Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương 6: PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN Ưu nhược điểm của phỏng vấn Những đặc điểm của điều tra viên có thể ảnh hưởng đến phỏng vấn Chuẩn bị phỏng vấn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC - CÔNG TÁC XÃ HỘI - ĐÔNG NAM Á
LƯU HÀNH NỘI BỘ
Trang 2MỤC ĐÍCH
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ
xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội
dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa
kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm
tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và
đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
PHỤ TRÁCH KHOA XHH – CTXH - ĐNA
Lâm Thị Ánh Quyên
Trang 3Phần 1
CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 6: PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN
Ưu nhược điểm của phỏng vấn
Những đặc điểm của điều tra viên có thể ảnh hưởng đến
phỏng vấn
Chuẩn bị phỏng vấn
Tiến hành phỏng vấn
Các loại hình phỏng vấn
Tập huấn phỏng vấn
Chương 7: PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT
Ưu nhược điểm của quan sát
Các loại hình quan sát
Các bước chính thực hiện quan sát tham gia
Chương 8: NGHIÊN CỨU TƯ LIỆU VÀ PHÂN TÍCH NỘI DUNG
Ưu nhược điểm của nghiên cứu tư liệu Nguồn tư liệu và việc
sử dụng tư liệu trong nghiên cứu
Phân tích nội dung
Trang 4Chương 9: PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NHANH CÓ SỰ THAM GIA
Đánh giá nhanh có sự tham gia (PRA): bối cảnh và sự ra đời,
mục đích và yêu cầu, các công cụ PRA
Chương 10: XỬ LÝ, PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ TRÌNH BÀY MỘT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU
Xử lý và phân tích dữ liệu định tính
Trình bày một báo cáo nghiên cứu xã hội
Trang 5Phần 2
CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 6: PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN
Ưu nhược điểm của phỏng vấn
o Đọc TLHT
Những đặc điểm của điều tra viên có thể ảnh hưởng đến
phỏng vấn
o Đọc TLHT
Chuẩn bị phỏng vấn
o Khái niệm cần nắm vững: Bản hướng dẫn phỏng vấn
o Đọc TLHT
Tiến hành phỏng vấn
o Đọc TLHT
Các loại hình phỏng vấn
o Khái niệm cần nắm vững: phỏng vấn cơ cấu (structured interview), phỏng vấn bán cơ cấu, phỏng vấn không cơ cấu (unstructured interview), phỏng vấn sâu, phỏng vấn nhóm, phỏng vấn tiểu sử
o Đọc TLHT
Tập huấn phỏng vấn
o Đọc TLHT
Trang 6Chương 7: PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT
Ưu nhược điểm của quan sát
o Đọc TLHT
Các loại hình quan sát
o Khái niệm cần nắm vững: quan sát tham gia, quan sát không tham gia
o Đọc TLHT
Các bước chính thực hiện quan sát tham gia
o Đọc TLHT
Chương 8: NGHIÊN CỨU TƯ LIỆU VÀ PHÂN TÍCH NỘI DUNG
Ưu nhược điểm của nghiên cứu tư liệu Nguồn tư liệu và việc
sử dụng tư liệu trong nghiên cứu
o Đọc TLHT
Phân tích nội dung
o Khái niệm cần nắm vững: phân tích nội dung (PTND) là gì? Đối tượng của PTND? Mục đích của PTND, các bước thực hiện PTND, ưu điểm và hạn chế của PTND
o Đọc TLHT
Chương 9: PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NHANH CÓ SỰ THAM GIA
Đánh giá nhanh có sự tham gia (PRA): bối cảnh và sự ra đời,
mục đích và yêu cầu, các công cụ PRA
o Khái niệm cần nắm vững: công cụ PRA là gì? PRA gồm những công cụ nào? Công cụ PRA được sử dụng trong
Trang 7trường hợp nào? Thái độ của người sử dụng PRA So sánh PRA và các phương pháp nghiên cứu khác
o Đọc TLHT
Chương 10: XỬ LÝ, PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ TRÌNH BÀY MỘT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU
Xử lý và phân tích dữ liệu định tính (DLĐT)
o Khái niệm cần nắm vững: các nguyên tắc của phân tích định tính, các bước căn bản khi phân tích DLĐT
o Đọc TLHT
Trình bày một báo cáo nghiên cứu xã hội
o Đọc TLHT
Trang 8Phần 3
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
a/ Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Đề kiểm tra tập trung vào phần tự luận gồm 5 câu được phân phối như sau:
Câu 1 (2 điểm) và 2 (2 điểm) bao gồm các kiến thức của
chương 6
Câu 3 (2 điểm) và 4 (2 điểm) bao gồm kiến thức ở chương 7
Câu 5 (2 điểm) gồm kiến thức ở chương 8
b/ Hướng dẫn làm bài phần tự luận
Trước hết phải đọc thật kỹ câu hỏi để trả lời đúng và đủ theo
yêu cầu Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm
Không cần làm bài theo thứ tự Câu dễ làm trước
Các phân tích có thể làm cẩn thận ở ngoài, sau đó ghi vào bài
thi
Chép bài người khác sẽ không được tính điểm
Trang 9Phần 4
ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN
ĐỀ THI MẪU (90 phút, không mở tài liệu) Câu 1 (2 điểm)
Phỏng vấn là gì?
Đặc điểm của phỏng vấn cấu trúc, phỏng vấn phi cấu trúc là gì?
Câu 2 (2 điểm)
Hãy so sánh 2 loại hình phỏng vấn cấu trúc và phi cấu trúc
Câu 3 (2 điểm)
Quan sát có tham gia là gì? Ưu nhược điểm của phương pháp quan sát?
Câu 4 (2 điểm)
Các bước chính trong quan sát có tham gia là gì?
Câu 5 (2 điểm)
Hãy sử dụng kỹ thuật phân tích nội dung để xác định các đề mục và số lần xuất hiện của nó trong đoạn viết dưới đây:
Đối với nhiều người, sự riêng tư là quan trọng đối với họ Nhiều người không thích hiện diện trước đám đông Họ cảm thấy không thoải mái hoặc thậm chí là khó chịu trong những tình huống như thế Ngược lại, một số người thì thích thể hiện mình trước công chúng Họ cảm thấy thoải mái hoặc thậm chí là hãnh diện khi được hiện diện trước công chúng Chúng ta cần hiểu rõ đặc điểm của những nhóm người như thế
để có cách hỗ trợ phù hợp
Trang 10ĐÁP ÁN Câu 1 (2 điểm)
Phỏng vấn là một phương pháp thu thập thông tin nhằm:
Hỗ trợ trao đổi/giao tiếp trực tiếp giữa 2 hoặc nhiều người ở
dạng mặt đối mặt, hoặc từ xa thông qua điện thoại hoặc internet
Cho phép người thực hiện phỏng vấn diễn dịch thông tin, cảm
xúc và ý kiến của người được phỏng vấn bằng cách sử dụng các câu hỏi và đối thoại
Đặc điểm của phỏng vấn cấu trúc:
Phỏng vấn được thực hiện dựa theo các câu hỏi đã được
chuẩn bị trước
Các câu hỏi được hỏi theo thứ tự
Không gợi ý cho người trả lời
Đặc điểm của phỏng vấn bán phi cấu trúc:
Tập trung vào một lĩnh vực hoặc đề tài lớn để thảo luận
Cho phép người được phỏng vấn nói về đề tài nghiên cứu
theo cách của họ
Câu 2 (2 điểm)
So sánh 2 loại hình phỏng vấn cấu trúc và phi cấu trúc
Phỏng vấn cấu trúc Phỏng vấn phi cấu trúc
Tất cả các câu hỏi phải được
hỏi
Theo diễn tiến phỏng vấn mà xác định các vấn đề quan trọng
để thảo luận
Đa số các câu hỏi đều có
phần trả lời trước để chọn
Tránh các câu hỏi mà câu trả lời chỉ là “Có” hoặc “Không”
Trang 11Việc phân tích kết quả tương
đối dể dàng
Việc phân tích đòi hỏi kỹ năng
và thời gian Các câu hỏi phải được hỏi
theo một cách thống nhất
Giống như một cuộc đối thoại, không có các câu hỏi chuẩn mà chỉ có các chủ đề thảo luận
Câu 3 (2 điểm)
Quan sát có tham gia là hình thức quan sát trong đó người quan sát trực tiếp tham gia vào quá trình nghiên cứu, tiếp xúc trực tiếp các đối tượng nghiên cứu và tham gia vào hoạt động của họ ở một mức độ nào đó
Ưu nhược điểm của phương pháp quan sát:
Ưu điểm của phương pháp
quan sát
Nhược điểm của phương pháp quan sát
Ghi nhận trực tiếp những gì
con người làm, khác với
những gì họ nói họ làm
Tập trung vào những hành vi
có thể quan sát và vì vậy không tạo ra động cơ hoặc thúc đẩy người được quan sát
Có thể mang tính hệ thống Nguy cơ dẫn đến việc đơn
giản thái quá hoặc làm méo
mó ý nghĩa của tình huống
Có thể tạo ra một khối lượng
lớn dữ liệu trong khoảng thời
gian tương đối ngắn
Sự hiện diện của người quan sát có thể ảnh hưởng đến ngữ cảnh họ quan sát ở một mức
độ nào đó
Có thể tạo ra dữ liệu làm cơ sở
để thảo luận với đối tượng
được quan sát
Trang 12Câu 4 (2 điểm)
Các bước chính trong quan sát có tham gia bao gồm:
1 Quyết định mục tiêu của cuộc nghiên cứu
2 Quyết định nhóm đối tượng quan sát
3 Xâm nhập vào nhóm đối tượng khảo sát
4 Quan hệ với các đối tượng được nghiên cứu
5 Tiến hành nghiên cứu bằng quan sát và nghi nhận trên thực địa
6 Giải quyết những trường hợp có thể gây khó khăn như khi
có va chạm đối với các đối tượng khảo sát
7 Rời khỏi cuộc nghiên cứu
8 Phân tích các dữ liệu
9 Viết báo cáo trình bày kết quả thu thập được
Câu 5 (2 điểm)
Sự riêng tư
Đám đông/công chúng
Thích thể hiện/hiện diện
Hỗ trợ
Đặc điểm nhóm người
3
3
2
1
1