Sử dụng bộ sách bác hồ với những bài học về đạo đức lối sống vào dạy một số bài đạo đức chương trình GDCD lớp 10

MỤC LỤCSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 5 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG BỘ TÀI LIỆU “ BÁC HỒ VÀ NHỮNG BÀI HỌC VỀ ĐẠO ĐỨC LỐI SỐNG DÀNH CHO HỌC SINH” VÀO DẠY MỘT SỐ

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG BỘ TÀI LIỆU “ BÁC HỒ VÀ NHỮNG BÀI HỌC VỀ ĐẠO ĐỨC LỐI SỐNG DÀNH CHO HỌC SINH” VÀO DẠY MỘT SỐ BÀI ĐẠO ĐỨC – CHƯƠNG TRÌNH

GDCD LỚP 10

Người thực hiện: Lê Thị Tám Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Triệu Sơn 5 SKKN thuộc môn: GDCD

THANH HÓA, NĂM 2019

MỤC LỤC

1 1 Lý do chọn đề tài 1

1 2 Mục đích nghiên cứu 2

1 3 Đối tượng nghiên cứu 2

1 4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG 2 1 Cơ sở lí luận 3

2 2 Thực trạng của vấn đề 4

2 3 Các giải pháp thực hiện……….5

2 3 1 Sử dụng câu chuyện “ Bác Hồ rất quý trọng tình cảm gia đình” vào dạy Bài 12: Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình……… 5

2 3 2 Sử dụng câu chuyện “Một lần hành quân với Bác” vào dạy bài 13 “Công dân với cộng đồng” ……… ……9

2 3 3 Sử dụng câu chuyện “Biển cả do cái gì tạo nên”Vào dạy bài 14: “ Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” 12

2 3 4 Sử dụng câu chuyện “Chỉ sót một dấu phẩy Bác Hồ xin lỗi bạn đọc” vào dạy Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân 15

2 4 Hiệu quả sáng kiến đối với hoạt động giáo dục 18

2 5 Khả năng ứng dụng và triển khai sáng kiến kinh nghiệm 20

3 KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ 21

3.1 Kết luận 21

3.2 Kiến nghị 22

1 MỞ ĐẦU

1 1 Lý do chọn đề tài.

Chủ tịch Hồ Chí Minh - một con người sinh ra từ chân lý - người ViệtNam đẹp nhất Người đã đi xa “Phòng lặng rèm buông tắt ánh đèn” nhưng cuộcđời, sự nghiệp và tấm gương đạo đức của Người đã trở thành bất tử Bác Hồ là

sự kết tinh và toả sáng những gì ưu tú nhất, tốt đẹp nhất của trí tuệ và đạo đứcViệt Nam Phẩm chất và đạo đức của Người mãi mãi là tấm gương sáng ngờicho dân tộc Việt Nam noi theo Trong những vần thơ, câu ca cũng từng ca ngợi

về Bác:

“Tháp Mười đẹp nhất bông sen.

Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”

Ngày nay Bác đã đi xa nhưng những gì là giá trị đạo đức, là truyền thốngquý báu của tư tưởng, đạo đức lối sống của Người vẫn mãi là tấm gương sángngời cho nhân dân Việt Nam và nhân loại soi sáng!

Thực hiện chỉ thị số 05 – CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ chính trị khóa

XII về “ Đấy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh”; Thực hiện công văn số 2990 – CV/ BTGTW, ngày 28/7/2017 của BanTuyên giáo trung ương về việc triển khai học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh trong các trường phổ thông; Công văn số 4634/BGDDT – CTHSSV, ngày 21/9/ 2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sửdụng bộ tài liệu “ Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống dành cho họcsinh” trong các nhà trường phổ thông

Hưởng ứng phong trào trên, toàn bộ ngành giáo dục nói chung và SởGiáo dục Đào tạo Thanh Hóa nói riêng đang tích cực triển khai thực hiện sâurộng, các nhà trường trên địa bàn Tỉnh Thanh Hóa xây dựng kế hoạch và đưavào thực hiện, giảng dạy bộ tài liệu “ Bác Hồ và những bài học về đạo đức lốisống dành cho học sinh” từ lớp 2 đến lớp 12 với nhiều hình thức phong phú nhưgiảng dạy trong tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp, các buổi sinh hoạt tập thể, hoạtđộng đoàn, đặc biệt lồng ghép vào tích hợp giảng dạy trong môn giáo dục côngdân

Bản thân tôi là một giáo viên đang giảng dạy bộ môn giáo dục công dân trong trường THPT, tôi nghĩ mình phải làm gì để tư tưởng, tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh đến với các em học sinh không chỉ thông qua các bài học về đạođức, những hình thức giáo dục của các đoàn thể mà nó được thấm vào các emhọc sinh qua các bài học của môn GDCD

Để thực hiện điều này tôi nhận thấy bộ môn GDCD trong trường THPTđặc biệt là phần “ Công dân với đạo đức” có nhiều nội dung phù hợp để tíchhợp, tạo ra sự chuyển biến về ý thức, tu dưỡng, học tập và làm theo tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh, hình thành cho học sinh lòng tin, động cơ, hoài bão và

những hành vi tốt đẹp hơn Bởi lẽ bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau làmột việc làm rất quan trọng và cần thiết Việc Giáo dục đạo đức và ý thức côngdân cho học sinh rất quan trọng Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ: “Đạođức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền

bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàngcàng luyện càng trong” [ 1 ]

Trong bối cảnh hiện nay giá trị đạo đức, nhân cách, lối sống của không ítbạn trẻ đang có chiều hướng sa sút, như các hiện hiện tượng vô lễ với cha mẹ,thầy cô, bạo lực học đường và bắt chước, học đòi những thói hư tật xấu

Gần đây trên mạng xã hội đang nổi lên vấn đề được rất nhiều quan tâmcủa dư luận xã hội, đặc biệt là giới trẻ, “ Khá Bảnh” – một thanh niên có tiền án,tiền sự, nghiện ngập, ăn chơi sa đọa lại trở thành thần tượng của nhiều bạn trẻ,các clip Khá Bảnh đốt xe máy, đánh bài, ăn chơi trác táng lại thu hút tới 2,6 triệulượt xem, trang cá nhân của thanh niên này có tới 2 triệu người theo dõi, nhiềuthanh niên còn học đòi, làm theo Như vậy có thể nói giới trẻ nhiều người đãkhông biết phân biệt đâu là đúng, đâu là sai, đâu là thật, đâu là ảo, đâu là thầntượng Trong khi đó hỏi về lịch sử dân tộc lại không biết gì, hỏi về những tấmgương yêu nước lại không nhớ nổi một người

Do đó việc tích hợp giáo dục tư tưởng và các bài học về đạo đức Hồ ChíMinh trong giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường THPT là việc làm hếtsức cần thiết , đó chính là giải pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả giáo dụcđạo đức cho học sinh Để nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh ngoài việcgiảng dạy các môn văn hóa, học tập các kiến thức về khoa học, lịch sử, học sinhcòn phải rèn luyện về đạo đức, kĩ năng sống, kĩ năng hòa nhập với cộng đồng, kĩnăng giao tiếp, ứng xử Trong đó trau dồi, rèn luyện đạo đức là vấn đề hàng đầu

Với những lí do trên tôi đã chọn đề tài “ Sử dụng bộ sách Bác Hồ với

những bài học về đạo đức lối sống vào dạy một số bài đạo đức chương trình GDCD lớp 10”.

1 2 Mục đích nghiên cứu

Đưa bộ sách Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống tích hợp vàomột số bài học đạo đức chương trình giáo dục công dân lớp 10 Từ đó giúp các

em hiểu được các tư tưởng đạo đức của Bác Hồ và hình thành cho các em những

kĩ năng sống cần thiết như kĩ năng tự nhận thức về bản thân, kĩ năng hòa nhậpcộng đồng, kĩ năng giao tiếp ứng xử, kĩ năng tự chịu trách nhiệm

1 3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 10 trường THPT Triệu Sơn 5

1 4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phân tích và tổng hợp lý thuyết

- Phương pháp trực quan, hình ảnh, câu truyện minh họa

2 NỘI DUNG

2 1 Cơ sở lí luận

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam là kết quả của sự vận dụng vàphát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lê nin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kếthừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoavăn hóa nhân loại [ 2 ]

Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của một người cộng sản mẫu mực, kiênđịnh trên lập trường, quan điểm của chủ nghã Mác – Lê nin, kết hợp giữa chủnghĩa yêu nước của dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa quốc tế chân chính của giaicấp công nhân cách mạng, đạo đức Hồ Chí Minh là cả một hệ thống lí thuyết, tưtưởng phong phú và tinh tế, nổi bật như các đức tính, các chuẩn mực về : “Trung với nước, hiếu với dân”, “ cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”; “yêuthương con người, sống có nghĩa tình” Sinh thời Bác là người rất coi trọng vềđạo đức, coi đạo đức là nền tảng của con người, là nguồn để nuôi dưỡng và pháttriển con người, Bác nói “ Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không cónguồn thì sông cạn, cây phải có gốc, không có gốc thì cây sẽ héo Người cáchmạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnhđạo được nhân dân” [ 3 ]

Phong cách, lối sống Hồ Chí Minh đã được cố Thủ tướng Phạm VănĐồng khắc họa: “ Hồ Chí Minh cao mà không xa, mới mà không lạ, to lớn màkhông làm ra vĩ đại, chói sáng mà không làm ai choáng ngợp, mới gặp lần đầu

đã cảm thấy thân thiết từ lâu” Đó chính là phong cách, lối sống giản dị, thanhcao, luôn đồng cảm và chia sẻ, thấu tình đạt lí

Như vậy tư tưởng, đạo đức và phong cách của Bác là một tấm gương sáng đểchúng ta tiếp thu, học tập

Thực hiện chỉ thị của Bộ Giáo Dục Đào tạo và Sở Giáo dục Đào tạoThanh Hóa về việc tổ chức giảng dạy, học tập bộ tài liệu “ Bác Hồ và những bàihọc về đạo đức lối sống dành cho học sinh” trong trường học từ lớp 2 đến lớp12

Căn cứ vào kế hoạch dạy học của tổ chuyên môn trường THPT Triệu Sơn

5 về tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạo đức lốisống dành cho học sinh”

Chỉ sót một dấu phẩy, Bác Hồ xin lỗi

2 2 Thực trạng của vấn đề

Dưới tác động của nền kinh tế thị trường và sự hội nhập quốc tế về vănhóa, xã hội đã ảnh hưởng đến một bộ phận giới trẻ trong xã hội Tình trạngthanh niên có lối sống thực dụng chỉ chạy theo những giá trị vật chất mà bỏ quênnhững giá trị tinh thần, đạo đức Tình trạng sống buông thả, không coi trọng giátrị đạo đức đã và đang diễn ra ở nhiều nơi Bằng chứng là các phương tiệntruyền thông đã đăng tải các bài viết phản ánh về thực trạng này Tình trạng họcsinh đánh nhau (cả trai lẫn gái), thậm chí hành hung cả thâỳ cô giáo, con giếtcha, anh giết em, trẻ vị thành niên cũng gây ra nhiều vụ án mạng… Những hành

vi tàn bạo này được đăng trên mặt báo chỉ là những tảng băng nổi, thực tế cònnhiều hơn nữa Cách đây không lâu người ta choáng váng vì một đoạn video clip

nữ sinh đánh bạn đăng tải trên Internet Trong clip này một cô bé đang bị nữsinh tóc ngắn vừa đánh tới tấp vào mặt vừa chửi tục với kiểu “dạy dỗ” rất anhchị Trong khi đó nhiều học sinh khác ngồi chễm chệ ở ghế đá và thản nhiênnhìn vụ đánh hội đồng này Một thái độ vô cảm không thể ngờ được! Sau đó, dưluận lại đau lòng trước tình trạng gia tăng bạo lực học đường của nữ sinh ViệtNam được phản ánh liên tục trên mạng xã hội Đáng báo động hơn nữa hiệntượng học sinh đánh giáo viên cũng gia tăng Có những giáo viên đang giảngbài, bất ngờ bị học trò lấy mã tấu trong cặp xông lên bục giảng chém trọngthương Bên cạnh đó, tình trạng sống thử và quan hệ tình dục trước hôn nhânngày càng nhiều, tình trạng yêu đương sớm, mang thai ngoài ý muốn phải bỏhọc giữa chừng…Đây là những vấn đề đáng báo động về việc suy giảm các giátrị đạo đức

Trong khi đó, việc giáo dục tư tưởng, đạo đức khó hơn giáo dục tri thức vì

nó không chỉ giáo dục bằng giáo án có sẵn mà còn phải bằng nhân cách vànhững tấm gương sống động (điển hình mẫu) Đặc biệt việc giáo dục đạo đứcthành công sẽ góp phần trực tiếp trong việc giáo dục và rèn luyện giá trị sống,

kỹ năng sống cho học sinh hiện nay - vấn đề mang tầm vóc thời đại

Năm học 2017 – 2018, ngành Giáo dục chỉ đạo các trường xây dựng kếhoạch đưa vào giảng dạy bộ tài liệu Bác Hồ và những bài học về đạo lối sốngdành cho học sinh” theo hướng mỗi tháng một bài lồng ghép trong các môn Đạođức, Giáo dục công dân, các môn học liên quan và các hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp, các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đoàn, Đội Thực hiện chỉ đạo củangành Giáo dục các trường phổ thông trên toàn quốc nói chung, trên địa bản tỉnhThanh Hóa nói riêng đang triển khai thực hiện và nhận được sự hưởng ứngmạnh mẽ của học sinh, các em tích cực tham gia và nhận thức sâu sắc về tưtưởng, đạo đức Hồ Chí Minh

Bên cạnh đó vẫn còn một số trường THPT chưa triển khai thực hiện,nhiều đơn vị và một số giáo viên vẫn còn thờ ơ, chưa bố trí thời gian cũng nhưchưa chú ý đến việc đưa bộ sách Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lốisống… vào giảng dạy

Đây là một vấn đề mới chưa có đề tài sáng kiến kinh nghiệm nào viết về

nó, nội dung kiến thức dàn trải, chỉ tích hợp được ở một số đơn vị kiến thức nhỏ,không sử dụng trọn vẹn trong cả tiết học, bài học

Từ thực trạng trên tôi mạnh dạn chon đề tài Sử dụng bộ sách Bác Hồ với

những bài học về đạo đức lối sống vào dạy một số bài đạo đức chương trình GDCD lớp 10”, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trường THPT

Triệu Sơn 5

2 3 Các giải pháp thực hiện

2 3.1 Sử dụng câu chuyện “ BÁC HỒ RẤT QUÝ TRỌNG TÌNH CẢM GIA

ĐÌNH” vào dạy Bài 12: Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình.

Mục 3 Gia đình, chức năng của gia đình, các mối quan hệ gia đình

và trách nhiệm của các thành viên

* Ở nội dung này giáo viên sử dụng phương pháp : Kể chuyện, đàm thoại

để tìm hiểu khái niệm, chức năng của gia đình

* Mục tiêu:

- HS nêu được khái niệm gia đình và các chức năng của gia đình

- Rèn luyện năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tựnhận thức và điều chỉnh hành vi

* Cách tiến hành:

Để học sinh hiểu được thế nào là gia đình, chức năng của gia đình và mốiquan hệ giữa các thành viên, giáo viên kể câu chuyện, “Bác Hồ rất quý trọng tình cảmgia đình”

Năm 1929, Bác Hồ từ Châu Âu về Thái Lan Thời gian ở Thái Lan, Bác

Hồ giúp anh, em cán bộ Việt Kiều củng cố, phát triển tổ chức Việt Kiều và uốn nắn lại nội dung tuyên truyền của tờ báo thân ái Bác Hồ thường đi thăm trụ sở của các đoàn thể Việt Kiều Một lần trên đường đi thăm các trụ sở đó, mới đi được nửa đường thì trời tối , Bác Hồ ghé vào một gia đình Việt Kiều làm thợ mộc ngủ nhờ Đêm đó chị chủ nhà ngâm kiều ru con, Bác Hồ lắng nghe, sáng

hôm sau lúc đi đường, Bác Hồ nói với đồng chí Trần Lan, bạn đồng hành, giọng rất âu yếm.

Xa nhà chốc mấy mươi niên

Đêm qua nghe tiếng mẹ hiền ru con.

Chỉ lời ru con của chị chủ nhà Việt Kiều cũng làm Bác Hồ xúc động tình cảm gia đình đến thế!

Cuối năm 1946, tại Bắc Bộ phủ, Bác Hồ gặp chị gái Nguyễn Thị Thanh Sau hơn 30 năm xa cách, khi gặp chị gái, Bác Hồ dang 2 tay ôm chặt lấy đôi vai người chị và xúc động nói: “Ôi chị, chị có khỏe không?” Gặp chị gái, chị em nói chuyện hơn nửa giờ trong nhà khách Chính phủ, Bác Hồ và bà Nguyễn Thị Thanh đôi mắt đều ngấn lệ.

Cũng cuối năm 1946, cũng tại Bắc Bộ phủ, Bác Hồ gặp anh trai Nguyễn Sinh Khiêm Hai anh em gặp nhau cũng hơn 30 năm xa cách, Bác Hồ xúc động nói: “Anh mới ra Anh khỏe không? Qúy hóa quá Chị Thanh về trong đó có khỏe không anh? Hôm chị ra đây em bận quá, không tiếp chị được nhiều,… em

có mời chị ở chơi đến chiều nhưng chị về.” Ông Nguyễn Sinh Khiêm trả lời:

“chị Thanh về có nói chuyện lại, bảo chú gầy lắm, công việc bận suốt ngày,…”

Bác Hồ nghe anh trai nói rồi đọc:

“Chốc đà mấy chục năm trời

Còn non, còn nước, còn người hôm nay”.

Sau khi nhận cam Xã Đoài của anh trai, Bác Hồ đọc luôn câu ca dao Xứ Nghệ:

“Quê ta ngọt mía Nam Đàn Bùi khoai chợ Rộ, thơm cam Xã Đoài

Ai về ai nhớ chăng ai

Ta như dầu đượm thắp hoài năm canh”.

Đọc mấy câu ca dao trên, Bác Hồ chớp chớp mắt, hỏi anh trai về tình hình tỉnh Nghệ An, huyện Nam Đàn, về các hoạt động của chính quyền, đoàn thể địa phương, về số người thân và bạn bè thời niên thiếu Trả lời những câu trên, ông Khiêm khen Bác Hồ “Chú đi lâu mà tài nhớ thế”.

Năm 1950, nghe tin anh trai Nguyễn Sinh Khiêm mất, do hoàn cảnh kháng chiến, không về quê chịu tang anh được, ngày 11/9/1950, Bác Hồ từ chiến khu Việt Bắc đã điện cho Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu IV, bức điện số 1229, nhờ chuyển cho làng Kim Liên, họ tộc Nguyễn Sinh “Nghe tin anh Cả mất, lòng tôi rất buồn rầu Vì việc nước nặng nhiều, đường sá xa cách, lúc anh đau yếu tôi không thể trông nom, lúc anh tạ thế tôi không thể lo liệu Tôi xin chịu tội bất đệ trước linh hồn anh và xin bà con nguyên lượng cho một người con đã hy sinh tình nhà vì phải lo việc nước”.

Cuối năm 1954, Văn phòng Phủ Chủ tịch nhận được công văn từ khu IV gửi ra Hà Nội báo tin bà Nguyễn Thị Thanh (chị gái Bác Hồ) mất Công văn này đến chậm Bác Hồ xem kỹ công văn đó, đăm chiêu suy nghĩ rồi Bác gấp cẩn

thận, cho vào phong bì, xếp vào một chỗ riêng trong ngăn để sách của Bác Cũng dịp này, trong gói công văn từ miền Nam gửi ra Văn phòng Phủ chủ tịch,

có bức thư gửi Hồ Chủ tịch, có tấm ảnh chụp bộ đội ta đứng hai bên mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc ở Cao Lãnh Ảnh này nhỏ, nước ảnh mờ nhưng vẫn nhìn thấy rõ hàng chữ khắc trên mộ chí Văn phòng Phủ Chủ tịch chuyển thư và ảnh

đó cho Bác Hồ nhưng không thấy Bác chuyển lại Mãi đến giữa tháng 9/1969, sau khi Bác qua đời, mới thấy bức thư và tấm ảnh để trong chiếc hộp gỗ khảm đựng thiếp in hoa, để trên ngăn sách cao nhất trong buồng làm việc tại ngôi nhà sàn Bác ở Với người thân trong gia đình, người mẹ, người cha, người chị, người anh, Bác Hồ thờ ở trong tim Bác; Trái tim Bác Hồ thuộc về người thân trong gia đình, về họ tộc, về quê hương Nghệ An, về đất nước Việt Nam, về toàn thể nhân dân Việt Nam chúng ta [ 4 ].

- Giáo viên chiếu hình ảnh về gia đình Bác Hồ và nêu một số nét chính vềgia đình Bác

Cụ Nguyễn Sinh Sắc (còn gọi là Nguyễn Sinh Huy, người dân còn gọi là

Cụ Phó bảng; 1862 – 1929) là cha của Chủ tịch Hồ Chí Minh Cụ Hoàng ThịLoan (1868-1901) là mẹ của Chủ tịch Hồ Chí Minh Cụ là con gái của cụ HoàngXuân Đường, Cụ là một hình mẫu cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiềnhậu và hết lòng vì chồng con Bà Nguyễn Thị Thanh (1884 - 1954) là người chị

cả, có hiệu khác là Bạch Liên nữ sĩ ông Nguyễn Sinh Khiêm (1888 – 1950) làcon thứ hai trong gia đình cụ Phó bảng, sau chị cả Nguyễn Thị Thanh và là anhtrai của Chủ tịch Hồ Chí Minh Gia đình Bác còn một người em trai NguyễnSinh Xin, ông là con trai út trong gia đình nhưng qua đời khi còn nhỏ

- Giáo viên sử dụng phương pháp đàm thoại, nêu các câu hỏi:

Câu 1 Hai câu thơ: “Xa nhà chốc mấy mươi niên Đêm qua nghe tiếng

mẹ hiền ru con.” nói lên cảm xúc gì của Bác?

Câu 2 Chi tiết nào thể hiện lòng thương yêu, kính trọng của Bác đối vớinhững người thân yêu trong gia đình?

Câu 3 Khi không được sống gần gũi người thân, tâm trạng của Bác như thếnào?

Giáo viên gọi học sinh trả lời và ghi tóm tắt ý kiến của học sinh lên bảng

- Giáo viên kết luận: Có thể nói trong lịch sử Việt Nam hiếm có một giađình nào như gia đình Bác Hồ, Bác mồ côi mẹ từ năm lên 9 tuổi, ở với cha rồiBác ra đi tìm đường cứu nước , anh Trai mất, Chị gái mất Bác cũng không cóđiều kiện về chịu tang Bác Hồ cũng như chúng ta, cũng mong muốn có 1 giađình, cũng khát vọng yêu thương , nhưng người trở nên vĩ đại bởi Người đã vượtlên cái bình thường, hi sinh hạnh phúc của chính mình để đem lại hạnh phúc chotoàn dân tộc

Bác Hồ - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam, là người cả đời vìnước, vì dân, không những thế Bác còn là người giàu tình cảm, Bác rất quýtrọng tình cảm gia đình Với người thân trong gia đình, người mẹ, người cha,người chị, người anh, Bác Hồ luôn ghi nhớ trong tim Đối với Bác tình cảm giađình là cơ sở tốt đẹp, bền vững của lòng yêu nước, thương dân

- Gv dẫn dắt : Trong cuộc đời mỗi con người ai cũng đều có gia đình, đó

là nơi ta cất tiếng khóc chào đời, nơi nuôi dưỡng tâm hồn ta từ thuở ấu thơ, nơidạy ta từ lúc chập chững biết đi, biết nói, là nơi ta lớn lên và trưởng thành… Đối với Bác Hồ một vĩ nhân của thời đại gia đình là như vậy, còn đôí với em ?

Gia đình em gồm mấy thành viên, đó là những thành viên nào?

Để tồn tại và phát triển, gia đình cần thực hiện những chức năng nào?

* Chức năng của gia đình

- Chức năng duy trì nòi giống

- Chức năng kinh tế

- Chức năng tổ chức đời sống gia đình

- Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục con cái

* Mối quan hệ trong gia đình

- Quan hệ giữa vợ và chồng

- Quan hệ giữa cha mẹ và con cái

- Quan hệ giữa ông bà và các cháu

- Quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

Như vậy với việc sử dụng câu chuyện “ Bác Hồ rất quý trọng tình cảm gia đình”, giáo viên giúp học sinh hiểu thế nào gia đình, các mối quan hệ trong

gia đình, đặc biệt hiểu hơn về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh không chỉ là conngười hết lòng, hết sức vì nước vì dân mà còn là người con hiếu thảo của giađình Từ đó hình thành cho các em ý thức đạo đức , giáo dục cho các em tìnhyêu đối với gia đình, yêu người thân, yêu quê hương và lớn dần lên đó chính làlòng yêu Đất nước

2 3 2 Sử dụng câu chuyện “ MỘT LẦN HÀNH QUÂN VỚI BÁC” vào dạy

bài 13 – “Công dân với cộng đồng”

Mục 2 Trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng

a Nhân nghĩa.

Giáo viên dẫn dắt, không chỉ là người con hiếu thảo của gia đình, nhớ đếnBác Hồ ta còn nhớ đến hình ảnh của một vị lãnh tụ gần dân, trọng dân và vìdân… như nhà thơ Tố Hữu đã viết: “ Bác sống như trời đất của ta

Yêu từng ngọn lúa, mỗi nhành hoa

Tự do cho mỗi đời nô lệ

Sữa để em thơ lụa tặng già”

Đó là tấm lòng nhân ái bao la của Bác Hồ đối với nhân dân, từ người giàđến trẻ nhỏ Bác đều thương yêu, trân trọng

Để học sinh hiểu nội dung tiết học giáo viên sử dụng phương pháp kểchuyện, kết hợp với phương pháp thảo luận nhóm và kĩ thuật dạy học tích cựcKWL để giúp học sinh tìm hiểu khái niệm nhân nghĩa, biểu hiện của truyềnthống nhân nghĩa và trách nhiệm của công dân, học sinh để phát huy truyềnthống nhân nghĩa

Giáo viên chuẩn bị cho học sinh câu chuyện “Một lần hành quân với Bác”

“ Lần ấy, đồng chí Vương Văn Long, người dân tộc Tày được đi theo bảo

vệ Bác khi người về thăm Tuyên Quang Hôm đến Mĩ Lâm, lẽ ra vào nhà cơ sở

ăn cơm, nhưng vì có tiếng máy bay nên Bác bảo đem cơm ra bãi cỏ trong rừng ngồi ăn, đồng chí Long vào làng mượn chiếc chiếu đẹp mang ra trải, mời Bác ngồi Bác nói.

- Các chú không được làm phiền đến dân, chú mang chiếu trả lại cho đồng bào.

Sau đó, Bác và đồng chí bảo vệ bẻ lá rừng lót làm chiếu Cơm mang ra,

có gà luộc, cá và hai bát canh Thấy vậy bác không vui và bảo:

- Trong khi nhân dân đang thắt lưng buộc bụng kháng chiến, mình ăn cơm thế này là ăn cơm quan đấy!

Bác chia đôi tất cả các món ăn Cả đoàn ăn một nửa, một nửa còn lại Bác bảo mang vào trong làng chia cho các gia đình nghèo Nửa con gà còn lại Bác

đòi chia lần nữa, Bác cháu ta ăn một nửa còn một nửa Bác dặn lấy lá gói lại để chiều ăn” [4]

- GV sử dụng phương pháp thảo luận nhóm kết hợp với kĩ thuật dạy học tíchcực KWL giúp học sinh tìm hiểu nội dung bài học Giáo viên phát phiếu cho họcsinh

K( những điều đã biết )

W( Những điều muốn biết)

L( Những điều đã họcđược sau bài học)

Ở cột K giáo viên yêu cầu học sinh tìm ra một số từ khoá thể hiện tinhthần nhân nghĩa của câu chuyện như: “không làm phiền”, “thắt lưng buộc bụng”,

“chia đôi” Từ khóa quan trọng nhất là “chia đôi”, vì thể hiện sự chia sẻ ngọtbùi, đồng cam cộng khổ

Những việc làm của bản thân em, trường em thể hiện tinh thần nhânnghĩa? (Mua tăm ủng hộ người mù; quyên góp ủng hộ đồng bào lũ lụt miềntrung; ủng hộ học sinh nghèo vượt khó)

Ở cột W giáo viên yêu cầu học sinh ghi những điều mình muốn biết; vớicác câu hỏi gợi mở

Chi tiết Bác Hồ yêu cầu đồng chí bảo vệ trả chiếc chiếu đẹp cho dân, bẻ lá

cây lót làm chỗ ngồi thể hiện những đức tính gì của Bác?

Vì sao Bác Hồ không vui khi thấy được ăn một bữa cơm thịnh soạn? Bác

yêu cầu chia cho dân một nửa, một nửa còn lại ăn thành hai bữa thể hiện điều gì

ở Bác?

Hoàn cảnh của câu chuyện có ảnh hưởng như thế nào đến cách ứng xử của Bác? Câu chuyện có mối liên hệ như thế nào đến truyền thống nhân nghĩa của dân tộc? Nhân nghĩa là gì? Nó được thể hiện như thế nào? Để thực hiện truyền

thống đó học sinh cần phải làm gì?

Giáo viên gọi học sinh trả lời, nhận xét , chốt lại các vấn đề trọng tâm

Ở cột L giáo viên yêu cầu học sinh ghi lại những nội dung đã tìm hiểu của bàihọc

* Khái niệm: - Nhân là lòng thương người.

- Nghĩa là điều được coi là hợp lẽ phải, làm theo khuôn phép cho cách xửthế của con người trong xã hội

- Nhân nghĩa là lòng thương người và đối xử với người theo lẽ phải

*Biểu hiện của truyền thống nhân nghĩa :

- Nhân nghĩa trước hết thể hiện ở lòng nhân ái, Sự thương yêu, giúp đỡlẫn nhau trong hoạn nạn lúc khó khăn , không đắn đo tính toán Đạo lý nhườngnhịn, đùm bọc nhau lúc sa cơ lỡ bước đã là tình cảm của con người Việt Namtrong tình làng nghĩa xóm và trở thành hành vi ứng xử hàng ngày của người ViệtNam qua các thế hệ

- Nhân nghĩa còn được thể hiện ở sự tương trợ gúp đỗ nhau trong lao động

và trong cuộc sống hàng ngày với mong muốn mọi người cùng hạnh phúc ấmno

+ Truyền thống nhân nghĩa còn được thể hiện sâu sắc ở lòng vị tha, caothượng, bao dung, độ lượng, không cố chấp với người có lỗi lầm biết hối cải, sựđối xử khoan hồng ngay cả đối

+ Nét đặc trưng nổi bật của truyền thống nhân nghĩa của dân tộc ViệtNam chính là ở chỗ: Các thế hệ sau luôn ghi lòng tạc dạ công lao cống hiến củacác thế hệ đi trước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, khai sáng vănhóa của dân tộc, của cộng đồng và của dòng họ

* Để phát huy truyền thống nhân nghĩa học sinh cần phải:

- Kính trọng biết ơn, hiếu thảo cha mẹ, ông bà; biết quan tâm chăm sócông bà cha mẹ khi già yếu, ốm đau

- Quan tâm, chia sẻ, nhường nhịn những người xung quanh, trước hết lànhững người thân trong gia đình, thầy cô, bạn bè, hàng xóm láng giềng