hoặc Trung

Trang 11

tâm Bồi dưỡng chính trị của quận, huyện phối hợp đề xuất tổ

chức thực hiện nên chưa sát đối tượng, chưa kịp thời

2.4.4 Thực trạng tổ chức đánh giá đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 95

2.4.5 Thực trạng xây dựng môi trường làm việc, tạo động lực làm việc cho đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 97

2.4.6 Thực trạng phân công bố trí sử dụng và thực hiện chế độ chính sách đối với hiệu trưởng trường trung học cơ sở 99

2.4.7 Tổng hợp thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh 100

2.5 Đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2.5.1 Các yếu tố thuộc về người hiệu trưởng trường trung học cơ sở102 2.5.2 Các yếu tố khách quan thuộc về các cấp quản lý và môi trường quản lý người hiệu trưởng trường trung học cơ sở 103

2.6 Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2.6.1 Điểm mạnh 106

2.6.2 Điểm yếu 107

2.6.3 Nguyên nhân 107

Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

3.1 Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo của thành phố Hồ Chí Minh

3.1.1 Định hướng phát triển giáo dục trung học cơ sở 113

Trang 12

3.1.2 Định hướng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ

sở 115

3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo kế thừa 117

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo thực tiễn 118

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo hệ thống 118

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả và khả thi 119

3.3 Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3.3.3.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 129

3.3.4 Đổi mới phương thức bổ nhiệm, luân chuyển hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo phân cấp quản lí 131

3.3.5 Chỉ đạo hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở và cán bộ quản lý nguồn quy hoạch đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 133

3.3.6 Quản lý kiểm tra, đánh giá hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông 136

3.3.7 Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở .139

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

- Biện pháp 7: “Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở” vừa là cơ sở, vừa là tiền đề, vừa là hiệu quả của các biện pháp còn lại, biện pháp này thúc đẩy sự phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất

Trang 13

đội ngũ hiệu trưởng trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 145

3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

3.5.1 Tổ chức khảo nghiệm 145

3.5.2 Kết quả khảo nghiệm 146

- Biện pháp 7: Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 147

3.6 Thử nghiệm biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh

3.6.1 Chọn biện pháp thử nghiệm xuất phát từ các cơ sở 156

3.6.2 Mục đích thử nghiệm 156

3.6.3 Giả thuyết thử nghiệm 156

3.6.4 Mẫu thử nghiệm và địa bàn thử nghiệm 156

3.6.5 Các giai đoạn thực hiện 157

3.6.6 Tiêu chí và thang đánh giá thử nghiệm 158

3.6.7 Kết quả thử nghiệm 159

- Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 163

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận

- Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 164

2 Khuyến nghị

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 165

Trang 14

2.2 Đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục 1652.3 Đối với Thành ủy, ủy ban nhân dân và các ban ngành của thành phố,

ủy ban nhân dân các quận, huyện và các phòng ngành có liên quan 166

2.4 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh 1662.5 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện 166

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC

6 Thực trạng phân công bố trí sử dụng và thực hiện chế độ chính sáchđối với hiệu trưởng trường trung học cơ sở 18

Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạođộng lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng các trường trung học cơsở 22

Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạođộng lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng các trường trung học cơsở 23

Trang 15

4 CNH - HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

Trang 16

Trang

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Câu hỏi nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

9 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

10 Đóng góp mới của luận án

Trang 17

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực quản lý giáo dục 7

1.1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước 8

1.1.2 Nghiên cứu về phát triển đội ngũ hiệu trưởng các trường phổ thông 10

1.1.2.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 10

1.1.2.2 Nghiên cứu ở trong nước 12

1.1.3 Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu tiếp 15

Các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực QLGD đã vừa nêu lên những vấn đề lý luận khoa học QLGD và việc phát triển nguồn nhân lực QLGD, vừa khẳng định sự tác động qua lại của xã hội đối với phát triển giáo dục, giữa phát triển giáo dục và phát triển nguồn nhân lực QLGD, mà trong đó có đội ngũ hiệu trưởng các trường phổ thông 15

Các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực QLGD đã vừa nêu lên những vấn đề lý luận khoa học QLGD và việc phát triển nguồn nhân lực QLGD, vừa khẳng định sự tác động qua lại của xã hội đối với phát triển giáo

Trang 18

dục, giữa phát triển giáo dục và phát triển nguồn nhân lực QLGD, mà trong đó

có đội ngũ hiệu trưởng các trường phổ thông 15

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lý 16

1.2.2 Khái niệm cán bộ quản lý giáo dục 17

1.2.3 Khái niệm phát triển 17

1.2.4 Khái niệm phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 18

1.3 Một số vấn đề lý luận về đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.3.1 Đặc điểm của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 19

1.3.2 Vị trí, vai trò của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 20

1.3.2.1 Mục tiêu, yêu cầu của giáo dục THCS 20

1.3.2.2 Vai trò của hiệu trưởng trường THCS 20

1.3.3 Những cơ hội và thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 23

- Về cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS

Trang 19

- Về cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng về giáo dục đang diễn ra ở quy mô

toàn cầu tạo cơ hội thuận lợi để nước ta tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, những mô hình giáo dục và quản lý giáo dục hiện đại và tranh thủ các nguồn lực bên ngoài để phát triển, đổi mới căn bản và toàn diện GD-ĐT ở nước ta, những cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS trước yêu cầu đổi mới giáo dục như sau: Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng về giáo dục đang diễn ra ở quy mô

toàn cầu tạo cơ hội thuận lợi để nước ta tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, những mô hình giáo dục và quản lý giáo dục hiện đại và tranh thủ các nguồn lực bên ngoài để phát triển, đổi mới căn bản và toàn diện GD-ĐT ở nước ta, những cơ hội đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS trước yêu cầu đổi mới giáo dục như sau: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, đặc biệt là cuộc cách mạng công

nghệ 4.0, kinh tế tri thức phát triển mạnh là cơ hội tốt cho đội ngũ hiệu trưởng trường THCS, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới căn bản, toàn diện và đồng bộ từ các yếu tố cơ bản của chương trình giáo dục (nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục), đến đổi mới quản lý giáo dục và góp phần xây dựng một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại phù hợp từng đơn vị, từng địa phương, đáp ứng nhu cầu của xã hội và của cá nhân người CBQLGD Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, đặc biệt là cuộc cách mạng công

nghệ 4.0, kinh tế tri thức phát triển mạnh là cơ hội tốt cho đội ngũ hiệu trưởng trường THCS, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới căn bản, toàn diện và đồng bộ từ các yếu tố cơ bản của chương trình giáo dục (nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục), đến đổi mới quản lý giáo dục và góp phần xây dựng một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại phù hợp từng đơn vị, từng địa phương, đáp ứng nhu cầu của xã hội và của cá nhân người CBQLGD Theo đó, chỉ đạo của Bộ GD-ĐT về nhân rộng mô hình nhà trường tiên

tiến, tiếp tục phân cấp quản lý giáo dục, giao quyền tự chủ và

Trang 20

trách nhiệm giải trình cho các đơn vị song song với đổi mới công tác kế hoạch, tài chính; tăng cường cơ sở vật chất trường lớp, đầu

tư trang thiết bị hiện đại, đảm bảo đủ chỗ học đạt chuẩn… là những cơ hội để đội ngũ hiệu trưởng phát huy năng lực và phẩm chất, mạnh dạn trong đổi mới, nổ lực sáng tạo hơn trong quản trị nhà trường Theo đó, chỉ đạo của Bộ GD-ĐT về nhân rộng mô hình nhà trường tiên

tiến, tiếp tục phân cấp quản lý giáo dục, giao quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình cho các đơn vị song song với đổi mới công tác kế hoạch, tài chính; tăng cường cơ sở vật chất trường lớp, đầu

tư trang thiết bị hiện đại, đảm bảo đủ chỗ học đạt chuẩn… là những cơ hội để đội ngũ hiệu trưởng phát huy năng lực và phẩm chất, mạnh dạn trong đổi mới, nổ lực sáng tạo hơn trong quản trị nhà trường

Về tăng cường xã hội hóa, huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển giáo

63-Về tăng cường xã hội hóa, huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển giáo

63 Về thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS

- Về thách thức đối với đội ngũ hiệu trưởng trường THCS Cũng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, đổi mới căn bản

và toàn diện GD-ĐT, đội ngũ hiệu trưởng trường THCS đứng những thách thức như sau: Cũng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, đổi mới căn bản

và toàn diện GD-ĐT, đội ngũ hiệu trưởng trường THCS đứng

Trang 21

những thách thức như sau: Phải đảm bảo yêu cầu hiện đại hóa, dân chủ hóa nhà trường trong quá

và quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa, nhưng vẫn kiên định tính độc lập, dân tộc, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa; Chủ động trong hợp tác để huy động nhiều nguồn lực, phải mở rộng dân chủ, thực hiện công khai các hoạt động theo quy định, công khai chất lượng để xã hội giám sát Phải đảm bảo yêu cầu hiện đại hóa, dân chủ hóa nhà trường trong quá

và quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa, nhưng vẫn kiên định tính độc lập, dân tộc, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa; Chủ động trong hợp tác để huy động nhiều nguồn lực, phải mở rộng dân chủ, thực hiện công khai các hoạt động theo quy định, công khai chất lượng để xã hội giám sát Phải thực hiện tự chủ và trách nhiệm giải trình, một mặt là thuận lợi ,mặt

sở vật chất Phải thực hiện tự chủ và trách nhiệm giải trình, một mặt là thuận lợi ,mặt

sở vật chất Phải đảm bảo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông và

triển khai chương trình sách giáo khoa mới Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông và triển khai chương trình sách

Trang 22

giáo khoa Xây dựng chiến lược phát triển nhà trường phù hợp với thực tiễn nhà trường và đặc thù của địa phương, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Triển khai thực hiện các kế hoạch, nội dung giáo dục bảo đảm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông; Thiết kế các chương trình môn học, dạy học chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn; Tổ chức các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong nhà trường nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ Phải đảm bảo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông và

triển khai chương trình sách giáo khoa mới Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông và triển khai chương trình sách giáo khoa Xây dựng chiến lược phát triển nhà trường phù hợp với thực tiễn nhà trường và đặc thù của địa phương, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Triển khai thực hiện các kế hoạch, nội dung giáo dục bảo đảm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông; Thiết kế các chương trình môn học, dạy học chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn; Tổ chức các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong nhà trường nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của đội ngũ Khi áp dụng chương trình và sách giáo khoa mới, vai trò người đứng đầu

và tính tự chủ, sự quyết đoán của hiệu trưởng lại càng quan trọng hơn nữa Nhất là khi hiệu trưởng là người quyết định nhiều việc như chọn sách, thay đổi cách dạy và học… Nói cách khác, người hiệu trưởng sẽ gánh trên vai những trách nhiệm lớn hơn từ trước đến nay, đặc biệt là việc đổi mới việc dạy và học theo hướng thay đổi từ dạy học truyền thụ nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, lấy học sinh làm trung tâm cho mọi hoạt động giáo dục của nhà trường Khi áp dụng chương trình và sách giáo khoa mới, vai trò người đứng đầu

và tính tự chủ, sự quyết đoán của hiệu trưởng lại càng quan trọng

Trang 23

hơn nữa Nhất là khi hiệu trưởng là người quyết định nhiều việc như chọn sách, thay đổi cách dạy và học… Nói cách khác, người hiệu trưởng sẽ gánh trên vai những trách nhiệm lớn hơn từ trước đến nay, đặc biệt là việc đổi mới việc dạy và học theo hướng thay đổi từ dạy học truyền thụ nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, lấy học sinh làm trung tâm cho mọi hoạt động giáo dục của nhà trường Quản lý sự thay đổi của nhà trường trong bối cảnh hiện nay để phát triển

bền vững đơn vị Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông, có những thay đổi trong cơ chế quản lý đòi hỏi hiệu trưởng trường THCS phải có tầm nhìn, hiểu biết nhận thức, tâm tư, năng lực của đội ngũ để khuyến khích sự cống hiến, sáng tạo của họ nhằm thực hiện tốt yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra cho nhà trường Bên cạnh đó lại phải đảm bảo sự ổn định, tạo được sự đồng thuận, nhất trí cao của đội ngũ trong việc thực hiện cơ chế, chủ trương mới của nhà trường, đảm bảo cho nhà trường phát triển bền vững Quản lý sự thay đổi của nhà trường trong bối cảnh hiện nay để phát triển

bền vững đơn vị Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông, có những thay đổi trong cơ chế quản lý đòi hỏi hiệu trưởng trường THCS phải có tầm nhìn, hiểu biết nhận thức, tâm tư, năng lực của đội ngũ để khuyến khích sự cống hiến, sáng tạo của họ nhằm thực hiện tốt yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra cho nhà trường Bên cạnh đó lại phải đảm bảo sự ổn định, tạo được sự đồng thuận, nhất trí cao của đội ngũ trong việc thực hiện cơ chế, chủ trương mới của nhà trường, đảm bảo cho nhà trường phát triển bền vững 1.4 Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung

học cơ sở 1.4 Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung

học cơ sở

1.4.1 Mục đích phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Trang 24

1.4.4 Nội dung phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sởđáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 31

1.4.4.1 Qui hoạch phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường THCS 331.4.4.2 Tuyển chọn, bổ nhiệm, sử dụng đội ngũ hiệu trưởng trườngTHCS 371.4.4.3 Phân cấp về quản lý nhà nước trong giáo dục đối với giáo dụcTHCS 39

1.4.4.3 Phân cấp về quản lý nhà nước trong giáo dục đối với giáo dụcTHCS 39

GD-ĐT là hoạt động rộng lớn, có liên quan trực tiếp và tác động mạnh

Trang 25

mẽ đến nhiều lĩnh vực khác trong xã hội, thông qua quản lý nhà nước về

GD-ĐT việc thực hiện chủ trương chính sách và mục tiêu GĐ-GD-ĐT mới được triểnkhai và thực hiện hiệu quả 39

Quản lý nhà nước về GD-ĐT là sự tác động có tổ chức và điều chỉnhbằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động GD-ĐT do các cơ quan quản

lý GD-ĐT của nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chứcnăng, nhiệm vụ do nhà nước trao quyền nhằm phát triển sự nghiệp GD-ĐT,duy trì kỷ cương, thõa mãn nhu cầu GD-ĐT của nhân dân, thực hiện mục tiêuGD-ĐT của nhà nước [74] Phân cấp quản lý là giao bớt một phần quyềnquản lý cho cấp dưới trong hệ thống quản lý chung [76] Phân cấp QLGD làquá trình thiết kế lại hệ thống và các quy trình, trách nhiệm, quyền hạn và cụthể tính chịu trách nhiệm trong hệ thống giáo dục [71] 39

Phân cấp trong QLGD là một trong các yếu tố quyết định mà các nướctrên thế giới đều quan tâm nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động của các cấpchính quyền và hệ thống QLGD, là một trong những tiền đề phát triển độingũ, vì điều này có tác động tích cực đến hiệu quả quản lý và chất lượng độingũ CBQLGD trong đó có việc phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường phổthông 39

Quan điểm chỉ đạo việc đổi mới công tác GD-ĐT trong đó có yêu cầuđẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bảntoàn diện GD-ĐT theo tinh thần Nghị quyết số 29 là: “Xác định rõ tráchnhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo và trách nhiệmquản lý theo ngành, lãnh thổ của các bộ, ngành, địa phương Phân định côngtác quản lý nhà nước với quản trị của các cơ sở GD-ĐT Đẩy mạnh phân cấp,nâng cao trách nhiệm, tạo động lực và tính chủ động, sáng tạo của các cơ sởGD-ĐT” [1] 39

Ngày 21 tháng 9 năm 2018 Chính phủ đã ban hành Nghị định số127/2018/NĐ-CP quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục củaUBND cấp phường xã, quận huyện, UBND và tỉnh thành phố; trách nhiệmcủa Sở GD-ĐT và Phòng GD-ĐT Trong đây yêu cầu đối với việc quy định

Trang 26

trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục là bảo đảm tính thống nhất, thôngsuốt và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước về giáo dục; bảođảm tương ứng giữa nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm với nguồn lực tàichính, nhân sự, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và các điều kiện cầnthiết khác để thực hiện nhiệm vụ được giao; xác định cụ thể nhiệm vụ, quyềnhạn, trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, Ủy ban nhân dân các cấp vàcác cơ quan có liên quan Về đội ngũ nhà giáo và CBQLGD, cụ thể về phâncấp như sau: 39

- Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ GD-ĐT là quyđịnh tiêu chuẩn chức danh, chế độ làm việc của nhà giáo và CBQLGD Quyđịnh tiêu chuẩn người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu các CSGD Các bộ

có liên quan nghiên cứu, dự báo nhu cầu nhân lực của ngành, lĩnh vực thuộcthẩm quyền quản lý để phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch đào tạo nguồnnhân lực 40

- Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của UBND cấp tỉnh là sắpxếp, tổ chức lại các CSGD công lập thuộc phạm vi quản lý phù hợp với điềukiện thực tiễn của địa phương; bảo đảm đủ biên chế công chức quản lý giáodục, đủ số lượng người làm việc theo đề án vị trí việc làm được phê duyệt,đáp ứng các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục Chỉ đạo thực hiện việc

sử dụng, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chính sách đối với đội ngũcông chức, viên chức và người lao động tại các CSGD thuộc phạm vi quản lý 40

- Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục của UBND cấp huyện làtrình HĐND cấp huyện quyết định kế hoạch, chương trình, dự án phát triểngiáo dục mầm non, tiểu học, THCS trên địa bàn phù hợp với chiến lược pháttriển giáo dục của tỉnh và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.Chỉ đạo UBND cấp xã phối hợp với Phòng GD-ĐT quản lý CSGD, huy độngcác nguồn lực để phát triển giáo dục 40

- Trách nhiệm của Sở GD-ĐT là tham mưu UBND Quyết định, kếhoạch, chương trình, dự án, chính sách phát triển giáo dục, biên chế công

Trang 27

chức của cơ quan QLGD trên địa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật; Phêduyệt tổng số lượng người làm việc của các CSGD công lập Trình UBNDquyết định Chính sách, chương trình, dự án, đề án phát triển giáo dục trên địabàn theo quy định 40

- Trách nhiệm của Phòng GD-ĐT là tham mưu UBND cấp huyện kếhoạch, chương trình, dự án phát triển giáo dục trên địa bàn phù hợp với chiếnlược phát triển giáo dục và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địaphương; Phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã, Phòng GD-ĐT thực hiện mộthoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước về giáodục của UBND cấp huyện; Phối hợp với Phòng Nội vụ thực hiện quy trìnhcông nhận, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, thay đổi vị trí việc làm, khenthưởng, kỷ luật đối với người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu các CSGDcông lập 40

Do đó việc đẩy mạnh phân cấp giáo dục phổ thông, trong đó có giáodục THCS tác động tích cực đến việc phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung,đội ngũ hiệu trưởng trường THCS nói riêng, và trong thực hiện phân cấp triệt

để đối với GD-ĐT cần tập trung thực hiện tốt các việc: 41

i) Đổi mới tư duy phân cấp quản lý giáo dục phổ thông 41ii) Xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp luật chính sách thể chếđối với giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng 41

iii) Kiện toàn hệ thống cơ quan quản lý giáo dục phổ thông ở địaphương 41

iv) Hoàn thiện cơ chế thanh tra, kiểm tra đảm bảo việc phân cấp quản

lý giáo dục phổ thông 41

v) Nâng cao năng lực của đội ngũ CBQLGD Nâng cao trình độ củađội ngũ CBQLGD về mọi mặt để sẵn sàng tiếp nhận được sự phân cấp củatrung ương và cấp trên 41

vi) Phân định cụ thể, rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của các cơ quanquản lý về giáo dục phổ thông 41

vii) Xã hội hóa giáo dục phổ thông 41

Trang 28

viii) Trao quyền tự chủ cho các trường phổ thông [71] 41Như vậy, phân cấp quản lý nhà nước vừa là nội dung vừa là phươngthức để thực hiện quản lý phát triển đội ngũ nhân lực về giáo dục trong đó cóCBQLGD, đứng đầu là người hiệu trưởng nhà trường Việc thực hiện phâncấp quản lý hợp lý, rõ ràng, khoa học sẽ đẩy mạnh hoạt động giáo dục, từ đótạo môi trường, cơ sở pháp lý thuận lợi cho việc đầu tư nguồn lực để pháttriển đội ngũ Bên cạnh đó là sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lýnhà nước về giáo dục, xây dựng cơ chế quản lý thông suốt, rõ ràng, cụ thể vàchặt chẽ để nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác, phát huy sự sángtạo, nâng cao vai trò CBQLGD, hiệu trưởng nhà trường phải làm hết tráchnhiệm, làm đúng thẩm quyền, nhằm đạt mục tiêu chất lượng giáo dục theoyêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập 41

1.4.4.4 Bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS 411.4.4.5 Đánh giá năng lực đội ngũ hiệu trưởng trường THCS 441.4.4.6 Xây dựng môi trường làm việc, tạo động lực phát triển đội ngũhiệu trưởng trường THCS 46

Muốn xây dựng môi trường làm việc tốt, tạo động lực phát triển độingũ hiệu trưởng cần coi trọng việc phân cấp quản lý trong mối quan hệ giũacác cơ quan quản lý, chỉ đạo đội ngũ để giúp đội ngũ này thể hiện tốt vai trò,hoàn thành tốt nhiệm vụ quản trị nhà trường Đây là cơ sở, là tiền đề tạo môitrường làm việc, cơ chế chính sách để phát triển đội ngũ theo từng cấp độ, từcấp độ đầu tiên là sự nỗ lực của bản thân người hiệu trưởng dưới sự tác độngcủa đội ngũ sư phạm, hội đồng trường gắn với quản lý giáo dục của chínhquyền địa phương; đến sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Phòng GD-ĐT vớimối quan hệ các phòng ban huyện như Phòng Tài chánh-Kế hoạch, PhòngNội vụ, Quận/Huyện đoàn…; tác động thông qua chủ trương chính sách từlãnh đạo, chỉ đạo của Sở GD-ĐT với Sở Nội vụ, Sở Tài chính-Kế hoạch vàcấp quản lý vĩ mô hơn là Bộ GD-ĐT với các Bộ khác liên quan Sự phân cấp

rõ nét giúp tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục và địaphương, mặt khác còn tạo điều kiện cho cơ sở giáo dục và địa phương chủ

Trang 29

động hơn, đòi hỏi hiệu trưởng phải đủ năng lực phẩm chất theo chuẩn hiệutrưởng CSGD phổ thông, nổ lực phấn đấu, phát huy năng lực trong điều kiện

tự chủ, tự chịu trách nhiệm 47

1.4.4.7 Phân công bố trí sử dụng và thực hiện chế độ chính sách đốivới hiệu trưởng trường THCS 48

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường

trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường

trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.5.1 Nhóm yếu tố khách quan 521.5.1 Nhóm yếu tố khách quan 521.5.2 Nhóm yếu tố chủ quan 531.5.2 Nhóm yếu tố chủ quan 53Mặt khác, chỉ đạo trong phân cấp quản lý giáo dục đã tăng quyền tựchủ và tự chịu trách nhiệm cho nhà trường trong điều kiện kinh tế thị trường,hội nhập quốc tế, mỗi hiệu trưởng đã nỗ lực phấn đấu phát triển năng lực lãnhđạo, quản lý của bản thân để có thể lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiệnquyền tự chủ của mình theo quy định của pháp luật, góp phần phát triển sựnghiệp giáo dục ở địa phương 54

1.6 Kinh nghiệm quốc tế về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường phổ

thông 1.6 Kinh nghiệm quốc tế về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường phổ

thông

1.6.1 Kinh nghiệm của một số nước Châu Á 561.6.1 Kinh nghiệm của một số nước Châu Á 561.6.2 Kinh nghiệm của Canada 561.6.2 Kinh nghiệm của Canada 561.6.3 Kinh nghiệm của New Zealand 56

Trang 30

1.6.3 Kinh nghiệm của New Zealand 561.6.4 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ 571.6.4 Kinh nghiệm của Hoa Kỳ 571.6.5 Bài học và kinh nghiệm 571.6.5 Bài học và kinh nghiệm 57

Kết luận chương 1 Kết luận chương 1 Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội, giáo dục của thành phố Hồ Chí Minh 2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội, giáo dục của thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội 612.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội 612.1.1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên 612.1.1.2 Tổng quan về cơ sở hạ tầng 622.1.2 Tình hình phát triển giáo dục và giáo dục trung học cơ sở thànhphố Hồ Chí Minh 62

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục và giáo dục trung học cơ sở thànhphố Hồ Chí Minh 62

2.1.2.1 Khái quát chung về quy mô và chất lượng của GD-ĐT 622.1.2.2 Tình hình phát triển giáo dục THCS 64

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát 67

Trang 31

2.2.1 Mục đích khảo sát 672.2.2 Đối tượng khảo sát 672.2.2 Đối tượng khảo sát 672.2.3 Nội dung khảo sát 672.2.3 Nội dung khảo sát 672.2.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 682.2.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 682.2.4.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi 682.2.4.2 Phương pháp phỏng vấn sâu 682.2.4.3 Phương pháp toán thống kê 682.2.5 Tiêu chí và thang đánh giá 682.2.5 Tiêu chí và thang đánh giá 682.2.5.1 Tiêu chí đánh giá 682.2.5.2 Thang đánh giá 692.2.5.3 Cách thức khảo sát 702.2.6 Địa bàn nghiên cứu và mẫu khảo sát thực trạng 712.2.6 Địa bàn nghiên cứu và mẫu khảo sát thực trạng 712.2.6.1 Địa bàn nghiên cứu - khái quát về hệ thống trường THCS tạiđịa bàn Tp.HCM 71

2.2.6.2 Mẫu khách thể khảo sát thực trạng 71

2.3 Thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố

Hồ Chí Minh 2.3 Thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố

Hồ Chí Minh

2.3.1 Số lượng 722.3.1 Số lượng 722.3.2 Cơ cấu và trình độ 72

Trang 32

2.3.2 Cơ cấu và trình độ 722.3.2.1 Trình độ đào tạo 722.3.2.2 Lý luận chính trị 732.3.2.3 Nghiệp vụ QLGD, tin học, Ngoại ngữ 732.3.2.4 Cơ cấu độ tuổi, thâm niên giảng dạy, giới tính, dân tộc, Đảngviên 742.3.3 Chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 752.3.3 Chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 752.3.3.1 Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp 752.3.3.2 Năng lực nghiệp vụ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm 782.3.3.3 Năng lực quản lý nhà trường 802.3.3.4 Năng lực tổ chức phối hợp với gia đình học sinh, cộng đồng

và xã hội 85

2.3.3.5 Tổng hợp kết quả về mức độ đáp ứng phẩm chất, năng lực vảđội ngũ hiệu trưởng với chuẩn và thực tiễn công việc 86

2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

thành phố Hồ Chí Minh 2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Trang 33

học cơ sở 93

2.4.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường trunghọc cơ sở 93

- Phân cấp quản lý nhân sự ở cấp quận, huyện hiện nay có lúc và có việc

chưa phân định rõ ràng và thống nhất nên việc chủ trì xây dựng

kế hoạch bồi dưỡng cho đội ngũ CBQLGD nói chung và hiệu trưởng trường THCS nói riêng trên địa bàn từng quận, huyện chưa giao trách nhiệm cho cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục

là Phòng GD-ĐT mà chủ yếu giao cho Phòng Nội vụ, hoặc Trung tâm Bồi dưỡng chính trị của quận, huyện phối hợp đề xuất tổ chức thực hiện nên chưa sát đối tượng, chưa kịp thời

2.4.4 Thực trạng tổ chức đánh giá đội ngũ hiệu trưởng trường trunghọc cơ sở 95

2.4.5 Thực trạng xây dựng môi trường làm việc, tạo động lực làm việccho đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 97

2.4.6 Thực trạng phân công bố trí sử dụng và thực hiện chế độ chínhsách đối với hiệu trưởng trường trung học cơ sở 99

2.4.7 Tổng hợp thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trunghọc cơ sở thành phố Hồ Chí Minh 100

2.5 Đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác phát triển đội ngũ

Trang 34

hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 2.5 Đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác phát triển đội ngũ

hiệu trưởng trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2.5.1 Các yếu tố thuộc về người hiệu trưởng trường trung học cơ sở1022.5.1 Các yếu tố thuộc về người hiệu trưởng trường trung học cơ sở1022.5.2 Các yếu tố khách quan thuộc về các cấp quản lý và môi trườngquản lý người hiệu trưởng trường trung học cơ sở 103

2.5.2 Các yếu tố khách quan thuộc về các cấp quản lý và môi trườngquản lý người hiệu trưởng trường trung học cơ sở 103

2.6 Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học

cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 2.6 Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học

cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2.6.1 Điểm mạnh 1062.6.1 Điểm mạnh 1062.6.2 Điểm yếu 1072.6.2 Điểm yếu 1072.6.3 Nguyên nhân 1072.6.3 Nguyên nhân 107

Kết luận chương 2 Kết luận chương 2 Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Trang 35

3.1 Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo của thành phố Hồ Chí

Minh 3.1 Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo của thành phố Hồ Chí

Minh

3.1.1 Định hướng phát triển giáo dục trung học cơ sở 1133.1.1 Định hướng phát triển giáo dục trung học cơ sở 1133.1.1.1 Định hướng chung 1133.1.1.2 Một số mục tiêu cụ thể ở cấp THCS 1133.1.1.3 Nâng cao chất lượng giáo dục 1143.1.1.4 Tổ chức hoạt động giáo dục ở cấp THCS 1143.1.2 Định hướng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơsở 115

3.1.2 Định hướng phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơsở 115

3.1.2.1 Những định hướng chung 1153.1.2.2 Những định hướng đặc thù phù hợp với Tp.HCM 116

3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo kế thừa 1173.2.1 Nguyên tắc đảm bảo kế thừa 1173.2.2 Nguyên tắc đảm bảo thực tiễn 1183.2.2 Nguyên tắc đảm bảo thực tiễn 1183.2.3 Nguyên tắc đảm bảo hệ thống 1183.2.3 Nguyên tắc đảm bảo hệ thống 1183.2.4 Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả và khả thi 1193.2.4 Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả và khả thi 119

3.3 Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học

Trang 36

cơ sở thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 3.3 Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học

cơ sở thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3.3.1.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1193.3.1.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1203.3.1.3 Các điều kiện thực hiện biện pháp 1263.3.2.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1263.3.2.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1273.3.2.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 1283.3.3.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1293.3.3.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1293.3.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1293.3.3.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 1313.3.4 Đổi mới phương thức bổ nhiệm, luân chuyển hiệu trưởng trườngtrung học cơ sở theo phân cấp quản lí 131

3.3.4 Đổi mới phương thức bổ nhiệm, luân chuyển hiệu trưởng trườngtrung học cơ sở theo phân cấp quản lí 131

3.3.4.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1313.3.4.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1313.3.4.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 1333.3.5 Chỉ đạo hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởngtrường trung học cơ sở và cán bộ quản lý nguồn quy hoạch đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục 133

3.3.5 Chỉ đạo hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởngtrường trung học cơ sở và cán bộ quản lý nguồn quy hoạch đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục 133

3.3.5.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 133

Trang 37

3.3.5.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1343.3.5.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 1363.3.6 Quản lý kiểm tra, đánh giá hiệu trưởng trường trung học cơ sởtheo chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông 136

3.3.6 Quản lý kiểm tra, đánh giá hiệu trưởng trường trung học cơ sởtheo chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông 136

3.3.6.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1363.3.6.2 Nội dung và cách thực hiện biện pháp 1373.3.6.3 Các điều kiện thực hiện biện pháp 1393.3.7 Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằmtạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 139

3.3.7 Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằmtạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 139

3.3.7.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 1393.3.7.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 1403.3.7.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 143

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng

trường trung học cơ sở 3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng

trường trung học cơ sở

- Biện pháp 7: “Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thànhphố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trườngtrung học cơ sở” vừa là cơ sở, vừa là tiền đề, vừa là hiệu quả của các biện phápcòn lại, biện pháp này thúc đẩy sự phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtđội ngũ hiệu trưởng trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 145

- Biện pháp 7: “Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thànhphố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường

Trang 38

trung học cơ sở” vừa là cơ sở, vừa là tiền đề, vừa là hiệu quả của các biện phápcòn lại, biện pháp này thúc đẩy sự phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtđội ngũ hiệu trưởng trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 145

3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

3.5.1 Tổ chức khảo nghiệm 1453.5.1 Tổ chức khảo nghiệm 1453.5.1.1 Mục đích khảo nghiệm 1453.5.1.2 Nội dung khảo nghiệm 1453.5.1.3 Đối tượng và phạm vi khảo nghiệm 1453.5.1.4 Phương pháp và công cụ khảo nghiệm 1463.5.2 Kết quả khảo nghiệm 1463.5.2 Kết quả khảo nghiệm 146

- Biện pháp 7: Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thànhphố nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trườngtrung học cơ sở 147

3.5.2.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết 1473.5.2.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi 151

3.6 Thử nghiệm biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung

học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh 3.6 Thử nghiệm biện pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung

học cơ sở thành phố Hồ Chí Minh

3.6.1 Chọn biện pháp thử nghiệm xuất phát từ các cơ sở 1563.6.1 Chọn biện pháp thử nghiệm xuất phát từ các cơ sở 1563.6.1.1 Về mặt lý luận 156

Trang 39

3.6.1.2 Về mặt thực tiễn 1563.6.2 Mục đích thử nghiệm 1563.6.2 Mục đích thử nghiệm 1563.6.3 Giả thuyết thử nghiệm 1563.6.3 Giả thuyết thử nghiệm 1563.6.4 Mẫu thử nghiệm và địa bàn thử nghiệm 1563.6.4 Mẫu thử nghiệm và địa bàn thử nghiệm 1563.6.5 Các giai đoạn thực hiện 1573.6.5 Các giai đoạn thực hiện 1573.6.5.1 Giai đoạn chuẩn bị 1573.6.5.2 Giai đoạn thử nghiệm 1573.6.6 Tiêu chí và thang đánh giá thử nghiệm 1583.6.6 Tiêu chí và thang đánh giá thử nghiệm 1583.6.6.1 Tiêu chí đánh giá 1583.6.6.2 Thang đánh giá thử nghiệm 1583.6.7 Kết quả thử nghiệm 1593.6.7 Kết quả thử nghiệm 1593.6.7.1 Kết quả đo kỹ năng của hiệu trưởng trường THCS trước vàsau thử nghiệm 159

3.6.7.3 Kết luận thử nghiệm 162

Kết luận chương 3 Kết luận chương 3

- Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạođộng lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 163

- Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạođộng lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Trang 40

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận

- Hoàn thiện chính sách ưu đãi có tính đặc thù của thành phố nhằm tạođộng lực cho sự phát triển của đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 164

2 Khuyến nghị

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 1652.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 1652.2 Đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục 1652.2 Đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục 1652.3 Đối với Thành ủy, ủy ban nhân dân và các ban ngành của thành phố,

2.3 Đối với Thành ủy, ủy ban nhân dân và các ban ngành của thành phố,

2.4 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh 1662.4 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh 1662.5 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện 1662.5 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện 166

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

Định dạng
Số trang	316
Dung lượng	4,25 MB