Sử dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại trường THCSTHPT bá thước

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THCS & THPT BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP VẼ PHÁC HÌNH CHIẾU PHỐI CẢNH MỘT ĐIỂM TỤ ĐỂ VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO CỦA VẬT THỂ ĐƠN G

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THCS & THPT BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP VẼ PHÁC HÌNH CHIẾU PHỐI CẢNH MỘT ĐIỂM TỤ ĐỂ VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO CỦA

VẬT THỂ ĐƠN GIẢN CHO HỌC SINH KHỐI 11

TẠI TRƯỜNG THCS & THPT BÁ THƯỚC

Người thực hiện: Phạm Đức Anh Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực : Công Nghệ

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 2

1.1 Lí do chọn đề tài 3

1.2 Mục đích nghiên cứu 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu 4

2 – NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2.1.Thuận lợi: 4

2.2 2 Khó khăn: 5

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5

2.3.1 Phương pháp vẽ phác hình chiếu trục đo hiện nay 5

2.3.2 Phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh để vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản 7

2.3.3 Vận dụng cụ thể 10

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục , với bản thân , đồng nghiệp và nhà trường 20

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 22

3.1 Kết luận 22

3.2 Kiến nghị 22

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Trên con đường hội nhập và phát triển cùng thế giới, đất nước ta đã vàđang từng bước đổi mới, áp dụng khoa học - kỹ thuật - công nghệ hiện đạivào trong mọi lĩnh vực của đời sống và sản xuất để thực hiện công cuộc “công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đất nước Do đó việc đào tạo ra nguồn nhânlực có tri thức và đạo đức đang là mục tiêu lớn của ngành giáo dục nước tahiện nay

Cùng với mục tiêu chung của ngành giáo dục, mục tiêu của giáo dục cấpTHPT đó là: “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản; phát triển năng lực cá nhân, tính năng động

và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa;chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, thamgia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

Học sinh của Trường THCS & THPT Bá Thước là học sinh ở miền núi,

trình độ nhận thức của các em không đồng đều Tình trạng ngại học, coi nhẹmôn học do đây không phải là môn thi tốt nghiệp và thi vào Đại học, Caođẳng Nên đã dẫn đến một thực tế đáng buồn là kết quả, hiệu quả của giờ họcchưa cao, chưa đạt được nhiều theo mục đích, yêu cầu đặt ra

riêng là nội dung mang tính trừu tượng, học sinh không thể trực tiếp quan sát,tri giác được Để tiếp thu được nội dung này học sinh phải hình dung, tưởngtượng, phải thực hiện các thao tác tư duy dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Do đó đã gây ra nhiều khó khăn cho học sinh trong việc tiếp nhận cũng nhưkhắc sâu kiến thức của bài học, dẫn đến sự say mê, yêu thích môn học củahọc sinh không nhiều, chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao

Nguyên nhân do nhiều phía: Xu hướng lựa chọn nghề nghiệp, sứcthuyết phục của chương trình còn ở mức độ, tâm lí coi nhẹ môn học của họcsinh và còn nhiều lí do khác nữa dược đưa ra để biện minh cho một thực tế

là chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao Song tôi thiết nghĩ mấu chốtcủa vấn đề là ở chỗ bản thân người giáo viên Công nghệ cũng đang dạt theo

sự ngại học của học sinh, chưa tích cực tìm giải pháp nâng cao chất lượng giờhọc, quá nặng nề đến việc trang bị kiến thức mà không thấy kiến thức ấy phảiđược tổ chức thế nào để giúp học sinh tiếp nhận một cách dễ dàng và hứngthú Hoà nhập với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, phương phápdạy học hiện nay, rút kinh nghiệm giảng dạy từ đồng nghiệp và bằng thực tế

giảng dạy của mình, tôi xin mạnh dạn giới thiệu sáng kiến kinh nghiệm: “Sử

dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại Trường THCS

& THPT Bá Thước”

Để thực hiện tốt giờ dạy theo tinh thần đổi mới, phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo và hứng thú của học sinh Bản thân tôi đã không ngừng

cách sử dụng thiết bị dạy học, lập phiếu điều tra để nắm bắt tình hình học tậpcủa học sinh, từ đó điều chỉnh cho phù hợp với thực tế nhà trường và đốitượng học sinh.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Luật giáo dục đã quy định: “Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh cũng cố

và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổthông có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điềukiện lựa chọn hướng phát triển và phát huy năng lực cá nhân, tiếp tục học Đạihọc, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống laođộng” Môn Công nghệ 11 được Bộ giáo dục và Đào tạo biên soạn trên tinhthần đổi mới, đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, hiện đại và phù hợp với thựctiễn Việt Nam Nó cùng với các môn học khác trong nhà trường phổ thônggóp phần quan trọng vào việc tạo nền tảng ban đầu để đào tạo con người pháttriển toàn diện

Thực tế như chúng ta đã thấy, cách tưởng tượng để vẽ các loại hình chiếunói chung và việc tìm ra cách vẽ hình chiếu trục đo nói riêng là công việc rấtkhó khăn với đa số học sinh lớp 11 Chính vì vậy để có thể hiểu và ghi nhớ và

vẽ hình chiếu trục đo là một vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Các bài tập thực hành vẽ kỹ thuật trong chương trình công nghệ lớp 11 ban cơbản

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thực nghiệm

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 – NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Môn Công nghệ 11 được Bộ giáo dục và Đào tạo biên soạn trên tinh thầnđổi mới, đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, hiện đại và phù hợp với thực tiễnViệt Nam Nó cùng với các môn học khác trong nhà trường phổ thông gópphần quan trọng vào việc tạo nền tảng ban đầu để đào tạo con người phát triểntoàn diện

Thực tế như chúng ta đã thấy, cách tưởng tượng để vẽ các loại hình chiếunói chung và việc tìm ra cách vẽ hình chiếu trục đo nói riêng là công việc rấtkhó khăn với đa số học sinh lớp 11 Chính vì vậy để có thể hiểu và ghi nhớ và

vẽ hình chiếu trục đo là một vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng

Những vấn đề nêu trên vừa là cơ sở lí luận, vừa là cơ sở thực tiễn để mỗingười giáo viên giảng dạy môn công nghệ trong nhà trường phổ thông phải cótrách nhiệm tìm ra con đường để hướng dẫn học sinh tiếp nhận và khắc sâukiến thức về cách vẽ hình chiếu trục đo một cách chủ động, tích cực, sáng tạo

chức các buổi họp nhóm chuyên môn, tập trung làm rõ những vấn đề khó,những phương pháp tiếp cận bài học hiệu quả.

- Đội ngũ giáo viên trong nhóm chuyên môn chủ yếu là người địaphương nhiệt tình, tâm huyết với nghề, yêu thương học sinh; am hiểu bản sắcvăn hóa địa phương Luôn trau dồi kiến thức, thường xuyên đổi mới trongphương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Công nghệ

- Đa số học sinh chăm ngoan, luôn cố gắng vươn lên trong học tập

2.2 2 Khó khăn:

- Học sinh của Trường THCS & THPT Bá Thước là học sinh ở miền núi,trình độ nhận thức của các em không đồng đều Tình trạng ngại học, coi nhẹmôn học do đây không phải là môn thi tốt nghiệp và thi vào Đại học, Caođẳng Nên đã dẫn đến một thực tế đáng buồn là kết quả, hiệu quả của giờ họcchưa cao, chưa đạt được nhiều theo mục đích, yêu cầu đặt ra

- Kiến thức về các loại hình chiếu nói chung và về hình chiếu trục đo nóiriêng là nội dung mang tính trừu tượng, học sinh không thể trực tiếp quan sát,tri giác được Để tiếp thu được nội dung này học sinh phải hình dung, tưởngtượng, phải thực hiện các thao tác tư duy dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Do đó đã gây ra nhiều khó khăn cho học sinh trong việc tiếp nhận cũng nhưkhắc sâu kiến thức của bài học, dẫn đến sự say mê, yêu thích môn học củahọc sinh không nhiều, chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Phương pháp vẽ phác hình chiếu trục đo hiện nay

Bài toán: Trình bày cách vẽ hình chiếu trục đo của vật thể có hình chiếu đứng

và hình chiếu bằng cho trên hình vẽ sau:

Các bước vẽ Hình chiếu trục đo xiên góc cân(p = r = 1, q = 0,5)Bước 1: Vẽ hình chiếu trục đo của

hình hộp ngoại tiếp có kích thước

dài rộng và cao đặt lên ba trục đo

theo các hệ số biến dạng của chúng

Bước 2: Vẽ phần chữ L bằng cách

đặt chiều dài theo trục O'X' và

chiều cao theo trục O'Z'

Bước 3: Tẩy các nét phụ, tô đậm

cạnh thấy và hoàn thiện hình chiếu

trục đo của vật thể

Thực tế cho thấy với phương pháp vẽ như trên có những nhược điểmnhư sau:

Thứ nhất: việc xác định kích thước của hình hộp ngoại tiếp vật thể cần

vẽ gây không ít khó khăn đối với học sinh

Thứ hai: việc vẽ hình chiếu trục đo của hình hộp ngoại tiếp vật thể cũng

là điều khó khăn đối với học sinh, đặc biệt là học sinh học về các môn xã hội

X'

Z'

Y'O'

X'

Z'

Y'O'

Thứ ba: việc xác định hình dạng, kích thước của vật thể cần phải có sựquan sát và tưởng tượng hình học tốt của học sinh.

2.3.2 Phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh để vẽ hình chiếu trục

đo của vật thể đơn giản

- Bản chất của quá trình dạy học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức

cho học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt mục đích dạy học.Quá trình nhận thức diễn biến theo con đường mà Lê Nin đã chỉ rõ: “ Từ trựcquan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó

là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí, nhận thức thực tại kháchquan”

2.3.2.2 Cơ sở thực tiễn

- Hình chiều trục đo được xây dựng từ phép chiếu song song

- Hình chiếu phối cảnh được xây dựng từ phép chiếu xuyên tâm

Theo hình học nếu tâm chiếu của phép chiếu xuyên tâm tiến ra vô cùngthì phép chiếu xuyên tâm trở thành phép chiếu song song

Trong cách vẽ hình chiếu phối cảnh, nếu điểm tụ tiến ra vô cùng thì cáccạnh của vật thể sẽ gần như song song Vì vậy hình chiếu phồi cảnh khi đó sẽtương tự hình chiếu trục đo

Việc vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản là kiến thức trừu tượng,khó tiếp thu Do đó kí ức khó ghi nhận và tái hiện lại khi cần thiết Vì vậy cầnphải cần phải đơn giản hóa để học sinh có thể đễ dàng tiếp thu kiến thức

Ở đây, tôi không có tham vọng đưa ra một cách dạy mới thay thế cáchdạy phong phú đa dạng mà lâu nay giáo viên vẫn thường sử dụng và còn tiếptục được sử dụng Tôi chỉ xin giới thiệu một cách vẽ hình chiếu trục đo củavật thể đơn giản mà tôi đã rút ra từ kinh nghiệm giảng dạy của minh Đó là:

“Sử dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại Trường THCS & THPT Bá Thước”

2.3.3 3 Cách thức tiến hành:

Hình chiếu phối cảnh Hình chiếu trục đo

Bước 1: Vẽ đường chân trời t-t Bước 1: Vẽ hệ trục tọa độ

O'X'Y'Z' theo phương pháp hìnhchiếu trục đo

Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng của vật thể,

xác định điểm tụ F'

Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng củavật thể lên mặt phẳng tương ứng(mp O'X'Z')

Bước 3: Nối các đỉnh của hình chiếu

đứng với điểm tụ F'

Bước 3: Từ các đỉnh của hìnhchiếu đứng kẻ song song vớitrục còn lại (O'Y')

Bước 4: Xác định chiều rộng của vật thể Bước 4: Xác định chiều rộng

của vật thể (với hình chiếu trục

đo xiên góc cân q=0,5)

Bước 5: Từ điểm I kẻ các đường thẳng

lần lượt song song với các cạnh của hình

chiếu đứng

Bước 5: Từ điểm I kẻ các đườngthẳng lần lượt song song với cáccạnh của hình chiếu đứng

Bước 6: tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành

2.3.3 Vận dụng cụ thể

1 Đối với vật thể hình khối đơn giản

Bài toán: Cho 2 hình chiếu vuông góc (hình vẽ)

Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể

Bước 1: Vẽ hệ trục tọa độ O'X'Y'Z' theo

phương pháp hình chiếu trục đo xác

định

Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng củavật thể lên mặt phẳng tương ứng(mp O'X'Z')

Bước 3: Từ các đỉnh của hình chiếu

đứng kẻ song song với trục còn lại ( trục

O'Y')

Bước 4: Xác định chiều rộng củavật thể (với hình chiếu trục đovuông góc đều

p = q = r = 1)

Y'X'

Z'

O'

Y'X'

O'

Z'

O'

Y'X'

Bước 5: Từ điểm I kẻ các đường thẳng

lần lượt song song với các cạnh của hình

chiếu đứng

Bước 6: Tô đậm các cạnh thấy,hoàn thành bản vẽ

2 Đối với vật thể có rãnh, lỗ:

Bài toán: Cho 2 hình chiếu vuông góc (hình vẽ)

Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể

Bước 1: Vẽ hệ trục tọa độ O'X'Y'Z' theo phương pháp hình chiếu trục đo xác định

I'Z'

O'

Y'X'

Y'

X'/

Z'

O'

Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng của vật thể lên mặt phẳng tương ứng (mp O'X'Z')

Bước 3: Từ các đỉnh của hình chiếu đứng vẽ các đường song song với trục O'Y'

Bước 4: Xác định chiều rộng của vật thể (với hình chiếu trục đo vuông gócđều p = q = r = 1)

O'Y'

X'Z'

Bước 5: Từ điểm I' kẻ các đường thẳng lần lượt song song với các cạnh của hình chiếu đứng

Vẽ rãnh trước

Vẽ lỗ sau

X'Z'

Bước 6: Tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

3 Áp dụng vẽ một số bài tập sách giáo khoa:

-Vẽ hệ trục đo, vẽ hình chiếu đứng của vật thể trên mặt phẳng X'O'Z'

-Từ các đỉnh của hình chiếu đứng vẽ các đường thẳng song song với trục O'Y'-Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), kẻ song song với các cạnh còn lại

5

3 2

3 3 1 4

X'

Y'

Z'

2 8

O'

27 65

32 33

Y'/

Z'/ O'/

Y'

-Xoá nét thừa, tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

Bài tập 2: Vẽ hình chiếu trục đo của Gá mặt nghiêng (hình vẽ)

2 7

6 5

3 2

3 3 1 4

-Vẽ hệ trục đo, vẽ hình chiếu đứng của vật thể trên mặt phẳng X'O'Z'

-Từ các đỉnh của hình chiếu đứng vẽ các đường thẳng song song với trục O'Y'

-Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), kẻ song

song với các cạnh còn lại

26

72 23

19 9

30 30

X'

Y'

Z'

Vẽ rãnh

Xoá nét thừa, tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

Bài tập 3: Vẽ hình chiếu trục đo của Gá lỗ chữ nhật (hình vẽ)

-Vẽ hệ trục đo, vẽ hình chiếu đứng của vật thể trên mặt phẳng X'O'Z'

10

16O'

X'

Y'

Z'

-Từ các đỉnh của hình chiếu đứng vẽ các đường thẳng song song với trục O'Y'

-Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), kẻ song

song với các cạnh còn lại

- Xoá nét thừa, tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ.

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục , với bản thân , đồng nghiệp và nhà trường

Chúng ta đã và đang tìm kiếm con đường nâng cao hiệu quả học tập, pháthuy tính tích cực, chủ động của học sinh thì đây là cách làm có thể coi là hiệuquả Trong mấy năm gần đây, khi sử dụng cách làm này vào thực tế giảng dạybản thân tôi thấy rất có hiệu quả Đây là một phương pháp đúng đắn Nhữngvấn đề lí thuyết không còn là trừu tượng, mờ nhạt và khó nhớ Cách làm nàykhá thiết thực và rất dễ vận dụng

Tôi đã làm phép so sánh kết quả học tập của học sinh và thu được kết quảrất khả quan như sau:

Lớp 11A1 - Ban cơ bản

( Dạy theo phương pháp truyền thống )

Sốlượng Tỉ lệ

Sốlượng Tỉ lệ

Sốlượng Tỉ lệ

Sốlượng Tỉ lệ

Sốlượng Tỉ lệ

Lớp 11A2 - Ban cơ bản

( Dạy theo phương pháp truyền thống )

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Lớp 11A3 - Ban cơ bản

( Dạy theo phương pháp truyền thống )

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ SL Tỉ lệ

( Dạy theo phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh )

sinh Giỏi Khá Trung bình Yếu

37

Số

lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.

3.1 Kết luận

Sử dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ

hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại Trường THCS & THPT Bá Thước”

là cách làm phù hợp với thực tiễn của quá trình đổi mới phương pháp dạy họcmôn Công nghệ trong nhà trường phổ thông, phù hợp với sự đổi mới chươngtrình, sách giáo khoa và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môncông nghệ hiện nay Cách làm này thực chất là biến những gì thuộc về líthuyết, trừu tượng thành cái đơn giản hơn Đồng thời nó cũng phát huy đượctính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, kích thích sự say mê, hứng thúhọc tập của học sinh

3.2 Kiến nghị

3.2.1 Đối với giáo viên:

Trước hết để phục vụ tốt cho giờ học này, người giáo viên phải có sựchuẩn bị tốt ở nhà Giáo viên phải chịu khó suy nghĩ, nghiên cứu, chuẩn bịgiáo án và xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp một cách cẩn thận , chu đáo vàchính xác

Giáo viên cần động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinhtham gia một cách tích cực trong quá trình lĩnh hội kiến thức Chú ý khai thácvốn kinh nghiệm, kỹ năng đã có của học sinh, giúp các em phát triển tối đanăng lực, tiềm năng của bản thân

3 3 2 Đối với các cấp lãnh đạo :

Đề nghị các cấp lãnh đạo quan tâm và tạo điều kiện nhiều hơn nữa chomôn học trong việc mua sắm trang thiết bị cũng như cơ sở vật chất phục vụcho việc dạy và học bộ môn Công nghệ

Đổi mới phương pháp dạy học đã trở thành pháp lệnh Chỉ có đổi mớiphương pháp dạy và học chúng ta mới có thể tạo được sự đổi mới thực sựtrong giáo dục Trên đây là đề tài nghiên cứu và đã được tôi áp dụng vào thực

tế giảng dạy tại Trường THCS & THPT Bá Thước Tuy nhiên để có đượcnhững giờ dạy thành công cần phải liên tục rút kinh nghiệm Vì thế tôi rấtmong được sự góp ý chân tình của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Bá Thước, ngày tháng 5 năm 2019

Tôi cam đoan SKKN này là do mìnhviết, không sao chép nội dung củangười khác