Mô hình tổ chức hoạt động dạy học học tiếng anh theo định hướng giao tiếp cho học sinh trường THPT nguyễn xuân nguyên, huyện quảng xương, tỉnh thanh hóa

MỞ ĐẦU...2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔ HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG TĂNG CƯỜNG KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO H

I MỞ ĐẦU 2

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MÔ HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG TĂNG CƯỜNG KĨ NĂNG GIAO TIẾP

CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN,

HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Nguyễn Văn Ngọc

Chức vụ: Hiệu trưởng

Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý giáo dục

THANH HOÁ NĂM 2017

1.1 Lý do chọn đề tài 2

1.2 Mục đích nghiên cứu 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu: 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu: 5

1.5 Những điểm mới của SKKN 5

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 5

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 5

2.1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

2.1.2 Các khái niệm cơ bản 6

2.2 Thực trạng việc dạy học Tiếng Anh trong nhà trường trươc khi áp dụng mô hình 8

2.2.1 Thực trạng bên trong 8

2.2.2 Thực trạng bên ngoài 11

2.3 Các giải pháp đã thực hiện 12

2.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của Tiếng Anh 12

2.3.2 Nâng cao năng lực Tiếng Anh cho đội ngữ giáo viên dạy Tiếng Anh và giáo viên dạy các môn văn hóa 13

2.3.3 Phân loại học sinh thành lập các lớp học tăng cường Tiếng Anh 13

2.3.4 Xây dựng chương trình nhà trường phù hợ với năng lực của học sinh 14

2.3.5 Tăng cường cơ sở vật chất và tài chính, xây dựng thư viện 14

2.3.6 Tổ chức các hoạt động dạy học và quản lý việc tự học 15

2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 15

2.4.1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục 15

2.4.2 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với bản thân 17

2.4.3 Hiệu quả của SKKN đối với đồng nghiệp và nhà trường 17

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 17

3.1 Kết luận 17

3.2 Kiến nghị 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

I MỞ ĐẦU.

1.1 Lý do chọn đề tài.

Trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nguồn nhân lực chất lượng cao đang là một nhu cầu cấp bách trên mọi lĩnh vực phát triển Do vậy, nâng cao dân trí, đào tạo bồi dưỡng và phát huy nguồn nhân lực con người tại Việt Nam trên cơ sở phát triển giáo dục và đào tạo là vấn đề có ý nghĩa sống còn trước xu thế toàn cầu hóa

Nghị quyết số 29 NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế để phát triển đất nước” Đề án dạy và học ngoại ngữ trong

hệ thống giáo dục quốc dân đến năm 2020 (đề án ngoại ngữ 2020) đặt ra: “… đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ

sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập,

đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”

Trong thực tế cách dạy học Tiếng Anh ở các trường THPT ở Việt Nam hiện nay trong đó có trường THPT Nguyễn Xuân Nguyễn là dạy để đáp ứng kì thi tốt nghiệp THPT và kì thi tuyển sinh vào các trường Đại học, nay là kì thi THPT Quốc gia Trong khi đó các kì thi này do tính chất kiểm tra cùng một lúc một số lượng rất lớn học sinh (khoảng gần 1 triệu học sinh) trong phạm vi toàn quốc nên không thể kiểm tra đầy đủ bốn kĩ năng cơ bản của Tiếng Anh là: nghe, nói, đọc, viết, mà chủ yếu kiểm tra về từ vựng, ngữ pháp và kĩ năng đọc Việc tổ chức hình thức thi như thế này trong một thời gian dài đã làm cho việc dạy học Tiếng Anh trong các nhà

trường THPT trở chệch hướng mục tiêu của dạy học Tiếng Anh Giáo viên (GV) chủ yếu dạy những kiến thức để học sinh đáp ứng bài thi, các nhà trường cũng chạy theo thành tích thi cử, vì vậy gần như các kĩ năng nghe, nói không được chú trọng, thậm chí là không được tổ chức dạy học Điều này làm cho GV sau nhiều năm dạy học do không rèn luyện, nên hai kĩ năng quan trọng là nghe và nói trở thành điểm yếu của

GV, nhiều giao viên không thể nghe và nói được những nội dung cơ bản Một yếu tố nữa làm cho học sinh (HS) không thiết tha học Tiếng Anh là nhận thức về tầm quan trọng của Tiếng Anh của HS còn rất kém, bản thân Tiếng Anh lại là môn học khó hơn nhiều các môn khác, trong khi việc xét tốt nghiệp THPT theo hình thức sử dụng 50% kết quả học tập lớp 12 và 50% kết quả kì thi THPT Quốc gia Một thực tế là đa

số HS THPT đều có điểm tổng kết từ 6.5 trở lên, nên HS chỉ cần thi bình quân 3.5 điểm là đậu tốt nghiệp Với số điểm bình quân đó HS sẽ không cần học Tiếng Anh

mà chỉ cần vào phòng thi cố gắng để không bị điểm liệt Tiếng Anh, các môn còn lại

sẽ bù đắp

Và một thực tế diến ra đó là, nhà nước thì liên tục có những chính sách và cơ chế để nâng cao năng lực ngoại ngữ cho người học, trong khi kết quả về năng lực Tiếng Anh của HS thì không đáp ứng được yêu cầu HS, sinh viên sau nhiều năm học Tiếng Anh (có người học suốt 12 năm) nhưng vẫn không thể nào giao tiếp được Tiếng Anh Với những lý do đó, tác giả thiết nghĩ việc nâng cao năng lực Tiếng Anh

và đặc biệt kí năng giao tiếp Tiếng Anh cho HS là việc làm vô cùng cấp thiết không chỉ với nhà trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên mà còn với cả hệ thồng giáo dục phổ thông Việt Nam

Chính vì vậy, tác giả đã tập trung nghiên cứu và thực hiện “Mô hình tổ chức hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng giao tiếp cho HS ở trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa” Mô hình đã được Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa lựa chọn thành mô hình điển hình báo cao Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, xây dựng mô hình dạy học Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng giao tiếp cho HS ở trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên Qua đó xây dựng phong trào dạy và học Tiếng Anh trong nhà trường, tạo bước đột phá trong việc nâng cao chất lượng dạy và học Tiếng Anh trong nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Mô hình hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng giao tiếp cho HS ở trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp thống kê toán học

1.5 Những điểm mới của SKKN.

Mô hình hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng giao tiếp ở trường THPT là chưa có trường THPT nào thuộc địa bàn tỉnh Thanh Hóa thực hiện Sáng kiến này nằm trong hệ thống giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm năm

2016 mà tác giả đẫ viết và đạt giải A ngành giáo dục Tỉnh Thanh Hóa, đó là đề tài

“Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học Tiếng Anh trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa”

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hoá, vai trò của Tiếng Anh ngày càng được khẳng định Nội dung chương trình, phương pháp dạy học tiếng Anh đã được thay đổi, các phương tiện kỹ thuật phục vụ việc dạy học tiếng Anh cũng được đầu tư và phát triển Nhận thức của phụ huynh HS và xã hội về vai trò của tiếng Anh ngày càng được nâng cao Trong bậc học THPT, việc dạy và học môn Tiếng Anh như thế nào nhằm đảm bảo mục tiêu hội nhập quốc tế đã được đề cập đến trong Nghị quyết số 29 NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân đến năm 2020

Các vấn đề về dạy học nói chung và dạy học Tiếng Anh nói riêng đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập như: “Teach English: A Training Course for Teachers, 1995” của Adrian Doff [7]; "English Brainstormers" của Jack Umstatter [8], "The Learner Centered Curriculum" của Nunan D, "Approaches and Methods in Language Teaching" của Richards, J.C an Rogers, …

Ở Việt nam, nhiều nhà khoa học cũng tiến hành các công trình nghiên cứu về lĩnh vực quản lý nói chung và giảng dạy bộ môn tiếng Anh nói riêng Có thể đề cập đến các công trình nghiên cứu của các tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Lộc [4], Đặng Quốc Bảo [1], Nguyễn Quốc Chí [2], Nguyễn Sĩ Thư [6], Phạm Văn Hòa [3]…

2.1.2 Các khái niệm cơ bản

2.1.2.1 Hoạt động dạy học.

Dạy học là hoạt động đặc trưng nhất, chủ yếu nhất của nhà trường Đó là một quá trình xã hội bao gồm và gắn liền với hoạt động dạy và hoạt động học, trong đó

HS tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển và điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều khiển, chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn của GV, nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ học tập

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về dạy học: Tiếp cận từ góc độ hệ thống; Tiếp cận từ góc độ điều khiển học; Tiếp cận theo thuyết thông tin; Tiếp cận dưới góc độ giáo dục học; Tiếp cận từ góc độ tâm lý học

Dù tiếp cận ở góc độ nào thi một điểm chung là hoạt động dạy học gồm hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS

a) Hoạt động dạy:

Hoạt động dạy là một quá trình truyền thụ, tổ chức nhận thức kiến thức nhân loại cho người học nhằm hình thành phát triển nhân cách người học Hoạt động dạy học bao hàm trong nó sự học và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy không chỉ

là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học

Hoạt động dạy là của GV, không chỉ là hoạt động truyền thụ cho HS những nội dung đáp ứng được các mục tiêu đề ra, mà còn là hoạt động giúp đỡ, chỉ đạo và hướng dẫn HS trong quá trình lĩnh hội tri thức Vì vậy, GV cần phải hiểu được trình độ, năng lực, sự hứng thú,… của HS thì mới đưa ra được những tác động sư phạm phù hợp để hoạt động dạy học đạt kết quả mong muốn

Như vậy, dạy là hoạt động của GV nhằm lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của HS Trong bối cảnh hiện nay, hoạt động dạy đã có sự thay đổi to lớn, theo hướng “tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở

để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển NL” [5; tr.129]

b) Hoạt động học:

Hoạt động học là một hoạt động nhận thức độc đáo của người học, thông qua

đó người học chủ yếu thay đổi chính bản thân mình và ngày càng có năng lực hơn trong hoạt động tích cực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan

Hoạt động học của HS là hoạt động tự điều khiển chiếm lĩnh tri thức, HS tự giác, tích cực dưới sự điều khiển của GV Hoạt động học cũng có chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh tri thức một cách tự giác tích cực nhằm biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân

Như vậy, có thể hiểu hoạt động học của HS là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành hệ thống kĩ năng, kĩ xả, vận dung kiến thức vào thực tiễn và hoàn thiện nhân cách bản thân

2.1.2.2 Kĩ năng giao tiếp Tiếng Anh.

a) Kĩ năng.

Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về kỹ năng Những định nghĩa này thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của các tác giả Tuy nhiên hầu hết tác giả, các nhà chuyên môn đều thừa nhận rằng kỹ năng được hình thành khi chúng ta áp dụng kiến thức vào thực tiễn

Kỹ năng là khả năng của một người thực hiện một công việc nhất định, trong một hoàn cảnh, điều kiện nhất định, để đạt được một mục tiêu nhất định Kỹ năng bao gồm: Kỹ năng nghề nghiệp (kỹ năng cứng) và Kỹ năng cơ bản (kỹ năng mền)

b) Giao tiếp.

Giao tiếp là quá trình chuyển giao, tiếp nhận và xử lý thông tin giữa người này với người khác để đạt được mục tiêu giao tiếp

c) Kĩ năng giao tiếp Tiếng Anh.

Kỹ năng giao tiếp là khả năng sử dụng ngôn ngữ Tiếng Anh thông qua ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết để chuyển giao, tiếp nhân và xử lý thông tin giữa người này với người khác nhằm đạt được mục tiêu giao tiếp

2.2 Thực trạng việc dạy học Tiếng Anh trong nhà trường trươc khi áp dụng

mô hình.

2.2.1 Thực trạng bên trong.

2.2.1.1 Thực trạng chung.

Quy mô lớp học 25 lớp với 1008 HS trong đó: Khối 12 có 8 lớp, khối

11 có 98 lớp, khối 10 có 8 lớp Nhà trường có 72 cán bộ GV, 100% đạt chuẩn có 14 người có trình độ thạc sĩ

Trong những năm gần đây trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên là trường có chất lượng giáo dục nằm trong tốp khá của tỉnh Thanh Hóa, 4 năm liên tục nhà trường có HS giỏi Quốc gia (3 giải nhì, 1 giải ba), 1 giải Quốc gia VIFOTEX

Cơ sở vật chất: Nhà trường có 28 phòng học, 1 phòng thư viên đọc, 1 phòng thư viện điện tử, 1 phòng thực hành tin, 1 phòng học nghe nói Tiếng Anh, 1 khu hiệu bộ, 1 phòng hội trường, sân trường, sân tập thể thao, cổng trường, tường rào, nhà xe, nhà bảo vệ,…

2.2.1.2 Thực trạng chất lượng giáo viên Tiếng Anh.

Bộ môn Tiếng Anh nhà trường hiện tại có 8 GV trong đó có 6 GV biên chế 2

GV hợp đồng

Bảng 1: Cơ cấu về độ tuổi, giới tính, trinh độ giáo viên biên chế

tt Độ tuổi Số

lượng

Giới tính Trình độ đào

tạo

Kết quả KS theo đề án NNQG năm 2012

Kết quả bồi dững

1 Từ 40 tuổi đến 50 tuổi 2 Nữ ĐH tại chức B1 B2

2 Từ 30 tuổi đến dưới 40

Nữ 2 ĐH tại chức,

1 ĐH chính quy

2 người A1, 1 người B2

1 người C1,

2 người B1

Bảng 2: Kết quả đánh giá GV biên chế THPT theo từng tiêu chuẩn năm 2015.

Tiêu chuẩn Loại xuất sắc Loại khá Loại trung

bình

Loại kém

Tự ĐG HTĐ

G

Tự ĐG HTĐ

G

TựĐG HTĐG TựĐ

G

HTĐG

Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống 100% 87.5% 0 12.5% 0 0 0 0 Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi

trường giáo dục

75% 12.5% 25% 37.5% 0 25% 0 25%

Năng lực dạy học 25% 12.5% 75% 25% 0 25% 0 37.5% Năng lực giáo dục 25% 25% 75% 25% 0 37.5% 0 12.5% Năng lực hoạt động chính trị, xã hội 25% 12.5% 75% 37.5% 25% 0 25% Năng lực phát triển nghề nghiệp 37.5

%

25% 62.5% 25%% 0 37.5% 0 12.5%

Nhìn chung chất lượng GV trong biên chế thấp, không đáp ứng được nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, năng lực sư phạm còn rất nhiều hạn chế

2.2.1.3 Thực trạng chất lượng học sinh.

Toàn trường có 1008 HS, trong đó: khối 12 có 333 HS, khối 11 có 331 HS, khối 10 có 385 HS

Bảng 3: Kết quả xếp loại học lực ba năm học từ 2012- 2013 đến 2014- 2015

Năm học Tổng số HS Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém

2012-2013 1215 46 3.8% 538 44.3% 587 48.3% 40 3.3% 4 0.3% 2013-2014 1099 53 4.8% 546 49.7% 487 44.3% 10 0.9% 3 0.3% 2014-2015 1008 61 6.1% 411 40.7% 513 50.9% 23 2.3% 0 0%

Bảng 4: Kết quả xếp loại hạnh kiểm 3 năm học 2012-2013 đến năm học 2014-2015.

Stt Năm học Tổng số HS Tốt Khá Trung bình Yếu

1 2012 - 2013 1215 772 63.5% 313 25,8% 114 9.4% 16 1.3%

2 2013 - 2014 1099 743 67.6% 255 23.2% 95 8.6% 6 0.6%

3 2014 – 2015 1008 677 67.2% 252 25.0% 67 6.6% 12 1.2%

Bảng 5: Kết quả môn Tiếng Anh khối 10 và khối 11 học kì I năm học 2015-2016

Khối

Tổng

số

HS

8 ≤ Điểm ≤ 10 6.5≤ Điểm < 8 5≤ Điểm< 6.5 3.5≤Điểm< 5 0≤Điểm< 3.5

SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL

10 386 11 2.80% 70 18.13% 161 41.70% 139 36.01% 5 1.30%

11 331 7 2.11% 55 16.62% 153 46.20% 115 34.74% 1 0.30%