Sử dụng kênh hình vào giảng dạy tiết 2 bài 6 khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng GDCD 10

Lí do chọn đề tài: Theo tinh thần Đại hội XII của Đảng về đổi mới giáo dục và đào tạo: Đổi mới nội dung, chương trình GD & ĐT theo hướng phải phù hợp, thiết thực với từng cấp học, từng

MỤC LỤC

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến

4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

5-12

Phụ lục Danh mục clip minh họa;Tài liệu tham khảo;

Danh mục viết tắt

17

1

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài:

Theo tinh thần Đại hội XII của Đảng về đổi mới giáo dục và đào tạo:

Đổi mới nội dung, chương trình GD & ĐT theo hướng phải phù hợp, thiết thực với từng cấp học, từng đối tượng; bảo đảm tính khoa học, cơ bản, hiện đại; nhưng tinh giản, dễ hiểu, lựa chọn những kiến thức có tính ứng dụng cao; chú trọng các môn khoa học xã hội - nhân văn; chuyển từ nặng về trang bị kiến thức

lý thuyết trừu tượng sang nội dung giáo dục gắn với thực tiễn đời sống nhằm giảm tải kiến thức, giảm áp lực học hành, thi cử cho học sinh; chú trọng yêu cầu vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng sống Theo đó, Chương trình mới chuyển sang cách tiếp cận năng lực, chú trọng đến mục tiêu phát triển các phẩm chất của học sinh; không chỉ đòi hỏi học sinh nắm vững những kiến thức, kỹ năng cơ bản

mà còn chú trọng yêu cầu vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực hành, giải quyết các tình huống trong học tập và cuộc sống Với cách tiếp cận này, đòi hỏi tất cả các khâu của quá trình dạy - học (nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức, cách kiểm tra, đánh giá, thi cử; cách thức quản lý và thực hiện ) cũng phải thay đổi Nội dung các môn học cần lựa chọn những gì cần thiết cho việc phát triển phẩm chất và năng lực người học; những tri thức thiết thực, gần gũi, gắn với đời sống và có thể vận dụng tốt trong thực tế

Bản thân tôi là một giáo viên bộ môn giáo dục công dân (GDCD) đã ý thức được vấn đề nêu trên và luôn cố gắng tìm ra những phương pháp sư phạm phù hợp nhất để giảng dạy bộ môn GDCD nói chung và giảng dạy tốt bài 6:

“Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng” – GDCD 10 nhằm góp phần trang bị cho các thế hệ học sinh một cái nhìn sâu sắc về sự phát triển từ một góc độ : Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng Ý thức đó, cố gắng đó là lí do đầu tiên để tôi chọn và nghiên cứu đề tài này

Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin (CNTT) ngoài việc trực tiếp ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển kinh tế xã hội còn giải quyết được rất nhiều nhu cầu về tinh thần cho con người Với riêng ngành GD& ĐT thì CNTT

có tác dụng không nhỏ đến việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả của việc dạy và học Tôi nhận thấy rằng nếu ứng dụng tốt CNTT vào dạy học sẽ mang đến những hiệu quả tích cực nhất, áp dụng vào thực tế đã minh chứng cho nhận định trên là hoàn toàn chính xác Đây chính là lí do thứ hai để tôi chọn đề tài nghiên cứu này

Từ đặc điểm chung của bộ môn với những kiến thức tương đối khô, trừu tượng, cộng với tư tưởng của học sinh vẫn coi đây là môn học phụ (mặc dù hiện nay môn học này đã được đưa vào thi xét tốt nghiệp bắt buộc) Đây là một khó khăn không nhỏ của giáo viên trong công tác giảng dạy GDCD ở trường THPT nói chung, giảng dạy bài 6 “Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng” nói riêng Trước đây, khi chưa sử dụng kênh hình phù hợp với nội dung bài học vào tiết học, học sinh thường học thụ động, không hứng thú, lớp học trầm, không lôi cuốn được 100% học sinh tham gia xây dựng bài, giờ học không đạt hiệu quả cao Khi áp dụng kênh hình vào bài giảng thì hiệu quả của giờ học đạt

2

chất lượng cao Là một giáo viên khi giảng dạy phần Triết học với kiến thức trừu tượng tôi đã nắm bắt được những khó khăn trên Việc suy nghĩ để khắc phục những khó khăn đó để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình chính là một lí do

nữa để tôi thực hiện đề tài: Sử dụng kênh hình vào giảng dạy tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng- GDCD10.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích chính của đề tài là: Tìm ra phương án hiệu quả của việc ứng

dụng này vào giảng tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng- GDCD10 nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh.

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh THPT lớp 10 trường THPT Yên Định 2 (cụ thể là học sinh các lớp 10A5, 10A6)

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này người viết đã vận dụng, kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu đó là:

+ Phân tích, tổng hợp (phân tích từng đối tượng học sinh, tổng hợp các kết quả đạt được…)

+ Phương pháp quan sát (trong quá trình giáo dục của giáo viên và học tập của học sinh …)

+ Phương pháp điều tra, đánh giá (điều tra mức độ tiếp thu, hứng thú học tập và kết quả của học sinh sau bài dạy… )

+ Nghiên cứu các loại tài liệu sư phạm, tâm lí, giáo dục học có liên quan đến đề tài

+ Phương pháp đàm thoại, phỏng vấn (lấy ý kiến học sinh, giáo viên, phụ huynh…)

+ Phương pháp thực nghiệm (áp dụng cụ thể với tập thể học sinh, đối tượng học sinh ….)

2 Nội dung sáng kiến 2.1 Cơ sở lí luận:

2.1.1.Cơ sở triết học:

Lênin nói rằng: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của

sự nhận thức thực tiễn khách quan” Luận điểm triết học này của Lênin chỉ ra rằng trực quan sinh động và tư duy tượng gắn bó mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau trong quá trình nhận thức thế giới khách quan; từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn mới hoàn thành một chu trình của quá trình nhận thức

Việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh là một hoặc nhiều chu trình của quá trình nhận thức thực tiễn khách quan đó Quá trình học tập của học sinh có đạt kết quả nhanh hơn và tốt hơn hay không phụ thuộc vào việc giải quyết các bước của quá trình nhận thức như thế nào, người giáo viên có vai trò không nhỏ trong việc hiện thực hoá những chu trình nhận thức của học sinh Cụ thể hơn, trước khi để học sinh có những nhận thức về lí tính thì giáo viên cần

3

giúp học sinh có được thật nhanh, thật nhiều những nhận thức về cảm tính Đối với từng tiết học cụ thể ta có thể nhận thấy rằng những hình ảnh trực tiếp, những

số liệu thống kê, thông tin từ thực tế…sẽ tác động rất nhanh đến sự nhận thức cảm tính đó của học sinh Sử dụng kênh hình chính là sử dụng những phương tiện dạy học phù hợp nhất để giúp quá trình nhận thức cảm tính của học sinh diễn ra nhanh và hiệu quả hơn

2.1.2 Cơ sở tâm lí học:

Tâm lí học lứa tuổi nhận định rằng lứa tuổi học sinh THPT thích tìm tòi khám phá những điều mới lạ, thích thể hiện năng lực bản thân bên cạnh đó hoạt động của học sinh ngày càng phong phú và phức tạp nên vai trò xã hội và hứng thú xã hội của học sinh không chỉ mở rộng về số lượng và phạm vi mà còn biến đổi cả về chất và lượng Chính vì thế để giúp cho việc học bộ môn GDCD nói

chung, học tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng-GDCD10 nói riêng của HS đạt hiệu quả tốt nhất giáo viên cần phải nêu bật lên

được vai trò xã hội của học sinh trong việc ủng hộ cái mới, bảo vệ cái mới và cái tiến bộ trước những vấn đề quan trọng của đất nước, của toàn nhân loại Đồng thời phải tạo được hứng thú cho học sinh để các em hiểu ra rằng nếu mình có ý thức hơn, hiểu biết hơn sẽ góp phần trong việc giải quyết các vấn đề xã hội ấy (ví dụ như vấn đề về việc rèn luyện đạo đức của thanh niên hiện nay, vấn đề việc làm trong tương lai, vấn đề về tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại…) Sự hứng thú xã hội ấy sẽ dễ dàng đạt được nếu học sinh trực tiếp quan sát, lắng nghe và suy nghĩ Chính vì vậy việc sử dụng kênh hình sẽ giúp học sinh nắm bắt vấn đề nhanh hơn, tác động đến ý thức trách nhiệm của học sinh từ đó dẫn đến hiệu quả của bài học tốt hơn

2.1.3 Cơ sở giáo dục học:

Ngày nay đổi mới phương pháp dạy và học kết hợp với việc ứng dụng CNTT không còn là một việc nên làm nữa mà đã trở thành một nhiệm vụ bắt buộc đối với mỗi giáo viên, mỗi học sinh Cách dạy học theo lối truyền thống (thầy đọc, trò chép), bảng đen, phấn trắng luôn đồng hành cùng các thầy cô trên các tiết dạy học đã trở nên lỗi thời, ít phù hợp với thực tiễn Hiệu quả tất yếu của việc đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng CNTT không phải là một khẳng định thiếu cơ sở, điều này đã được minh chứng rõ nét nhất trong công tác giáo dục của các nước phát triển (Singapo, Mỹ, Nhật….), đã được minh chứng ngay ở nước ta (hiệu quả công tác GD bây giờ so với trước kia)

Xuất phát từ sự hiệu quả cũng như nhiệm vụ đó để làm tốt công tác giảng dạy của mình người giáo viên cần không ngừng học hỏi, tiếp cận nhanh những ứng dụng mới mà CNTT mang lại, chọn lọc những ứng dụng đó để áp dụng vào quá trình dạy học của mình Làm được điều đó chắc chắn kết quả chuyên môn của giáo và kết quả học tập sẽ tốt hơn

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến:

Trong quá trình giảng dạy tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng- GDCD 10 tôi đã thực hiện giảng dạy theo phương pháp đổi

mới ở nhiều lớp, cụ thể là các phương pháp: Đàm thoại giải quyết vấn đề,

4

phương pháp trực quan, phương pháp thảo luận lớp, phương pháp thuyết trình giải quyết vấn đề… Mặc dù có nhiều sự cố gắng trong đổi mới phương pháp giảng dạy xong tôi nhận thấy rằng bài dạy này khó đạt được mục tiêu là học sinh phải hiểu được phát triển là khuynh hướng chung của sự vật và hiện tượng Vì vậy tình trạng tiết dạy rất dễ gây nhàm chán vì kiến thức của bài trừu tượng, học sinh không nắm kỹ bài, thái độ thiếu tích cực rất dễ xảy ra Điều này đã tạo khó

khăn, áp lực cho cả giáo viên và học sinh khi dạy và học tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng – GDCD 10

Bên cạnh những khó khăn đó khi thực hiện đề tài này tôi đã gặp những thuận lợi như: Ngày nay với sự bùng nổ CNTT mà Việt Nam là một trong những nước có sự tiến bộ mạnh mẽ nhất trong việc tiếp thu và ứng dụng CNTT Trong những năm gần đây CNTT luôn được ngành giáo dục quan tâm để đưa

vào ứng dụng trong dạy và học ở tất cả các môn học Đối với tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng- GDCD 10 mặc dù các quy

tắc đạo đức trong nhận thức của học sinh hiện nay mang tính lý thuyết, nhưng thông qua mạng Internet nó lại được mã hóa bằng các hình ảnh trực quan Các hình ảnh trực quan có nhiều tác động đến suy nghĩ, thái độ của học sinh nếu giáo viên biết cách tiếp cận và sử dụng kho tài nguyên trên mạng Internet Đây chính

là những thuận lợi không nhỏ cho các giáo viên nói chung, bản thân tôi nói riêng

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Đánh giá được vai trò, tác dụng lớn mà CNTT mang lại khi áp dụng vào dạy học, tôi quyết định cần phải làm mới các tiết dạy bằng cách trực tiếp đưa kênh hình vào dạy học thường xuyên hơn Cụ thể hơn là sử dụng kênh hình và kết hợp hài hoà các phương pháp: Đàm thoại giải quyết vấn đề, phương pháp trực

quan, thảo luận nhóm tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng được thực hiện như sau:

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức:

- Biết được phát triển là khuynh hướng chung của sự vật và hiện tượng

2 Về kĩ năng:

Liệt kê được sự khác nhau giữa phủ định biện chứng và phủ định siêu hình Nêu được ví dụ mô tả được hình “xoắn ốc” của sự phát triển

3 Về thái độ:

Có thái độ không đồng tình hoặc lên án thái độ phủ định sạch trơn quá khứ,

kế thừa thiếu chọn lọc đối với cái cũ Tỏ thái độ đồng tình, giúp đỡ cái mới, cái tiến bộ; chống mọi sự xâm phạm cái mới, cái tiến bộ phù hợp với lứa tuổi

II CÁC NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN Ở HỌC SINH

KN tự nhận thức; KN giao tiếp; KN làm việc nhóm; KN phê phán; KN đánh giá; KN quan sát

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ ÁP DỤNG

1 Phương pháp: Đàm thoại giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, lớp

2 Phương tiện: Máy chiếu,Sơ đồ, hình ảnh, số liệu, SGK GDCD 10…

5

IV TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

Thầy:+ Giáo án điện tử, video clip liên quan đến nội dung bài học,các số liệu

thống kê, dự báo, các văn bản pháp luật có liên quan cần thiết, hệ thống câu hỏi theo tiến trình bài dạy

+ Giao nhiệm vụ chuẩn bị bài học cho học sinh

Trò: Sách giáo khoa, vở ghi Tìm hiểu kiến thức các môn học về khuynh

hướng của sự phát triển

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

6

10

4 Hoạt động vận dụng:

* Mục tiêu: Tạo cơ hội cho học sinhvận dụng kiến thức và kỹ năng có được vào thực tế cuộc sống

* Cách tiến hành:

GVcho HS xem đoạn video về sự hình thành sấm sét và việc tạo ra cột thu lôi chống sét.(Minh họa 3)

5 Hoạt động mở rộng:

GV yêu cầu hs rút ra bài học cho bản thân

+ HS trả lời

+ GV bổ sung và kết luận: Trong cs hàng ngày, khi phê bình và tự phê bình, bên cạnh việc chỉ ra những mặt hạn chế, không phù hợp, hoặc tiêu cực chúng ta cần thấy được những mặt tích cực, ưu điểm có thể kế thừa, học hỏi

11

GV yêu cầu học sinh về nhà vận dụng kiến thức của bài học để giải thích về sự phát triển kiến thức của các môn học

6 Hoạt động đánh giá:

* Mục tiêu: - Nhận xét, đánh giá được những ưu điểm, hạn chế của học sinh trong giờ học

- Phát triển KN tư duy phê phán, Kn tự điều chỉnh bản thân của học sinh

* Cách tiến hành:

- GV nêu câu hỏi: Chỉ ra khuynh hướng phát triển của tập thể lớp trong quá trình thực hiện nề nếp của lớp

- Hs nêu ý kiến

- GV nhận xét và kết luận

7 Hướng dẫn chuẩn bị bài mới:

Đọc kỹ bài 7 phần 1 và 2

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, với đồng nghiệp và nhà trường:

2.4.1 Trước khi áp dụng đề tài.

Với đặc thù của môn GDCD nói chung và tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng - GDCD10 nói riêng, khi chưa thay đổi

phuơng pháp giảng dạy thì một điều dễ nhận thấy là các em không có hứng thú học môn GDCD, nhất là những nội dung mang tính lí luận trừu tượng, khô khan trong chương trìnhlớp 10 này, kiến thức môn học cũng là vấn đề mới mẻ Đa số các em chỉ học mang tính chất đối phó cho qua, học để lấy điểm mà không hiểu được bản chất của kiến thức Do vậy, học sinh không hiểu được bản chất của vấn đề (Như tôi đã trình bày ở trên và xem thường bộ môn GDCD vì đó là môn phụ, là một nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp trầm trọng của một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay)

2.4.2 Sau khi áp dụng đề tài.

* Kết quả định tính:

Qua trao đổi sáng kiến kinh nghiệm này với các đồng nghiệp cùng giảng dạy môn GDCD lớp 10, qua điều tra, thăm dò từ học sinh SKKN này đã đạt được những kết quả định tính sau đây:

- Giáo viên lên lớp với tâm lí thoải mái, tự tin hơn trong việc giảng dạy, truyền đạt kiến thức cho học sinh

- Học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn, lớp học đã trở nên sôi nổi, học sinh có cảm xúc yêu thích bài học này Học sinh lĩnh hội và nắm được kiến thức bài học một cách nhanh nhất, chắc chắn và nhớ lâu kiến thức đã học

- Học sinh hứng thú say mê, tích cực, chủ động suy nghĩ trong việc tìm tòi kiến thức Học sinh mạnh dạn, chủ động tranh luận cởi mở, sôi nổi, tự tin đưa ra

ý kiến của mình, lắng nghe ý kiến đóng góp, phê bình của các bạn; từ đó giúp học sinh hoà đồng với cộng đồng, tạo cho học sinh tự tin hơn

12

- Trong quá trình học tập lĩnh hội kiến thức của bài học và từ đó biết vận dụng kiến thức của bài học vào thực tiễn cuộc sống và giải thích được các hiện tượng xảy ra ở địa phương mình

- Đã chuyển trọng tâm từ hoạt động của thầy sang hoạt động của trò

- Đã giúp học sinh từ chỗ học tập thụ động, chuyển sang hoạt động chủ động, học sinh tích cực chiếm lĩnh kiến thức và kĩ năng thu thập, xử lý trình bày trao đổi thông tin thông qua các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức hướng dẫn

* Kết quả định lượng:

Để đo mức độ hứng thú của học sinh khi vận dụng CNTT vào dạy học tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng – GDCD 10, tôi đã tiến

hành thực nghiệm như sau:

+ Qua kết quả điều tra.

Sau khi áp dụng đề tài vào dạy học năm học 2018 - 2019 tại trường THPT Yên Định 2 tôi đã phát phiếu điều tra 126 học sinh khối 10 và đã nhận được kết quả như sau:

Câu 1 Cảm nhận của em về bài giảng theo hướng này như thế nào?

a Dễ hiểu: 124/126 tỉ lệ 98,41%

b Bình thường: 02/126 tỉ lệ 1,59%

c Khó hiểu: 0

Câu 2 Theo em mức độ kích thích tính tư duy của bài giảng ra sao?

a Cao: 102/126 tỉ lệ 81% b Bình thường: 24/126 tỉ lệ 19% c Thấp: 0

Câu 3 So với phương pháp dạy học truyền thống thì phương pháp dạy học mới

này có tạo được hứng thú học tập tốt hơn không?

.a Có: 126/126 tỉ lệ 100% b Không : 0

Câu 4 Em thấy có nên sử dụng kênh hình trong dạy học môn GDCD nữa không?

a Có: 126/126 tỉ lệ 100 % b Không: 0/126 tỉ lệ 0%

+ Kết quả bài kiểm tra:

Nội dung kiểm tra: Kiểm tra 15 phút về tiết 2 bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng – GDCD 10 Kết quả kiểm tra được thống kê, so sánh

như sau:

Trư c khi tri n khai đ tài này tôi ti n hành kh o sát k t qu h c t p c aển khai đề tài này tôi tiến hành khảo sát kết quả học tập của ề tài này tôi tiến hành khảo sát kết quả học tập của ến hành khảo sát kết quả học tập của ảo sát kết quả học tập của ến hành khảo sát kết quả học tập của ảo sát kết quả học tập của ọc tập của ập của ủa

2 l p nh sau:ư

L p ớp Sĩ

số

K t qu ết quả ả

2

6

8

13