Một số hình thức tổ chức hoạt động học cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy học tích hợp liên môn ở môn toán 9 trường THCS nga thạch

Đặc biệt chú trọng tính ứng dụng thiết thực,gắn kết với thực tế và các môn học khác, gắn với xu thế phát trển hiện đại củakinh tế, khoa học, đời sống xã hội và những vấn đề cấp thiết có

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC CHO HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN Ở MÔN TOÁN 9 TRƯỜNG THCS

NGA THẠCH.

Người thực hiện: Mai Thị Thúy

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thạch

SKKN thuộc môn: Toán

THANH HÓA NĂM 2018

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

15172.4 Hiệu quả của sáng kiến 17

3 Kết luận,

đề xuất

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đang tập trung đổi mới,hướng tới một nền giáo dục tiến bộ, hiện đại, bắt kịp xu hướng của các nướctrong khu vực và trên thế giới Một trong những mục tiêu lớn của giáo dục nước

ta hiện nay là hoạt động giáo dục phải gắn liền với thực tiễn và phương pháp đổimới là dạy học tích hợp liên môn

Toán học là môn học có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống Những kiếnthức và kĩ năng toán học cơ bản đã góp phần hình thành và phát triển phẩm chấtnhân cách học sinh Phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để họcsinh được trải nghiệm, áp dụng toán học vào đời sống thực tế Tạo dựng sự kếtnối giữa các ý tưởng toán học với thực tiễn, với các môn học khác Từ đó giúpcác em giải quyết các vấn đề trong cuộc sống một cách có hệ thống và chínhxác, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

Với định hướng xây chương trình mới thì môn toán cần cân đối giữa “học”kiến thức và áp dụng “kiến thức” Đặc biệt chú trọng tính ứng dụng thiết thực,gắn kết với thực tế và các môn học khác, gắn với xu thế phát trển hiện đại củakinh tế, khoa học, đời sống xã hội và những vấn đề cấp thiết có tính toàn cầunhư biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dục, tài chính ….và một trongcác phương pháp được chú trọng là dạy học theo hướng “Tích hợp liên môn”.Trong những năm gần đây cách dạy này đã và đang được triển khai sâu rộngtrong chương trình dạy học và mang lại được những kết quả đáng ghi nhận như:Tạo hứng thú trong học tập, tiết học, buổi học ít khô cứng, căng thẳng, hìnhthành và nâng cao năng lực làm việc theo nhóm đặc biệt là kỹ năng sống Họcsinh thấy rõ được mối liên quan giữa các khoa học, hình dung được một cáchchân thực, sinh động về môi trường xã hội, các quy luật tự nhiên Học sinh ítphải ghi nhớ kiên thức một cách máy móc, tiếp thu kiến thức sâu, tránh trùng lậpmất thời gian Từ đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức nhẹ nhàng vững chắc.Chính vì vậy bản thân tôi đã luôn cố gắng xây dựng tiết hoc, chuyên đề học tậptheo hướng “ Tích hợp liên môn” bằng nhiều hình thức khác nhau và đã mang

lại hiệu quả tốt nên tôi lựa chọn đề tài “ Một số hình thức tổ chức hoạt động học cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quả dạy học tích hợp liên môn ở môn toán 9 trường trung học cơ sở Nga Thạch” Với mong muốn được chia sẽ

kinh nghiệm mà bản thân tôi đã áp dụng để đồng nghiệp góp ý cho tôi hoànthiện hơn

1.2 Mục đích nghiên cứu

Là một giáo viên dạy môn toán tôi rất mong muốn lựa chọn được phươngpháp dạy học mới nhất phù hợp với tình hình thực tế, phù hợp với nội dung tiếtdạy và đặc biệt là với đối tượng học sinh Tôi nhận thấy nếu giáo viên đầu tưnghiên cứu nhiều môn học cũng như các vấn đề cấp thiết toàn cầu, tâm lí củahọc sinh…một cách nghiêm túc từ đó lựa chọn nội dung dạy học theo hướng

“Tích hợp liên môn” sẽ bước đầu đổi mới được phương pháp dạy học, giúp họcsinh có thêm động cơ học tập, có hứng thú hơn với môn học Từ đó nâng caochất lượng học tập môn toán nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

SKKN này tôi tập trung nghiên cứu về một số hình thức tổ chức hoạt độnghọc của học sinh trong tiết dạy nhằm thuận lợi để tích hợp liên môn Từ đó nângcao hiệu quả dạy và học môn toán 9 ở trường trung học cơ sở Nga Thạch

Đối tượng khảo sát, thử nghiệm là học sinh khối 9 trường THCS NgaThạch

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Nghiên cứu tài liệu liên quan, phân tích, tổng hợp để xây dựng cơ sở líthuyết

- Phối hợp nhiều phương pháp dạy học tích cực

- Nghiên cứu nội dung từng bài dạy trong chương trình môn toán 9 từ đólựa chọn hình thức tổ chức hoạt động học cho học sinh sao cho phù hợp với dạytích hợp liên môn

- Phương pháp điều tra thực tiễn, đối chiếu, so sánh

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận

Theo phó vụ trưởng vụ giáo dục trung học (Bộ GD - ĐT) Nguyễn XuânThành, “ Dạy học tích hợp” là đưa các nội dung giáo dục có liên quan vào quátrình dạy học các môn như: Tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục phápluật, giáo dục chủ quyền Quốc Gia về biên giới biển đảo, bảo vệ môi trường, antoàn giao thông….Còn “ Dạy liên môn” là phải xác định kiến thức liên quan đếnhai hay nhiều môn học tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nộidung kiến thức ở nhiều môn học khác nhau Đối với những kiến thức liên mônnhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trong chương trình củamôn đó và không dạy lại ở môn khác

Để xây dựng được một tiết dạy học, hay một chủ đề dạy học theo hướngtích hợp liên môn giáo viên không chỉ phải nghiên cứu, hiểu biết sâu sắc vềchương trình và đặt các môn học cạnh nhau để so sánh Trên cơ sở ba nguyêntắc “ Tích hợp - Hợp tác - Tổng hợp” với hai mức độ liên môn ở mức độ thấphoặc mức độ cao Trong đó cần chú trọng đến việc tổ chức các hoạt động họctập cho học sinh, phải đảm bảo tính sinh động, hấp dẫn của phương pháp vàhình thức chuyển giao nhiệm vụ học tập Khuyến khích được học sinh sẵn sàngtiếp nhận, tích cực, chủ động sáng tạo, hợp tác, giúp đỡ nhau để thực hiện nhiệm

vụ học tập Từ đó mang lại hiệu quả rõ rệt trong từng tiết dạy học nói chungcũng như dạy học tích hợp liên môn nói riêng

2.2 Thực trạng của vấn đề.

Thực tế cho thấy nhiều vấn đề trong cuộc sống không thể giải quyết đượcbằng kiến thức của một môn học và bản thân mỗi môn học cũng đã có sự tíchhợp với các môn học khác Trong những năm gần đây việc dạy học theo hướngtích hợp liên môn đã và đang được triển khai sâu rộng nhưng chưa đồng bộ màchỉ dừng lại ở các cuộc thi Nhiều giáo viên còn lúng túng cả về nhận thức vàthực hành do đó kết quả thu được còn hạn chế Đa số học sinh chưa được tiếpcận thường xuyên, liên tục Nội dung chương trình sách giáo khoa đã giảm tảinhưng vẫn còn nặng về kiến thức ít nội dung thực tế, chưa chú trọng đến thựchành trải nghiệm Do đó mà trong phạm vi một tiết học mới đủ để truyền thụ hếtkiến thức trọng tâm cho học sinh Việc xây dựng một tiết học hay một chủ đềhọc tập theo hướng tích hợp liên môn còn nhiều hạn chế, đôi lúc gặp khó khăn.Trước thực trạng đó tôi cho học sinh làm bài khảo sát với 31 học sinh lớp 9A kếtquả thu được như sau:

Tổng số HS

(Lớp 9A)

Chỉ biết sử dụng kiến thức một môn học (Toán)

Vận dụng tổng hợp kiến thức nhiều môn học

Kết quả trên cho thấy số học sinh biết vận dung kiến thức liên môn vào bàihọc còn rất ít Để thay đổi được chất lượng cũng như ý thức học tập của họcsinh, bản thân giáo viên cần có cách tổ chức tiết học hợp lí, xây dụng được nộidung dạy học phù hợp Với mục tiêu vừa đảm bảo được lượng kiến thức trọngtâm của bài học mà vừa có thể hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp

kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều môn học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau vàogiải quyết các nhiệm vụ học tập

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Trong thực tế việc dạy học tích hợp liên môn ở mỗi môn học là khác nhau.Trên cơ sở các bước soạn bài mỗi giáo viên có cách soạn, giảng khác nhau saocho phù hợp với nội dung bài học Riêng môn Toán, mặc dù là môn học quantrọng được tích hợp vào hầu hết các môn học Tuy nhiên việc tích hợp các mônhọc khác vào dạy môn toán không phải bài nào cũng thực hiện được Đối vớinhưng tiết học mà nội dung đã có sự liên quan đến nhiều môn học thì đòi hỏigiáo viên cần khéo léo khai thác để phát huy được hết dụng ý của bài học Đốivới những tiết học chưa có nội dung tích hợp thì bản thân giáo viên cần có cách

tổ chức phù hợp, để có thể lồng ghép được nội dung tích hợp liên môn một cáchhiệu quả nhất Mà cụ thể là xây dựng các hoạt động học tập cho học sinh mộtcách đa dạng, vừa tạo được hứng thú vừa thu hút được học sinh Trên cơ sở đóbản thân tôi đã có một số cách tổ chức như sau:

2.3.1 Tổ chức “ Trò chơi toán học”.

Trong một tiết dạy việc tổ chức các trò chơi toán học và lồng ghép vào bàidạy là rất cần thiết Tuy nhiên việc lựa chọn trò chơi cần phải đa dạng phù hợpvới mục tiêu bài học, luật chơi đơn giản, dễ hiểu, có thưởng rõ ràng mới có tácdụng khích lệ tinh thần học tập của tất cả các học sinh trong lớp, kể cả học sinhyếu Ngoài việc ôn tập được kiến thức trọng tâm của bài học thông qua trò chơi

sẽ giúp giáo viên lồng ghép được các nội dung tích hợp liên môn một cách lôgic

và hiệu quả

2.3.1.1 Trò chơi “Mở miếng ghép đoán hình”.

Hình thức tổ chức: Giáo viên chia lớp thành các nhóm (Mỗi nhóm từ 5-6

học sinh) Ở mỗi nhóm cử nhóm trưởng, thư kí Sau đó giáo viên phổ biến luậtchơi cụ thể

Luật chơi: Đằng sau các miếng ghép là một bức tranh có nội dung liên

quan đến kiến thức mà giáo viên đang cần tích hợp Để tìm ra được bức tranh đócác nhóm sẽ lần lượt mở các miếng ghép (số lượng miếng ghép là tùy thuộc vàonội dung bài dạy) mỗi miếng ghép là một bài tập hoặc câu hỏi củng cố kiến thứcbài học với thời gian suy nghĩ là 30 giây Các nhóm trưởng sẽ bốc thăm để dànhquyền mở miếng ghép trước (mỗi miếng ghép được đánh số cụ thể) Với mỗicâu trả lời đúng miếng ghép sẽ được mở ra, khi đó một phần bức tranh được hé

mở, các nhóm có thể trả lời ngay bức tranh là gì (nếu có thể) và sẽ được thưởng

điểm Nếu không trả lời được các miếng ghép sẽ tiếp tục được mở ra Đến khi

mở hết các miếng ghép và trả lời được nội dung bức tranh sau miếng ghép tròchơi sẽ kết thúc Nhóm nào có điểm cao nhất sẽ chiến thắng

Ví dụ 1: Khi dạy bài “Một số hệ thức về cạnh và góc trong tam giác

vuông” tôi tổ chức trò chơi trong phần củng cố bài với nội dung 4 miếng ghép.Mỗi miếng ghép tương ứng là một bài tập trong 4 bài tập Cách bố trí các miếngghép và đáp án được trình bày cụ thể như sau:

Câu 1: Giải tam giác ABC vuông tại A biết: b = 10cm C 30 0

Câu 2 (Bài tập 29tr89 (sgk):

Một khúc sông rộng khoảng 250m,

một chiếc đò bị nước đẩy xiên nên

phải chèo mất 320m mới sang được

bờ bên kia Hỏi dòng nước đã đẩy

chiếc đò lệch đi một góc bằng bao

nhiêu độ?

Câu 3:( Bài 32tr89 sgk) Một con thuyền với vận tôc 2km/h vượt qua một

khúc sông nước chảy mạnh mất 5 phút Biết rằng đường đi của con thuyền tạovới bờ một góc 0

70 Từ đó đã tính được chiều rộng khúc sông chưa? Nếu có hãytính kết quả (làm tròn đến mét)

Câu 4: Tính chiều cao của cây ở

Từ đó giáo viên có thể tích hợp nội

dung liên môn Lịch sử, GDCD bằng

các câu hỏi sau:

? Khu di tích chiến khu Ba Đình

thuộc xã nào?

? Ai là người chỉ huy cuộc khởi

nghĩa này?

? Là một người con của quê hương

Nga Sơn em cần phải làm gì để xây

dựng quê hương ngày càng giàu

đẹp?

Bức tranh sau 4 miếng ghép là “KHU

DI TÍCH CHIẾN KHU BA ĐÌNH NGA SƠN”

Di tích lịch sử khu căn cứ khởi nghĩa Ba Đình thuộc xã Ba Đình (huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa) Có xuất xứ tên gọi từ Đình Mỹ Khê (là ngôi đình chung của cả ba làng Mỹ Khê, Thượng Thọ và Mậu Thịnh), còn gọi là Tam Đình- một làng quê có truyền thống anh hùng và lòng yêu nước nồng nàn như bao người dân Việt Nam.

Ba Đình đi vào lịch sử trở thành căn cứ chống Pháp của phong trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX do Phạm Bành và Đinh Công Tráng lãnh đạo.

Cuộc khởi nghĩa Ba Đình đã trở thành niềm tự hào, nguồn cổ vũ động viên lớn lao với các thế hệ người dân Nga Sơn, người dân Thanh Hóa nói riêng và người dân Việt Nam nói chung đi qua hai cuộc vệ Quốc vĩ đại cũng như phát triển kinh tế trong thời đại mới.

2.3.1.2 Trò chơi “ Chạy tiếp sức”.

Hình thức tổ chức: Giáo viên chia lớp thành các đội chơi (số lượng đội

chơi tùy ý sao cho phù hợp với nội dung bài học và tình hình thực tế), mỗi đội sẽ

cử ra đội trưởng để điều hành các thành viên trong đội Giáo viên chuẩn bị nộidung cho các đội là các gói câu hỏi hoặc bài tập có mức độ như nhau (bài tập

phải hoàn thành trong nhiều bước) và các yêu cầu tương đương nhau Sau đóphổ biến luật chơi và yêu cầu các đội trưởng lên bắt thăm gói câu hỏi cho độimình.

Luật chơi: Mỗi thành viên trong đội được lên bảng một lần để trả lời một

câu hỏi trong gói câu hỏi hoặc để làm một bước trong tiến trình giải bài tập củađội hoặc cũng có thể lên sửa nội dung của bạn lên trước (nếu thấy cần thiết).Trong khoảng thời gian quy định đội nào hoàn thành trước sẽ chiến thắng vềmặt thời gian, sau đó giáo viên kiểm tra mức độ đúng, hợp lí để lựa chọn ra độichiến thắng

Ví dụ 2: Khi dạy chủ đề “Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình” tôi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi với ba đội chơi cụ thể là ba bài tập sau:

Bài 1 (Bài tập 30tr22sgk toán 9 tập 2 - Bài toán có nội dung Vật Lý) Một ô tô đi từ A và dự định đến B lúc 12 giờ trưa, nếu xe chạy với vận tôc 35km/h thì sẽ đến B chậm hơn 2 giờ so với dự định Nếu xe chạy với vận tốc 50 km/h thì sẽ đến B sớm hơn 1giờ so với dự định Tính độ dài quãng đường AB và thời điểm xuất phát của ô tô tại A.

Bài 2: ( Bài toán có nội dung Sinh học)

Phân tử ADN có chiều dài là 5100 0

A , có hiệu số giữa nuclêôtít loại Timin với nu không bổ sung với nó là 300(N) Xác định số nu từng loại trên phân tử AND.

Bài 3: (Bài toán có nội dung Hóa học).

Có hai loại dung dịch cùng chứa một loại axit, loại I chứa 30% dung dich axit, loại II chứa 5% dung dịch axit Muốn có 5% lít dung dịch chứa 10% axit thì cần trộn lẫn bao nhiêu lít dung dịch mỗi loại.

Giáo viên trình chiếu cả ba bài tập cho các đội chơi suy nghĩ, thảo luậntrong vòng 10 phút, để cùng nhau ôn lại kiến thức liên môn cần thiết và địnhhướng cách giải cho từng bài tập (giáo viên theo giỏi để hỗ trợ thêm nếu các độichơi gặp khó khăn) Sau 10 phút đội trưởng sẽ lên bắt thăm bài tập cho đội củamình Trò chơi bắt đầu bằng việc các đội chơi lên giải bài tập (bắt được ở thăm)theo 4 bước vào phần bảng được chia cụ thể trong vòng 5 phút Tiến trình thựchiên mỗi bài tập như sau:

Gọi x (km) là độ dài quãng Áp dụng công thức Gọi số lít dung dịch chứa

đường AB, y(giờ) là thời gian

dự định để đi đến B lúc 12

giờ trưa ( x>0, y>1).

Thời gian ô tô đi với vận tốc

70 35 1

50

2

35

y x

y x y

Vậy quãng đường AB dài

350km, thời điểm xuất phát

của ô tô tại A là lúc 4 giờ.

) ( 3000 2 4 , 3

5100 2

4 ,

1500

G T

G T

Theo định luật bảo toàn khối lượng ta có phương trình: x+y =0.5(1)

Khối lượng axit của dung dịch I và II lần lượt là 30%x, 5%y.

5 , 0

5 0

%.

10

% 5

% 30

5 , 0

y x

y x

y x

y x

Giải hệ ta được x=0,1 và y= 0,4.

Vậy số dung dịch loại 30% axit cần trộn là 0,1 lít

Số dung dịch loại 5% axit cần trộn là 0,4 lít.

Qua ba bài tập trên học sinh được củng cố các bước gải toán bằng cách lập hệphương trình, cũng từ đó các em được ôn lại kiến thức các môn Lý, Hóa, Sinh.Hiểu sâu hơn vận dụng kiến thức liên môn vào giải toán là thế nào? Từ đó càngthấy được sự cần thiết phải học đều tất cả các môn học để phát triển toàn diện

2.3.1.3: Trò chơi “ Ô chữ”.

Hình thức tổ chức: Trên màn chiếu giáo viên đưa ra một ô chữ gồm các

hàng ngang (số lượng tùy nội dung bài học), mỗi hàng ngang là đáp án của mộtcâu hỏi hoặc một bài tập và một hàng dọc là một từ khóa được sử dụng từ cácchữ cái ở hàng ngang Giáo viên cũng chia lớp thành các đội chơi, mỗi đội cử rađội trưởng và thư kí để điều hành đội của mình Sau đó giáo viên phổ biến luậtchơi:

Luật chơi: Các đội trưởng sẽ bốc thăm để dành quyền trả lời (mỗi thăm

được đánh số thứ tự theo số hàng ngang) Các đội lần lượt trả lời câu hỏi như

trong thăm (tương ứng với ô chữ hàng ngang) Nếu trả lời đúng các chữ cái ởhàng ngang tương ứng sẽ được mở ra, nếu trả lời sai thì nhường quyền cho cácđội còn lại Mỗi câu trả lời đúng sẽ được điểm cụ thể (tùy theo giáo viên quyđịnh) Các đội chơi có thể đoán từ khóa ở hàng dọc bất cứ lúc nào, nếu đoánđúng sẽ được thưởng điểm (số điểm tùy theo quy định) Tuy nhiên trò chơi chưadừng lại mà vẫn tiếp tục cho đến khi các câu hỏi được trả lời hết và đội chiếnthắng sẽ là đội có số điểm cao nhất.

Ví dụ 3: Trong tiết dạy ôn tập chương I Hình học tôi đã tổ chức trò chơi “Ô chữ” với 14 dòng chữ hàng ngang tương ứng với 14 câu hỏi sau:

Yêu cầu: Hãy điền cụm từ còn thiếu vào chỗ chấm để được phát biểu đúng

Câu 1: Trong một tam giác vuông, cho góc nhon α, tỉ số giữa …của góc

nhọn α gọi là sin của góc α

Câu 2: Trong một tam giác vuông, cho góc nhon α, tỉ số giữa …của góc

nhọn α gọi là cot của góc α

Câu 3: Trong một tam giác vuông…bình phương cạnh huyền và bình

phương một cạnh góc vuông bằng bình phương cạnh góc vuông còn lại

Câu 4: Trong một tam giác vuông, bình phương mỗi cạnh góc vuông bằng

tích của…của cạnh góc vuông đó trên cạnh huyền

Câu 5: Trong một tam giác vuông, nghịch đảo của bình phương đường cao

…bằng tổng các nghịch đảo của bình phương hai cạnh góc vuông

Câu 6: Trong một tam giác vuông, ứng với cạnh huyền bằng một nửa

cạnh huyền

Câu 7: Trong một tam giác nếu có đường trung tuyến …bằng nửa cạnh đó

thì tham giác đó là tam giác vuông

Câu 8: Trong một tam giác vuông, cho góc nhọn α tỉ số giữa … của góc

nhọn α gọi là tan của góc nhọn α

Câu 9: Trong một tam giác vuông, mỗi cạnh góc vuông bằng ….nhân với

sin góc đối hoặc cosin góc kề

Câu 10: Trong một tam giác vuông, tích của hai cạnh góc vuông bằng tích

của …tương ứng

Câu 11: Trong một tam giác vuông, cho góc nhọn α tỉ số giữa …của góc

nhọn α được gọi là cosin của góc nhọn α

Câu 12: Trong một tam giác vuông, bình phương độ dài đường cao ứng với

cạnh huyền bằng … các hình chiếu của hai cạnh góc vuông trên cạnh huyền

Câu 13: Trong một tam giác vuông, mỗi cạnh góc vuông bằng cạnh góc

vuông kia… hoặc nhân với cot góc kề

Câu 14: Nếu hai góc ….thì sin góc này bằng cosin góc kia, tan góc này

bằng cot góc kia và ngược lại

? Hiệu ứng nhà kính là gì?

? Nguyên nhân và hậu quả do hiệu ứng nhà kính?

? Là học sinh em cần làm gì để bảo vệ môi trường?

2.3.1.4 Trò chơi “ ĐỐ VUI”

Hình thức tổ chức: Giáo viên lựa chọn tên của một nhân vật lich sử, một

sự kiện lịch sử, hoặc một nhà toán học …có liên quan đến nội dung cần tíchhợp Sau đó đưa ra một dòng chữ là các ô trống, mỗi chữ cái tương ứng với một

ô, mỗi ô tương ứng với một kết quả của một bài toán Để điền đúng được cácchữ cái vào các ô học sinh sẽ phải giải một bài tập tương ứng cho đến khi cóđược đáp số cụ thể đúng trùng với kết quả trong ô Mỗi học sinh sẽ lên bảng giảimột bài tập, và điền chữ cái tương ứng Sau khi hoàn thành hết các bài tập các

em sẽ tìm ra câu trả lời cho mình

Ví dụ 4: Khi dạy chuyên đề ôn tập về các phép biến đổi biểu thức chứa căn bậc hai tôi yêu cầu học sinh thực hiện trò chơi với nội dung sau:

Tại làng Thạch Giản, Nga Thạch, Nga sơn (nay là làng Hậu Trạch, NgaThạch) của quê hương Nga Thạch chúng ta có một người được vua Triệu Triphong là danh nhân Tam Khôi Em hãy cho biết ông là ai?

Để trả lời câu hỏi trên hãy tính giá trị của các biểu thức sau rồi viết các chữtương ứng với các số tìm được vào ô trống dưới đây

2 2

y x y x



 với x≥0, y≥0 và x≠y Á

3 1

5 15

33 75 2 48

1 3 2

THÁM HOA MAI ANH TUẤN.

Đây là một nhân vật lịch sử gần gũi mà đa số các học sinh đều biết tới.Giáo viên tích hợp liên môn lịch sử, GDCD…nhằm khơi dậy niềm tự hào, tinhthần hiếu học của con em xã Nga Thạch nói riêng và của các học sinh nói chung

bằng câu hỏi: ? Hãy nêu hiểu biết của em về “ Thám hoa Mai Anh Tuấn”?

Danh nhân Tam khôi - Thám hoa Mai Anh Tuấn tên thật là Mai Thế Tuấn sinh năm 1815, quê quán: làng Thạch Giản, Nga Thạch, Nga Sơn (nay

là làng Hậu Trạch, Nga Thạch) Năm 1843, ông thi đỗ Đình nguyên Thám hoa (khi ông 28 tuổi); Ông được vua Thiệu Trị phong danh hiệu “Tam khôi” (Ba lần đỗ thủ khoa) và còn cho ông đổi tên Thế Tuấn thành Anh Tuấn để ghi nhận tài năng, đức độ của ông Khi làm quan trong triều, ông luôn khảng khái, thanh liêm, giàu lòng nhân ái Năm 1851, khi ông cầm quân chống giặc Thanh xâm lược, do gặp địa hình hiểm trở ông đã hy sinh anh dũng Để ghi nhớ công ơn của ông và tiếp bước truyền thống hiếu học, năm 1999-2000, trường cấp 3 Nga Sơn 2 được đổi tên thành trường PTTH Mai Anh Tuấn.

2.3.1.5 Trò chơi “ Ai về đích nhanh hơn”.

Hình thức tổ chức: Giáo viên chia lớp thành các đội chơi (số lượng tùy

nội dung bài dạy, nội dung cần tích hợp và thời gian) Mỗi đội chơi cử ra đội

trưởng, thư kí để điều hành đội của mình Giáo viên chuẩn bị nội dung là các gói

câu hỏi hoặc gói bài tập bài tập có mức độ tương đương nhau (số lượng bài tập

phù hợp) Trong mỗi gói các bài tập, câu hỏi được xếp thứ tự theo nguyên tắc

học sinh muốn giải được bài tập sau phải có được kết quả của bài trước Trò

chơi kết thúc khi các đội tìm ra được đáp số ở bài tập cuối cùng Sau đó giáo

viên phổ biến luật chơi cụ thể

Luật chơi: Các đội trưởng sẽ lên bắt thăm gói câu hỏi (bài tập) cho đội

của mình và các thành viên trong đội cần thảo luận, làm việc tích cực để tìm ra

đáp số cho từng bài tập trong gói bài tập bắt được cho đến khi tìm được đáp số

của bài tập cuối cùng Trong vòng 5 phút đội nào lên điền được kết quả trước

đội đó sẽ chiến thắng về mặt thời gian, sau đó giáo viên kiểm tra đáp số và chọn

ra đội chiến thắng là đội nhanh nhất và có kết quả đúng

Ví dụ 5: Khi dạy tiết luyện tập về giải phương trình bậc hai, tôi tổ chức

trò chơi với 4 đội chơi mỗi đội chơi là các gói bài tập có nội dung và đáp án như

sau:

Yêu cầu: Hãy giải các phương trình sau để tìm y, x, a (y>0)

Gói bài tập 1 Gói bài tập 2 Gói bài tập 3 Gói bài tập 4

) 1 ( 0 16

2





 y y

) 2 ( 0 98

2 2





 yx x

) 3 ( 0 ) 50 2

Đáp án:

y = 28; x=7

a = 1995

) 1 ( 0 23 22

2





 y y

) 2 ( 0 49 23

14 2

51 2

2





 y y

) 2 ( 0 16 15

4 2

Đáp án:

y = 30; x =4

a = 1999

Kết quả của các bài tập trên tôi thiết kế là các số liên quan đến một số mốc thời

gian trong quá trình thành lập Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á Qua đó học

sinh được ôn lại và củng cố cách giải phương trình bậc 2 (bao gồm cả ba trường

hợp có 2 nghiệm phân biệt, có nghiệm kép, vô nghiệm) đồng thời giúp các em

nhớ lại và khắc sâu thêm kiến thức lịch sử

Cụ thể giáo viên tổng hợp kết quả và có thể tích hợp liên môn Lịch sử lớp 9, Địa

lí 8, hiểu biết xã hội và việc cập nhật thông tin của học sinh về Hiệp hội các

Quốc gia Đông Nam Á viết tắt là ASEAN bằng các câu hỏi ví dụ như sau:

? Từ các kết quả tìm được em hãy cho biết những sự kiện liên quan đến ngày “ y/x/a” trong quá trình thành lập hiệp hội ASEAN?

? Hãy kể tên các Quốc gia thành viên của ASEAN?

? Hiệp hội ASEAN thành lập mang lại ý nghĩa gì cho các Quốc gia thành viên?

Từ các câu trả lời của học sinh giáo viên tổng hợp lại một số kiến thức cơ bảnsau:

Sau khi dành được độc lập, nhiều nước Đông Nam Á ngày càng nhận thức rõ

sự cần thiết phải cùng nhau hợp tác để phát triển, hạn chế sự ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài Ngày 8/8/1967 Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam

Á (ASEAN) được thành lập tại Băng Cốc ( Thái Lan) với sự tham gia của 5 nước In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-lip-pin, Thái lan và Xin-ga-po Ngày 28/7/1995 Việt Nam tham gia và trở thành nước thứ 7 Ngày 23/7/1997 Lào và Mi-an-ma tham gia đến ngày 30/4/1999 Cam-pu-chia tham gia và trở thành nước thứ 10 Hiệp hội ASEAN thành lập với mục đích “ Hợp tác kinh tế, văn hóa, duy trì hòa bình, ổn định khu vực”.

2.3.2 Lồng ghép các tình huống, bài toán có nội dung thực tế.

Những năm gần đây học sinh cũng đã được tham gia cuộc thi “Vận dụngkiến thức liên môn vào giải quyết các tình huống thực tiễn” Tuy nhiên số họcsinh tham gia chưa nhiều, mới chỉ tập trung ở học sinh khá giỏi Để bước đầucác em được tiếp cận, làm quen và thấy được ý nghĩa thật sự của việc vận dụngkiến thức liên môn vào giải quyết các tình huống thực tế thì trong quá trình dạyhọc, tôi luôn cố gắng nghiên cứu để đưa ra các tình huống gắn liền với thực tếcũng như các môn học khác thay thế cho các ví dụ và các bài tập tương tự nhưđược trình bày trong SGK và vẫn đảm bảo được nội dung lời giải và truyền thụkiến thức cho học sinh một cách đầy đủ, chính xác, khoa học

2.3.2.1 Tình huống thực tế để dẫn vào bài mới.

Một tiết học sẽ mang lại hiệu quả cao khi tất cả học sinh trong lớp chủ độngtiếp nhận và sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ học tập một cách tích cưc, sángtạo, hợp tác Chính vì vậy khi soạn bài tôi luôn chú trọng đưa ra những tìnhhuống có nội dung thực tế để học sinh thấy được sự gần gũi giữa toán học vớicuộc sống xung quanh, việc tiếp thu kiến thức trong nhà trường không phải chỉ

để thi cử mà nó còn là công cụ đắc lực để giúp các em giải quyết các vấn đề,tình huống đơn giản trong thực tiễn

Ví dụ 6: Khi dạy bài “Giải toán bằng cách lập phương trình” Trước khi

vào bài tôi chiếu một vài hình ảnh về “ Đảo trường Sa”, hình ảnh “ Trường SaLớn” để học sinh quan sát nhận xét về hình dạng và vẻ đẹp của đảo Sau đó tôiđặt ra bài toán

Bài toán: Đảo Trường Sa có hình dạng là một tam giác vuông, biết độ dài

hai cạnh góc vuông hơn kém nhau 100m Nếu tăng chiều dài cạnh góc vuông nhỏ hơn thêm 50m thì diện tích của đảo Trường Sa sẽ tăng thêm 15000 m2 Tính diện tích của đảo Trường Sa?.

Từ hình ảnh thực tế mà học sinh quan sát được sẽ thu hút các em tìm lờigiải cho bài toán để biết được diện tích của Đảo Trường Sa Từ đó giáo viêncũng có thể lồng ghép thêm các câu hỏi tích hợp liên môn (Địa lí, GDCD,…)giúp các em hiểu hơn về Đảo Trường Sa Khơi dậy tinh thần yêu nước, tích cựchọc tập tốt để bảo vệ chủ quyền dân tộc

2.3.2.2 Tình huống thực tế trong phần chuyển tiếp.

Để tiết học tránh khô khan, căng thẳng thì giáo viên luôn phải phối hợplinh hoạt các phương pháp tích cực Hình thức chuyển giao nhiệm vụ học tậpcũng cần đa dạng, sinh động và hấp dẫn được học sinh

Ví dụ 7: Khi dạy bài “Sự xác định đường tròn Tính chất đối xứng của đường tròn” Ở phần 1 học sinh đã được ôn lại về khái niệm đường tròn, các

điểm nằm trên đường tròn, trong đường tròn, ngoài đường tròn, tâm, bán kínhcủa đường tròn Trước khi chuyển sang phần 2 “ Cách xác định đường tròn” tôiđưa ra tình huống sau:

Ba gia đình muốn đào chung một cái giếng (Hình vẽ) Hỏi phải chọn vị trí của giếng ở đâu để các khoảng cách từ cái giếng đến các gia đình bằng nhau?

Học sinh sẽ tìm được vị trí đặt cái giếng là giao điểm của ba đường trungtrực của tam giác có đỉnh lần lượt là ba khu dân cư Từ đó giáo viên đặt ra vấnđề: Ta có thể tìm được mấy vị trí đặt giếng như thế? Coi vị trí đặt giếng là tâmthì ba khu dân cư có nằm trên một đường tròn không? Qua 3 điểm không thẳnghàng xác định được mấy đường tròn? Ta cùng tìm hiểu ở phần 2

2.3.2.3.Tình huống thực tế trong phần củng cố bài

Trong tiến trình dạy học ngoài việc tổ chức các hoạt động một cách hợp lí,

sử dụng các biện pháp bổ trợ khuyến khích được sự hợp tác, giúp đỡ nhau củahọc sinh Mỗi giáo viên luôn phải quan sát phát hiện kịp thời những khó khăn để

hỗ trợ, rồi tổng hợp, phân tích, đánh giá kết quả hoạt động, quá trình thảo luận

và kết quả học tập của học sinh Tuy nhiên để tiêt học được trọn vẹn tôi đặc biệtchú trọng hoạt động củng cố bài học Tôi thấy việc lựa chọn bài tập có tính thựctiễn để củng cố bài cũng là một trong các cách mang lại hiệu quả cao

Ví dụ: Được trình bày như ví dụ 1

2.3.3 Thực hành và trải nghiệm

Thực hành và trải nghiệm là một trong các hoạt động thiết thực tích hợpđược rất nhiều kiến thức, kĩ năng sống cho học sinh cũng như tích hợp các mônhọc khác Nội dung chương trình sách giáo khoa môn toán nói chung và môntoán 9 nói riêng cũng đã có những tiết thực hành tuy nhiên so với thực tế thì sốtiết còn ít Các hoạt động trải nghiệm cũng chưa có điều kiện tổ chức đa dạngthường xuyên Chính vì vậy trong mỗi tiết thực hành tôi luôn chuẩn bị chu đáo

và có phương pháp tổ chức hợp lí để tất cả các học sinh đều tham gia tích cực.Ngoài ra tôi luôn lựa chọn các bài có nội dung thực hành (hình thức trải nghiệmtrong phạm vi hẹp) để lồng ghép vào trong các tiết dạy cũng có thể phân nhómgiao nhiệm vụ về nhà đối với các bài tập thực hành phức tạp

Ví dụ 8: Khi dạy về hàm số bậc nhất ngoài các bài tập trong SGK tôi

đã soạn thêm một số bài tập sau:

Bài 1: Từ ngày 13/10/2014 đến ngày 23/11/2014 Hiệp hội xăng dầu Việt

Nam đã thống kê và đi đến kết luận sau: Trung bình giá xăng Rol 92 trên thế giới giảm đều mỗi ngày 90 đồng Biết rằng giá xăng Rol 92 ngày 13/10/2014 là 22.800 đồng/lit.

a, Hỏi giá xăng Rol 92 ở ngày 13/11/2014 là bao nhiêu?

b, Tìm hàm số biểu diễn giá xăng Rol 92 trong khoảng thời gian trên?

Bài tập trên vừa giúp học sinh củng cố kiến thức toán học vừa là nội dungthiết thực để giáo viên tích hợp được nhiều kiến thức bổ ích cho các em như:Nguyên nhân dẫn đến giá xăng tăng, giảm biến động liên tục (liên môn Địa lí,Hóa học), ý nghĩa cho cuộc sống sinh hoạt khi giá xăng giảm, một số cách tiếtkiệm xăng…Qua đó giáo viên có thể giao nhiệm vụ về nhà để các em tự tìmhiểu xem trong tháng đầu năm 2018 trung bình giá xăng tăng mỗi ngày baonhiêu? Viết công thức biểu diễn sự tăng gia đó

Lời giải: a, Giá xăng Rol 92 ở ngày 13/11/2014 là:

22800-90.30 = 20100 đồng/lít

b, Gọi x là số ngày kể từ ngày 13/10/2014, y là giá xăng tương ứng ta cócông thức: y = 22800 - 90x

Bài 2: ( Bài tập trải nghiệm- tích hợp kĩ năng sống) giao nhiệm vụ về nhà.

Một lớp học muốn thuê một hướng dẫn viên cho chuyến thăm quan, có hai công ty đã được liên hệ để lấy thông tin về giá.

- Công ty A có phí dịch vụ ban đầu là 375.000 đồng cộng với 5000 đồng cho mỗi km hướng dẫn.

- Công ty B có phí dịch vụ ban đầu là 250.000 đồng cộng với 7500 đồng cho mỗi km hướng dẫn.

a, Lớp học nên chọn công ty nào để thuê hướng dẫn viên nếu biết rằng chuyến

đi sẽ đến một địa điểm nào đó với tổng khoảng cách đi lại là 400km, 600km

b, Vậy nếu đi với khoảng cách bao nhiêu thì chọn công ty A có lợi hơn.

Gợi ý lời giải:

Gọi x là số km cần hướng dẫn viên, y là số tiền phải trả ta có công thức:

Bài 3: ( Tích hợp môn Địa lí, kĩ năng thực hành đọc bản đồ)

Biểu đồ sau (Hình vẽ) biểu thị sản lượng vịt, gà, ngan lai qua 5 năm của một trang trại Coi y = f(x), y = g(x), y = h(x) tương ứng là các hàm số biểu thị sự phụ thuộc số vịt, gà, ngan lai vào thời gian x qua biểu đồ hãy.

a, Tính các giá trị f( 2017), g(2014), h(2015).

b, Tính hiệu h(2017) - h(2014).