Tạo sự hứng thú cho học sinh thông qua việc sử dụng các trò chơi trong dạy các quy luật kinh tế phần 1 giáo dục công dân lớp11

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT CHU VĂN AN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG CÁC TRÒ CHƠI TRONG DẠY CÁC QUY LUẬT KINH TẾ - P

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA VIỆC

SỬ DỤNG CÁC TRÒ CHƠI TRONG DẠY CÁC QUY LUẬT KINH TẾ - PHẦN I - GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hương

Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Giáo dục công dân

THANH HÓA NĂM 2019

MỤC LỤC

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài………1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu……….3

1.4 Phương pháp nghiên cứu………3

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm……… 3

2.1 Cơ sở lý luận……… 3

2.1.1 Trò chơi trong công tác đào tạo và giảng dạy……….3

2.1.2.Nhiệm vụ, quy tắc, luật chơi và các mối quan hệ trong trò chơi dạy học…5 2.1.3 Cơ sở thực tiễn trong việc xây dựng và sử dụng trò chơi………5

2.1.3.2 Áp dụng trò chơi dạy học ở trong nước………5

2.2 Thực trạng vấn đề……… 6

2.2.1 Thực trạng về đổi mới giáo dục nói chung……… 6

2.2.2 Đối với học sinh……… 6

2.2.3 Về phía giáo viên………7

2.3 Các giải pháp thực hiện……… 8

2.3.1 Sáng kiến áp dụng trong nội dung các quy luật kinh tế ……… 8

2.3.2 Vận dụng trong thiết kế bài giảng……… 9

2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm ……….18

2.4.1 Chọn trường thực nghiệm……… 18

1.4.2 Nội dung thực nghiệm sư phạm………18

1.4.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm……… 18

3 Kiến nghị, đề xuất………20

3.1 Kết luận………20

3.2 Kiến nghị, đề xuất……….20

I MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình đổi mới đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục là

quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Do đó, việc đổi mới giáo dục trung học báo gồm đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra đánh giá nhằm phát triên năng lực tự học cho người học Trong đó việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực trong học tập của học sinh, đào tạo con người tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực tự giải quyết các vấn

đề thực tiễn, góp phần xây dựng đát nước giàu mạnh

Giáo dục công dân (GDCD) phổ thông là môn học đặc biệt quan trọng

với học sinh, đóng góp quan trọng trong xây dựng nền tảng hiểu biết và kĩ năngcần thiết để nâng cao đóng góp của từng cá nhân trong phát triển kinh tế xã hộicủa đất nước Thông qua, cung cấp cho học sinh các nội dung toàn diện trongphát triển nhân cách, lối sống, kĩ năng và năng lực bao gồm Giáo dục đạo đức,Giáo dục kĩ năng sống, Giáo dục kinh tế, Giáo dục pháp luật

Tuy nhiên, mặc dù công tác Giáo dục phổ thông nói riêng và GDCD đãliên tục được cải tiến, đổi mới nhằm hướng đến nhu cầu ngày càng cao của xãhội, đến nay, nhiều thách thức và rào cản vẫn tồn tại làm hạn chế đến hiệu quả

và đóng góp của môn GDCD vào hình thành và phát triển “con người của kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” với yêu cầu cao về đạo đức, kĩ năng

và kiến thức xã hội Nguyên nhân chính xuất phát từ nhiều phía, bao gồm:

Đối với giáo viên THPT vẫn còn những hạn chế như sử dụng các phươngtiện dạy học còn hạn chế, lạm dụng công nghệ thông tin vào tiết học, thườngngại tham gia hoạt động chính trị, xã hội; việc phối hợp với các gia đình họcsinh và cộng đồng còn nhiều bất cập chủ yếu là thông qua lý lịch học sinh để tìmhiểu các em học sinh, đối với những học sinh cá biệt thì việc phối hợp với giađình nhà trường chưa cao nên giáo dục đạo đức còn hạn chế, xử lý tình huống sưphạm chưa mền dẻo, tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục chưa có tính hệthống, cần xây dựng môi trường giáo dục đạo đức kỹ năng sống tốt, xây dựngmôi trường học tập và tương tác giữa giáo viên với học sinh ; giáo dục qua cáchoạt động khác và các hoạt động trong cộng đồng còn mang tính đối phó qualoa, phát hiện và giải quyết vấn đề chưa kịp thời, chưa sáng tạo và linh hoạttrong những hoàn cảnh, điều kiện thay đổi, chỉ thực hiện theo kế hoạch đã đề rachưa có tính sang tạo cũng như khoa học, lối sống, tác phong (kiềm chế cảmxúc, nóng nảy) khả năng tự phê bình và phê bình chưa cao, còn nể nả xuề xòa

Đối với học sinh bên cạnh những học sinh vui thích, đam mê với việc họctập thì cũng có một bộ phận không nhỏ các em không thích học, chán học,nguyên nhân là do mất hứng thú học tập Tình trạng chán học, không thích học

do mất hứng thú học này đã ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả học tập của các

em nói riêng và chất lượng Giáo dục công dân ở bậc THPT nói chung Nguyênnhân chủ yếu của sự chán nản, lười học của học sinh THPT, cộng thêm với việchọc sinh sợ bị chê cười khi phát biểu sai, chưa tự tin vào năng lực của

1

mình,chưa chuẩn bị bài nhoặc do phương pháp giảng dạy của giáo viên chưagây hứng thú tới học sinh…Riêng đối với môn giáo dục công dân có một số họcsinh tỏ ra thực sự hờ hững, thiếu nghiêm túc đối với môn học.Với suy nghĩphiến diện, lệch lạc, phần lớn học sinh chỉ học tủ, học vẹt nhằm đối phó với giáoviên Đến khi kiểm tra thì quay cóp, sử dụng tài liệu… Hiện tượng học sinhkhông mặn mà trong việc học môn giáo dục công dân đã tồn tại khá lâu tạo nênsức ì về mặt tâm lí mà muốn khắc phục không phải dễ dàng.

Để giải quyết các vấn đề này, giải pháp môn học là hiểu rõ tâm tư, nguyệnvọng của từng nhóm học sinh khác nhau trong nhà trường Từ đó, đưa ra cácgiải pháp phù hợp, không chỉ nhằm truyền đạt kiến thức trong sách giáo khoa,

mà con nâng cao các kĩ năng tư duy phân tích, tổng hợp, kĩ năng tự học, kĩ nănghợp tác, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thuyết trình, kĩ năng xây dựng kếhoạch,…, từ đó, kiến thức được truyền tải đến học sinh một cách tự nhiên vàhiệu quả, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh

Qua 15 năm kinh nghiệm giảng dạy môn GDCD, tôi xác định được rằnggiảng dạy thông qua hoạt động tổ chức trò chơi đã và đang mang lại các hiệuquả tích cực để giải quyết tổng hợp các tồn tại và đưa môn GDCD trở thành mộtđiểm nhấn quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông Dạy học tổ chứctrò chơi là một phương pháp hoạt động thống nhất giữa giáo viên và học sinh đểgiải quyết vấn đề học tập phát sinh trong nội dung tiết học Trong đó giáo viên làngười nêu vấn đề, dẫn dắt vấn đề và học sinh hợp tác với nhau để giải quyết vấn

đề thông qua các trò chơi, xây dựng các dự án,…

Trong nội dung sáng kiến này, tôi sẽ đề xuất áp dụng sáng kiến này trongphần các quy luật kinh tế - GDCD - lớp 11- THPT( phần 1) Nội dung công dânvới sự phát triển kinh tế là chương đặc biệt quan trọng để học sinh hiểu rõ bảnchất sự vận hành của hoạt động kinh doanh, mua bán, trao đổi xung quanh đờithường, từ đó, phát triển các hiểu biết nhằm nhận định đúng bản chất địnhhướng của Đảng và chính sách của Nhà nước trong phát triển kinh tế đất nướctrong tương lai Mặc dù vậy, đối với học sinh THPT,các nội dung này là rất khónếu như không gắn chặt các lý thuyết trong sách giáo khoa với các hiện tượngrất phổ biến trên thực tiễn xung quanh học sinh Trong khi, số tiết của các quyluật kinh tế trong chương rất ít, tập trung vào lý thuyết bao gồm 9 tiết lý thuyết

Xuất phát từ những lí do trên nên tôi đã chọn đề tài: “Tạo sự hứng thú cho học

sinh thông qua việc sử dụng các trò chơi trong dạy các quy luật kinh tế - phần 1- giáo dục công dân lớp11”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích chung: môn giáo dục công dân đặc biệt phần Công dân với

kinh tế là một phần khó và khô khan Vì vậy, Xây dựng và sử dụng đượcphương pháp học tổ chức trò chơi mới trong các tiết về quy luật kinh tế, thôngqua nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan nhằm đề xuất đổi mới cáchtiếp cận, phương pháp thực hiện và vận hành lớp học, thiết kế thành modul bàigiảng, từ đó, tạo ra hứng thú cho học sinh để góp phần nâng cao chất lượng họctập môn GDCD nói riêng và giáo dục THPT nói chung

Cụ thể:

Xây dựng hệ thống cơ sở pháp lý, lý luận và thực tiễn trong việc áp dụng sáng

kiến kinh nghiệm: “Tạo sự hứng thú cho học sinh thông qua việc sử dụng các trò

chơi trong dạy các quy luật kinh tế - phần 1- giáo dục công dân lớp11”

Hình thành được tiếp cận mới là sử dụng trò chơi cho các tiết học về các quyluật kinh tế nhằm nâng cao khả năng tiếp thu và áp dụng của học sinh trong đờisống thực tiễn

Thiếp lập được hệ thống phương pháp giảng dạy phù hợp, gần gũi và thânthiện, nâng cao khả năng tư duy, tự học và thực hành cho học sinh, đi kèm vớigiám sát, đánh giá lớp học của giáo viên dựa trên các đóng góp và hiểu biết củatừng cá nhân, nhóm học sinh trong lớp học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài được tập trung nghiên cứu và áp dụng vào Phần Công dân với kinh tếtrong chương trình giáo dục công dân lớp 11 THPT

Đề tài được áp dụng ở lớp 11A1và 11A12 tại Trường THPT Chu Văn An Năm học 2018 – 2019

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ truyền tải được ý tưởng trong đề tài

nghiên cứu này tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Sưu tầm, nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin…

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát qua các lớp thử nghiệm thực tế và thực hiện một số tiết dạy để từ đó rút kinh nghiệm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lý luận

Đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng những phương pháp dạy học mớiđang là yêu cầu cấp thiết để góp phần thực hiện đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục và đào tạo Luật Giáo dục (ban hành năm 2005), tại Khoản 2 - Điều 5quy định: “2 Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủđộng, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học,khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” Nghị quyết Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng tiếp tục khẳng định “Đổi mới chươngtrình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướnghiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lýtưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lựcsáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”

Do vậy, việc hình thành các sáng kiến kinh nghiệm về sử dụng trò chơikhi dạy học các quy luật kinh tế GDCD để tạo hứng thú cho học sinh trong họctập là hoàn toàn phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và các chính sáchcủa Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo

2.1.1 Trò chơi trong công tác đào tạo và giảng dạy

Sự ra đời và phát triển của áp dụng trò chơi trong giảng dạy

Bên cạnh kho tàng trò chơi học tập trong dân gian còn có một số hệ thốngtrò chơi dạy học khác do các nhà giáo dục có tên tuổi xây dựng Đại diện chokhuynh hướng xây dựng và sử dụng trò chơi dạy học làm phương tiện phát triển

3

toàn diện cho trẻ phải kể đến nhà sư phạm nổi tiếng người tiệp khắc I.A.Komenxki (1592-1670) Ông coi trò chơi là hình thức hoạt động cần thiết, phùhợp với bản chất và khuynh hướng của trẻ Trò chơi dạy học là một dạng hoạtđộng trí tuệ nghiêm túc, là nơi mọi khả năng của trẻ em được phát triển, mởrộng phong phú thêm vốn hiểu biết Với quan điểm trò chơi là niềm vui sướngcủa tuổi thơ, là phương tiện phát triển toàn diện cho trẻ I.A.Komenxki đãkhuyên người lớn phải chú ý đến trò chơi dạy học cho trẻ và phải hướng dẫn, chỉđạo đúng đắn cho trẻ chơi Trong nền giáo dục cổ điển, ý tưởng sử dụng trò chơivới mục đích dạy học được thể hiện đầy đủ trong hệ thống giáo dục của nhà sưphạm người Đức Ph.Phroebel (1782-1852), Ông là người đã khởi xướng và đềxuất ý tưởng kết hợp dạy học với trò chơi cho trẻ Ph.Phroebel cho rằng, nhàgiáo dục chỉ cần phát triển cái vốn có sẵn của trẻ, ông đề cao vai trò giáo dụccủa trò chơi trong quá trình phát triển thể chất, làm vốn ngôn ngữ cũng như pháttriển tư duy, trí tưởng tượng của I.B.Bazedov cho rằng, trò chơi là phương tiệndạy học Theo ông, nếu trên tiết học, giáo viên sử dụng các phương pháp, biệnpháp chơi hoặc tiến hành tiết học dưới hình thức chơi thì sẽ đáp ứng được nhucầu và phù hợp với đặc điểm của người học và tất nhiên hiệu quả tiết học sẽ caohơn Ông đã đưa ra hệ thống trò chơi học tập dùng lời như: trò chơi gọi tên, tròchơi phát triển kỹ năng khái quát tên gọi của cá thể, trò chơi đoán từ trái nghĩa,điền những từ còn thiếu, Theo ông, những trò chơi này mang lại cho người họcniềm vui và phát triển năng lực trí tuệ của chúng

Ở Việt Nam, có nhiều tác giả nghiên cứu về xây dựng và sử dụng trò chơidạy học dưới các góc độ và các bộ môn khác nhau Một số tác giả như PhanHuỳnh Hoa, Vũ Minh Hồng, Trương Kim Oanh, Phan Kim Liên, Lê BíchNgọc, đã để tâm nghiên cứu biên soạn một số trò chơi và trò chơi học tập Những hệ thống trò chơi và trò chơi học tập được các tác giả đề cập đến chủ yếunhằm củng cố kiến thức phục vụ một số môn học như: làm quen với môi trườngxung quanh , rèn các giác quan chú ý, ghi nhớ, phát triển tư duy và ngôn ngữcho trẻ.Các tác giả đặc biệt quan tâm đến ý nghĩa phát triển của trò chơi học tập,không chỉ phát triển ở các giác quan mà phát triển các chức năng tâm lý chungcủa người học.Tuy nhiên, trong các nghiên cứu này cũng chưa đi sâu nghiên cứuviệc xây dựng và sử dụng trò chơi dạy học dành cho quá trình nhận thức củangười học Gần đây trong tác phẩm “trò chơi trẻ em”, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết

đã đề cập đến trò chơi trí tuệ Loại trò chơi này có tác dụng thúc đẩy hoạt động trítuệ của trẻ Trong tác phẩm này, bà đã giới thiệu một số trò chơi trí tuệ dành chotrẻ em.Còn tác giả Trần Thị Ngọc Trâm đã thiết kế một hệ thống trò chơi học tậpnhằm phát triển khả năng khái quát hóa của trẻ mẫu giáo lớn

Theo Đặng Thành Hưng thì những trò chơi giáo dục được lựa chọn và sử dụngtrực tiếp để dạy học, tuân theo mục đích, nội dung, các nguyên tắc và phươngpháp dạy học, có chức năng tổ chức, hướng dẫn và động viên học sinh tìm kiếm

và lĩnh hội tri thức, học tập và rèn luyện kỹ năng, tích lũy và phát triển cácphương thức hoạt động và hành vi ứng xử xã hội, văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ,pháp luật, khoa học, ngôn ngữ, cải thiện và phát triển thể chất, tức là tổ chức vàhướng dẫn quá trình học tập của học sinh khi họ tham gia trò chơi gọi là trò chơidạy học

2.1.2 Nhiệm vụ, quy tắc, luật chơi và các mối quan hệ trong trò chơi dạy học

Các nhiệm vụ, quy tắc, luật chơi và các quan hệ trong trò chơi dạy họcđược tổ chức tương đối chặt chẽ trong khuôn khổ các nhiệm vụ dạy học và đượcđịnh hướng vào mục tiêu, nội dung học tập.Trò chơi dạy học được sáng tạo ra vàđược sử dụng bởi các nhà giáo và người lớn dựa trên những khuyến nghị của lýluận dạy học, đặc biệt là của lý luận dạy học các môn học cụ thể Chúng phảnánh lý thuyết, ý tưởng, mục tiêu của nhà giáo, là một trong những hoạt độnggiáo dục không tuân theo bài bản cứng nhắc như những giờ học

2.1.3 Cơ sở thực tiễn trong việc xây dựng và sử dụng trò chơi khi dạy học các quy luật kinh tế GDCD

2.1.3.1 Áp dụng trò chơi dạy học ở các nước trên thế giới

Hiện nay trên thế giới có rất nhiều quốc gia thực hiện việc xây dựng và tổchức trò chơi tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập:

Tại Nhật Bản, giáo dục đạo đức, pháp luật và kinh tế được tiến hành quacác hoạt động nhóm, nhằm đẩy mạnh sự phát triển hài hòa thể chất, trí tuệ, tựhoàn thiện sự phát triển Đáng chú ý, Nhật Bản còn giáo dục đạo đức pháp luật

và kinh tế thông qua hoạt động hàng ngày, tổ chức các hoạt động trò chơi tạo ra

sự hứng thú khi tiếp nhận kiến thức

Singapore cũng bao gồm giáo dục đạo đức và pháp luật và kinh tế, phầnkinh tế được lồng ghép vào trong một số giá trị Các chủ đề trong chương trìnhmôn Đạo đức, pháp luật và kinh tế trong môn gióa dục công dân được thể hiệnviệc hình thành và phát triển ở học sinh các năng lực như: Tự nhận thức; Tựquản; Nhận thức xã hội; Quản lý các mối quan hệ; Chịu trách nhiệm trong việc

ra quyết định

2.1.3.2 Áp dụng trò chơi dạy học ở trong nước

Việc xây dựng và áp dụng các trò chơi vào dạy học để phát huy tính tíchcực đang được các cấp học thực hiện một cách phổ biến

Thực tế ở trường THPT Chu Văn An những năm gần đây nhiều giáo viên

ở nhiều môn học như lịch sử, sinh học, ngữ văn, hay các hoạt động của đoàn trường, giáo dục ngoài giờ lên lớp, hướng nghiệp …cũng đã xây dựng và sử dụng trò chơi tạo hứng thú cho học sinh trong học tập Vì vậy tôi cũng mạnh dạnthay đổi phương pháp dạy học

2.2 Thực trạng vấn đề

2.2.1 Thực trạng về đổi mới giáo dục nói chung

Trước sự phát triển nhanh chóng của chương trình giáo dục trên thế giới,đặc biệt là dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của thành tựu cuộc cách mạng khoa học,

kỹ thuật, những kiến thức chương trình hiện hành nhanh chóng trở nên lạc hậu,không đáp ứng được yêu cầu dạy và học trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là đápứng yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học Yêu cầuxây dựng chương trình mới là cấp thiết, đây là nguyện vọng của toàn xã hội; làhướng đi đúng đắn của đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trong giai đoạnhiện nay Theo đó, chương trình mới được xây dựng với mục tiêu phù hợp với

hệ thống giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghịquyết số 88/2014/QH13 và tuyên bố của Tổ chức Giáo dục, Khoa học

và Văn hóa của Liên hợp quốc, góp phần tạo chuyển biến căn bản, toàn diện vềchất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển con người Việt Nam toàn diện vềĐức, Trí, Thể, Mỹ, hướng tới “công dân toàn cầu”

Tại trường Chu Văn An thông qua điều tra cơ bản hàng năm về tình hìnhhọc sinh, tôi nhận thấy đa số các em học sinh trong trường đều có ý thức tự giác

và cố gắng trong học tập, được gia đình quan tâm tạo điều kiện học tốt Nhiều

em có nhận thức nhanh, sáng tạo (chiếm khoảng 25%) Số học sinh được tuyểnvào trường hàng năm đã khá ổn định, số lượng lớn, tạo nên những thuận lợi và

cả khó khăn nhất định cho công tác giáo dục, nhưng về cơ bản đây vẫn là mộtmôi trường giáo dục tốt Việc thực hiện theo chương trình, sách giáo khoa mớitrong những năm qua đã góp phần quan trọng vào thực hiện yêu cầu đổi mớiphương pháp trong dạy học bộ môn Học sinh khối 11 đã được tiếp cận vớichương trình, sách giáo khoa và phương pháp mới từ bậc Tiểu học nên có sựtích cực, chủ động trong học tập theo tinh thần đổi mới phương pháp

Dù các trường đã có nhiều nỗ lực và cố gắng trong đổi mới phương phápgiảng dạy nhưng vẫn còn “bó khung” trong khuôn khổ của lớp học, giờ dạynặng tính lý thuyết, thiếu những tư liệu, trích đoạn “người thật việc thật”, nhữngtình huống “thật”… cho nên sức thuyết phục, độ cảm xúc của bài dạy chưa cao.Hơn nữa thời lượng dành cho môn GDCD chỉ có 1 tiết/ tuần mà lượng kiến thứcthì khá nhiều, không chỉ riêng nội dung chính thức mà nhiều nội dung giáo dụckhác nhau cũng "bị giao" cho môn GDCD để “tích hợp” nên việc dạy học mangnặng tính khái quát, giáo viên không có nhiều thời gian giảng dạy cặn kẽ chohọc sinh những nội dung, vấn đề nào đó mà học sinh có nhu cầu tìm hiểu sâuhơn

Đã đến lúc phải có những đánh giá, nhìn nhận thực sự nghiêm túc cả từphía người dạy lẫn người học để từ đó có giải pháp nâng cao chất lượng dạy vàhọc môn học có vị trí đặc biệt quan trọng này, nhất là trong giai đoạn hiện nay

2.2.2.Đối với học sinh

Về phía người học có một thực trạng đáng buồn là có rất nhiều học sinhkhông nhận thức được hết tầm quan trọng của môn Giáo dục công dân và chorằng đây là môn học phụ nên ít quan tâm, đầu tư thích đáng cho việc học Cábiệt, có một số học sinh tỏ ra thực sự hờ hững, thiếu nghiêm túc đối với môn học

này Với suy nghĩ phiến diện, lệch lạc, phần lớn học sinh chỉ học tủ, học vẹtnhằm đối phó với giáo viên Đến khi kiểm tra thì quay cop, sử dụng tài liệu…

Hiện tượng học sinh không mặn mà trong việc học môn giáo dục côngdân đã tồn tại từ lâu, trở thành “nếp”, tạo nên sức ì về mặt tâm lí mà muốn khắcphục không phải dễ dàng

2.2.3 Về phía giáo viên.

Về phía người dạy, qua thực tế có thể nhận thấy, phần lớn giáo viên vẫn lênlớp bằng phương pháp xưa cũ: thầy đọc, trò chép, tạo cảm giác mệt mỏi, thụđộng đối với học sinh trong việc tiếp nhận kiến thức Một số giáo viên lên lớpvới tâm lý cho rằng môn của mình là môn phụ nên ít có sự quan tâm, đầu tưtrong việc soạn giáo án, chuẩn bị bài lên lớp Bên cạnh đó, việc thiếu những dẫnchứng sinh động trong thực tế cũng như thiếu những dụng cụ trực quan làm chocác tiết học trở nên khô khan, nhàm chán, không gây được sự hứng thú đối vớihọc sinh Hệ quả tất yếu là chất lượng tiết học có nhiều hạn chế có tính

Nói về bản thân của các lý thuyết kinh tế sẽ tác động đến tương lai họcsinh, các ví dụ điển hình của áp dụng lý thuyết trong thực tiễn có thể hỗ trợ chohọc sinh trong đời sống thực tế Là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Giáodục công dân ở trường hơn 14 năm, tuy tôi đã có nhiều cố gắng nhưng vẫn cònnhững hạn chế nhất định về năng lực Những hạn chế này đã ảnh hưởng nhấtđịnh đến kết quả giảng dạy của tôi Trong những năm gần đây, tôi luôn chú ýthực hiện đổi mới phương pháp dạy học và rút kinh nghiệm công tác nhằm đưa

ra các sáng kiến mới phù hợp với nhu cầu mới của công tác giáo dục hiện nay

2.3 Các giải pháp thực hiện.

Nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD trong nhàtrường hiện nay, trước hết cần nghiêm túc nhìn nhận lại vai trò, vị trí của mônhọc này trong hệ thống các môn học trong trường phổ thông từ đó đề ra các giảipháp cụ thể và có tính khả thi

Trước tình trạng vi phạm đạo đức, pháp luật đang có chiều hướng gia tăngtrong xã hội hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học đối với môn giáo dụccông dân cần phải được chú trọng hơn nữa Mặt khác, những tri thức rút ra từmôn học này là hành trang vô cùng cần thiết để học sinh có thể trở thành nhữngcông dân tốt trong tương lai Muốn trở thành người công dân tốt, ai cũng cầnđược giáo dục về quyền lợi và nghĩa vụ trang bị những kiến thức về kinh tế cơbản của mình để tự giác thực hiện cho đúng Đối với ngành giáo dục, cần xemxét đưa môn GDCD trở thành môn học trọng tâm, quan trọng, bố trí thêm khungthời gian giảng dạy, trang thiết bị giảng dạy Giáo dục công dân trong chươngtrình giáo dục phổ thông đóng vai trò to lớn trong việc giáo dục học sinh ý thức

và hành vi người công dân, góp phần trang bị cho học sinh năng lực để tự điềuchỉnh bản thân trong xã hội hiện đại Đối với người học, cần thay đổi cách nhìnnhận, đánh giá vai trò của môn học này trong việc trau dồi nhân cách, hoàn thiệnbản thân, từ đó xác địinh đúng động cơ và thái độ học tập

Đối với giáo viên, cần có những nỗ lực trong việc cải tiến, đổi mớiphương pháp giảng dạy Có những cách thức cụ thể trong việc làm “mềm” hoámôn học vốn được xem là khô khan, trừu tượng này bằng những thí dụ sinhđộng trong đời sống thực tế Có thể thay cách thuyết giảng một chiều bằng việc

7

nêu những câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề thảo luận đặc biệt là tổ chức các trò chơinhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh Trong một số tiếthọc, trong những tình huống cụ thể, để tạo sự hào hứng và cuốn hút học sinh vàobài học, có thể dàn dựng những trò chơi cho chính học sinh thể hiện Mặt khác,cần đầu tư hơn trong việc sưu tầm tư liệu, tranh ảnh minh hoạ, cùng các dụng cụtrực quan tạo ra sự sinh động cho mỗi giờ lên lớp

Môn Giáo dục công dân (GDCD) ở trường Trung học phổ thông (THPT)

là một hệ thống kiến thức liên quan đến nhiều lĩnh vực như triết học, đạo đức học, kinh tế chính trị học, chủ nghĩa xã hội khoa học, pháp luật, đường lối, quan điểm của Đảng, một số chính sách quan trọng của Nhà nước Việt Nam Để giảng dạy tốt môn GDCD cho học sinh THPT, người giáo viên cần thực hiện tốt một số yêu cầu cơ bản sau:

Đảm bảo tính phổ thông, cơ bản và hiện đại

Đảm bảo tính hệ thống

Liên hệ với thực tế

Tóm lại, môn GDCD là một môn khoa học có vị trí quan trọng trong nhàtrường THPT Với cấu trúc chương trình hợp lí, có tính nhất quán về kiến thức,tính sâu sắc về lí luận, tính phong phú, sinh động về thực tiễn, nên khi giảng dạymôn GDCD giáo viên cần thực hiện tốt những yêu cầu trên Điều đó giúp giáoviên truyền thụ tri thức cho người học một cách có trình tự, lôgic, mặt khácthông qua tri thức môn học, giáo viên giúp học sinh củng cố được niềm tin, địnhhướng phát triển và hoàn thiện nhân cách, nhằm góp phần tích cực việc giáo dụchọc sinh thành những công dân mới phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu pháttriển đất nước trong giai đoạn hiện nay

2.3.1 Sáng kiến áp dụng trong nội dung các quy luật kinh tế công dân 11

Giảng dạy phần kinh tế nói chung là công việc phức tạp, các nội dung trênrất khái quát, nên để giảng dạy tốt các nội dung này, giáo viên phải tránh cáchtruyền thụ tri thức một chiều, khô cứng và áp đặt về tư tưởng Nếu thực hiện bàigiảng mà chỉ phân tích các nội dung chung chung thì dễ nặng về lý thuyết, nộidung đơn điệu, làm học sinh nhàm chán Việc chuẩn bị nội dung của bài giảngcủa giáo viên cần tập trung vào trọng tâm, chú ý gắn với thực tế cuộc sống Dovậy, cần đổi mới nội dung và hình thức thực hiện giáo dục môn học theo hướngkhông chỉ đáp ứng mục tiêu tìm hiểu các kiến thức cơ bản về kinh tế, mà cònphải thiết thực, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhằm nâng cao hiểu biết về kinh tế,mặt khác phải có ý thức tôn trọng, thực hiện theo các quy luật, có khả năng vậndụng sáng tạo vào nhìn nhận, đánh giá các sự kiện trong cuộc sống

Khi dạy các quy luật kinh tế để tạo hứng thú và điều kiện cho học sinh tựhọc dưới sự hướng dẫn của giáo viên, ta có thể thiết kế và tổ chức dạy - học theophương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, như để học sinh tiếnhành làm ra các sản phẩm là hàng hóa, tự phát hiện ra các thuộc tính của hànghóa, thực hành sự trao đổi để phát hiện bản chất của tiền tệ và những chức năngcủa thị trường trong phạm vi lớp học, như một nền sản xuất xã hội thu nhỏ Thôngqua những hoạt động này, thay cho việc các em học các nội dung có sẵn, lýthuyết, thì chính các em rút ra tri thức trong hoạt động tạo nên sản phẩm, thúc đẩycác em rèn luyện kỹ năng tự học, liên hệ bài học với thực tiễn kinh tế - xã hội của

địa phương và đất nước, nhìn nhận, đánh giá, phân tích, lựa chọn cách hành động,hình thành thái độ, niềm tin đúng đắn

Chính vì vậy, vận dụng và từng bước thực hiện, đúc rút kinh nghiệm về cách thức

tổ chức dạy học theo hướng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh

2.3.2 VẬN DỤNG TRONG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG SỬ DỤNG TRÒ CHƠ KHI DẠY HỌC CÁC QUY LUẬT KINH TẾ GDCD 11

Bài 3: Quy luật giá trị trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

* Nguyên tắc và xây dựng và tổ chức trò chơi “các nội dung cơ bản của quy luật giá trị”

Giá trị sản phẩm được xác định thông qua kiến thức đã được học thông qua trảlời các câu hỏi; năng suất lao động là số câu trả lời đúng của nhóm Mỗi tổ sẽđược phát 20 tờ giấy giả định là 20 tờ tiền, 1 tờ tiền tương đương giá trị với 1cây thước kẻ, hoặc 2 cây bút và tương khi có câu trả lời đúng (1 công lao động) Trả lời đúng 1 câu hỏi được thưởng 2 cây bút hoặc 1 cái thước kẻ

Mỗi tổ yêu cầu ít nhất phải có 8 cây bút và 4 cái thước kẻ để học tập vào cuối tròchơi, nếu không đủ số lượng tổ đó sẽ thua trong trò chơi

Kết quả trò chơi được xác định bởi số tiền còn lại của mỗi tổ (tờ giấy)

Toàn bộ thành viên nhóm chiến thắng (có nhiều tờ tiền nhất ở cuối trò chơi)được cộng 10 điểm vào kiểm tra miệng

* Các hoạt động trong tiết học

Bước 1: Phân nhóm, giải thích nguyên tắc và nội dung trò chơi (1 phút)

Chia lớp thành 4 tổ và bốc thăm để chia thành 2 nhóm (2 tổ/nhóm),

Nhóm 1 (gồm 2 tổ) cạnh tranh trả lời 16 câu hỏi để tranh phần thưởng là bút (1câu hỏi đúng tương đương 2 cái bút)

Nhóm 2 (gồm 2 tổ) cạnh tranh trả lời 16 câu hỏi để tranh phần thưởng là thước

kẻ (1 câu hỏi đúng tương đương 1 cái thước)

Mỗi câu hỏi tương đương với 1 công lao động trên thị trường, giá trị tươngđương với 1 tờ tiền = 2 cái bút = 1 cái thước,giải thích về trò chơi

Bước 2: Tiến hành trò chơi và kiểm đếm kết quả đợt 1 (10 phút)

Bước 3: Giáo viên dừng trò chơi và giải thích quy luật hình thành giá trị sản phẩm trong sản xuất (10 phút)

Để có được 1 cây thước kẻ, học sinh phải trả lời đúng 1 câu hỏi, do vậy, giá trịcủa thướng kẻ tương đương với 1 công lao động trong xã hội

Để có được 2 cây bút, học sinh trả lời đúng 1 câu hỏi, do vậy, giá trị của cây búttương đương với nửa công lao động trong xã hội (ở đây là lớp học)

Như vậy giá trị 1 cây thước kẻ = 2 cây bút = 1 tờ tiền, xã hội chỉ thừa nhận muavới mức giá này Với 1 tờ tiền, học sinh không thể mua 2 cây thước kẻ, và họcsinh cũng không bán 1 cây bút khi áp dụng quy tắc ngang giá

Bước 4: Yêu cầu các học sinh trao đổi thước, bút hoặc dùng tiền giấy để mua

đủ số lượng cần thiết (16 cây bút và 8 cái thước) cho mỗi tổ (5 phút)

Mỗi tổ yêu cầu ít nhất phải có 8 cây bút và 4 cái thước kẻ để học tập, do vậy, các

tổ sẽ phải trao đổi, dùng tiền (theo nguyên tắc quy đổi tương đương) để mua lạicác sản phẩm tổ còn thiếu để đáp ứng đủ nhu cầu học tập Trong trường hợpnày, hiện tượng trao đổi và lưu thông hàng hóa diễn ra dựa trên quy luật giá trị

9