C25B r luật hành chính

PHẦN 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Bài 0: Nhập môn  Phạm vi, đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu của khoa học Luật hành chính  Ý nghĩa và cách tiếp cận nội dung môn học  H

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT

LUẬT HÀNH CHÍNH

LƯU HÀNH NỘI BỘ

LƯU HÀNH NỘI BỘ

In tại Công ty TNHH Một Thành Viên In Kinh Tế,

279 Nguyễn Tri Phương, Phường 5, Quận 10, TP Hồ Chí Minh.

MỤC ĐÍCH

Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả

Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo

NỘI DUNG HƯỚNG DẪN

Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:

Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội

dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học

Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến

thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm

Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm tra

và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý

về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm

Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và đáp

án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi

PHẦN 1

CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM

Bài 0: Nhập môn

 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu của khoa học Luật hành chính

 Ý nghĩa và cách tiếp cận nội dung môn học

 Hướng dẫn cách trả lời câu hỏi lý thuyết, câu hỏi trắc nghiệm

và giải quyết bài tập tình huống

Chương I: Quản lý nhà nước và Luật hành chính

 Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước

 Đối tượng điều chỉnh của luật hành chính

 Phương pháp điều chỉnh của luật hành chính

Chương II: Quy phạm pháp luật hành chính và quan hệ pháp luật hành chính

 Khái niệm, đặc điểm quy phạm pháp luật hành chính

 Thực hiện quy phạm pháp luật hành chính

 Nguồn của luật hành chính

 Khái niệm, đặc điểm quan hệ pháp luật hành chính

 Cơ sở phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp luật hành chính

Chương III: Nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý hành chính nhà nước

 Nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước

- Khái niệm, đặc điểm nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước

- Một số nguyên tắc chính trị - xã hội: Đảng lãnh đạo; tập trung dân chủ; thu hút nhân dân lao động tham gia quản lý nhà nước

- Nguyên tắc tổ chức – kỹ thuật: quản lý theo ngành kết hợp quản lý theo địa phương

 Hình thức quản lý hành chính nhà nước

- Khái niệm, đặc điểm hình thức quản lý hành chính nhà nước Các hình thức chủ yếu: hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật và hình thức ban hành văn bản áp dụng pháp luật hành chính

- Khái niệm, đặc điểm phương pháp quản lý hành chính nhà nước

- Các phương pháp quản lý hành chính nhà nước chủ yếu: phương pháp cưỡng chế hành chính; phương pháp thuyết phục

Chương IV: Cơ quan hành chính nhà nước

 Khái niệm, đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước

 Chính Phủ: cơ quan hành chính nhà nước cao nhất

 Bộ, cơ quan ngang Bộ

 UBND các cấp

 Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân

Chương V: Cán bộ, công chức, viên chức

 Khái niệm, đặc điểm cán bộ, công chức, viên chức

 Tuyển dụng công chức, viên chức

 Nghĩa vụ và quyền của cán bộ, công chức, viên chức

 Những việc cán bộ, công chức, viên chức không được làm

 Trách nhiệm kỷ luật của cán bộ, công chức, viên chức

Chương VI: Quy chế pháp lý hành chính của tổ chức xã hội, cá nhân

 Khái niệm, đặc điểm tổ chức xã hội

 Các khái niệm: công dân Việt Nam, người nước ngoài, người không quốc tịch

Chương VII: Thủ tục hành chính

 Khái niệm, đặc điểm thủ tục hành chính

 Chủ thể thủ tục hành chính

 Các giai đoạn thủ tục hành chính

Chương VIII: Quyết định hành chính

 Khái niệm, đặc điểm quyết định hành chính

 Phân loại quyết định hành chính

 Tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính

Chương IX: Vi phạm hành chính và cưỡng chế hành chính

 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

 Cấu thành vi phạm hành chính

 Các biện pháp cưỡng chế hành chính

 Khái niệm, đặc điểm trách nhiệm hành chính

 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính

 Các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính

 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính

Chương X: Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

 Đọc tham khảo

Chương XI: Tố tụng hành chính

 Khái niệm, đặc điểm vụ án hành chính

 Đối tượng xét xử hành chính của TAND

 Người tiến hành tố tụng hành chính

 Đương sự trong vụ án hành chính

 Thẩm quyền xét xử hành chính của TAND

 Các giai đoạn tố tụng hành chính

PHẦN 2

CÁCH THỨC ÔN TẬP

Bài 0 Nhập môn

Chương I: Quản lý nhà nước và Luật hành chính

Học viên, sinh viên đọc sách và lưu ý:

 Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước

Nắm được khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa rộng (là hoạt động được tiến hành bởi toàn bộ các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước); và khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp (là một loại hoạt động của nhà nước, được tiến hành trước hết và chủ yếu bởi cơ quan hành chính nhà nước – bao gồm cả cán bộ, công chức thuộc các cơ quan hành chính nhà nước)

Phân tích được hai đặc điểm của hoạt động quản lý hành chính nhà nước (quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp) là: Tính chấp hành – điều hành và Tính chủ động, sáng tạo cao

 Đối tượng điều chỉnh của luật hành chính

Nắm được khái niệm đối tượng điều chỉnh của luật hành chính (không nhầm lẫn với đối tượng nghiên cứu của khoa học luật hành chính): là những quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Hiểu và lấy được ví dụ minh họa về 3 nhóm đối tượng điều chỉnh của luật hành chính Trong đó: (1) Chú ý nhóm 1 (bao gồm 10 là nhóm đối tượng điều chỉnh cơ bản, quan trọng nhất của luật hành chính vì phát sinh trên mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội nhằm duy trì trật tự, kỷ cương quản lý hành chính, đảm bảo thực hiện có hiệu quả nhất các quyền, nghĩa vụ của tổ chức,

cá nhân) Các quan hệ quản lý thuộc nhóm 1 có thể là quan hệ phát sinh bên ngoài cơ quan hành chính nhà nước (hoặc trong

nội bộ cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị cơ sở); (2) nhóm 2

là những quan hệ quản lý phát sinh trong quá trình các cơ quan nhà nước khác (không bao gồm cơ quan hành chính nhà nước), đơn vị cơ sở trực thuộc các cơ quan đó thực hiện hoạt động quản lý – là những quan hệ mang tính chất tổ chức nội bộ; (3) nhóm 3 là những quan hệ quản lý hình thành trong trường hợp các cơ quan nhà nước khác, tố chức, cá nhân thực hiện hoạt động quản lý – là những quan hệ quản lý phát sinh bên ngoài cơ quan, tổ chức đó

 Phương pháp điều chỉnh của luật hành chính:

Nắm được khái niệm phương pháp điều chỉnh của luật hành chính – không nhầm lẫn với đối tượng nghiên cứu của khoa học luật hành chính

Xác định được: trong đa số các trường hợp, phương pháp điều chỉnh của luật hành chính mang tính mệnh lệnh, thể hiện sự bất bình đẳng giữa các bên tham gia quan hệ quản lý trong 3 trường hợp

Xác định được: trong một số ít các trường hợp, phương pháp điều chỉnh của luật hành chính thể hiện sự thỏa thuận, bình đẳng giữa các bên về quyền và nghĩa vụ

Chương II: Quy phạm pháp luật hành chính và quan hệ pháp luật hành chính

Học viên, sinh viên đọc sách và lưu ý:

 Khái niệm, đặc điểm quy phạm pháp luật hành chính

Nắm được khái niệm quy phạm pháp luật hành chính: là quy tắc xử sự chung, được ban hành bởi các chủ thể có thẩm quyền, theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định, chuyên điều chỉnh các quan hệ quản lý

Phân tích được 5 đặc điểm của quy phạm pháp luật hành chính trên cơ sở khái niệm quy phạm pháp luật hành chính

 Thực hiện quy phạm pháp luật hành chính

Nắm được khái niệm thực hiện pháp luật hành chính

Phân biệt và lấy được ví dụ minh họa cho 2 hình thức thực hiện pháp luật hành chính bao gồm: chấp hành quy phạm pháp luật hành chính và áp dụng pháp luật hành chính Lưu ý: chủ thể chấp hành pháp luật hành chính có thể là cơ quan nhà nước, tổ chức, cán bộ, công chức, viên chức, công dân – có thể là chủ thể mang hoặc không mang quyền lực nhà nước…Nhưng chủ thể

áp dụng quy phạm pháp luật hành chính nhất thiết phải là chủ thể mang quyền lực nhà nước như cơ quan nhà nước, cá nhân

có thẩm quyền

Phân tích và chứng minh được 6 yêu cầu của việc áp dụng pháp luật hành chính

 Nguồn của luật hành chính

 Khái niệm, đặc điểm quan hệ pháp luật hành chính

 Cơ sở phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp luật hành chính

Chương III: Nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý hành chính nhà nước

Sinh viên/ học viên đọc tài liệu để nắm vững

 Khái niệm, đặc điểm và nội dung của 5 nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước;

Phân tích các nguyên tắc dựa trên các căn cứ sau: cơ sở pháp lý của nguyên tắc, ý nghĩa của nguyên tắc, và nội dung nguyên tắc

 Hình thức quản lý hành chính nhà nước: gồm 2 nhóm là: nhóm các hình thức quản lý hành chính nhà nước mang tính pháp lý cao và nhóm các hình thức quản lý hành chính nhà

nước ít hoặc không mang tính pháp lý

 Phương pháp quản lý hành chính nhà nước: gồm: phương pháp thuyết phục, phương pháp cưỡng chế nhà nước, phương pháp hành chính và phương pháp kinh tế Trong nội dung này, người học phải nắm được đặc trưng phương

pháp điều chỉnh luật hành chính chủ yếu là phương pháp

cưỡng chế và phương pháp thuyết phục

Chương IV: Cơ quan hành chính nhà nước

Sinh viên đọc tài liệu và lưu ý các nội dung chính sau đây:

 Khái niệm và đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước, phân biệt được cơ quan hành chính với các cơ quan nhà nước khác, dựa trên các căn cứ như địa vị pháp lý và chức năng của

chúng

 Nắm vững được các nhiệm vụ và chức năng của các cơ quan hành chính nhà nước như: Chính phủ, Bộ và tương đương,

Ủy ban nhân dân các cấp và hệ thống cơ quan chuyên môn

thuộc Ủy ban nhân dân

 Sau khi kết thúc môn học, sinh viên phải biết được vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc thúc đẩy phát

triển kinh tế, xã hội nói chung

 Sinh viên cần đọc thêm các văn bản pháp luật liên quan như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa

phương đang có hiệu lực

Chương V: Cán bộ, công chức, viên chức

Sinh viên đọc tài liệu học tập để nắm vững kiến thức sau đây:

 Phân biệt được các khái niệm và đặc điểm cũng như địa vị pháp lý của cán bộ, công chức, viên chức

 Quy trình tuyển dụng công chức, viên chức theo quy định pháp luật hiện hành

 Lưu ý nội dung về những việc công chức, viên chức không được làm và lý giải vì sao pháp luật lại đặt ra quy định này

 Nắm vững trách nhiệm mà cán bộ, công chức, viên chức khi

vi phạm các quy định pháp luật

 Người học phải nhận thức được chức năng và trách nhiệm của các chủ thể này là phục vụ người dân, họ được hưởng

lương và các chính sách đãi ngộ từ ngân sách nhà nước vì vậy nghĩa vụ của họ là cung cấp các thủ tục hành chính, thay mặt nhà nước quản lý hành chính trên mọi mặt của đời sống

xã hội nên việc đánh giá năng lực và đạo đức nghề của công

chức, viên chức là hoạt động cần thiết

Chương VI: Quy chế pháp lý hành chính của tổ chức xã hội, cá nhân

Sinh viên lưu ý những nội dung sau:

 Khái niệm và đặc điểm tổ chức xã hội;

 Phân tích để phân biệt được khái niệm công dân Việt Nam, người nước ngoài, người không quốc tịch

 Đây là hai chủ thể trong nội dung môn học Luật hành chính, tuy nhiên, đây không phải là chủ thể đặc biệt quan trọng như

cơ quan hành chính, cán bộ, công chức và viên chức nên học

viên đọc thêm để bổ sung kiến thức cho môn học

Chương VII: Thủ tục hành chính

Sinh viên đọc tài liệu để nắm vững nội dung chính sau đây:

 Khái niệm, đặc điểm và các chủ thể của thủ tục hành chính Gồm 3 đặc điểm, 3 ý nghĩa và phân loại thủ tục hành chính

dựa trên 2 căn cứ (tài liệu học tập đã nêu rất cụ thể)

 Người học phải nắm vững các loại chủ thể của thủ tục hành chính gồm : chủ thể tiến hành và chủ thể tham gia thủ tục hành chính

 Người học phải nắm vững 4 giai đoạn của thủ tục hành chính

và ý nghĩa công cuộc cải cách thủ tục hành chính Phải trả lời được câu hỏi: Vì sao cải cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay?

Chương VIII: Quyết định hành chính

Người học lưu ý những nội dung sau đây:

 Khái niệm và đặc điểm cảu quyết định hành chính Phải phân loại được các quyết định hành chính, phải nhận dạng được các loại quyết định hành chính Việc phân loại quyết định hành chính phải dựa trên 3 căn cứ là: chủ thể ban hành;

hình thức thể hiện; trình tự ban hành

 Người học cần nắm vững quy trình ban hành quyết định hành chính của các chủ thể như cơ quan hành chính nhà nước (Chính phủ, Bộ và tương đương, Ủy ban các cấp và cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban) Người học phải đọc thêm Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực

để bổ sung kiến thức

 Người học phải phân tích được tính hợp pháp và tính hợp lý

của quyết định hành chính, sau đó lấy ví dụ dẫn chứng Chương XI: Vi phạm hành chính và cưỡng chế hành chính Đây là một chương với nhiều nội dung quan trọng, người học đọc tài liệu học tập và nắm vững các vấn đề chính sau:

 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính; các dấu hiệu vi phạm; phân biệt vi phạm hành chính với tội phạm Trong phần này, người học phải nắm được cấu trúc vi phạm hành chính gồm: chủ thể; khách thể; mặt chủ quan; mặt khách

quan

 Khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm hành chính

 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính Trong nội dung này, người học cần nắm vững các hình phạt chính và hình phạt bổ sung Các nguyên tắc áp dụng hình phạt vi phạm

hành chính

 Về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, người học đọc thêm Luật xử lý vi phạm hành chính đang có hiệu lực để bổ

sung kiến thức

 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính, học viên cần phân biệt

được thủ tục đơn giản và thủ tục có lập biên bản

Chương X: Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước Học viên đọc thêm chương này nhằm mục đích bổ sung kiến thức

Chương XI: Tố tụng hành chính

Học viên cần đọc tài liệu học tập và Luật Tố tụng hành chính đang có hiệu lực, cần nắm rõ một số nội dung cơ bản sau đây

 Khái niệm, đặc điểm vụ án hành chính, gồm 5 đặc điểm

 Cần nắm vững về các đối tượng thuộc thẩm quyền giải quyết theo thủ tục tố tụng hành chính của tòa án, đây là nội dung quan trọng trong thực tiễn để phân loại vụ việc trong tố tụng, đây cũng là phần lý thuyết được áp dụng để giải quyết các bài tập của môn học

 Người học cần biết quyền và nghĩa vụ của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng

 Người học phải nắm vững các giai đoạn của tố tụng hành chính, các quyết định và căn cứ để ban hành quyết định của tòa án Lưu ý đối với các trường hợp để mở phiên tòa phúc thẩm, giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm và tái thẩm Lưu

ý về giai đoạn thi hành án